Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ

Έρχονται ή όχι νέες πιέσεις ώς το τέλος του έτους, μπορούν να αντιμετωπιστούν και πώς, αλλά και κάτι άλλο: Πώς η υφιστάμενη Κυβέρνηση παγιδεύτηκε στο ίδιο λάθος με εκείνο της προηγούμενης

· Είναι ή όχι η κρίση στα κατεχόμενα αφορμή για επανεξέταση της πολιτικής μας;

· Πώς ο αγωγός της ειρήνης και τα δάνεια έχουν δέσει πισθάγκωνα τον Ακιντζί;

· Με ποιες συγκεκριμένες κινήσεις η Τουρκία στοχεύει να θέσει υπό την εξάρτησή της, μετά τη λύση, όχι μόνο τον Βορρά αλλά και τον Νότο;

· Πώς οδηγεί την κυπριακή ΑΟΖ στο μοντέλο του Αιγαίου;

· Ακόμη και αν θέλει ο Ακιντζί, μπορεί να αποδράσει από την Άγκυρα;

Ξέσπασε κρίση στα κατεχόμενα. Και τώρα, όπως λέγεται, κινδυνεύει η διαδικασία στο Κυπριακό. Είναι πιθανόν, τονίζεται, να χαθεί το μομέντουμ της λύσης! Ερώτημα: υπήρχε άραγε ποτέ ή ήταν και αυτό ένα από τα πολλά συνεπακόλουθα κακών εκτιμήσεων και χειρισμών, που στηρίζονταν σε μια πολιτική ευσεβοποθισμού (wishful thinking) αντί ρεαλισμού; Και τελικά το μομέντουμ, ακόμη και αν υπάρχει, πού οδηγεί; Υπάρχουν ή όχι εναλλακτικές επιλογές;

Η κρίση και οι πιέσεις

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, για να δούμε πού στεκόμαστε. Η κρίση στα κατεχόμενα έχει ως επίκεντρο την υπογραφή του νέου διετούς μνημονίου και την πολιτογράφηση 26 χιλιάδων τουλάχιστον εποίκων. Εάν το νέο διετές δάνειο από την Τουρκία προς το ψευδοκράτος δεν υπογραφεί, τότε δεν θα υπάρχουν χρήματα για να πληρωθούν μισθοί και να λειτουργήσει το παράνομο καθεστώς. Συνεπώς, ο Ακιντζί βρίσκεται με τη θηλιά στον λαιμό.

Προηγουμένως, την είχαν χαλαρή, τώρα τη σφίγγουν με τη συνδρομή, κυρίως, του Κόμματος Εθνικής Ενότητας και του Δημοκρατικού Κόμματος, που είναι έτοιμα, στο πλαίσιο του νέου «κυβερνητικού» σχήματος, να υπογράψουν το νέο δάνειο και να προχωρήσουν στην εφαρμογή των αιτημάτων της Άγκυρας. Εάν θα κρατήσει ή όχι αυτή η «κυβέρνηση» ή εάν θα είναι για συγκεκριμένο σκοπό, οπότε θα υπάρξουν «εκλογές» είτε τον Ιούνιο είτε στο τέλος του έτους, θα δείξει. Επί των όσων συμβαίνουν στα κατεχόμενα θα πρέπει να επισημανθούν τα εξής:

1. Ήδη το ψευδοκράτος χρωστά ουκ ολίγα στην Τουρκία από ανάλογα δάνεια, τα οποία φτάνουν το λιγότερο τα 5 δις ευρώ. Ερώτημα: Σε περίπτωση λύσης ποιος θα τα πληρώσει, όταν, μάλιστα, πέραν τούτων, το ψευδοκράτος έχει χρέος άλλων 3,5 δις ευρώ; Ακόμη και αν χαρίσει η Τουρκία τα 5 δις, τα υπόλοιπα ποιος θα τα χρεωθεί; Οι Ελληνοκύπριοι, και πώς; Μέσα από νέο δάνειο της λύσης, του οποίου -όπως τονίζει ο Πρόεδρος με την επιστολή του προς τον ΓΓ του ΟΗΕ, την οποία επέδωσε στο Νταβός- οι τρόποι και οι όροι θα πρέπει να είναι σαφείς; Και για ποιον σκοπό; Για να αποζημιωθούν οι πρόσφυγες και μη, που έχουν περιουσία στα κατεχόμενα, ώστε να επισυμβεί αυτό το οποίο υποστηρίζει και η Τουρκία και ο κ. Ακιντζί. Δηλαδή, να έχουν οι Τούρκοι στον Βορρά πλειοψηφία και επί του εδάφους και επί του πληθυσμού;

