Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΟΤΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΡΚΕΤΑ ΔΥΣΚΟΛΑ…

Απ’ όσα καθημερινά ομολογεί ο Μ. Ακιντζί, και που συχνά είναι πραγματικές «βόμβες», φαίνεται πως ούτε οι Τουρκοκύπριοι είναι… δεδομένοι

- Συνέχεια του ίδιου κράτους και “νέος συνεταιρισμός” δυο ιδρυτικών κρατών, αποτελούν σίγουρα “γόρδιο δεσμό”. Κι όταν δεν λύνεται, ούτε και να… κοπεί μπορεί

- Τουρκικές εγγυήσεις και δικαίωμα παρέμβασης της Τουρκίας είναι ασφάλεια για την τουρκική πλευρά, αλλά ανασφάλεια για την ελληνική. Πώς λύνεται τέτοιος “κόμπος”;

- Γόρδιο δεσμό δημιουργεί και η εργολαβία “προώθησης της λύσης” από τους δικούς του, την ώρα που ο Πρόεδρος δεν θέλει υπεραισιοδοξία που καθιστά τις προσπάθειές του αποτυχία…

Είπε ο Πρόεδρος ότι θέλει να καθησυχάσει και να πείσει το 76% του πληθυσμού που το 2004 είχε ψηφίσει “όχι” στο Δημοψήφισμα. Γνωρίζει όμως ότι τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα. Γιατί θα πρέπει μια συμφωνία να πείθει ακόμα και αρκετούς από το άλλο 24%. Επειδή κανένας δεν είναι δεδομένος. Εκτός ίσως απ' όσους πολιτεύονται πάνω στο Κυπριακό. Εξάλλου, λογικά μιλούσε μόνο για τη δική μας πλευρά. Γιατί απ' όσα καθημερινά ομολογεί ο Μ. Ακιντζί, και που συχνά είναι πραγματικές “βόμβες”, φαίνεται πως ούτε και οι Τουρκοκύπριοι είναι “δεδομένοι”.

Αλλά εκείνο που πραγματικά φαίνεται σαν μεγάλος “γόρδιος δεσμός” που έχει μπροστά του ο Πρόεδρος δεν θα είναι το τελικό δημοψήφισμα. Πραγματικός γόρδιος δεσμός θα είναι, όπως διαρκώς υπονοεί και ο ίδιος, το να φτάσει προηγουμένως σε συμφωνία. Γιατί θα πρέπει τότε να αναλάβει την ευθύνη της και να την φέρει σε δημοψήφισμα. Όπως είναι σήμερα τα πράγματα, ακόμα και χωρίς να το λέει, ξέρει πως κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδύνατο. Ενώ είναι γνωστό τοις πάσι ότι ειδικά ο Πρόεδρος Αναστασιάδης που έκανε το 2004 την “καμπάνια του Ναι”, έχει ένα ιδιαίτερο θέμα για να είναι πειστικός με μια συμφωνία. Μήπως δεν είναι γι’ αυτό που συνέχεια ανατρέχει στο “ναι” και το “όχι” του 2004;

Ο “νέος συνεταιρισμός” του Ντενκτάς διά στόματος και του Ακιντζί!

Ακόμα και όλον αυτόν τον καιρό που βρισκόμαστε, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, σε “θετικό κλίμα”, η τουρκική πλευρά επιμένει ότι η λύση θα είναι ένας “νέος συνεταιρισμός”. Αυτός ο “συνεταιρισμός” φαίνεται σαν ένας γόρδιος δεσμός που καλείται να λύσει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης.

Διότι όταν απαιτούν έναν νέο συνεταιρισμό, οι Τούρκοι εννοούν ότι ο “παλιός” παύει να ισχύει. Παλιός συνεταιρισμός θεωρούν ότι ήταν το κράτος και η Κυπριακή Δημοκρατία. Εκείνο δηλαδή που ο Πρόεδρος και σύσσωμη η ελληνική πλευρά θέλει να διαφυλάξει για να αποτρέψει τραγικές εθνικές εξελίξεις.

Αυτές τις μέρες όμως ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, με τον οποίο ο Νίκος Αναστασιάδης λέει ότι έχουν “κοινό όραμα”, όχι μόνο επανέλαβε, αλλά εξήγησε και αναλυτικά γιατί με τη λύση δεν πρόκειται να υπάρχει συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά “κάτι άλλο” και κάτι “καινούριο”. Ο Μ. Ακιντζί φρόντισε να γίνει όσο μπορούσε πιο σαφής. Εξήγησε μέσω του εκπροσώπου του ότι για να υπάρξει ο “νέος συνεταιρισμός” που ζητούν, πρώτα θα πρέπει το ψευδοκράτος να εξισωθεί με την Κυπριακή Δημοκρατία και μετά αυτά τα δυο “ιδρυτικά κράτη” να κάνουν μια συμφωνία για “συνεταιρισμό”. Διευκρίνισε ακόμα ότι ο “νέος συνεταιρισμός” δεν θα χρειαστεί νέα αίτηση για ένταξη στα Η.Ε. ή την Ε.Ε., αφού “θα πάρει τη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας”.

Με αυτόν τον τρόπο όμως κατέρριψε το βασικό επιχείρημα του Προέδρου Αναστασιάδη. Διότι ο Πρόεδρος έλεγε ότι επειδή δεν θα γίνει νέα αίτηση σημαίνει ότι δεν πρόκειται για ένα νέο κράτος. Η τουρκική πλευρά όμως εξηγεί ότι θα είναι εντελώς νέο και άλλο κράτος, που απλώς “θα πάρει τη θέση του παλιού κράτους”.

Αν ίσχυε εκείνο που λέει ο Ν. Αναστασιάδης, τότε θα έπρεπε αυτά που λέει ο Μ. Ακιντζί απευθυνόμενος σε τουρκικό ακροατήριο να αποδειχτούν “σκέτα λόγια”. Στην πραγματικότητα, όμως, όταν δίνει την ερμηνεία ότι “δεν θα χρειαστεί νέα αίτηση διότι ο νέος συνεταιρισμός θα πάρει τη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας”, αυτό σημαίνει ότι θεωρεί πως η Κυπριακή Δημοκρατία δεν θα συνεχιστεί, αλλά θα πάψει να υπάρχει.

Κάποιοι σημειώνουν με νόημα ότι για “νέο συνεταιρισμό” μιλούσε ήδη και ο Ραούφ Ντενκτάς. Τώρα το λέει και ο Μουσταφά Ακιντζί. Γιατί όμως επιμένουν από την τουρκική και την τουρκοκυπριακή πλευρά; Διότι μόνο έτσι θεωρούν ότι θα είναι “ισότιμοι” και θα έχουν και το “δικό τους κράτος”. Δηλαδή μόνο έτσι το ψευδοκράτος και τα προηγούμενα 33 χρόνια των επίμονων προσπαθειών τους θα δικαιωθούν. Όλα δείχνουν, εξάλλου, ότι από τουρκικής πλευράς δεν μπορεί να πεισθούν στα κατεχόμενα για μια λύση. Αλλά αν είναι έτσι, έχουμε μπροστά μας έναν άλυτο “γόρδιο δεσμό”.

Όταν ο “νέος συνεταιρισμός” ξεκινά στη βάση “διαζυγίου”

Είναι πολύ καθαρό ότι από τουρκικής πλευράς έχουν κατά νουν τι έγινε το 1963. Θέλουν κάποιαν εξασφάλιση πως αν τυχόν εκδηλώσουν ξανά κάποιαν “ανταρσία” ή αποσχιστική τάση, όπως το 1963-64, τότε δεν θα μείνει η ελληνοκυπριακή πλευρά με το αναγνωρισμένο κράτος στα χέρια της. Θέλουν σε μια τέτοια περίπτωση να έχουν επίσης ένα δικό τους ολόκληρο κράτος. Εξάλλου, αυτό δείχνει να απαιτεί και η Τουρκία. Ότι δηλαδή σε μια περίπτωση διάσπασης η κάθε πλευρά θα έχει στα χέρια της ένα εξίσου νόμιμο κράτος.

Στο παρελθόν, κάποιος σημαίνων ξένος διπλωμάτης είχε παρατηρήσει με απογοήτευση ότι το γεγονός και μόνο πως από τώρα συζητούν διαρκώς τι θα γίνει όταν χρειαστεί “διαζύγιο”, είναι πολύ κακό σημάδι. Ο ίδιος έφτανε στο συμπέρασμα ότι στην πραγματικότητα ούτε από τη μια ούτε από την άλλη πλευρά δεν πιστεύουν αρκετά σε λύση. Τώρα όμως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και όσοι στηρίζουν την προσπάθειά του επιμένουν ότι υπάρχει και καλό κλίμα και πίστη σε μια λύση, παρά το γεγονός ότι η κύρια συζήτηση παραμένει τι θα γίνει αν μελλοντικά υπάρξει… διάλυση.

Με δυο λόγια, η μια πλευρά λέει “ας προχωρήσουμε αλλάζοντας το κράτος που έχουμε” και η άλλη απαντά “όχι, ας προχωρήσουμε βάζοντας ένα νέο κράτος στη θέση αυτού που θα πάψει να υπάρχει”. Είναι όμως κάτι περισσότερο από λύση “γόρδιου δεσμού” για τον Πρόεδρο να πείσει την τουρκική πλευρά να μην απαιτεί έναν νέο συνεταιρισμό μεταξύ δυο ισότιμων κρατιδίων. Ενώ ταυτόχρονα είναι πέρα από τις δυνάμεις του και αν το ήθελε ακόμα να έπειθε τον κυπριακό Ελληνισμό να δεχτεί λύση “δυο ιδρυτικών κρατών”.

Η “ασφάλεια” του ενός, ανασφάλεια του άλλου

Ένα ακόμα κεντρικό αγκάθι είναι ότι οι Τουρκοκύπριοι για να νιώθουν ασφαλείς θέλουν εγγυήσεις της Τουρκίας. Απαιτούν, δηλαδή, να υπάρχει διαρκής εποπτεία και δικαίωμα παρέμβασης της Τουρκίας. Είτε η εγγύηση θα αφορά ολόκληρη την ομόσπονδη Κύπρο είτε μόνο το “τουρκοκυπριακό μέρος”, το αποτέλεσμα θα ήταν το ίδιο.

Στην πραγματικότητα, όμως, τα πράγματα είναι ακόμα πιο σοβαρά. Είναι ακόμα χειρότερα. Διότι όλοι γνωρίζουν ότι πέρα από ένα τέτοιο ψυχολογικό παράγοντα, που μπορεί πράγματι να ισχύει μεταξύ μεγάλης μερίδας Τουρκοκυπρίων, ο κύριος λόγος είναι ότι εγγυήσεις επιβάλλει η τουρκική στρατηγική ελέγχου της Κύπρου.

Όσα καλά λόγια και αν λέγονται, ότι “ωρίμασαν οι συνθήκες” και ότι “η Τουρκία έχει πια συμφέρον να λύσει το Κυπριακό”, από την ώρα που εξακολουθεί να υπάρχει απαίτηση για καθεστώς εγγυήσεων, φαίνεται ότι είναι “μόνο λόγια”. Διότι η Τουρκία δεν εγκαταλείπει την ιδέα ότι πρέπει να ελέγχει την Κύπρο και να έχει και λόγο και για ό,τι συμβαίνει στην Κύπρο. Τα όσα ακούστηκαν μπροστά στο αδιέξοδο, για κάποια “διαφοροποίηση” του συστήματος των εγγυήσεων, δεν αφορούν σε καμία περίπτωση πλήρη παραίτηση της Τουρκίας για “δικαίωμα επέμβασης”.

Από την άλλη, βέβαια, οι Ελληνοκύπριοι δικαιολογημένα θεωρούν τις τουρκικές εγγυήσεις σαν μια μόνιμη απειλή. Διότι με τα όσα έχουμε ζήσει όχι μόνο το 1974, αλλά και προηγουμένως, οι εγγυήσεις είναι συνώνυμο πολέμου. Δεν ήταν μόνο η εισβολή και ο Αττίλας το 1974, αφού και προηγουμένως η Τουρκία με αφορμή της εγγυήσεις βομβάρδιζε την Κύπρο με βόμβες «Ναπάλμ» και ετοιμαζόταν να κάνει απόβαση. Στην πράξη όποτε “δούλεψαν” οι εγγυήσεις ήταν για πόλεμο.

Πώς μπορεί να συμβιβαστούν αυτές οι δυο καταστάσεις; Πώς μπορεί οι Τουρκοκύπριοι να λένε ότι δεν υπάρχει ασφάλεια παρά μόνο με τουρκικές εγγυήσεις και οι Ελληνοκύπριοι να λένε ότι δεν υπάρχει καμία ασφάλεια με τουρκικές εγγυήσεις; Άλλος ένας άλυτος “γόρδιος δεσμός” για τον Πρόεδρο Αναστασιάδη.

Όσο λιγότερο για τον ένα, τόσο περισσότερο για τον άλλο

Άλλος ένας “γόρδιος δεσμός” θα είναι να βρεθεί διευθέτηση που να συνδυάσει τις εντελώς αντίθετες θέσεις στο κεφαλαιώδες ζήτημα της αποκατάστασης των προσφύγων και της επιστροφής εδαφών. Η ελληνική πλευρά λέει, λογικά, ότι όσο το δυνατόν περισσότεροι πρόσφυγες αποκατασταθούν και επιστρέψουν στις περιοχές τους και όσο μεγαλύτερη θα είναι η έκταση που θα επιστραφεί στην ελληνική πλευρά, τόσο μικρότερη θα είναι η ανάγκη αποζημιώσεων. Αντίστροφα, η τουρκική πλευρά λέει πως όσο το δυνατό μικρότερες θα είναι οι μετακινήσεις πληθυσμού που σήμερα είναι εγκατεστημένος σε ελληνικές περιοχές και περιουσίες, τόσο πιο εύκολο θα είναι να γίνει αποδεκτή μια συμφωνία. Αυτό όμως σημαίνει στην πράξη όσο το δυνατόν μικρότερη αποκατάσταση προσφύγων και επιστροφή εδαφών.

Πώς μπορεί κανένας να συνδυάσει αυτές τις απόλυτα αντίθετες θέσεις; Ακόμα και αν βρεθεί κάποια “μέση οδός”, δηλαδή αν δοκιμάσει κανείς να μοιράσει την “πίτα” στα δυο, άλυτο πρόβλημα θα είναι η σχετική ανάγκη για αποζημιώσεις. Αφού ως γνωστόν μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί καμία πηγή χρηματοδότησης και το πρόβλημα παραμένει όπως ακριβώς είχε τεθεί το 2004.

Δύσκολη ισορροπία ανάμεσα σε ελπίδα, υπεραισιοδοξία και πολιτική εργολαβία προώθησης

Με όλα αυτά και αρκετά άλλα ακόμα υπόψη, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν θέλει να καλλιεργείται μια υπεραισιοδοξία που έχει ήδη κουράσει τον κόσμο. Εξάλλου, όσο καλλιεργείται αισιοδοξία σε υψηλούς τόνους και περνά ο καιρός, όπως ήδη συμβαίνει, τόσο περισσότερο φαίνεται ότι οι δικές του προσπάθειες είναι αποτυχημένες. Εκείνο που συμβαίνει όμως είναι ότι ορισμένοι, και οι πιο πολλοί από αυτούς ανήκουν στο ίδιο του το κόμμα, έχουν αναλάβει σαν εργολαβία να προωθούν την “επικείμενη λύση”. Θεωρούν μάλιστα ότι είμαστε τόσο κοντά σε λύση που πρέπει να “προετοιμάσουν τον κόσμο”. Για κάποιους συγκεκριμένους πολιτικούς μάλιστα, οι οποίοι δεν διστάζουν και να εκτίθενται στα όρια της γελοιοποίησης, αυτή η δουλειά της “προώθησης” έχει γίνει και το κύριο χαρτί της προσωπικής τους σταδιοδρομίας (έρχονται και βουλευτικές εκλογές).

