Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΖΟΡ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΑΟΖ

Ο Υπουργός Ενέργειας Γιώργος Λακκοτρύπης εξηγεί ότι για την Αφροδίτη ο σχεδιασμός είναι συγκεκριμένος, αλλά θα επαναξιολογηθούν οι τρόποι εκμετάλλευσης για όποιες νέες ανακαλύψεις προκύψουν, περιλαμβανομένου και του τερματικού υγροποίησης

Είμαι σίγουρος ότι με τη γεωτρητική δραστηριότητα που έχει αρχίσει είτε στο Ζορ είτε αυτή που θα αρχίσει στην Κύπρο εντός του 2016, ενδεχομένως να γίνει κάποια προσπάθεια -χωρίς όμως να έχω οποιονδήποτε προγραμματισμό ενώπιόν μου- για υγρούς υδρογονάνθρακες

Με βάση το σχέδιο ανάπτυξης που έχουμε ενώπιόν μας, και που τυγχάνει αναθεώρησης, ειδικά μετά την είσοδο της BG στην κοινοπραξία του τεμαχίου 12, το χρονοδιάγραμμα μιλά για πρώτο φυσικό αέριο από την Αφροδίτη το 2020

Η εικόνα της Κύπρου ως ασφαλούς προορισμού παραμένει, πρέπει να ενδυναμωθεί, και είναι ένα από τα κύρια θέματα που προάγουμε κι εμείς στους ξένους συνομιλητές μας σε θέματα τουρισμού

Την εκτίμηση ότι οι εταιρείες θα πάρουν τις αποφάσεις τους για τον γ’ γύρο αδειοδότησης κυρίως με τεχνοοικονομικά κριτήρια, διατύπωσε σε συνέντευξή του στη «Σημερινή» ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού Γιώργος Λακκοτρύπης. Έκανε λόγο για ανανεωμένο ενδιαφέρον για την κυπριακή ΑΟΖ, ως απότοκο της ανακάλυψης του αιγυπτιακού κοιτάσματος Ζορ και της επαναξιολόγησης του ενεργειακού δυναμικού της περιοχής, επαναβεβαιώνοντας ότι το ενδιαφέρον αυτό εκδηλώθηκε όχι μόνο από όλες τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην κυπριακή ΑΟΖ αλλά και από τρίτες εταιρείες, από όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη.

«Δεν έχουμε αποκλείσει καμία λύση. Η πόρτα στο τερματικό δεν είναι κλειστή, το ζήτημα είναι τεχνοοικονομικό και πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των δεδομένων της συγκεκριμένης στιγμής, που θα ληφθεί η απόφαση», είπε, διευκρινίζοντας, ωστόσο, πως για την Αφροδίτη θα κατατεθεί σχέδιο ανάπτυξης, για εξεύρεση αγοράς με αγωγό προς την Αίγυπτο, κατά κύριο λόγο, και προς την Κύπρο.

Διαφορετικού τύπου γεωλογική δομή

Γιατί επιλέγηκε αυτό το χρονικό σημείο για τον γ’ γύρο αδειοδοτήσεων και στη βάση ποιας λογικής επιλέχθηκαν τα συγκεκριμένα θαλάσσια τεμάχια και όχι κάποια άλλα;

Η ανακάλυψη του κοιτάσματος Ζορ στην Αίγυπτο, που απέδειξε ότι υπάρχει μια διαφορετικού τύπου γεωλογική δομή, η οποία εμπεριέχει υδρογονάνθρακες, διαφορετική από αυτήν που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, έρχεται να συμπληρώσει το παζλ της γεωλογίας της Ανατολικής Μεσογείου. Είδαμε αρκετά έντονο, ανανεωμένο ενδιαφέρον από πολλές εταιρείες, οι οποίες ενδιαφέρθηκαν για την ΑΟΖ της Κύπρου. Κάναμε κι εμείς τις δικές μας γεωλογικές αναλύσεις, επαναξιολόγηση του ενεργειακού δυναμικού της περιοχής, που κατέδειξαν ότι τόσο το κοίτασμα του Ζορ όσο και άλλες γεωλογικές δομές είναι άμεσα συνυφασμένες και συσχετισμένες με το υποθαλάσσιο όρος Ερατοσθένης, το οποίο βρίσκεται εντός της ΑΟΖ της Κύπρου.