2. Ο κ. Ακιντζί θα παραμείνει στη λεγόμενη «προεδρία», αλλά υπό την πίεση και του κόμματος του Χουσεΐν Οζγκιουργκιούν και εκείνου του Σερντάρ Ντενκτάς, αφού θα υπάρχει συγκατοίκηση στην εξουσία. Και αν η Άγκυρα ήταν μια φορά κυρίαρχη του παιχνιδιού, τώρα θα είναι χίλιες φορές. Εκείνο που θα πρέπει να μελετήσει ο Πρόεδρος και το Εθνικό Συμβούλιο είναι το εξής: Κατά πόσο η σκλήρυνση της τουρκικής στάσης θα συνοδευτεί με πιέσεις επί της ελληνοκυπριακής πλευράς για υποχωρήσεις, ώστε να ικανοποιηθεί η Τουρκία και να της ανοιχθούν νέα κεφάλαια ώς το τέλος του έτους, για να την κατευνάσουν οι εταίροι μας επειδή:

Α. Έχουν την ψευδαίσθηση ότι η Άγκυρα θα βοηθήσει στο προσφυγικό και στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας.

Β. Γνωρίζουν ότι για τα επόμενα τρία χρόνια, ακόμη και πέντε, δεν υπάρχει περίπτωση ένταξης ή ειδικής σχέσης.

Όσο, δε, για μας, θα πρέπει να εξεταστεί ποιο είναι το όφελος ή το κόστος από την εξής εμφανή πλέον εξέλιξη: Να κουβαλήσουμε την Τουρκία πάνω στην πλάτη μας εντός της ΕΕ, ως αποτέλεσμα του ιού του εύφορου κλίματος στο Κυπριακό, που υποβάλλει ότι δεν θα πρέπει να δυσκολεύουμε την ενταξιακή διαδικασία της Άγκυρας. Το πρώτο μήνυμα ελήφθη στην τελευταία έκτακτη Σύνοδο για το προσφυγικό όταν, αντί να ασκούνται πιέσεις στην Τουρκία για να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία και να εκπληρώσει τις λοιπές της υποχρεώσεις, πίεζαν τη Λευκωσία να ανοίξει νέα κεφάλαια.

Και ο Αρμόδιος Επίτροπος για τη Διεύρυνση Γοχάνες Χαν είπε, την περασμένη Τετάρτη, ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται για το άνοιγμα νέων κεφαλαίων. Άρα, θα πρέπει να ετοιμαστούμε για νέες πιέσεις ώς το τέλος του έτους, που θα είναι συναφείς με μια, τουρκικών προδιαγραφών, λύση στο Κυπριακό; Αυτό το σκηνικό είναι αποτέλεσμα της αντίληψης που καλλιεργήθηκε στην ΕΕ από τα εξής φαινόμενα: Α. Το Κυπριακό είναι δικοινοτικό ζήτημα, το οποίο επιχειρούν να λύσουν οι ηγέτες των δυο Κοινοτήτων, οι οποίοι τα βρίσκουν μια χαρά. Β. Η Τουρκία έχει απλώς ρόλο υποβοηθητικό και όχι σχέση θύτη με θύμα. Εισβολέα.

Εναλλακτική επιλογή εντός ΕΕ

Το ερώτημα είναι διπλό: Εάν υπάρχει πρόθεση αλλαγής σκηνικού και, αν ναι, πώς μπορεί να γίνει. Η απάντηση προϋποθέτει εναλλακτική στρατηγική και πολιτική πρόταση, που θα περιλαμβάνει τα εξής:

α. Καμιά πρόοδος και άνοιγμα κεφαλαίων, εάν η Τουρκία δεν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις, που σημαίνει άνοιγμα των τουρκικών λιμανιών και αεροδρομίων, καθώς και ομαλοποίηση των σχέσεων και αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως η αντιδήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου του 2005 καθορίζει. Το γεγονός ότι η Κυβέρνηση εκφράζει την ικανοποίησή της, όταν στα συμπεράσματα του Συμβουλίου υπάρχουν οι κυπρογενείς υποχρεώσεις, δεν συνιστά επαρκή πολιτική. Επαρκής θα είναι όταν οι κυπρογενείς υποχρεώσεις τεθούν ως πρόταξη και βάση των συνομιλιών. Διαφορετικά, γιατί μπήκαμε στην ΕΕ και γιατί εκφράζεται η ικανοποίηση για τις κυπρογενείς υποχρεώσεις; Ενταχθήκαμε για να διαλυθεί η Κυπριακή Δημοκρατία και να αναγνωρίσουμε το ψευδοκράτος ως τουρκοκυπριακό συνιστών κράτος, ή για να αναγνωρίσει η Τουρκία την Κυπριακή Δημοκρατία και να τελειώσει, έτσι, μια και διά παντός το θέμα της παρθενογένεσης;

β. Διατύπωση σαφούς θέσης στην ΕΕ ότι η Τουρκία μετέτρεψε την προσφυγική κρίση σε πολιτική, καθώς και ανασφάλειας για την Ελλάδα και την ΕΕ με σκοπό τη δημιουργία προβλημάτων, ώστε να εκβιάζει και να παίρνει ανταλλάγματα.

γ. Επιβολή λήψης κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας, εάν δεν αρχίσει την αποχώρηση των στρατευμάτων της από την Κύπρο, όπως συνέβη με την υπόθεση της Κριμαίας.

δ. Λύση στη βάση των αρχών και αξιών της ΕΕ. Αυτές θα καθορίσουν την πολιτειακή μορφή της λύσης και όχι οι αποκλίσεις που γίνονται για να χωρέσουν σε μια διχοτομική ομοσπονδία, που θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου στην Ευρώπη. Γιατί θα συμβεί κάτι τέτοιο;

Διότι, εάν επιλυθεί το Κυπριακό στη βάση της ομοσπονδίας, θα τεθεί το εξής ερώτημα: Γιατί το μοντέλο της ομοσπονδιακής Κύπρου να μην υιοθετηθεί από τους Βάσκους, τους Καταλανούς, τους Κορσικανούς και άλλους; Στο κάτω-κάτω της γραφής, αυτοί δεν διαμένουν σήμερα εκεί, δηλαδή στις πατρίδες τους, ως αποτέλεσμα εποικισμού και μετακίνησης πληθυσμών, όπως συμβαίνει με τους εποίκους και τους Τουρκοκύπριους στον Βορρά της Κύπρου, παρά μόνο συνιστούν γηγενείς πληθυσμούς. Και το τελευταίο: Αφού είναι τόσο καλή η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία ως μορφή λύσης, γιατί η Τουρκία δεν την εφαρμόζει στο Κουρδικό;

Τουρκικοί πυλώνες εξάρτησης

Δεν αμφισβητούμε ότι ενδεχομένως να έχει καλές προθέσεις για λύση ο κ. Ακιντζί. Όμως, δεν είναι στην ίδια πολιτική λογική με την ελληνοκυπριακή ηγεσία που επιδιώκει έντιμο συμβιβασμό. Αλλά ακόμη και αν υποθέσουμε ότι είναι, τον τελευταίο λόγο δεν τον έχει ο κ. Ακιντζί, αλλά η Τουρκία. Η υφιστάμενη Κυβέρνηση και οι ηγεσίες του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ έπεσαν στην ίδια εσφαλμένη ανάγνωση όπως και επί Προεδρίας Χριστόφια. Όταν δηλαδή υπήρχε η ψευδαίσθηση ότι, εάν το θέλουν Χριστόφιας και Ταλάτ, θα βρεθεί λύση. Και γράφαμε τότε το εξής, που ισχύει και σήμερα: Ακόμη και αν θέλει ο Ταλάτ, που σήμερα έγινε Ακιντζί, μπορεί άραγε να απεγκλωβιστεί από την Άγκυρα;

Όχι! Διότι, εξαρτάται πλήρως από αυτήν. Και το συναφές ερώτημα έχει ως ακολούθως: Εάν βρεθεί λύση και απεξαρτηθεί οικονομικά το υφιστάμενο ψευδοκράτος (που θα αναγνωριστεί ως ισότιμο τουρκοκυπριακό συνιστών κράτος), δεν θα είναι καλύτερα τα πράγματα; Λογικό το ερώτημα. Η Τουρκία, όμως, εργάζεται επί τη βάσει στρατηγικής. Γι’ αυτό, άλλωστε, έχει δέσει πισθάγκωνα τα κατεχόμενα με τον αγωγό της ειρήνης. Και τον κάθε τουρκοκύπριο ηγέτη. Εκείνο που μένει είναι να δέσει κι εμάς μέσα από μια ομοσπονδία.