Κάποτε όμως και ο ίδιος ο Πρόεδρος παίζει αυτό το χαρτί. Όταν, για παράδειγμα, μετά από τουρκικό ισχυρισμό ότι η ελληνική κυπριακή εκπαίδευση παράγει “επιθετικότητα”, αποφάσισε και προχώρησε σε “μεικτή τεχνική επιτροπή για την εκπαίδευση”. Αν μια τέτοια επιτροπή γίνεται τώρα, με όλα αυτά τα κεφαλαιώδη θέματα ανοιχτά και χωρίς λύση, τότε εγείρονται υποψίες και ερωτηματικά. Υπάρχουν δηλαδή και κινήσεις του ίδιου του Προέδρου Αναστασιάδη που αντιφάσκουν με όσα ο ίδιος διαβεβαιώνει και καλλιεργούν μια υπεραισιοδοξία που πέφτει στο κενό.

Πώς θα επιτύχει λοιπόν ο Πρόεδρος την επικοινωνιακή συντήρηση της ελπίδας και του ενδιαφέροντος για τις διαπραγματεύσεις χωρίς όμως να επιτρέπει τις καταχρήσεις συναγερμικών “λοχαγών” και κάποιων άλλων, οι οποίοι τελικά κάνουν ζημιά; Διότι αυτοί οι ίδιοι είναι που τελικά ακυρώνουν και αυτό το ενδιαφέρον που επιδιώκουν, αφού έχουν τόσες φορές μέχρι τώρα εξαγγείλει “σοβαρές εξελίξεις” που δεν έρχονται.

Γόρδιος δεσμός και ο… χρόνος

Ενδεικτικό είναι ότι ακόμα και η επίσημη ηγεσία του ΔΗΣΥ έχει αναδιπλωθεί πολλές φορές μέχρι τώρα. Όταν ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις, μιλούσαν για “λύση μέχρι το καλοκαίρι” (του 2015). Στη συνέχεια, και αφού δεν φαινόταν κάποια συγκεκριμένη πρόοδος, μετακίνησαν μόνοι τους το ορόσημο και έκαναν λόγο για “λύση μέχρι τέλους του χρόνου” (2015). Άμα όμως ήρθε και το περσινό φθινόπωρο και δεν ήταν πια πειστικοί, άρχισαν να μιλούν για “λύση στο πρώτο τρίμηνο του 2016”. Στο ενδιάμεσο έκαναν “σεκόντο” και τουρκικές προπαγανδιστικές δηλώσεις για “λύση μέσα στο Μάρτιο 2016”. Ακολούθησε όμως άλλη μια υποχρεωτική… μετακύλιση και αρχίσαμε να ακούμε για “λύση μέχρι τις εκλογές” (Μάιος 2016). Κάποιοι μάλιστα είχαν τη φαεινή ιδέα να διαδίδουν ότι “θα αναβληθούν οι βουλευτικές επειδή έρχεται λύση”.

Τελικά και προχωρώντας σε εκλογές, ορισμένοι αδιόρθωτα θέλουν και πάλι να προβλέπουν “λύση μετά τις βουλευτικές”. Από την ίδια την ηγεσία του κόμματος το “ορόσημο” τώρα μεταφέρθηκε μέχρι το… τέλος του χρόνου.

Πώς να κρατήσει ο Πρόεδρος ζεστό το ενδιαφέρον χωρίς όμως να προκαλείται ταυτόχρονα ολοένα και μεγαλύτερη αναξιοπιστία από “προβλέψεις” και “εξαγγελίες” που προφανώς γίνονται στο κενό;

Εξάλλου, αν ρίξουμε ξανά μια ματιά σε όλους αυτούς τους άλυτους “γόρδιους δεσμούς”, καταλαβαίνουμε ότι το τελευταίο πράγμα που μπορεί κανένας να κάνει σοβαρά είναι να προβλέψει πότε θα έχουμε λύση.
Εν κατακλείδι και επειδή ούτε ο Νίκος Αναστασιάδης είναι Μέγας Αλέξανδρος ούτε και κανένα ανάλογο… σπαθί διαθέτει για να κόψει τον άλυτο δεσμό, θα πρέπει λογικά να απαντηθεί το ερώτημα πώς μπορεί να συμβιβαστούν όλα αυτά τα άκρως ασυμβίβαστα για να μιλάμε για λύση είτε φέτος είτε του χρόνου…