ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΑΠΙΘΑΝΗ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΧΕΡΣΑΙΑ ΕΙΣΒΟΛΗ ΥΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΟΥΣΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ

Οι φόβοι για κλιμάκωση των ήδη τεταμένων ρωσο-τουρκικών σχέσεων, η απώλεια εμπιστοσύνης από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, καθώς και το ανοικτό Κουρδικό, δυσχεραίνουν τα σχέδια της Άγκυρας

Ίσως για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια διαφαίνεται μια αρχική ταύτιση απόψεων μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων για την υποστήριξη των κουρδικών σχεδίων στη Συρία», δήλωσε ο Υπ. Διδάκτωρ Ιωακείμ Αμπαρτζίδης

Παρά το ότι η Τουρκία έχει κάθε λόγο να επιθυμεί να καταστεί πιο ενεργή στο εσωτερικό της Συρίας, εξωγενείς παράγοντες καθιστούν την εμπλοκή της εξαιρετικά απίθανη», δήλωσε ο Ειδικός σε θέματα ασφαλείας Νικόλας Στυλιανού

Καθώς οι εξελίξεις στη Συρία αρχίζουν να βγαίνουν εκτός ελέγχου για την Τουρκία, η Άγκυρα εκπέμπει σπασμωδικά, ανάμεικτα μηνύματα για το τι προτίθεται να κάνει, προκειμένου να ανακτήσει την πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων ανησυχιών ασφαλείας και να διαχειριστεί την προσφυγική κρίση που αντιμετωπίζει, ιδίως μετά την επιτυχή ρωσο-συριακή επίθεση στη βόρεια Συρία. Στις 3 Φεβρουαρίου, ο συριακός στρατός και οι σύμμαχοί τους προκάλεσαν ένα στρατηγικό πλήγμα στην Άγκυρα, όταν έκοψαν το έδαφος που ενώνει το Χαλέπι και με σύνορα Bab al-Salameh στην διασταύρωση με την Τουρκία, στην τουρκική επαρχία Kilis.

Η διατήρηση ανοικτού περάσματος στο Χαλέπι ήταν ζωτικής σημασίας για τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Πρωθυπουργό Αχμέτ Νταβούτογλου, οι οποίοι ήταν πρόθυμοι να ανατρέψουν το καθεστώς στη Δαμασκό από το 2011, και έχουν μέχρι στιγμής χρησιμοποιήσει κάθε μέσο, πολιτικό και στρατιωτικό, που έχουν στη διάθεσή τους, για την αποστολή στρατευμάτων στη Συρία. Ωστόσο, το ερώτημα που πλανάται είναι κατά πόσο ο Ερντογάν θα παραδεχτεί τελικά τη στρατηγική του ήττα στη Συρία, ή θα χρησιμοποιήσει τη χερσαία εισβολή ως μέσο έσχατης ανάγκης, προκειμένου να διασφαλίσει τα τουρκικά συμφέροντα στην περιοχή.

Μυστικές προετοιμασίες

Μια ημέρα μετά τη διακοπή της διαδρομής στο Χαλέπι, ο εκπρόσωπος Τύπου του Ρωσικού Υπουργείου Άμυνας Igor Konashenkov ισχυρίστηκε ότι η Τουρκία «προετοιμάζεται ενεργά για μια στρατιωτική εισβολή» στη Συρία, προσθέτοντας, «Εντοπίζουμε όλο και περισσότερα σημάδια των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων που ασχολούνται με μυστικές προετοιμασίες για άμεσες στρατιωτικές ενέργειες στη Συρία». Από την πλευρά του, ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου κατά τη διάρκεια επίσκεψης στη Σενεγάλη την επόμενη ημέρα, απάντησε, «Αυτή η στάση από την πλευρά της Ρωσίας είναι κάτι που υποδέχομαι με χαμόγελο. Η Ρωσία θα πρέπει πρώτα να απαντήσει για τους ανθρώπους που σκοτώνει σε συριακό έδαφος».

Στα όρια της υπομονής

Ο Τούρκος Πρόεδρος προειδοποίησε, επιπλέον, ότι υπάρχει μια πιθανότητα το νέο κύμα προσφύγων να φτάσει τις 600.000, αν η Ρωσία συνεχίσει τις αεροπορικές επιδρομές. «Κάνουμε τις προετοιμασίες γι' αυτό», δήλωσε ο Ερντογάν σε ομιλία του σε επιχειρηματικό φόρουμ στην Άγκυρα, προσθέτοντας, «Θα δείξουμε υπομονή μέχρι ενός σημείου και στη συνέχεια εμείς θα κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο. Τα λεωφορεία και τα αεροπλάνα μας δεν περιμένουν εκεί μάταια». Υπονοώντας ουσιαστικά ότι μια στρατιωτική επέμβαση είναι μονόδρομος, ο Τούρκος Πρωθυπουργός παραδέχτηκε στην πραγματικότητα ότι η πολιτική του στη Συρία έχει αποτύχει. Αυτό που στην πραγματικότητα φοβάται ο Ερντογάν είναι ότι, εάν δεν στείλει επίγειες δυνάμεις στη Συρία, τότε η Τουρκία δεν θα έχει καμία θέση στο συριακό τραπέζι των διαπραγματεύσεων κατά τη μεταβατική περίοδο, που μοιραία κάποτε θα επέλθει.

Προκαλούν τις ΗΠΑ

Ο Ερντογάν, κάλεσε επίσης τις ΗΠΑ να επιλέξουν μεταξύ της Τουρκίας και του PYD / YPG. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του αραβικού δικτύου Al Monitor, τα διλήμματα αυτά που έθεσε η Τουρκία δεν έχουν κανένα νόημα στο συριακό πλαίσιο, διότι ο τουρκικός στρατός, ως ξένη δύναμη, δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως εναλλακτική λύση για το PYD, την πρωτογενή τοπική δύναμη στη μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους. «Συμμαχώντας μαζί με την Τουρκία, από την άλλη πλευρά, θα ισοδυναμούσε με σιωπηρή έγκριση μιας διαρκούς εισβολής, που επηρεάζει επίσης τις κουρδικές περιοχές. Ως εκ τούτου, μια τουρκική εισβολή θα αντιμετωπιζόταν με δυσπιστία από τους Δυτικούς και ειδικά τις ΗΠΑ», σημείωσε το δημοσίευμα.

Γυμνή από συμμάχους

Εκτιμάται, επιπλέον, πως οι όποιες επιθετικές ενέργειες από τα τουρκικά στρατεύματα θα αντιμετωπιστούν από τους Κούρδους, το καθεστώς της Δαμασκού, τη Ρωσία, το Ιράν, ενδεχομένως ακόμα την ΙSΙS. Η Άγκυρα μπορεί τελικά να βρεθεί εν μέσω μιας διαμάχης με όχι έναν, αλλά περισσότερους εχθρούς ταυτόχρονα. Διεθνείς αναλυτές θεωρούν, επίσης, πως η ιδιότητα της Τουρκίας ως μέλους του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως αποτρεπτικό μέσο, επειδή η Συρία δεν αποτελεί μέρος της αμυντικής ζώνης της δυτικής συμμαχίας, ενώ παράλληλα η ενεργοποίηση των άρθρων 4 και 5 του ΝΑΤΟ για τη συλλογική άμυνα βρίσκονται έξω από το συγκεκριμένο πλαίσιο.

Αναξιόπιστη Άγκυρα

Ο Tolga Tanis, συντάκτης της τουρκικής εφημερίδας «Hurriyet», πιστεύει ότι οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν σαφώς πως η πολιτική της Τουρκίας στη Συρία έχει καταρρεύσει εντελώς, τόσο στρατιωτικά όσο και πολιτικά. «Η Άγκυρα έχει μείνει χωρίς εργαλεία στο χέρι για να μπορεί να τα χρησιμοποιήσει», δήλωσε ο Tanis, σημειώνοντας παράλληλα ότι η Τουρκία είχε χάσει την αξιοπιστία τής Ουάσιγκτον, λόγω της «διάβρωσης της εμπιστοσύνης» που είχε δημιουργηθεί με τις πολιτικές της. Ο Tanis σημείωσε, παράλληλα, ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι «ουδέποτε θεώρησαν ως ρεαλιστική μια χερσαία επιχείρηση από την Τουρκία στη Συρία», ειδικά από τη στιγμή που η Ρωσία βρίσκεται σε αναμονή, προκειμένου να αρπάξει την ευκαιρία και να εκδικηθεί για την κατάρριψη του μαχητικού της από την τουρκική πολεμική αεροπορία, τον Νοέμβριο του 2015.