Φαίνεται ότι η δομή του Ζορ, όπως και άλλες δομές που έχουμε εντοπίσει εντός της ΑΟΖ μας, έχουν τη γενεσιουργό πηγή τους στον Ερατοσθένη. Έτσι λοιπόν, αποφασίστηκε να ξεκινήσουμε την προετοιμασία για ένα τρίτο γύρο στα τέλη του 2015, επιλέγηκαν τα συγκεκριμένα τεμάχια για εμπορικούς-γεωλογικούς λόγους και είχαμε την έναρξη του τρίτου γύρου πριν από λίγες ημέρες.

Πότε αναμένεται να ολοκληρωθεί η διαδικασία των προσφορών;

Οι προσφορές πρέπει να μείνουν ανοικτές 120 μέρες. Από εκεί και πέρα, όπως έχουμε ήδη δώσει κάποια ένδειξη στο δημοσιευμένο καθοδηγητικό σημείωμα, υπολογίζουμε ακόμη περίπου έξι μήνες, για να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση και να πάρει το Υπουργικό Συμβούλιο τις αποφάσεις.

Συνηθισμένες οι εταιρείες στα πολιτικά προβλήματα

Η ΕΝΙ, η οποία ανέπτυξε το καινούργιο γεωλογικό μοντέλο που επέτρεψε την ανακάλυψη του Ζορ και ήδη δραστηριοποιείται στην κυπριακή ΑΟΖ, επέδειξε ενδιαφέρον για να συμμετάσχει στη νέα διαδικασία;
Ναι. Πρέπει να πω, όμως, πως όχι μόνο η ΕΝΙ αλλά όλες οι εταιρείες που ήδη δραστηριοποιούνται στην ΑΟΖ μας επέδειξαν ενδιαφέρον, ήταν οι πρώτες που ενδιαφέρθηκαν, ακριβώς διότι κατέχουν τα γεωλογικά στοιχεία της περιοχής. Άρα έγινε σχεδόν άμεσα αντιληπτό σε αυτές τις εταιρείες τι σημαίνει η ανακάλυψη του Ζορ για την Ανατολική Μεσόγειο. Απ’ εκεί και πέρα, όσο γινόταν πιο ξεκάθαρο αυτό το νέο γεωλογικό μοντέλο γι’ αυτούς, ενδιαφέρονταν κι άλλες εταιρείες, που δεν δραστηριοποιούνται στην κυπριακή ΑΟΖ.

Συμπεριλαμβάνονται και ρωσικές εταιρείες;

Συμπεριλαμβάνονται εταιρείες από όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. Δεν θέλω να αναφερθώ συγκεκριμένα σε ονόματα, διότι θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε πώς θα μετουσιωθεί το ενδιαφέρον τους σε πράξη, με τη συμμετοχή τους στον γ’ γύρο αδειοδότησης.

Οι νέες εμπρηστικές δηλώσεις της Τουρκίας εκτιμάτε ότι μπορεί να οδηγήσουν κάποιες εταιρείες να κάνουν πίσω;

Πολλές από αυτές τις εταιρείες είναι συνηθισμένες να λειτουργούν σε περιοχές όπου υπάρχουν πολιτικά προβλήματα. Το έχουμε δει και στον α’ γύρο, το έχουμε δει και στον β’ γύρο και αναμένεται να το δούμε και στον γ’ γύρο. Πιστεύω ότι οι εταιρείες θα πάρουν τις αποφάσεις τους κυρίως με τεχνοοικονομικά κριτήρια. Πρέπει να πω ότι είναι δύσκολες οι συνθήκες σήμερα στην αγορά. Βεβαίως, οι εταιρείες δεν κοιτάζουν πώς είναι οι συνθήκες σήμερα, αλλά πως θα είναι ύστερα από αρκετά χρόνια, όταν προχωρήσουν σε ανακαλύψεις και εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου. Με απασχολεί προσωπικά περισσότερο ποιες είναι οι συνθήκες στην αγορά παρά οτιδήποτε άλλο.

