Ο Τούρκος Πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν θα θέσει υποψηφιότητα για την ηγεσία του AKP

Στις 22 του Μάη 2016 καθορίστηκε το έκτακτο συνέδριο του AKP, στο οποίο θα γίνει η εκλογή του νέου ηγέτη του κόμματος, ενώ σε περίοδο αστάθειας και αβεβαιότητας εισέρχεται η Τουρκία

ΘΑ ΥΠΑΡΞΟΥΝ «νεύρα» στις Βρυξέλλες σε μια πιθανή έξοδο Νταβούτογλου από την κυβέρνηση, εκτιμά το Ρόιτερς

Νέο πολιτικό σκηνικό, που σαφώς συνδέεται αλλά και επικαθορίζει τις ευρωτουρκικές σχέσεις, τις σχέσεις με την Ελλάδα, το Κουρδικό και τη συριακή κρίση, διαμορφώνεται στην Τουρκία, μετά την εξαναγκαστική αποχώρηση του Αχμέτ Νταβούτογλου από την ηγεσία του κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), κάτι που τον θέτει αυτομάτως εκτός πρωθυπουργικού αξιώματος.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτελεί συνέπεια της διαφωνίας του Τούρκου Πρωθυπουργού με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρ. Τ. Ερντογάν σε σειρά θεμάτων, κυρίως όσον αφορά χειρισμούς και εξελίξεις στο προσφυγικό αλλά και σε σχέση με το Κουρδικό και την κρίση στη Συρία, και ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της προχθεσινής, μιάμισης ώρας, συνάντησης των δύο αντρών, στο πλαίσιο της οποίας υπήρξε απόφαση να πάει το ΑΚΡ σε εκλογικό συνέδριο.

Ο Αχμέτ Νταβούτογλου, σε διάσκεψη Τύπου που παραχώρησε χθες μετά τη σύνοδο της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος, δήλωσε ότι δεν θα θέσει υποψηφιότητα για την ηγεσία του κυβερνώντος AKP στο έκτακτο συνέδριο που θα διεξαχθεί στις 22 Μαΐου, αν δεν υπάρξει εσωκομματική συμφωνία για να το πράξει.

Στην ομιλία του, ο κ. Νταβούτογλου υπερασπίστηκε τα πεπραγμένα του ως πρωθυπουργός, αναφέροντας πως κράτησε ανέπαφο το AKP και την κυβέρνηση στη διάρκεια μιας ταραχώδους περιόδου στην Τουρκία.

«Κανείς δεν πρέπει να ανησυχεί, καθώς η "ισχυρή" κυβέρνηση του AKP θα συνεχίσει» διαμήνυσε, καλώντας ταυτόχρονα το ΑΚΡ να παραμείνει ενωμένο.

Απλό μέλος

Ο Τούρκος Πρωθυπουργός ανακοίνωσε, παράλληλα, ότι καθορίστηκε το συνέδριο του AKP στις 22 του Μάη και ότι ο ίδιος δεν θα είναι υποψήφιος για την Προεδρία του κόμματος, κάτι που συνεπάγεται τον τερματισμό της πρωθυπουργικής του θητείας. Όπως είπε ο ίδιος, θα παραμείνει απλό μέλος του AKP.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ο ίδιος ο Νταβούτογλου μίλησε για αναγκαιότητα παραχώρησης της θέσης του και όχι για επιλογή του.

Ως πιθανότερος αντικαταστάτης του φέρεται ο Μπιναλί Γιλντιρίμ, νυν Υπουργός Μεταφορών και στενός φίλος του Ερντογάν, ενώ θεωρείται απομακρυσμένο να υπάρξουν πέραν της μιας υποψηφιότητες στο έκτακτο συνέδριο. Ως άλλοι πιθανοί διάδοχοι φέρονται ο Υπουργός Ενέργειας και γαμπρός του Ερντογάν, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Μπεκίρ Μποζντάγ, ο Υπουργός Υγείας, Μεχμέτ Μουεζίνογλου, και ο Νουμάν Κουρτουλμούς, αναπληρωτής Πρωθυπουργός. Όλοι θεωρούνται προσκείμενοι στον Ταγίπ Ερντογάν.

Σύμφωνα με στενό σύμβουλο του Τούρκου Προέδρου, ο νέος πρωθυπουργός θα πρέπει να έχει πιο στενή και ουσιαστική σχέση με τον Πρόεδρο Ερντογάν, προκειμένου να επέλθει η σταθερότητα στο εσωτερικό της Τουρκίας αλλά και στην οικονομία της χώρας.

Πολιτική αβεβαιότητα

Θεωρείται ότι η αποχώρηση του Α. Νταβούτογλου από τον πρωθυπουργικό θώκο δημιουργεί νέα πολιτική αβεβαιότητα στην Τουρκία, την ώρα που η ΕΕ περιμένει από την Άγκυρα τη συμβολή της για την αντιμετώπιση της μεταναστευτικής κρίσης και η Ουάσινγκτον τη συνδρομή της στις επιχειρήσεις στο Ιράκ και στη Συρία εναντίον της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος.

