ΞΕΝΙΝΑ ΤΟ ΚΛΑΣΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΛΛΗΛΟΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΕΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΕΣ

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιους δρόμους θα ακολουθήσουν οι πολίτες και ιδιαίτερα εκείνοι που δεν μπαίνουν μέσα στις «κομματικές συσπειρώσεις» που δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

- Τα κόμματα σιγά-σιγά χαράζουν την προεκλογική πορεία τους, αλλά οι πολίτες έχουν τη δική τους ρουτίνα και άλλες έγνοιες

- Λίγο περισσότερο από τους μισούς είναι ήδη σίγουροι ότι θα ψηφίσουν, ενώ οι ειδικοί περιμένουν αποχή κοντά στο 30%

- Ποιοι παράγοντες μπορεί να κάνουν τη διαφορά έξω από τις κλασικές «συσπειρώσεις»;

Κάποια κόμματα έχουν ετοιμάσει και παρουσιάσει τα ψηφοδέλτιά τους. Κάποια άλλα τα φτιάχνουν ακόμα. Αλλά όλα τα προεκλογικά επιτελεία έχουν στηθεί και ξεκίνησαν δουλειά. Οι κομματικοί «στρατοί» συντάσσονται αυτές τις μέρες και κάνουν σχέδια.

Υπομονή ο ΔΗΣΥ, αλλά ανυπόμονοι οι υποψήφιοί του

Ο δικός τους προεκλογικός ξεκίνησε και μαζί ξεκινά το κλασικό παιχνίδι όπου όλοι κατηγορούν τους άλλους για προεκλογικές σκοπιμότητες. Το καθένα ξεχωριστά αλλά και όλα μαζί, τα κόμματα ξεκίνησαν εδώ και μερικές εβδομάδες τον προεκλογικό. Αρκετοί υποψήφιοι βουλευτές ξεκίνησαν όμως ακόμα πιο πριν. Κλασική περίπτωση εκείνη του ΔΗΣΥ, που το κόμμα θα ανακοινώσει ψηφοδέλτια στις αρχές του επόμενου μήνα, αλλά αρκετοί υποψήφιοί του άρχισαν να αλωνίζουν σαλόνια, εκδηλώσεις και χωριά ήδη από τα Χριστούγεννα. Κάποιοι έκαναν αντίλογο και στον Αβέρωφ Νεοφύτου ότι από τη μια το κόμμα του είπε πως υπάρχουν πιο σημαντικά πράγματα, όπως οι εξελίξεις στο Κυπριακό και δεν πρέπει να βιαζόμαστε, αλλά ήταν από το κόμμα του που βγήκαν οι πρώτες γιγαντοαφίσες.

Οι πολίτες, απορροφημένοι στη καθημερινότητά τους

Αν όμως τα κόμματα ξεκίνησαν, η κοινωνία δεν δείχνει καθόλου έτοιμη. Στην τελευταία δημοσκόπηση της Prime Consulting, φάνηκε ότι μόλις 54% είναι σίγουροι ότι θα πάνε να ψηφίσουν στις 22 Μαΐου. Άλλο ένα 10% δηλώνουν ότι «μάλλον θα ψηφίσω» και έτσι μένει περισσότερο από το ένα τρίτο είτε να είναι σίγουροι ότι δεν θα ψηφίσουν είτε να θεωρούν πιο πιθανό να μην ψηφίσουν είτε να μην έχουν αποφασίσει. Αλλά ακόμα και ανάμεσα σε αυτούς που θα ψηφίσουν τον Μάιο, δεν φαίνεται να είναι πολλοί εκείνοι που έχουν στον νου τους από τώρα τις εκλογές.

