ΑΠΟΜΥΘΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΙΣ «ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ» ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ

Η παραπλανητική η αναφορά περί «επανένωσης» του Βερολίνου και η ανάγκη επαναφοράς του όρου «επανενσωμάτωσης» των κατεχόμενων εδαφών στο νόμιμο κράτος της Κυπριακής Δημοκρατίας

«Λανθασμένη η αναφορά σε 'επανένωση' των ελεύθερων περιοχών ενός κράτους με τις περιοχές που βρίσκονται κάτω από τη στρατιωτική κατοχή ενός ξένου κράτους».

«Εντελώς διαφορετική η περίπτωση της Κύπρου και της Λευκωσίας, αφού οι πρώτες γραμμές διαχωρισμού τέθηκαν το 1964»

«1,3 τρις ευρώ το βάρος που επωμίστηκε η Δυτική Γερμανία για να ανορθώσει την οικονομία της Ανατολικής Γερμανίας»

Στην κοινή προσπάθεια που καταβάλλουν Άγκυρα και ψευδοκράτος για επίλυση του Κυπριακού στη βάση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, ο κατοχικός ηγέτης πραγματοποίησε αυτήν την εβδομάδα επίσκεψη στο Βερολίνο, όπου και παρουσίασε τις τ/κ θέσεις. Σε ομιλία του στην ολομέλεια της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Σχέσεων της Μπούντεσταγκ, ο Μουσταφά Ακιντζί επιχείρησε με εύσχημο τρόπο να παραλληλίσει την πτώση του Τείχους του Βερολίνου με τα όσα συμβαίνουν στο Κυπριακό, λέγοντας «Εσείς, 27 χρόνια πριν, καταφέρατε να γκρεμίσετε αυτό το τείχος, εμείς ανοίξαμε κάποιες τρύπες στο τείχος στη Λευκωσία».

Κατά καιρούς διάφοροι κύκλοι, κυρίως εντός της ε/κ αλλά και μερίδας της τ/κ πλευράς, στην προσπάθειά τους να πείσουν-πιέσουν προς την κατεύθυνση της άμεσης επίλυσης του Κυπριακού στη βάση δυο κρατών, παραλληλίζουν το γερμανικό ζήτημα με το Κυπριακό. Κατά το παρελθόν, ο ίδιος μάλιστα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, μιλώντας σε εκδήλωση της Γερμανικής Πρεσβείας για την 25η επέτειο της επανένωσης της Γερμανίας, δήλωσε πως «Η Κύπρος και ο λαός της εμπνέονται από τη γερμανική ενοποίηση».

Πρόσφατα, μέχρι και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, που ήρθε στο νησί μας, δήλωσε ενώπιον Ε/κ και Τ/κ νέων ότι ήταν 35 χρονών, όταν η Γερμανία επανενώθηκε και τώρα πια κανείς δεν θυμάται πώς ήταν πριν... Αν και τα επιχειρήματα που συνήθως προβάλλονται έχουν μια συμβολική διάσταση, εντούτοις η προσπάθεια εξίσωσης των δυο περιπτώσεων αποτελεί ιστορική παραπλάνηση, η οποία υπούλως παραγνωρίζει κάποιες θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ των δυο χωρών. Τη λύση στη βάση δυο κρατών εισηγήθηκε και μέσω του βιβλίου του «Κυπριακό- η λύση δυο κρατών - το γερμανικό παράδειγμα», ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης Ανδρέας Στεργίου, ενώ συχνά υπάρχουν και διάφορα δικοινοτικά σεμινάρια που εστιάζουν στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Η «Σημερινή» ζήτησε την άποψη ανθρώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας οι οποίοι, μέσα από μια ιστορική και νομική προσέγγιση, ανέλυσαν την περίπτωση της γερμανικής «ενοποίησης» σε αντιπαραβολή με το Κυπριακό, ούτως ώστε να αποσαφηνιστεί το ασύμβατο του παραλληλισμού.

