Κρίσιμη η σημερινή έκτακτη Σύνοδος της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες
Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες, επί τη βάσει των οποίων δρομολογείται η διευθέτηση του προσφυγικού ζητήματος και ποιοι είναι οι βασικοί σκόπελοι, με ανοιχτό το ενδεχόμενο να κλείσει ο δυτικός διάδρομος των Βαλκανίων

Σημαντική θεωρείται η σημερινή έκτακτη Σύνοδος αρχηγών κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη συμμετοχή της Τουρκίας, η οποία φαίνεται να κρατά το κλειδί, μαζί με την Αυστρία, που μπορεί να ανοίξει τη διαδικασία για τον περιορισμό ροής προσφύγων από τα δικά της παράλια προς την Ελλάδα και από εκεί προς ολόκληρη την Ευρώπη. Ήδη η προσφυγική κρίση έχει εξελιχθεί σε πολιτική και θεσμική, με προέκταση σε θέματα ασφάλειας και κοινωνικής συνοχής, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την υπόλοιπη Ευρώπη. Απειλείται ανοιχτά η Συνθήκη του Σένγκεν για την ελευθερία διακίνησης προσώπων, που συνιστά βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Πυλώνες επίλυσης του προβλήματος
Τα βασικά ζητήματα, που τίθενται προς εξέταση από την Ε.Ε., είναι τα εξής:
1. Ο έλεγχος των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε. στο Αιγαίο. Το ζήτημα αυτό θεωρείται ότι ακολουθεί πορεία επίλυσης μετά την εμπλοκή της Frontex και δυνάμεων του ΝΑΤΟ, υπό τη διοίκηση της Γερμανίας και με τη συμμετοχή της Ελλάδας και της Τουρκίας.

2. Η χρηματοδότηση από την Ε.Ε. προς την Τουρκία, με το ποσόν των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, προκειμένου να δημιουργηθούν ανθρώπινες συνθήκες εντός του εδάφους της και να περιοριστεί η ροή των προσφύγων προς την Ελλάδα και από εκεί προς την υπόλοιπη Ευρώπη. Και αυτό το ζήτημα, όπως τονίζουν κοινοτικές πηγές, είναι υπό διευθέτηση.

3. Η παροχή οικονομικής βοήθειας προς την Ελλάδα και προς τις χώρες του λεγόμενου βαλκανικού διαδρόμου. Ήδη, τονίζουν οι ίδιες κοινοτικές πηγές, το θέμα αυτό έχει διευθετηθεί από την περασμένη εβδομάδα σε επίπεδο Επιτροπής και αναμένεται πλέον -πράγμα που θεωρείται δεδομένο- η έγκριση διορθωτικού προϋπολογισμού από τους αρμόδιους Θεσμούς, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Το ποσό αυτό, για το 2016, φτάνει τα 300 εκατομμύρια. Άλλα 200 εκατομμύρια αναμένεται να εγκριθούν για το 2017 και το 2018, ανά έτος? συνολικά, δηλαδή, 700 εκατομμύρια ευρώ. Τα χρήματα αυτά παρέχονται σε ΜΚΟ και την Υπάτη Αρμοστεία των ΗΕ, προκειμένου να δημιουργηθούν ανθρώπινες συνθήκες στους πρόσφυγες, κατά τη διακίνησή τους από την Ελλάδα προς την υπόλοιπη Ευρώπη.

4. Η εκπλήρωση των ελληνικών υποχρεώσεων, που περιλαμβάνει την καταγραφή προσφύγων, προκειμένου να αποφεύγεται η χαώδης κατάσταση και ταυτοχρόνως να ελέγχεται η ταυτότητα των προσφύγων κατά τρόπον ώστε να εντοπίζονται, εάν υπάρχουν, επικίνδυνα τρομοκρατικά στοιχεία. Στις Βρυξέλλες θεωρείται ότι η Ελλάδα πλέον πράττει ό,τι οι εταίροι της ζητούν, σε ένα επαρκές επίπεδο.