Με άλλα λόγια, εάν δεν υπακούν στο βόρειο τμήμα οι όποιες «κυβερνήσεις», θα κορακιάζουν! Θα κλείνουν οι κάνουλες. Το ίδιο ισχύει και για τους Ελληνοκυπρίους έπειτα από μια ομοσπονδιακή λύση, εάν τεθούν υπό την εξάρτηση του αγωγού της ειρήνης. Διότι, δεν έχουμε να κάνουμε με ένα οποιοδήποτε δημοκρατικό κράτος. Έχουμε να κάνουμε με την Τουρκία, της οποίας η ηγεσία μάς προειδοποιεί καθημερινά. Θέλει, λέει, λύση για να καταλάβει, μετά τον Βορρά, και τον Νότο. Χωρίς τουφεκιά. Μέσω του πληθυσμιακού στοιχείου, της ισχύος της και των νέων συνταγματικών δομών.

Υπάρχουν, πέραν του νερού, άλλα δυο στοιχεία με τα οποία η Τουρκία έχει ήδη θέσει τον Βορρά υπό την εξάρτησή της, με σκοπό να πράξει το ίδιο και για τον «Νότο», μετά τη λύση:

Α. Ο εποικισμός. Όπως οι εκθέσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, των Κουκό και Λάακσον τονίζουν, οι έποικοι είναι ξένο σώμα για την τουρκοκυπριακή κοινότητα και θα χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο μετά τη λύση για συνταγματικές αλλαγές. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι η Τουρκία θέλει σήμερα την πολιτογράφηση άλλων 26 χιλιάδων εποίκων και δεν είναι τυχαίο που ξεκαθαρίζει προς τους Τουρκοκυπρίους ότι δεν πρέπει να δοθεί η Μόρφου.

Αφενός στρέφει τους εποίκους εναντίον του Ακιντζί, στην εξής λογική: Αφού τον χρησιμοποίησε στο Κυπριακό ως τον μετριοπαθή ηγέτη της λύσης, τώρα θα τον αποδυναμώσει στην εξής λογική: Τον φέρνει σε αντιπαράθεση με μεγάλη μερίδα της δύναμής του, που είναι οι έποικοι, τους οποίους καλούσε να τον ψηφίσουν προεκλογικά, υποσχόμενος την καθολική παραμονή τους στο νησί. Η Τουρκία δεν θέλει να εμφανιστεί ένας άλλος Ντενκτάς. Το μοντέλο έσπασε. Δεν θα απειλεί, όπως το παρελθόν, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης την Άγκυρα. Άρα εφαρμόζεται το διαίρει και βασίλευε.

Β. Το φυσικό αέριο. Η Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου έχει ήδη υπογράψει με το ψευδοκράτος συμφωνία για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στα όρια που η ίδια η Άγκυρα καθορίζει ως τουρκοκυπριακή ΑΟΖ. Σε αυτήν προστίθεται και η δική της ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα με σχετικά έγγραφα που έχουν κατατεθεί στον ΟΗΕ και επί τη βάσει των οποίων έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση το οικόπεδο 6, εξ αφορμής της τρίτης αδειοδότησης. Πάμε, λοιπόν, για τριχοτόμηση της κυπριακής ΑΟΖ. Και πώς θα την αποφύγουμε;

Με την αναφορά ότι η διαχείριση του φυσικού αερίου θα βρίσκεται στην Κεντρική Κυβέρνηση; Επί τούτου, εγείρονται τα εξής συναφή ερωτήματα:

1. Ποιες θα είναι οι επί του θέματος εξουσίες της Κεντρικής Κυβέρνησης και ποιες των συνιστώντων κρατών, αλλά και πού θα ανήκει το κατάλοιπο εξουσίας;

2. Υπάρχει κανείς που εκτιμά ότι η Τουρκία θα υποχωρήσει από τις συμφωνίες της με το ψευδοκράτος ή θα αποσύρει τις θέσεις της για την υφαλοκρηπίδα όπως τις έχει καταθέσει στον ΟΗΕ; Και γιατί να το πράξει, όταν δεν έχει κόστος; Αν το πράξει, ποιο θα είναι το όφελος; Ο αγωγός προς τα παράλιά της μετά τη λύση; Αυτόν τον έχει δεδομένο. Θα τον απαιτήσουν οι Τουρκοκύπριοι. Άλλωστε, ουκ ολίγοι των ημετέρων τον τάζουν στην Άγκυρα από τώρα.