Ξεπερασμένος συμβολισμός

Ο διαχωρισμός του Βερολίνου σε Ανατολικό και Δυτικό, μετά το πέρας του Β' ΠΠ, εμπεριείχε και ιδεολογική διάσταση, κάτι που δεν ανταποκρίνεται στην περίπτωση της Κύπρου, αφού οι διαφορές με την κατοχική Τουρκία του Ισλαμικού ΑΚP έχουν εθνικό και πολιτισμικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με τον Επίκουρο Καθηγητή Διεθνούς Πολιτικής και Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Γιώργο Κέντα, η διασύνδεση της περίπτωσης της ενοποίησης του Βερολίνου με την περίπτωση της διχοτομημένης Λευκωσίας έγινε αρχικά τη δεκαετία του 1990, με στόχο να σταλεί ένα συμβολικό μήνυμα στην Ευρώπη: «Λευκωσία, η μόνη μοιρασμένη πρωτεύουσα στην Ευρώπη».

«Πέρα από αυτόν τον συμβολισμό, ο οποίος είχε μια κάποια αξία τότε, στο πλαίσιο μιας επικοινωνιακής πολιτικής που ακολούθησε η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι δύο περιπτώσεις δεν έχουν ιδιαίτερα κοινά στοιχεία. Η διχοτόμηση του Βερολίνου -και κατ’ επέκταση της Γερμανίας- ήταν αποτέλεσμα μιας αποτυχημένης ναζιστικής πολιτικής που ακολούθησε η Γερμανία κατά τον Β' ΠΠ και της καταστροφής που επέφερε η πολιτική αυτή σχεδόν σε όλα τα κράτη της Ευρώπης. Στα τέλη του Μεγάλου Πολέμου, οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση επιδόθηκαν σε έναν αγώνα ελέγχου της Γερμανίας», είπε, προσθέτοντας:

«Η συγκυρία του πολέμου έφερε τον Κόκκινο Στρατό στο ανατολικό μέρος της Γερμανίας και τα Συμμαχικά Στρατεύματα στο δυτικό μέρος της Γερμανίας. Με αυτόν τον τρόπο προέκυψε η διχοτόμηση της Γερμανίας, η οποία διατηρήθηκε καθ’ όλην τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Το Βερολίνο ήταν στην ουσία μια πόλη-θύλακος, η οποία ήταν περικυκλωμένη από τη σοβιετοκρατούμενη Ανατολική Γερμανία. Η Δυτική Γερμανία ήταν για ένα διάστημα τριχοτομημένη, κάτω από τον έλεγχο των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Γαλλίας».

Βίαιη διχοτόμηση

Από την άλλη, συνέχισε ο Δρ Κέντας, η περίπτωση της Κύπρου και της Λευκωσίας είναι εντελώς διαφορετικές, αφού οι πρώτες γραμμές διαχωρισμού προήλθαν το 1964, μετά την τουρκοκυπριακή ανταρσία και τη δημιουργία θυλάκων. «Η Λευκωσία, όπως και πολλές άλλες πόλεις της Κύπρου, είχε διαχωριστεί. Μέχρι το 1974, η κατάσταση αυτή ήταν μια εσωτερική υπόθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία αντιμετωπιζόταν με διάλογο υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Η βίαιη διχοτόμηση και η εθνοκάθαρση σε βάρος των Ελληνοκυπρίων, που έγινε από την Τουρκία με τη χρήση στρατιωτικής βίας, προκάλεσαν μια παράνομη κατάσταση ξένης κατοχής. Έκτοτε η Τουρκία παραβιάζει την ανεξαρτησία, εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας, και προωθεί μια πολιτική απόσχισης», εξήγησε.

Δεν επανενώθηκε

Επιπλέον, η πολιτική ορολογία που επικράτησε πλέον στο Κυπριακό για να περιγράψει την ανάγκη τερματισμού της κατοχής είναι η λέξη «επανένωση», η οποία εκτόπισε σταδιακά τον όρο απελευθέρωση. Αν και η χρήση του όρου «επανένωση» παραπέμπει συνειρμικά στην περίπτωση της Γερμανίας, εντούτοις και σε αυτήν την περίπτωση η αλήθεια, από νομικής πλευράς, είναι διαφορετική. «Με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου η Γερμανία δεν 'επανενώθηκε'. Η Συνθήκη για την Εγκαθίδρυση της Γερμανικής Ενότητας (31 Αυγούστου 1990) αναφέρεται ρητά στο Άρθρο 1 σε προσχώρηση (accession) της Ανατολικής Γερμανίας στο κράτος της Δυτικής Γερμανίας. Η συμφωνία, λοιπόν, δυνάμει της οποίας η Γερμανία επέστρεψε σε καθεστώς ενός κράτους δεν κάνει μνεία σε 'επανένωση', όπως παραπλανητικά αναφέρεται από πολλούς, αλλά καθιστά σαφές ότι η Ανατολική Γερμανία 'ενσωματώθηκε' στη Δυτική και ως μία οντότητα, πλέον, σχημάτισαν το κράτος της Γερμανίας», δήλωσε ο Νομικός και Υπ. Διδάκτωρ Διεθνούς Δικαίους Νικόλας Ιωαννίδης.

«Ένα γεγονός που ενισχύει την ανωτέρω θέση περί προσχώρησης είναι το ότι το μεταψυχροπολεμικό γερμανικό κράτος διατηρεί την ίδια ονομασία με την πάλαι ποτέ Δυτική Γερμανία, ήτοι Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (Federal Republic of Germany). Η επιλογή της ομοσπονδιακής δομής αφορά στη διευκόλυνση της διακυβέρνησης ένεκα του μεγάλου μεγέθους της χώρας και δεν συνεπάγεται οποιοδήποτε περιορισμό των βασικών ελευθεριών σε ολόκληρη την επικράτεια», πρόσθεσε.

Ορθότερη η επανενσωμάτωση

«Τόσο η Δυτική όσο και η Ανατολική Γερμανία ήταν αναγνωρισμένα κράτη και έγιναν δεκτά στον ΟΗΕ το 1973. Έτσι, παρά το ότι υπήρχαν δύο ξεχωριστές κρατικές οντότητες, το σύγχρονο γερμανικό κράτος δεν προέκυψε από την 'επανένωση' ή/και τη σύμπηξη συνεταιρισμού μεταξύ των δύο, αλλά, όπως είδαμε πιο πάνω, από την απορρόφηση της Ανατολικής από τη Δυτική Γερμανία και τη συνακόλουθη εξαφάνιση της διεθνούς νομικής προσωπικότητας της πρώτης», επεσήμανε ο κ. Ιωαννίδης, προσθέτοντας:

«Άρα, αφ’ ης στιγμής στην περίπτωση της Γερμανίας, όπου υπήρχαν δύο ανεξάρτητα κράτη, δεν έγινε 'επανένωση', γίνεται εναργώς αντιληπτό ότι ο όρος αυτός είναι αδόκιμος για την περίπτωση της Κύπρου.Είναι νομικά λανθασμένη η αναφορά σε 'επανένωση' των ελεύθερων περιοχών ενός κράτους με τις περιοχές που βρίσκονται κάτω από τη στρατιωτική κατοχή ενός ξένου κράτους. Θα ήταν ορθότερο να γίνεται λόγος για αποχώρηση της Κατέχουσας Δύναμης (αυτός είναι ο όρος που αναφέρεται στις Συνθήκες της Γενεύης του 1949 περί του δικαίου ενόπλων συγκρούσεων) και επέκταση της άσκησης αποτελεσματικού ελέγχου από την Κυπριακή Δημοκρατία εφ’ όλης της επικράτειάς της διά της 'επανενσωμάτωσης' των κατεχόμενων εδαφών στο νόμιμο κράτος».

Το κόστος της επανένωσης

Τέλος, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται το γεγονός πως μετά την κατάρρευση του Τείχους του Βερολίνου, η τότε Δυτική Γερμανία επωμίστηκε το δυσβάσταχτο έργο για ολική ανασυγκρότηση της οικονομίας Ανατολικής Γερμανίας. Υπολογίζεται ότι τα τελευταία 20 χρόνια έχουν εισρεύσει περίπου €1,3 τρις ευρώ από την πρώην Δυτική Γερμανία στην πρώην Ανατολική Γερμανία, με τον λογαριασμό να καλπάζει ακόμη ανοδικά. Μέχρι σήμερα η Ανατολική Γερμανία καταβροχθίζει τις επιδοτήσεις που ανέρχονται στα 70 και 80 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Από την άλλη, στην Κύπρο, το γεγονός ότι η κατοχική «κυβέρνηση» κατασπαταλά τα δάνεια που έρχονται από την Τουρκία, προκαλώντας τον εκνευρισμό ακόμα και της «Μητέρας Πατρίδας», αφήνει ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας για την οικονομική βιωσιμότητα μιας ενδεχόμενης λύσης, της οποίας το ύψος θα κοστολογίσουν μάλιστα το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα.