Ασφυκτιά η Ελλάδα με τους χιλιάδες πρόσφυγες στο έδαφός της
Διπλό ναυάγιο χθες στα ελληνικά νερά με νεκρούς τέσσερεις μετανάστες, ανάμεσά τους δύο κοριτσάκια ενός και δύο ετών

Η έναρξη της εφαρμογής της δύσκολα υλοποιήσιμης συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας σημαδεύτηκε χθες με διπλό ναυάγιο με πρόσφυγες. Στο πρώτο ναυάγιο που έγινε χθες το πρωί στη θαλάσσια περιοχή της Ρω έχασαν τη ζωή τους δύο μικρά κοριτσάκια, ενός και δύο ετών, όταν υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες έπεσαν από λέμβο που μετέφερε 57 μετανάστες και πρόσφυγες στο ελληνικό νησί από τα τουρκικά παράλια. Τα άτυχα παιδάκια εντοπίστηκαν από πλωτό ανοικτής θαλάσσης του Λιμενικού Σώματος. Στο δεύτερο ναυάγιο που έγινε στη Λέσβο έχασαν τη ζωή τους δύο πρόσφυγες, 39 και 36 ετών, μετά την αποβίβασή τους στην ακτή στην περιοχή αεροδρομίου. Επέβαιναν μαζί με περίπου 70 άλλους πρόσφυγες σε φουσκωτή λέμβο. Εκτιμάται ότι ο θάνατός τους επήλθε από παθολογικά αίτια.

Πολλά τα εμπόδια
Σε σχέση, πάντως, με την εφαρμογή της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας αξίζει να σημειωθεί πως τα εμπόδια παραμένουν πολλά, ενώ η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η πλήρης εφαρμογή χρειάζεται χρόνο. «Δεν υλοποιείται ένα τέτοιο σχέδιο μόνο σε 24 ώρες», ανέφερε χθες ο Εκπρόσωπος του Συντονιστικού Οργάνου για το Προσφυγικό Γιώργος Κυρίτσης. Αξίζει, ωστόσο, να αναφερθεί πως κατά τη χθεσινή μέρα έφτασαν από την Τουρκία στα νησιά της Ελλάδα 875 πρόσφυγες, ενώ ο συνολικός αριθμός των προσφύγων που βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια φτάνει τους 48.141. Στα νησιά βρίσκονται συνολικά 7.316 πρόσφυγες, στην Αττική 13.010, στην Κεντρική Ελλάδα 1.821 και στη Βόρεια Ελλάδα 25.994.

Μεγάλη πρόκληση
Σημειώνεται πως οι πρώτες ώρες εφαρμογής της συμφωνίας έδειξαν ήδη το μέγεθος της πρόκλησης σε όλα τα σκέλη της. Tα ξημερώματα έφτασε στη Λέσβο η πρώτη λέμβος με περίπου 50 πρόσφυγες και μετανάστες, με άλλα πέντε σκάφη να ακολουθούν στις αμέσως επόμενες ώρες. Βάσει χρονοδιαγράμματος, οι πρώτες επαναπροωθήσεις προς την Τουρκία θα πρέπει να γίνουν στις 4 Απριλίου. Κεντρικός άξονας της συμφωνίας είναι η επαναπροώθηση προσφύγων και μεταναστών που φτάνουν στα ελληνικά νησιά προς την Τουρκία, στην αρχή του «ένας προς έναν» - για κάθε Σύρο που επαναπροωθείται, η Ε.Ε. θα δίνει άσυλο σε ένα Σύρο πρόσφυγα από την Τουρκία. Ο ανώτατος αριθμός που θα δεχθεί η Ε.Ε. στο προσωρινό αυτό μέτρο είναι 72.000. Επειδή όσοι Σύροι έχουν προσπαθήσει να περάσουν το Αιγαίο θα βρίσκονται στον «πάτο» της λίστας για παροχή ασύλου, η ευρωπαϊκή πλευρά θεωρεί ότι το σχήμα θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για την παράνομη διέλευση.

Πολλές οι ελλείψεις
Η ελληνική πλευρά υπογραμμίζει ότι στην παρούσα φάση οι ελλείψεις σε προσωπικό στα νησιά -το οποίο θα προέλθει και από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες- είναι μεγάλες, Τούρκοι αξιωματικοί ακόμη δεν έχουν έρθει στα νησιά και οι λεπτομέρειες για την υλοποίηση των επαναπροωθήσεων είναι ακόμη άγνωστες. Ένα τέτοιο σχέδιο δεν εφαρμόζεται μόνο σε ένα εικοσιτετράωρο, εκτίμησε ο Γιώργος Κυρίτσης μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων. Το σχέδιο εξετάστηκε και καταρτίστηκε στην κυβερνητική σύσκεψη του Σαββάτου, «όμως στην πράξη χρειάζονται δομές, το προσωπικό πρέπει να προετοιμαστεί», είπε. Η ελληνική πλευρά περιμένει άμεσα ενίσχυση με προσωπικό περίπου 2.300 από Αρχές των ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ τους 400 εμπειρογνώμονες για τις διαδικασίες ασύλου και άλλοι τόσοι διερμηνείς.

Σύσταση Κυβερνητικού Συμβουλίου
Πάντως, σε μια προσπάθεια χειρισμού και αντιμετώπισης της όλης κατάστασης, η ελληνική κυβέρνηση προχώρησε το Σάββατο στη σύσταση Κυβερνητικού Συμβουλίου για την Προσφυγική και Μεταναστευτική Πολιτική. Σε αυτό θα προεδρεύει ο Έλληνας Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και θα μετέχουν οι Υπουργοί Εθνικής Άμυνας, Εξωτερικών, Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Επικρατείας (αρμόδιος για τον Συντονισμό του κυβερνητικού έργου), Αναπληρωτής Υπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης (αρμόδιος για θέματα Προστασίας του Πολίτη), Αναπληρωτής Υπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης (αρμόδιος για θέματα Μεταναστευτικής Πολιτικής), Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Άμυνας, ο Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών (αρμόδιος για τη Γενική Γραμματεία Δημοσιονομικής Πολιτικής) και Υφυπουργός Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού (αρμόδιος για τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς). Στο Κυβερνητικό Συμβούλιο Προσφυγικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής μετέχουν, επίσης, χωρίς δικαίωμα ψήφου, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, ο Αρχηγός της Ελληνικής Αστυνομίας, ο Αρχηγός του Λιμενικού Σώματος και ο Γενικός Γραμματέας της Κυβέρνησης και όσα άλλα μέλη της κυβέρνησης ή Υφυπουργοί καλούνται κάθε φορά από τον Πρωθυπουργό. Μπορεί, επίσης, να καλούνται για παροχή γνώμης στελέχη της δημόσιας διοίκησης.

Οι αρμοδιότητες
Σύμφωνα με την Υπουργική Πράξη, αρμοδιότητες του Κυβερνητικού Συμβουλίου είναι:
1. Συντονίζει τη διαλειτουργικότητα των συναρμόδιων πολιτικών και στρατιωτικών Αρχών, φορέων και υπηρεσιών και αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για την εφαρμογή της προσφυγικής και μεταναστευτικής πολιτικής της χώρας, στο πλαίσιο του εθνικού, ενωσιακού και διεθνούς δικαίου.
2. Λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την εφαρμογή της κυβερνητικής προσφυγικής και μεταναστευτικής πολιτικής, περιλαμβανομένης της νομοθετικής πρωτοβουλίας των υπουργείων, ενώ παρακολουθεί και συντονίζει την εφαρμογή των αποφάσεών του και των αποφάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου και των λοιπών συλλογικών κυβερνητικών οργάνων.
3. Αποφασίζει για τη συγκρότηση επιχειρησιακών και επιτελικών ομάδων για την εφαρμογή και υλοποίηση της προσφυγικής και μεταναστευτικής πολιτικής.