Ακαθόριστες συμμαχίες

Σε πρόσφατη δήλωσή του στο «Al-Monitor», για το θέμα εισβολής της Τουρκίας στη Συρία, ο Υποστράτηγος Armagan Kuloglu, ανώτερος σύμβουλος στο Κέντρο Στρατηγικών Μελετών Μέσης Ανατολής στην Άγκυρα (R), σημείωσε ότι οι απόψεις του Ερντογάν αναφορικά με την απαγόρευση πτήσεων εκ μέρους της Τουρκίας στις ΗΠΑ κατά την περίοδο της εισβολής στο Ιράκ κατά το 2003, δεν συγκρίνεται με οποιονδήποτε τρόπο με την κατάσταση στη Συρία. «Η επιχείρηση στο Ιράκ προνοούσε την αποχώρηση του Σαντάμ Χουσεΐν. Ο στόχος ήταν σαφής. Στη Συρία δεν είναι σαφές ποιος θα παρέμβει εναντίον ποιου και με ποιο σκοπό», δήλωσε ο Kuloglu, προσθέτοντας, «Ούτε είναι σαφές ποιος θα πρέπει να συνεργάζεται με ποιον. Δεν υπάρχει συνασπισμός καθοδηγούμενος από τον ΟΗΕ, ούτε υπάρχει μια συμμαχία προθύμων υπό αμερικανική ηγεσία, όπως συνέβη στο Ιράκ».

Δηλώσεις εσωτερικής κατανάλωσης

Ο Kuloglu εξέφρασε, επίσης, τον σκεπτικισμό του για τις δημόσιες τοποθετήσεις της Σαουδικής Αραβίας και των άλλων χωρών του Κόλπου, που δηλώνουν ότι είναι πρόθυμες να αποστείλουν στρατεύματα στη Συρία. «Το ίδιο ερώτημα τίθεται και εδώ. Θα παρέμβουν εναντίον ποιου; Εναντίον του καθεστώτος (Άσαντ), του Ισλαμικού Κράτους, του PYD; Ποιου;» διερωτήθηκε ο Kuloglu, υποστηρίζοντας ότι οι πιθανότητες μονομερούς επέμβασης της Τουρκίας στη Συρία είναι μειωμένες. «Όλες οι συζητήσεις που υπονοούν ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να παρέμβει στη Συρία είναι για εσωτερική κατανάλωση», κατέληξε Kuloglu.

Εξαιρετικά απίθανη

Σύμφωνα με δηλώσεις του ειδικού σε θέματα Ασφαλείας Νικόλα Στυλιανού στη «Σημερινή», η κατάρρευση των ειρηνευτικών συνομιλιών στη Γενεύη (Γενεύη ΙΙΙ), η αποδυνάμωση των δεσμών της Τουρκίας με τις αντικαθεστωτικές ομάδες και η ενδυνάμωση των κουρδικών ομάδων, PYD και YPG, λόγω των ρωσικών αεροπορικών επιδρομών και το σοβαρό ενδεχόμενο συνένωσης των κουρδικών καντονίων και το ισχυρό προσφυγικό ρεύμα που δέχεται, αποτελούν ισχυρούς λόγους για στρατιωτική εμπλοκή της Τουρκίας στη Συρία, κυρίως για να αποτρέψει τη συνένωση των κουρδικών καντονίων και, επομένως, τη δημιουργία συμπαγούς και συνεχούς γεωγραφικής βάσης μίας ενδεχόμενης κουρδικής κρατικής υπόστασης στα σύνορά της.