5. Η πολιτική πρόθεση των λοιπών, πέραν της Ελλάδας, ευρωπαϊκών χωρών, να δεχθούν πρόσφυγες, στη βάση της αρχής της αναλογικότητας. Κοινοτικές πηγές αναφέρουν ότι στο θέμα αυτό εντοπίζονται προβλήματα και η επίλυσή του αποτελεί θεμελιακή υπόθεση διευθέτησης του ζητήματος και ανοίγματος των συνόρων στην Ειδομένη. Εκτιμάται ότι τα Σκόπια δεν κλείνουν τα σύνορά τους χωρίς να έχουν την υποστήριξη κυρίως από την Αυστρία και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, που δεν επιθυμούν την παρουσία προσφύγων στο έδαφός τους.

6. Η πολιτική πρόθεση της Τουρκίας να επιβάλει τον νόμο και την τάξη στα δικά της παράλια, προκειμένου να τερματιστεί η ροή των προσφύγων προς την Ελλάδα. Γίνεται αντιληπτό στην Ευρώπη, σε μεγάλο αριθμό κρατών-μελών, ότι η Άγκυρα δεν έχει, επί του παρόντος, τέτοια πρόθεση, αφού υπάρχουν αναφορές που καταδεικνύουν ότι η εμπορία προσώπων γίνεται μπροστά στα μάτια τής τουρκικής αστυνομίας και ακτοφυλακής. Βεβαίως υπάρχει και η αντίληψη, στην οποία πρωταγωνιστούν κυρίως οι Αυστριακοί, για το κλείσιμο της οδού των δυτικών Βαλκανίων, οπότε το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο. Χθες υπήρχαν σχετικά δημοσιεύματα στον αυστριακό Τύπο, που ήθελαν προσχέδια του τελικού ανακοινωθέντος της σημερινής έκτακτης Συνόδου να αφορούν στο κλείσιμο του διαδρόμου των Δυτικών Βαλκανίων.

Η συνέχιση της ροής
Τα δύο τελευταία σημεία, δηλαδή η πρόθεση κρατών-μελών να υποδεχθούν πρόσφυγες και της Τουρκίας να βάλει τέλος στην παράνομη διακίνηση μεταναστών από τα δικά της παράλια, καθώς και η δέσμευση χωρών όπως η Αυστρία να αφήσουν τα σύνορά τους ανοιχτά και να δεχθούν πρόσφυγες από τη Συρία, το Αφγανιστάν και άλλες χώρες, θεωρούνται στις Βρυξέλλες ως τα ζητήματα που μπορεί να περιορίσουν το πρόβλημα. Και τονίζεται ο όρος «περιορισμός», διότι για το επόμενο διάστημα εκτιμάται ότι η ροή των προσφύγων θα συνεχιστεί, τουλάχιστον προς την Τουρκία, καθότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Συρία είναι εύθραυστη και η χώρα διαλυμένη, ενώ ανάλογη κατάσταση επικρατεί στο Ιράκ, την ίδια στιγμή που στο Αφγανιστάν εξακολουθεί να επικρατεί καθεστώς ανασφάλειας και φτώχιας.

Ειδικώς η Ελλάδα, εκείνο που ζητά, είναι όπως δεσμευθεί κυρίως η Αυστρία να κρατήσει τα σύνορά της ανοιχτά, μια εξέλιξη που θα αφαιρέσει και από τα Σκόπια τους ισχυρισμούς που προβάλλουν, για να κρατούν τα δικά τους σύνορα κλειστά, για λόγους ασφάλειας, όπως τονίζουν, και κοινωνικής συνοχής. Σ’ αυτήν την αλυσίδα, ο βασικός κρίκος θεωρείται, από ελληνικής πλευράς, η Τουρκία, η οποία, εάν περιορίσει τη ροή από τα δικά της παράλια, τότε ενδεχομένως να αρχίσει ένα θετικό ντόμινο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος.