ΟΙ (2+1) ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΗΓΕΤΩΝ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ - ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ

Άντρος Κυπριανού και Μεβλούτ Τσαβούσογλου γνωρίζονται από το 2008

Με φόντο την απόρριψη του σχεδίου Ανάν, την είσοδο της Κύπρου στην ΕΕ και τη θέληση της Τουρκίας να εισέλθει και αυτή στην ευρωπαϊκή οικογένεια, ο Νίκος Αναστασιάδης τον Φεβρουάριο του 2005 γίνεται ο πρώτος Κύπριος πολιτικός, µετά την εισβολή του 1974, που επισκέπτεται την Τουρκία

«Τρίτη και φαρμακερή;». Θα φανεί το επόμενο χρονικό διάστημα, αν η συνάντηση Άντρου Κυπριανού και Μεβλούτ Τσαβούσογλου σε τουρκικό έδαφος θα αποτελέσει ένα ακόμη βήμα προς μια πορεία για δημιουργία ενός σχεδίου λύσης, ή θα είναι το κύκνειο άσμα απευθείας συζητήσεων χωρίς τον μανδύα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι δύο άντρες γνωρίζονται από παλιά. Ο ΓΓ του ΑΚΕΛ διετέλεσε αρχηγός της αντιπροσωπίας της Βουλής στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης και ήταν ένας εκ των αντιπροέδρων της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης για το έτος 2008. Με τον σημερινό Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών η σχέση τους «κτίστηκε» λόγω παλαιότερης συνεργασίας τους, που είχαν στις κοινοβουλευτικές επιτροπές του Συμβουλίου της Ευρώπης (2003-12) και του οποίου ο κ. Τσαβούσογλου προέδρευσε (2010-12).

Από τον κ. Κυπριανού γνωρίζουμε πως η πρόσκληση προήλθε από τον σημερινό Υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, με πρωτοβουλία του ιδίου. Και με τη διαμεσολάβηση του Τουρκοκύπριου διαπραγματευτή και πολιτευτή, του Οζντίλ Ναμί, που του μετέφερε την πρόσκληση. Ωστόσο, είναι η τρίτη φορά που ένας Κύπριος ηγέτης τα τελευταία 56 χρόνια επισκέπτεται την Τουρκία. Προηγήθηκαν μια επίσημη και μια «ανεπίσημη».

Νοέμβριος του 1962

Ήταν Νοέμβριος του 1962, όταν ο Πρόεδρος Μακάριος έμπαινε σε αεροσκάφος με την «ημισέληνο», όπως φαίνεται στη φωτογραφία από τη Συλλογή του Φάνη Παρπαΐρη και ανήκει στο Γ.Τ.Π. Χαρακτηρίστηκε δικαίως ως ιστορική αυτή η επίσημη επίσκεψη και ήταν το επιστέγασμα μιας σειράς σημαντικών επισκέψεων, με σημαντικότερη αυτή στον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζον Κένεντι, τον Ιούνιο του 1962.

Το κλίμα δεν ήταν και το καλύτερο, και η επίσκεψη στην Άγκυρα γινόταν για να υπάρξει μια βελτίωση τόσο στις σχέσεις των δύο χωρών, αλλά κυρίως στις εσωτερικές σχέσεις με την τ/κ πλευρά, με το πρόβλημα της σύστασης και οργάνωσης του στρατού να είναι το κορυφαίο, καθώς οι Τουρκοκύπριοι απαιτούσαν συγκρότηση χωριστών στρατιωτικών σωμάτων μέχρι το επίπεδο του λόχου, ώστε να αποκλείσουν την παρουσία Ελληνοκύπριων στρατιωτών σε πληθυσμιακά αμιγείς περιοχές Τουρκοκυπρίων. Στο θέμα της τοπικής αυτοδιοίκησης οι Τουρκοκύπριοι, με τη στήριξη της Τουρκίας, επέμεναν στη σύσταση εθνικά αμιγών δήμων και τον γεωγραφικό διαχωρισμό του πληθυσμού, ώστε να έχουν στα χέρια τους κάποιους φορείς κρατικής εξουσίας, στους οποίους δεν θα είχαν πρόσβαση οι Ελληνοκύπριοι.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν ήταν τα αναμενόμενα, ενώ το κλίμα θύμιζε μπαρούτι, καθώς φοιτητές αποδοκίμαζαν την πομπή που συνόδευε τον Μακάριο, ενώ ορισμένοι κτύπησαν και το αυτοκίνητο που τον μετέφερε. Ανταπόδοση της επίσκεψης δεν υπήρξε ποτέ.

Η επίσκεψη Αναστασιάδη

Με φόντο την απόρριψη του σχεδίου Ανάν, την είσοδο της Κύπρου στην ΕΕ και τη θέληση της Τουρκίας να εισέλθει και αυτή στην ευρωπαϊκή οικογένεια, ο Νίκος Αναστασιάδης τον Φεβρουάριο του 2005 γίνεται ο πρώτος Κύπριος πολιτικός, µετά την εισβολή του 1974, που επισκέπτεται την Τουρκία. Κατά την επίσκεψη αυτή, έρχεται σε επαφή τόσο µε τον Αµπντουλάχ Γκιουλ όσο και µε τον Ταγίπ Ερντογάν. Σε αυτές τις επαφές, ο κ. Αναστασιάδης -σύμφωνα µε την πρεσβεία των ΗΠΑ- θα ήθελε μερικές αλλαγές στο σχέδιο Ανάν, έτσι ώστε να προωθήσει εκ νέου την υπόθεση στους Ελληνοκυπρίους.

Χρήσιμη από κάθε άποψη είχε χαρακτηριστεί η επίσκεψη Αναστασιάδη από τα στελέχη του Δημοκρατικού Συναγερμού. Στόχος ήταν η διερεύνηση των προθέσεων της άλλης πλευράς και η μεταφορά «με καθαρότητα και ευκρίνεια» των ανησυχιών των Ελληνοκυπρίων «στην καρδιά της Τουρκίας».

Ο Νίκος Αναστασιάδης είχε τότε δηλώσει ότι «η αντιπροσωπία του κόμματος επιστρέφει από την Τουρκία με πλήρη εικόνα της κατάστασης, και εξέφρασε την ελπίδα ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας και η νέα κινητικότητα που ενδεχομένως να παρατηρηθεί τους επόμενους μήνες στο Κυπριακό, θα βοηθήσει στη δημιουργία συνθηκών για επανένωση της Κύπρου». Κατά τη συνάντηση Αναστασιάδη-Γκιουλ είχαν συζητηθεί θέματα όπως η τουρκική πλευρά προβεί σε χειρονομίες καλής θέλησης στο θέμα των αγνοουμένων και στο θέμα της κατεχόμενης πόλης της Αμμοχώστου, με την επιστροφή των Βαρωσίων. Ζητήθηκε, επίσης, η άρση όλων των περιορισμών που εφαρμόζει το κατοχικό καθεστώς στην ελεύθερη διακίνηση, καθώς και η απρόσκοπτη λειτουργία των ελληνορθόδοξων εκκλησιών στα κατεχόμενα.

Από την πλευρά του, ο κ. Γκιουλ τότε είχε δηλώσει ότι θεωρεί πως το Κυπριακό θα πρέπει να λυθεί μεταξύ των δύο πλευρών στην Κύπρο, με μια κοινά αποδεκτή συμφωνία, στην οποία θα καταλήξουν και την οποία η Άγκυρα θα υποστηρίξει, χωρίς να καθορίσει τα βήματα που θα πρέπει να κάνει η Τουρκία για να βοηθήσει την επίλυση του προβλήματος. «Οι δυο πλευρές στο νησί πρέπει να συμφωνήσουν σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο. Εάν οι δυο πλευρές συμφωνήσουν, η Τουρκία θα το υποστηρίξει αυτό», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.