Και αφήνουν να νοηθεί αυτό που έχει αντιληφθεί ο απλός πολίτης: Ότι δεν υπάρχει πρόθεση εκμετάλλευσης φυσικού αερίου προ της λύσης, διότι αυτό προβάλλεται από την Κυβέρνηση ως διαπραγματευτικό χαρτί. Ωραία, θα μπορούσε να πει κάποιος: Να κρατήσει την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου ως κίνητρο, για να επιτύχει όμως τι;

Την τουρκικών και βρετανικών προδιαγραφών λύση της ομοσπονδίας; Αυτή δεν είναι πρόταση. Είναι υιοθέτηση τουρκικών θέσεων. Και επειδή τα δίνουμε εκ των προτέρων, οι Τούρκοι ζητούν κι άλλα και, πάνω στον δικό μας εξευμενισμό, συνεχίζουν την αδιαλλαξία τους. Και το χείριστο, για μας, είναι ότι η ισχύς ανήκει στην Τουρκία. Και αυτή θα ελέγχει το φυσικό αέριο, όπως και τώρα. Το ίδιο πράττει και στο Αιγαίο. Δηλαδή, είτε θα γίνει εκμετάλλευση όπως τη θέλει η Άγκυρα, είτε το αέριο θα μείνει θαμμένο εκεί όπου ήταν για αιώνες.

Συμμαχία με Ισραήλ

Και εδώ είναι που έχουμε την ευκαιρία, αλλά δεν την εκμεταλλευόμαστε. Πρόκειται για τη συμμαχία με το Ισραήλ, η οποία θα πρέπει να είναι συνδυασμένη με μια νέα πολιτική στην ΕΕ επί των αξόνων που αναλύσαμε ανωτέρω, για να αλλάξουν τα ισοζύγια δυνάμεων και να μην παίζουμε με την πλάτη στον τοίχο ή με το πιστόλι στον κρόταφο. Και υπάρχουν οι συνθήκες για στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ σε όλα τα επίπεδα, και δη στο στρατιωτικό, αφού:

Α) Ο εχθρός του εχθρού είναι φίλος. Η Τουρκία δεν πρόκειται στο άμεσο μέλλον να εγκαταλείψει την πολιτική της, που στόχο έχει να καταστεί περιφερειακή δύναμη και μάλιστα σε βάρος του Ισραήλ.

Β) Το Ισραήλ έχει πρόβλημα στρατηγικού βάθους και η μοναδική του έξοδος είναι προς την Κύπρο, από την οποία δεν αισθάνεται απειλή, ενώ το αντίθετο συμβαίνει με την Τουρκία.

Γ) Υπάρχουν κοινά συμφέροντα στον χώρο της συνεκμετάλλευσης του φυσικού αερίου. Ποιος άλλωστε πιστεύει ότι εάν είμαστε στρατηγικοί συνεταίροι με το Ισραήλ στο φυσικό αέριο και αλλού θα τολμήσει η Άγκυρα να κτυπήσει;

Εκείνο που επιτρέπει στην Τουρκία να απειλεί είναι η αποδυνάμωση της Κύπρου και η έλλειψη συμμαχιών στη βάση συμφερόντων εντός της ΑΟΖ, που θα είναι πιο ισχυρά από εκείνα τα οποία οι όποιοι σύμμαχοί μας μπορούν να έχουν στην Τουρκία. Και επί τούτου βλέπουμε ότι, ελέω αλαζονείας Ερντογάν, η Άγκυρα δεν είναι αλάνθαστη και κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν μετατρέπει ακόμη και μέρος των πλεονεκτημάτων της σε μειονεκτήματα, τα οποία όμως εμείς δεν μπορούμε να εκμεταλλευτούμε, είτε λόγω κακή ανάγνωσης των εξελίξεων είτε λόγω έλλειψης στρατηγικής και εναλλακτικών τρόπων δράσης.

Η επανεξέταση

Ας δει, λοιπόν, και ο Πρόεδρος και η αντιπολίτευση, γενικώς το Εθνικό Συμβούλιο, την κρίση στα κατεχόμενα ως μιαν άλλη ευκαιρία επαναξιολόγησης της κατάστασης και των επόμενων βημάτων μας, για τη δημιουργία συνθηκών λύσης και όχι πιέσεων που θα ασκηθούν ώς το τέλος του έτους για να διευθετηθεί το Κυπριακό, διχοτομικά, όπως θέλει η Τουρκία, αλλά και για να εισπράξει το άνοιγμα νέων κεφαλαίων, πάνω στο πτώμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Επιλογές υπάρχουν. Φτάνει η ηγεσία μας να μπορεί και να θέλει να τις δει. Διότι, η θηλιά της Άγκυρας στα κατεχόμενα έχει φτιαχτεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να χωρεί μέσα και το δικό μας κεφάλι. Γι’ αυτό το μομέντουμ μιλάμε;