Τα βασικά σημεία
ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΤΑΙ πως τα 9 βασικά σημεία της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας είναι, συνοπτικά, τα εξής:
1. Όλοι οι παράτυποι μετανάστες που φθάνουν από την Τουρκία στα ελληνικά νησιά θα επιστρέφονται στην Τουρκία, από τις 20 Μαρτίου. Για όσους νομιμοποιούνται να υποβάλουν αίτηση ασύλου προβλέπεται ότι η αίτησή τους θα εξετάζεται από τις ελληνικές Αρχές εξατομικευμένα, με βάση τη διεθνή νομοθεσία και σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ. Όσοι μετανάστες δεν υποβάλουν αίτηση ασύλου, ή η αίτησή τους απορρίπτεται, θα επιστρέφουν στην Τουρκία. Τουρκία και Ελλάδα θα αναπτύξουν συνδέσμους που θα διευκολύνουν τη διαδικασία.

2. Για κάθε Σύρο που επιστρέφει στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά, ένας άλλος Σύρος θα μετεγκαθίσταται απ’ ευθείας από την Τουρκία στην Ε.Ε. Προτεραιότητα θα δίνεται σε όσους δεν έχουν μπει στο παρελθόν, ή έχουν επιχειρήσει να μπουν, παράτυπα στην Ε.Ε. Με βάση την ισχύουσα συμφωνία του Ιουλίου του 2015, υπάρχουν διαθέσιμες ακόμη 18.000 θέσεις μετεγκατάστασης. Οι ανάγκες για πρόσθετες, πέραν αυτού του αριθμού, μετεγκαταστάσεις θα καλυφθούν μέσω εθελοντικής προσφοράς με όριο τις επιπλέον 54.000 θέσεις (σύνολο: 72.000 θέσεις μετεγκατάστασης). Και αυτός ο αριθμός μπορεί να αναθεωρηθεί εάν χρειαστεί.

3. Η Τουρκία θα λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να αποτρέψει νέες ροές μεταναστών προς την Ε.Ε., είτε διά θαλάσσης, είτε διά ξηράς.
4. Όταν οι παράτυπες ροές σταματήσουν, ή μειωθούν σημαντικά, θα τεθεί σε ισχύ -σε εθελοντική βάση- πρόγραμμα εθελοντικής υποδοχής προσφύγων.
5. Η διαδικασία άρσης του καθεστώτος ταξιδιωτικής βίζας για τους Τούρκους πολίτες θα επιταχυνθεί, με στόχο την πλήρη άρση το αργότερο έως το τέλος Ιουνίου, υπό την προϋπόθεση ότι η Τουρκία θα πληροί όλα τα προαπαιτούμενα.
6. Η Ε.Ε. θα επιταχύνει την αποδέσμευση των αρχικών κονδυλίων των 3 δις ευρώ προς την Τουρκία. Αφού εξαντληθούν αυτοί οι πόροι, και υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν οι δεσμεύσεις, η Ε.Ε. θα προχωρήσει και σε πρόσθετη χρηματοδότηση της Τουρκίας, με επιπλέον 3 δις ευρώ, έως το τέλος του 2018.
7. Η Ε.Ε. και η Τουρκία χαιρετίζουν τη συνεχιζόμενη διαδικασία για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης.
8. Η Ε.Ε. και η Τουρκία αποφάσισαν το άνοιγμα του Κεφαλαίου 33 της ενταξιακής διαπραγμάτευσης της Τουρκίας (κεφαλαίου που αφορά τον προϋπολογισμό), στη διάρκεια της ολλανδικής προεδρίας. Η προπαρασκευαστική εργασία για το άνοιγμα κι άλλων κεφαλαίων θα συνεχιστεί σε ταχύτερους ρυθμούς και με βάση τους ισχύοντες κανόνες.
9. Η Ε.Ε. και η Τουρκία θα εργαστούν από κοινού για τη βελτίωση της ανθρωπιστικής κατάστασης εντός της Συρίας, κυρίως σε περιοχές κοντά στα τουρκικά σύνορα, όπου ο τοπικός πληθυσμός θα μπορούσε να είναι πιο ασφαλής.