Σύμφωνα, δε, με εκτιμήσεις, δεν αποκλείεται να προκηρυχθούν νέες βουλευτικές εκλογές - εάν αυτό το σενάριο επαληθευτεί, θα πρόκειται για την τρίτη εκλογική διαδικασία μέσα σε 18 μήνες.

Την ίδια ώρα, ο Ρ. Τ. Ερντογάν εμφανίζεται ως ο απόλυτος κυρίαρχος στο εσωτερικό της χώρας, καθώς, πέραν από μια σειρά θεμελιωδών θεσμών, όπως η Βουλή, ο Στρατός, η Δικαιοσύνη (όπως καταδεικνύουν οι συνεχείς διώξεις επικριτών του και δημοσιογράφων) και το κυβερνών κόμμα, θα ελέγχει, τώρα, πλήρως και την Κυβέρνηση.

Καμιά σύγκρουση…

Παρ’ όλα αυτά, ο Αχμέτ Νταβούτογλου, στις δηλώσεις του αρνήθηκε ότι βρίσκεται σε οποιαδήποτε σύγκρουση με τον Ρ. Τ. Ερντογάν, δηλώνοντας ότι «δεν θα επιτρέψει ποτέ να υπάρξουν φημολογίες».

«Ούτε μία αρνητική λέξη για τον Πρόεδρό μας δεν έχει βγει από το στόμα μου και ποτέ δεν θα βγει», δήλωσε ο επικεφαλής της τουρκικής κυβέρνησης.

Έκανε, μάλιστα, λόγο για «αναγκαιότητα» που προέκυψε λόγω «μη συντροφικών συνθηκών» κατά τις διαδικασίες στην Κεντρική Επιτροπή, φροντίζοντας να κάνει διάκριση μεταξύ των «μη συντροφικών» συνθηκών εντός του κόμματος και του Ερντογάν.

Ο απερχόμενος Πρωθυπουργός είπε, επίσης, πως θα συνεχίσει «μέχρι τέλους τον αγώνα για δημοκρατία, ως βουλευτής και στέλεχος του κυβερνώντος κόμματος», διευκρινίζοντας πως η απόφασή του να αποχωρήσει παρά την πετυχημένη αυτή πορεία οφείλεται στις «αρχές» που -όπως είπε- έχει. «Ποτέ δεν απαίτησα θέσεις τις οποίες δεν αξίζω», σημείωσε, τονίζοντας ότι «θέλω να γνωρίζω ότι οι σύντροφοί μου είναι μαζί μου. Αυτά που συνέβησαν στην Κεντρική Επιτροπή, από πλευράς μεθόδου, δεν συμβαδίζουν με την έννοια της συντροφικότητας».

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «προκειμένου να αλλάξει ο σύντροφος, προτίμησα να αλλάξει ο αρχηγός».

«Φιλελεύθερος»

Το Ρόιτερς σχολιάζει σε τηλεγράφημά του ότι την ώρα που η συμφωνία ΕΕ - Τουρκίας για μείωση των ροών των προσφύγων αρχίζει να τίθεται σε εφαρμογή, ένας από τους αρχιτέκτονές της φαίνεται ότι σχοινοβατεί.

Οι διαφορές μεταξύ του Προέδρου, Ερντογάν, και του Πρωθυπουργού, Νταβούτογλου, προσθέτει, έχουν γίνει εμφανείς τις τελευταίες εβδομάδες, σχολιάζοντας ότι ο Ερντογάν, πιο αυταρχικός από τον φιλελεύθερο Νταβούτογλου, δεν έκανε ιδιαίτερες αναφορές δημόσια για τη συμφωνία για το προσφυγικό. Είναι πολύ νωρίς για να πει κανείς τι σημαίνει αυτό, αλλά θα υπάρξουν νεύρα στις Βρυξέλλες σε μια πιθανή έξοδο Νταβούτογλου από την κυβέρνηση, σημειώνει το Ρόιτερς.

«Πραξικόπημα του παλατιού»

Εν τω μεταξύ, ο επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης της Τουρκίας, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η απομάκρυνση Νταβούτογλου συνάδει με την προσπάθεια του Ερντογάν να μετατρέψει το τουρκικό πολιτικό σύστημα σε προεδρικό, κάνοντας λόγο για ένα «πραξικόπημα του παλατιού».

«Η παραίτηση του Νταβούτογλου δεν πρέπει να εκληφθεί ως ένα εσωκομματικό ζήτημα, όλοι οι υποστηρικτές της δημοκρατίας πρέπει να προβάλουν αντίσταση σε αυτό το παλατιανό πραξικόπημα», ανέφερε ο κ. Κιλιτσντάρογλου.

Πολλές διαφωνίες

Αναλύοντας τα αίτια και τις διαστάσεις της πολιτικής και πολιτειακής κρίσης στην Τουρκία, η Ραλλή Παπαγεωργίου γράφει στο ΚΥΠΕ ότι Ταγίπ Ερντογάν και Αχμέτ Νταβούτογλου έχουν εδώ και μήνες διαφοροποιημένες απόψεις και στάσεις σε σειρά θεμάτων, από τα ευρωτουρκικά και τη συμφωνία για μείωση της ροής μεταναστών προς την Ευρώπη, μέχρι τον χειρισμό του Κουρδικού, τις διώξεις δημοσιογράφων και τη συνταγματική αλλαγή για ενίσχυση του θεσμού του Προέδρου.

Σύμφωνα με τα τουρκικά ΜΜΕ, τα οποία κάνουν λόγο για τέλος εποχής Νταβούτογλου, η κατά πλειοψηφίαν απόφαση της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής (ΜΚΥΚ) του ΑΚΡ -που ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από τον Ταγίπ Ερντογάν- στις 29 Απριλίου να αφαιρέσει την αρμοδιότητα διορισμού των γραμματέων επαρχιών και πόλεων από τον Πρόεδρο του κόμματος και να τη δώσει στους Αναπληρωτές Προέδρους, θεωρήθηκε ως η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Την 1η Μαΐου έκανε την εμφάνισή του στο διαδίκτυο ένα μπλοκ με το όνομα «Ο φάκελος του πελεκάνου», όπου γράφτηκαν διάφοροι ισχυρισμοί για τις σχέσεις Ερντογάν - Νταβούτογλου και πως ο τελευταίος ανήλθε στη θέση του Προέδρου του ΑΚΡ και του Πρωθυπουργού χάρις στον Ερντογάν. Το μπλοκ «χρεώθηκε» στον κύκλο του Τούρκου Προέδρου, αλλά και σε «τρίτους» που θέλουν να βλάψουν το κόμμα.

Το ραντεβού με Ομπάμα

Σύμφωνα, ωστόσο, με κάποια άλλα τουρκικά ΜΜΕ, σημείο τριβής ήταν και το ραντεβού με τον Μπαράκ Ομπάμα που προσπάθησε πολύ να πάρει τον Μάρτιο στη Σύνοδο για τα πυρηνικά στις ΗΠΑ, ο Ταγίπ Ερντογάν, για να προβάλει ότι είχε επίσημη συνάντηση με τον Αμερικανό Πρόεδρο στον Λευκό Οίκο, αλλά μέχρι και την τελευταία στιγμή λάμβανε κριτική από τον Ομπάμα και τελικά μια φωτογραφία χειραψίας. Αντιθέτως, ένα μόλις ένα μήνα μετά, ο Τούρκος Πρωθυπουργός έλαβε αμέσως το δικό του ραντεβού με τον Αμερικανό Πρόεδρο.

Διεθνή πρακτορεία, παράλληλα, επισημαίνουν ότι ο Τούρκος Πρόεδρος δεν αναφερόταν δημόσια στην συμφωνία Τουρκίας - ΕΕ για το μεταναστευτικό, για την οποία προσωπικά ενεπλάκη ο Νταβούτογλου, ενώ ο Ερντογάν αντέδρασε στο ότι τρεις φορές στη σύνοδο Τουρκίας - ΕΕ κλήθηκε μόνον ο Τούρκος Πρωθυπουργός και ήταν στη φωτογραφία με τους ηγέτες των χωρών-μελών, λέγοντας «δεν χρειάζονται αυτές οι φωτογραφίες».

Αντίδραση Λευκωσίας

Οι παρενέργειες των εξελίξεων στην Άγκυρα δεν άφησαν ανεπηρέαστη και τη Λευκωσία.

Κληθείς να σχολιάσει την κατάσταση στο εσωτερικό της Τουρκίας και εάν αυτό επηρεάζει το Κυπριακό, ο ΥΠΕΞ Ι. Κασουλίδης ανέφερε «εύχομαι να μην το επηρεάσουν». Αν ήταν αλήθεια η θέση ότι ο κ. Ερντογάν χαράσσει πολιτική και ότι είναι παντοδύναμος και πως οτιδήποτε εξαρτάται από αυτόν, υπό αυτή την έννοια, αν είναι έτσι, πρέπει να μην επηρεάσουν, πρόσθεσε.

Σε δήλωσή του ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΔΗΣΥ, Νίκος Τορναρίτης, εξέφρασε ανησυχία για τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας με την παραίτηση Νταβούτογλου, τονίζοντας ότι η Τουρκία πρέπει να προχωρήσει σε τολμηρές αποφάσεις σε σχέση με την Κύπρο. «Ελπίζουμε ότι οι συγκεκριμένες εξελίξεις δεν θα επηρεάσουν ευρύτερα τις εξελίξεις στο κυπριακό πρόβλημα», ανέφερε.

Τις εξελίξεις στην Τουρκία σχολίασε σε δηλώσεις του και ο ΓΓ του ΑΚΕΛ, Άντρος Κυπριανού, επισημαίνοντας πως είναι προφανές, πλέον, ότι ο Ταγίπ Ερντογάν λειτουργεί με ένα τρόπο αυταρχικό και με τρόπο που ξεφεύγει από τα δημοκρατικά πλαίσια και αυτό θα έπρεπε να το λαμβάνει υπόψη της η ΕΕ, όταν συνδιαλέγεται με την Τουρκία.