«Δεν έχουμε αποκλείσει καμία λύση»

Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα της Αφροδίτης στην παρούσα φάση;

Με βάση το σχέδιο ανάπτυξης που έχουμε ενώπιόν μας, και που τυγχάνει αναθεώρησης, ειδικά μετά την είσοδο της BG στην κοινοπραξία του τεμαχίου 12, το χρονοδιάγραμμα μιλά για πρώτο φυσικό αέριο από την Αφροδίτη το 2020. Τυγχάνει, όμως, αυτή τη στιγμή επαναξιολόγησης, με τα νέα δεδομένα.

Πιθανή εξεύρεση νέων κοιτασμάτων αλλάζει τους σχεδιασμούς μας, ειδικά σε σχέση με το αν θα γίνει τερματικός ή όχι;

Για το κοίτασμα Αφροδίτη ο σχεδιασμός είναι συγκεκριμένος. Θα κατατεθεί σχέδιο ανάπτυξης, θα εξευρεθεί αγορά με αγωγό προς την Αίγυπτο, κατά κύριο λόγο, και προς την Κύπρο. Για όποιες άλλες νέες ανακαλύψεις προκύψουν, οι τρόποι εκμετάλλευσής τους θα επαναξιολογηθούν, περιλαμβανομένου και του τερματικού υγροποίησης. Ένα από τα κύρια κριτήρια για μια τέτοια απόφαση είναι οι ποσότητες που θα ανευρεθούν. Πέραν από τις ποσότητες, όμως, ένα πολύ σημαντικό κριτήριο είναι οι συνθήκες στις διεθνείς αγορές, που θα πρέπει να μπορούν να υποστηρίξουν μια συγκεκριμένη επένδυση, είτε αυτό ονομάζεται χερσαία μονάδα υγροποίησης είτε πλωτή είτε αγωγοί είτε ακόμη και συμπιεσμένο φυσικό αέριο. Δεν έχουμε αποκλείσει καμία λύση. Η πόρτα στο τερματικό δεν είναι κλειστή, το ζήτημα είναι τεχνοοικονομικό και πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των δεδομένων της συγκεκριμένης στιγμής, που θα ληφθεί η απόφαση.

Ενδείξεις για πετρέλαιο

Στο παρόν στάδιο ποιες είναι οι ενδείξεις για ύπαρξη και πετρελαίου στην κυπριακή ΑΟΖ;

Υπάρχουν ενδείξεις. Παρόλο που πρέπει να πω ότι στην ΑΟΖ της Κύπρου και πέριξ αυτής δεν έχει αποδειχθεί ακόμη έμπρακτα η ύπαρξη πετρελαίου. Όλες οι γεωλογικές μελέτες που έχουμε δείχνουν ότι υπάρχει, αλλά σε πολύ δύσκολες γεωλογικές συνθήκες, πάρα πολύ βαθιά νερά. Πιστεύω είναι θέμα χρόνου να γίνει κάποια προσπάθεια και εκεί. Η γαλλική εταιρεία είχε ψάξει με κάποιο συγκεκριμένο τρόπο για ενδείξεις υγρών υδρογονανθράκων, χωρίς με το συγκεκριμένο γεωλογικό μοντέλο να έχει εντοπίσει κάτι. Είμαι σίγουρος ότι με τη γεωτρητική δραστηριότητα που έχει αρχίσει είτε στο Ζορ είτε αυτή που θα αρχίσει στην Κύπρο εντός του 2016, ενδεχομένως να γίνει κάποια προσπάθεια -χωρίς όμως να έχω οποιονδήποτε προγραμματισμό ενώπιόν μου- για υγρούς υδρογονάνθρακες.