Συνήθως οι άνθρωποι και αν έχουν οι ίδιοι δουλειά, στο μυαλό τους έχουν κάποιον στενό συγγενή που ψάχνει. Άλλοι, που εργάζονται σε μικρή οικογενειακή επιχείρηση, έχουν την αγωνία να γίνει ξανά κίνηση στο παζάρι και αν μεγαλώσει ο τζίρος για να ξοφλήσουν λογαριασμούς ή να αρχίσουν να πληρώνουν κανονικά τα παλιά δάνεια και να μην έχουν την τράπεζα στο κεφάλι τους. Νεαρά ζευγάρια θα ήθελαν να μπορούν να προγραμματίσουν τον γάμο τους, εάν νιώσουν μια ασφάλεια στη δουλειά τους, αλλά προς το παρόν έχουν ακόμα φόβο και το αποφεύγουν.

Πόσοι δεν είναι εκείνοι που «κουτσοπερνούν» σε δουλειές που θεωρούν προσωρινές; Αλλά ακόμα και οικογένειες που δεν έχουν πρόβλημα εργασίας μπορεί να ασχολούνται περισσότερο με τις σπουδές των παιδιών και τα ιδιαίτερα μαθήματα. Λίγοι είναι εκείνοι που αγωνιούν να μάθουν εάν ο Μουσταφά Ακιντζί είπε κάτι διαφορετικό που να δίνει ελπίδα, ή ακόμα εάν από τον Δεκέμβριο στον Ιανουάριο μειώνεται αρκετά ο δείκτης της ανεργίας.

Οι άνθρωποι φαίνονται απορροφημένοι στην καθημερινότητα, που είναι ακόμα πολύ δύσκολη και τα πολιτικά κόμματα κάνουν δικούς τους σχεδιασμούς για λογαριασμό τους. Κάπως έτσι φαίνεται να υπάρχουν διαφορετικοί δρόμοι προς την κάλπη.

Πώς θα έρθουν στην κάλπη οι «μάλλον» και οι «ίσως»;

Τι είναι εκείνο που θα επηρεάσει εκείνο το 10,1% και το άλλο 9% που δηλώνουν ότι «μάλλον θα πάω να ψηφίσω» ή «μάλλον δεν θα πάω να ψηφίσω», έτσι που το μάλλον να γίνει ότι σίγουρα θα ψηφίσουν; Και τι είναι εκείνο που μπορεί να επηρεάσει ένα άλλο ποσοστό 6,4% που δηλώνουν ότι δεν αποφάσισαν αν θα πάνε να ψηφίσουν; Το σύνολο των τριών κατηγοριών μαζί με ένα μικρό ποσοστό που δεν απάντησαν είναι περισσότερο από 26%. Αυτή η αβέβαιη ομάδα ψηφοφόρων θα προσδιορίσουν τελικά, μαζί με το 19,6% που από τώρα λένε ότι «σίγουρα δεν θα ψηφίσω», το τελικό ποσοστό αποχής. Δημοσκόποι και αναλυτές το βλέπουν να κυμαίνεται γύρω στο 30% και θα είναι υψηλότερο από το 2011 που είχαμε αποχή 23%.

Εάν πράγματι η πρόβλεψη αυτή επαληθευτεί, τότε σημαίνει ότι εκτός από σχεδόν 20% που δηλώνουν από τώρα αποχή, θα προστεθούν άλλοι περίπου 10%. Δηλαδή οι περισσότεροι από το 26% που δηλώνουν να μην είναι σίγουροι και συγκεκριμένα τουλάχιστον 16% του συνόλου θα διαμορφώσουν την άποψή τους από τώρα και μέσα στις επόμενες δέκα εβδομάδες που μας χωρίζουν από την κάλπη. Πρόκειται για περίπου 80 χιλιάδες ανθρώπους. Από τι θα επηρεαστούν και τι θα πιστέψουν για να κινηθούν προς την κάλπη;

Ξεκίνησαν οι σειρήνες των κομμάτων

Θα ακούσουν την πρόσκληση της ΕΔΕΚ για να τη στηρίξουν επειδή πρέπει να περισώσουν την Κυπριακή Δημοκρατία, όπως εισηγούνται ήδη τα βαμμένα λεωφορεία; Θα πεισθούν από το μήνυμα του Δημοκρατικού Συναγερμού, ότι πρέπει να στηρίξουν το κόμμα και την Κυβέρνηση για να συνεχιστεί η προσπάθεια που οδηγεί σε καλύτερες μέρες; Ή μήπως θα ενισχύσουν το ΑΚΕΛ, που τους προτείνει να υπερασπιστεί τους εργαζόμενους και τις αδύνατες ομάδες του πληθυσμού, στους οποίους η κυβέρνηση Αναστασιάδη-ΔΗΣΥ ρίχνει τα βάρη, και μαζί να εμποδίσουν την ιδιωτικοποίηση της CYTA;

Μπορεί ακόμα να πεισθούν από το μήνυμα του ΔΗΚΟ, ότι πρέπει να έχει «ρυθμιστικό ρόλο» για να βοηθά εκεί που χρειάζεται την Κυβέρνηση να διορθώσει τα σπασμένα του Δ. Χριστόφια, αλλά και να της βάζει φρένο εκεί που προχωρεί σε ακραίες δεξιές πολιτικές; Ερώτημα είναι και σε ποιο βαθμό θα πεισθούν ότι χρειάζεται να ενισχύσουν νέα σχήματα όπως η Συμμαχία Πολιτών ή ακόμα η «Αλληλεγγύη» της Ελένης Θεοχάρους και αν θα συγκινηθούν από τις εκκλήσεις του Γιώργου Περδίκη, για να τον στείλουν στη Βουλή ξανά, παρά το υψηλότερο εκλογικό μέτρο.

Το Κυπριακό, η οικονομία, αλλά και τα πρόσωπα

Όλοι οι ψηφοφόροι μαζί, ανεξάρτητα από το πόσο σίγουρο είναι ότι θα ψηφίσουν το 2016, δήλωναν στην έρευνα ότι σημαντικότερα κριτήρια είναι το Κυπριακό και οι θέσεις των κομμάτων για την οικονομία. Με μεγάλη διαφορά. Ότι θα επηρεαστούν από τα πρόσωπα, δηλαδή τον αρχηγό ενός κόμματος ή ακόμα τους υποψηφίους, έλεγαν ένα ποσοστό γύρω στο 12%. Σαν πρώτο και δεύτερο κατά σειρά κριτήριο θεωρούσαν το πρόσωπο του ηγέτη περίπου 10%. Και αυτό ίσως να ενδιαφέρει ιδιαίτερα τα κόμματα της Ελένης Θεοχάρους, του Γιώργου Λιλλήκα, του Μαρίνου Σιζόπουλου ή και του Νικόλα Παπαδόπουλου.

Ο λόγος είναι βέβαια επειδή πρόκειται για νέους πολιτικούς ηγέτες, που δοκιμάζονται πρώτη φορά σε κάλπη βουλευτικών σαν κομματάρχες. Αλλά και η μεγάλη κίνηση που δημιουργούν μερικές εκατοντάδες υποψήφιοι βουλευτές δεν μπορεί να μην παίξει ρόλο. Συνολικά 17,2% των ερωτώμενων δήλωναν ότι θα έχουν σαν πρώτο ή δεύτερο κριτήριό τους για να επιλέξουν κόμμα τούς υποψήφιους βουλευτές. Αυτό όμως πρέπει να ενδιαφέρει κυρίως τον Αβέρωφ Νεοφύτου και τον Δημοκρατικό Συναγερμό, για το ψηφοδέλτιο του οποίου γίνεται ο περισσότερος θόρυβος με επίκεντρο τη Λεμεσό.

Ένας στρατός εκατοντάδων υποψηφίων θα αλωνίσουν την Κύπρο

Στο επίπεδο των υποψηφίων θα δουλέψουν σίγουρα και τα λιγότερο πολιτικά κριτήρια. Μερικές εκατοντάδες νέοι υποψήφιοι θα κινητοποιήσουν την ευρύτερη οικογένειά τους και κυκλώματα γνωστών, φίλων, συναδέλφων, παλιών συμμαθητών κλπ κλπ. Αυτού του είδους η κινητικότητα συχνά παραβιάζει τα στεγανά των κομμάτων και επιτρέπει αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «οριζόντιες κοινωνικές συσπειρώσεις». Γι’ αυτό συχνά είναι περιζήτητοι από τα κόμματα κάποιοι υποψήφιοι με μεγάλο επαγγελματικό κύκλο, όπως π.χ. γιατροί. Βέβαια οι εύκολες λύσεις είναι πάντα κάποιες τοπικές «διασημότητες», όπως «τηλεοπτικές περσόνες», προβεβλημένοι από χρόνια αθλητές ή ποδοσφαιριστές και άνθρωποι από τον χώρο του θεάματος.

Την ίδια ώρα, ακόμα και οι άνθρωποι που πολύ λίγο ασχολούνται με τις εκλογές θα είναι εκτεθειμένοι σε κάποιες εξελίξεις και ηχηρές ειδήσεις που, όπως και πάλι λένε οι ειδικοί, μπορεί να τους επηρεάζουν ακόμα και αν δεν το σκέφτονται οι ίδιοι με αυτό τον τρόπο. Τέτοιες ειδήσεις μπορεί να είναι το «μπαμ» για τη μείωση της στρατιωτικής θητείας, αλλά ακόμα και μια φράση του κυρίου Έιντε ή του Τούρκου Πρωθυπουργού, που αλλάζει την ιδέα που έχουν για την πιθανότητα λύσης του Κυπριακού.

Πυροτεχνήματα και η πασαρέλα των ψηφοδελτίων

Σαν προεκλογικό πυροτέχνημα καταγγέλθηκε από την αντιπολίτευση η μείωση της στρατιωτικής θητείας. Με τον ίδιο τρόπο, όμως, σχολιάζει το κυβερνητικό στρατόπεδο την επίθεση του Μ. Σιζόπουλου, με δημοσιοποίηση εγγράφων του Εθνικού Συμβουλίου. Αλλά και οι τηλεοπτικοί σταθμοί και οι εφημερίδες άρχισαν να παρουσιάζουν δημοσκοπήσεις. Κάθε μέρα έχουμε πληροφορίες και για άλλες δημοσκοπήσεις που τα κόμματα διενεργούν «υπόγεια» και δεν θα δημοσιοποιηθούν ποτέ.

Σε κάποια στιγμή, το ενδιαφέρον ήταν αν το ΑΚΕΛ θα έχει νέα πρόσωπα. Την άλλη ήταν εάν ο Νικόλας Παπαδόπουλος θα καταφέρει να «κλέψει την παράσταση» με μετεγγραφές από άλλους πολιτικούς χώρους για να καλύψει τις απουσίες από το ίδιο το κόμμα του. Το σίγουρο είναι όμως ότι το ΑΚΕΛ συνεχίζει να προσπαθεί να μαζέψει τα «χαμένα παιδιά του», επιμένοντας στο «πείραμα» να υπερασπίζεται και να καλύπτει την καταστροφή που άφησε πίσω του ο Δημήτρης Χριστόφιας. Στην Εζεκία Παπαϊωάννου έβαλαν τον μηχανισμό να δουλέψει και εναγωνίως ρωτούν εάν... κλείνει η ψαλίδα (από τον πρώτο ΔΗΣΥ). Στο ΔΗΚΟ φαίνεται να έχουν ένα αντίθετο στοίχημα. Όχι μόνο δεν έχουν να υπερασπιστούν την προηγούμενη ηγεσία τους και τον Μάριο Καρογιάν που επέλεξε την αδράνεια, αλλά φαίνεται ότι με το μισό κόμμα σε κινητοποίηση και κάποιες προσθήκες, προσπαθούν να έχουν τα ίδια ποσοστά.

Ερωτηματικό παραμένει τι ακριβώς συμβαίνει μεταξύ Αλληλεγγύης και ΕΥΡΩΚΟ. Ενώ και η ΕΔΕΚ φαίνεται να κινείται στο «άγνωστο», με τη νέα ηγεσία της να προσπαθεί να δώσει το πιο ριζοσπαστικό στίγμα, την ώρα που μπορεί και να χρειαζόταν σταθεροποίηση. Αντίθετα, η Συμμαχία Πολιτών προχωρεί τον δρόμο της και φαίνεται σαν να περιμένει τα «λάθη των άλλων» για να κάνει ταμείο.

Περιμένοντας το «ηχηρό όνομα» από τον Αβέρωφ

Στο «κόκκινο χαλί» των πρωταγωνιστών, ο ΔΗΣΥ του Αβέρωφ Νεοφύτου, που μέχρι τώρα έμοιαζε να παίζει χωρίς αντίπαλο, ξαφνικά βλέπει σύννεφα και προβλήματα. Αφού είχε δημιουργήσει πολλές προσδοκίες για ένα «λαμπερό» ψηφοδέλτιο, την αδειάζει επιδεικτικά ένας υποψήφιος που ήδη απέτυχε με τα χρώματά της στις Ευρωεκλογές. Όχι μόνο της γυρίζει την πλάτη δημόσια, αλλά τους δίνει και μαθήματα. Το παιχνίδι που προσπάθησε να κερδίσει από την αφετηρία ο ΔΗΣΥ παρουσιάζοντας θεαματικό ψηφοδέλτιο, το χάλασε πολύ άσχημα ο τέως πρύτανης, που ήταν σχεδόν βέβαιο από καιρό ότι θα έβγαινε στο ψηφοδέλτιο Λεμεσού και κάποιοι μάλιστα τον χαρακτήριζαν ως «ξαναζεσταμένο φαγητό».

Περιμένοντας από εβδομάδας το «θεαματικό όνομα» που υποσχέθηκε ο πρόεδρος του κόμματος στους συνομιλητές του, έρχονται καπάκι και μοιάζουν άλυτα τα προβλήματα και τα ερωτήματα για τους «άτακτους» βουλευτές Λεμεσού και τον προεκλογικό που ξεκίνησε με... αμπελοπούλια. Ταυτόχρονα, αποδείχτηκε άνθρακας ο «θησαυρός» της ενίσχυσης του ψηφοδελτίου με υπουργούς, αφού ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν φάνηκε σε αυτή την περίοδο να έχει διάθεση να «ξηλώσει» την Κυβέρνηση για να ενισχύσει το κόμμα. Αλλά ούτε και το «χαρτί Κυπριακού» φαίνεται να βγαίνει στο κυβερνών κόμμα και στους αξιωματούχους του, που εδώ και καιρό διαλαλούσαν ότι «δεν αποκλείεται και να αναβληθούν οι εκλογές επειδή έρχονται εξελίξεις». Μόνη εξέλιξη που είδαμε είναι η σκλήρυνση της τουρκικής στάσης και οι ωμοί εκβιασμοί.

Αλλά όλα αυτά συμβαίνουν την ίδια ώρα που περίπου ένας στους τρεις ψηφοφόρους δεν φαίνεται να έχει καμία διάθεση να πάει στην κάλπη την Κυριακή στις 22 Μαΐου. Ενώ την ίδια ώρα ένα κομμάτι ακόμα από τα υπόλοιπα δυο τρίτα δεν φαίνονται να είναι τελικά σίγουροι εάν θα ψηφίσουν, αλλά και τι θα ψηφίσουν. Εάν τα κόμματα στρώνουν ήδη τον δικό τους δρόμο προς την κάλπη, το ερώτημα είναι ποιους δρόμους θα ακολουθήσουν οι πολίτες και ιδιαίτερα εκείνοι που δεν μπαίνουν μέσα στις «κομματικές συσπειρώσεις» που δείχνουν οι δημοσκοπήσεις.