«Ειρήσθω εν παρόδω, ο έλεγχος του τρίτου κουρδικού καντονίου του Afrin, παραμένει υπό τον έλεγχο του 'ΙΚ', γεγονός που καθυστερεί τη συνένωση των καντονίων και, επομένως, είναι προς όφελος της Τουρκίας. Ωστόσο, οποιαδήποτε στρατιωτική εμπλοκή της Τουρκίας στη Βόρεια Συρία θεωρείται εξαιρετικά απίθανη, τουλάχιστον υπό τις παρούσες συνθήκες», είπε, προσθέτοντας, «Ενδεχόμενη εμπλοκή της Τουρκίας στη Συρία θα προκαλούσε ραγδαία επιδείνωση και περαιτέρω κλιμάκωση των ήδη τεταμένων ρωσο-τουρκικών σχέσεων, και θα έφερνε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, οι οποίες, δεδομένων των πρόσφατων δηλώσεων του John Kirby, ότι οι ΗΠΑ όχι μόνο δεν θεωρούν τρομοκρατική οργάνωση το YPG, αλλά θα συνεχίσουν να συνεργάζονται μαζί του, ερχόμενοι σε ανοικτή ρήξη με τις τουρκικές θέσεις. Συνοπτικά, παρά το ότι η Τουρκία έχει κάθε λόγο να επιθυμεί να καταστεί πιο ενεργή στο εσωτερικό της Συρίας, εξωγενείς παράγοντες καθιστούν την εμπλοκή της εξαιρετικά απίθανη υπό τις παρούσες συνθήκες».

Απομόνωση με γεωμετρική πρόοδο

Ερωτηθείς από τη «Σημερινή» για το ίδιο θέμα (πιθανή εισβολή της Τουρκίας στη Συρία), ο Υπ. Διδάκτορας, με μεταπτυχιακές σπουδές σε Τουρκία και Ισραήλ, Ιωακέιμ Αμπαρτζίδης επεσήμανε, αρχικά, πως όλες οι «κόκκινες γραμμές» που έχουν θέσει κατά καιρούς οι Τούρκοι, έχουν παραβιαστεί και οδηγούν την Τουρκία σε αδιέξοδο.

«Η τάση απομόνωσης της Τουρκίας συντελείται με γεωμετρική πρόοδο, καθώς η ραγδαία προώθηση του νόμιμου Συριακού Στρατού μετά των συμμάχων σε Λαττάκεια, Χαλέπι, Δαμασκό, με την ταυτόχρονη επέλαση των κουρδικών δυνάμεων του YPG δυτικά του ποταμού Ευφράτη, καταστρέφει τις όποιες φιλοδοξίες των Τούρκων για έλεγχο της περιοχής», είπε, προσθέτοντας πως «Οι δραματικές εξελίξεις, που λαμβάνουν χώρα στον διάδρομο Azaz-Jarablus, ο οποίος χρησίμευε ως σανίδα σωτηρίας για τους 'Σύρους αντάρτες' που υποστηρίζονται από την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, φαίνεται πως τυγχάνουν σιωπηρής έγκρισης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ίσως για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια διαφαίνεται μια αρχική ταύτιση απόψεων μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων για την υποστήριξή των κουρδικών σχεδίων στη Συρία».

Βατερλώ ή Καλλίπολη;

Επιπλέον, ο κ. Αμπαρτζίδης σημείωσε πως υπάρχουν επαρκείς λόγοι για τον Ερντογάν να αποστείλει τουρκικές χερσαίες δυνάμεις στη Συρία, ιδιαίτερα στο Χαλέπι, μέσω του οποίου η Άγκυρα μπορεί να ελέγξει κάποιο έδαφος γύρω από τον διάδρομο Azaz-Jarablus.

«Αυτό θα μπορούσε να είναι κάποιο είδος δοκιμής των αντανακλαστικών του ΝΑΤΟ να υποστηρίξει τη σύμμαχό του, όσο και της αποφασιστικότητας της Ρωσίας να συνεχίσει την πολιτική της στο συριακό ζήτημα. Ωστόσο, κάθε είδους άμεση τουρκική εμπλοκή στη Συρία ενέχει τον κίνδυνο ευθείας σύγκρουσης με τη Ρωσία, δεδομένου ότι οι σχέσεις μεταξύ των χωρών επιδεινώθηκαν μετά την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού στις 24 Νοέμβρη», επεσήμανε, σημειώνοντας καταληκτικά πως «Παρά τις νεο-οθωμανικές φιλοδοξίες του διδύμου Νταβούτογλού-Ερντογάν να καταστεί το Χαλέπι μια νεα 'Καλλίπολη', η πραγματικότητα επί του εδάφους σε μια ενδεχόμενη τουρκική εισβολή θα μοιάζει περισσότερο με το Βατερλώ, σε μια επανάληψη της ιστορίας που η τουρκική ηγεσία αρνείται να παραδεχθεί!».