Ποιος είναι ο προγραμματισμός για γεωτρήσεις για φυσικό αέριο εντός του 2016;

Υπάρχει προγραμματισμός από την Total στο τεμάχιο 11, όπου έχουν εντοπιστεί κάποιες γεωλογικές δομές και γίνονται όλες οι προεργασίες αυτή τη στιγμή για να προχωρήσει. Κάθε εταιρεία αναπτύσσει το δικό της μοντέλο. Από τη στιγμή που η ΕΝΙ απέδειξε ότι υπάρχει φυσικό αέριο σε ανθρακικό πέτρωμα, ως φυσικό επακόλουθο και η Total έψαξε και γι’ αυτού του είδους τα πετρώματα.

Πρόσφατα είδαμε μια υπαναχώρηση στα ενεργειακά του Ισραήλ. Είναι κάτι που μας επηρεάζει;

Επί της ουσίας δεν θα αναφερθώ στα του Ισραήλ, αυτά αφορούν άλλο κράτος. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι επιθυμία μας ήταν τα δύο κοιτάσματα να αναπτυχθούν παράλληλα και ταυτόχρονα, ούτως ώστε να μπορέσει η κοινοπραξία, η οποία είναι ως επί το πλείστον ίδια εκατέρωθεν της γραμμής οριοθέτησης Λεβιάθαν-Αφροδίτης, να εκμεταλλευτεί οικονομίες κλίμακος. Είναι παρόμοιες οι δομές στα δύο κοιτάσματα, παρόμοια η σύνθεση του φυσικού αερίου, παρόμοια η ανάπτυξη που προβλέπεται. Οπόταν θα έλεγα ότι μας επηρεάζει έμμεσα, όχι άμεσα, παρόλο που εμείς προχωράμε με την αναθεώρηση του σχεδίου ανάπτυξης και παραγωγής στην Αφροδίτη.

Πάντα στον χάρτη

Τελικά η αεροπειρατεία της Τρίτης ήταν δυσφήμηση ή διαφήμιση για την Κύπρο, κρίνοντας από τις ανάμικτες αντιδράσεις;

Η Κυπριακή Δημοκρατία χειρίστηκε την υπόθεση με πάσα σοβαρότητα και είχαμε αίσιο τέλος, διότι αντιλαμβάνεστε ότι ακόμη και περιπτώσεις τέτοιες, που πολλοί μπορεί να θεωρούν ότι δεν είναι σοβαρές, θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε σοβαρές αν δεν υπήρχε η σωστή αντίδραση. Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να πούμε ότι η εικόνα της Κύπρου ως ασφαλούς προορισμού παραμένει, πρέπει να ενδυναμωθεί, και είναι ένα από τα κύρια θέματα που προάγουμε κι εμείς στους ξένους συνομιλητές μας σε θέματα τουρισμού. Ας μην ξεχνούμε πως ό,τι συμβεί στην περιοχή μας και όποιο χάρτη δείξουν τα ξένα κανάλια, συνήθως η Κύπρος είναι στο επίκεντρο. Οπόταν πρέπει να διαφυλάξουμε την εικόνα ασφάλειας που έχουμε.

Η έκρυθμη κατάσταση που επικρατεί στην περιοχή μας μάς βοηθά ως τουριστικό προορισμό ή λειτουργεί εναντίον μας;

Και ναι και όχι. Όπως έχω πει, η Κύπρος είναι πάντα στους χάρτες των συμβάντων. Άρα πρέπει να δουλέψουμε πολύ έντονα ως χώρα για να περάσουμε το μήνυμα ότι είμαστε όντως ασφαλής προορισμός στην Ανατολική Μεσόγειο. Και μας βοηθούν και οι εταίροι μας στο εξωτερικό. Στο πρόσφατο ταξίδι μου στην τουριστική έκθεση της Μόσχας, συναντήθηκα με τους οργανωτές ταξιδιών, οι οποίοι θεωρούν ότι η Κύπρος είναι ασφαλής προορισμός και θα διοχετεύσουν αρκετά μεγάλους αριθμούς.

Κάθε χρονιά έχει και τα συν της έχει και τα πλην της. Για παράδειγμα, αν πάρουμε το 2015, που θεωρώ ότι ήταν αρκετά επιτυχημένη χρονιά τουριστικά, είχαμε το κλείσιμο των Κυπριακών Αερογραμμών, την υποτίμηση του ρουβλίου πολύ έντονα, με αποτέλεσμα να έχουμε μείωση στις αφίξεις από τη ρωσική αγορά. Αλλά από την άλλη είχαμε τις αφίξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, ιδιαίτερα αυξημένες, από τη Γερμανία και άλλες παραδοσιακές μας αγορές, αλλά και αναδυόμενες, οι οποίες υπερκάλυψαν. Το θέμα είναι να είμαστε σε θέση να διαχειριστούμε τις όποιες εξελίξεις.

Ποντάρουμε συνεχώς σε καινούργιες αγορές

Για φέτος ποντάρουμε σε κάποιες καινούργιες αγορές;

Ποντάρουμε συνεχώς σε καινούργιες αγορές, για να αρχίσουν να αποδίδουν είτε ύστερα από ένα ή δύο ή πέντε χρόνια. Σίγουρα η Πολωνία. Η Ουκρανία είναι μια αγορά που έδειξε αρκετή δυναμική πέρσι και θέλουμε να συνεχιστεί φέτος. Οπόταν σίγουρα η στρατηγική είναι να υποδεχόμαστε τουρισμό από πολλές χώρες.

Αρχίσαμε να βγαίνουμε από αυτό το στενό πλαίσιο του ήλιος-θάλασσα;

Σιγά-σιγά, δειλά-δειλά. Πρέπει να γίνει πολλή δουλειά. Είναι ένα μοντέλο πάνω στο οποίο χτίστηκε ο τομέας του τουρισμού στην Κύπρο για δεκαετίες. Αποτύχαμε ως κράτος να διαφοροποιήσουμε το προϊόν μας, όταν άλλες χώρες στη δεκαετία του 2000 άρχισαν να μπαίνουν στην αγορά αυτή, όπως είναι η Αίγυπτος, η Τουρκία, η Βόρειος Αφρική, κι έτσι καθηλωθήκαμε ως τομέας τουρισμού για πάρα πολλά χρόνια στα ίδια επίπεδα. Αρχίσαμε να διαφοροποιούμε αυτό το προϊόν σιγά-σιγά, εισάγοντας και ειδικές μορφές τουρισμού, πέραν του ήλιου-θάλασσα. Αλλά θέλει χρόνο. Υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν.

Σταθερό θεσμικό πλαίσιο

Η έξοδος από το μνημόνιο βλέπετε να ευνοεί κάποιους εμπορικούς τομείς που είχαν υποστεί μεγάλη ζημιά από την κρίση;

Δεν θα το συσχέτιζα με την έξοδο από το μνημόνιο, αλλά με τη βελτίωση στην οικονομία της χώρας. Αυτό αφορά τους παραδοσιακούς τομείς στους οποίους ποντάραμε -τουρισμός, επαγγελματικές υπηρεσίες, ναυτιλία- για να μπορέσουμε να ορθοποδήσει η οικονομία. Βλέπουμε ότι όσο έχουμε ανάπτυξη, τόσο περισσότερο θα δημιουργούνται θέσεις εργασίας, για να επιλύσουμε το πρόβλημα που ακόμη υφίσταται, αυτό της ανεργίας. Και που συνήθως είναι το τελευταίο που διορθώνεται μετά την ανάκαμψη. Βγήκαμε από το μνημόνιο λόγω των οικονομικών μας επιδόσεων.

Τα σκαμπανεβάσματα στα ωράρια των καταστημάτων είχαν επιπτώσεις στο λιανικό εμπόριο;

Πρέπει να πω κάτι πιο γενικό. Θα πρέπει να δημιουργήσουμε ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο, και σε άλλα θέματα, ώστε να μπορέσουμε να είμαστε προβλέψιμοι προς τους επενδυτές, για να ξέρουν πού λειτουργούν και οι ίδιοι. Είτε είναι αυστηρά τα κριτήρια είτε χαλαρά, το πιο σημαντικό για τους επενδυτές είναι να ξέρουν ποιο είναι το πλαίσιο.