ΤΟ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΟ ΣΤΑ ΠΛΟΚΑΜΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΜΕ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗ ΑΝΟΧΗ

Αυξημένες ανησυχίες προκαλεί η ενημέρωση των πολιτικών ηγεσιών, που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αποδοχής, ως κριτήριο για το περιουσιακό, της «συναισθηματικής σύνδεσης» που αναπτύσσει ο παράνομος χρήστης

Συλλογική αντίδραση, προς το παρόν στο παρασκήνιο, προκαλεί στα κόμματα του ενδιάμεσου χώρου η λογική που ακολουθεί το Προεδρικό

Η «συναισθηματική σχέση» που αναπτύσσει «με την πάροδο του χρόνου» ο παράνομος χρήστης ελληνοκυπριακών περιουσιών στα κατεχόμενα φαίνεται να παρεισφρέει, με την αποδοχή -όπως καταγγέλλουν πολιτικοί αρχηγοί- της διαπραγματευτικής ομάδας της ελληνοκυπριακής πλευράς, στα κριτήρια, με βάση τα οποία θα αποφασίζει η Επιτροπή Περιουσιών που θα συσταθεί, όπως ήδη συμφωνήθηκε από τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων.

Ο νεοφανής όρος «συναισθηματική σχέση» επικρέμαται ήδη σαν δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια των προσφύγων και είναι γνωστός στην πολιτική ηγεσία, που ήδη μεμψιμοιρεί, τουλάχιστον παρασκηνιακά.

Άνευ περιεχομένου

Με βάση την έως τώρα ενημέρωση της πολιτικής ηγεσίας, η οποία είναι επιφανειακή, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης φέρεται να αποδέχεται τη θέση ότι το συνολικό πλαίσιο καθορισμού του περιουσιακού πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη «συναισθηματική σχέση» του παράνομου χρήστη, κυρίως -και αυτό αναφέρθηκε στο Εθνικό Συμβούλιο ως παράδειγμα- όταν ο σημερινός χρήστης «μετρά» πολλά χρόνια στην περιουσία και έχει εκεί φτιάξει την οικογένειά του. Μάλιστα, στην εξίσωση της «λογικής» αυτής, την οποία προωθεί μετ’ επιτάσεως η τ/κ πλευρά, μπαίνει και το θέμα της μη σύνδεσης της δεύτερης και τρίτης γενιάς προσφύγων με τις υπό συζήτηση περιουσίες στις κατεχόμενες περιοχές.

Πέραν δε τούτων, είναι μέχρι στιγμής σαφές ότι ο δυσνόητος όρος «συναισθηματική σχέση» παραμένει άνευ περιεχομένου και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να στηριχθεί σε αντικειμενικά κριτήρια παρά μόνο σε υποκειμενισμούς οι οποίοι, κατά παραδοχή και κάποιων πολιτικών αρχηγών με τους οποίους επικοινωνήσαμε, θα δίδουν πεδίον δόξης λαμπρό στην όποια επιτροπή συσταθεί, να αποφασίζει κατά το δοκούν και να φθείρει με τον πλέον εύκολο τρόπο το αναφαίρετο δικαίωμα στην ιδιοκτησία.

Αναιρεί το αυτονόητο

Από την ανάλυση του όρου προκύπτει την ίδια ώρα ότι θα αποτελέσει και το κύκνειο άσμα της δήθεν πολιτικής συμφωνίας για «πλήρη σεβασμό στο ατομικό δικαίωμα της ιδιοκτησίας». Δεδομένου του χρόνου που έχει παρέλθει από την εισβολή και κατοχή (41 χρόνια), καθίσταται ξεκάθαρο ότι στο πλαίσιο μια τέτοιας ρύθμισης οι παράνομοι χρήστες θα έχουν σαφές «προβάδισμα» για επιλογή του τι θα πράξουν. Και αυτό, βασισμένο στην παράλογη λογική της «συναισθηματικής σχέσης», αφού σε κάθε περίπτωση οι «πρωτογενείς Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες» που έχουν βιώματα και σε βάθος παραστάσεις από τις κατεχόμενες περιοχές, δυστυχώς σιγά-σιγά φεύγουν από τη ζωή και τα δικαιώματα μεταφέρονται στην επόμενη γενιά προσφύγων, η οποία είτε έχει περιορισμένες παραστάσεις από την κατεχόμενη περιουσία, είτε δεν έχει καθόλου.

Γεγονός που θα τύχει «άγριας εκμετάλλευσης» από την άλλη πλευρά, σε περίπτωση που οριστικοποιηθεί η αποδοχή εκ μέρους της ε/κ πλευράς του κριτηρίου της «συναισθηματικής σχέσης». Και κάπως έτσι με τρόπο πλάγιο, αλλά τόσο ευκρινή, θα αποδομηθεί εκ ρίζας και με μη αντιστρέψιμο τρόπο το αναπαλλοτρίωτο ανθρώπινο δικαίωμα στην ιδιοκτησία.

Συσχετισμός μετρήσεων

Στο πλαίσιο διερεύνησης του ρεπορτάζ, μας λέχθηκε από το λεγόμενο πολιτικό προσωπικό που λαμβάνει απευθείας την ενημέρωση -όποιου επιπέδου και βάθους και αν είναι αυτή- ότι η αποδοχή του «αίολου» αυτού όρου βρίσκεται σε πλήρη συνάρτηση με εκπεφρασμένη θέση από το Προεδρικό, που θέλει την πλειονότητα των προσφύγων, λόγω παρέλευσης μεγάλου χρόνου και αλλαγής γενεών, να μην επιθυμεί την αποκατάσταση, αλλά να έχει σε «πρώτη ζήτηση» είτε την ανταλλαγή είτε και την αποζημίωση. Τούτου δοθέντος όμως, θα πρέπει αναντίλεκτα να λεχθεί ότι ουδέποτε μέχρι σήμερα δεν είδε το φως της δημοσιότητας μια τέτοια έρευνα ή αποτελέσματα παρόμοιας μέτρησης. Παρά μόνο σε μία περίπτωση από συγκεκριμένη οργάνωση, η οποία ωστόσο έχει σαφή και κρυστάλλινη τοποθέτηση όσον αφορά σωρεία πτυχών του Κυπριακού.

Πέραν δε τούτου, όπως εύστοχα μάς υποδείκνυε πρόσωπο με εμπειρία στις διαπραγματεύσεις, όποιες και αν είναι οι μετρήσεις (αν υπάρχουν, όσο και αν κάποιοι θεωρούν αυτές αξιόπιστες), τίποτα δεν μπορεί να αφαιρέσει από τον νόμιμο ιδιοκτήτη το δικαίωμα -αποκλειστικό μάλιστα- να αποφασίσει για την τύχη της περιουσίας του, έστω και αν δεν έχει γεννηθεί ή ζήσει σε αυτή. Τα υπόλοιπα έπονται, σημείωσε χαρακτηριστικά.

Αντίστροφη λογική

Η ανάλυση του όρου φέρνει στο προσκήνιο και τις απόψεις μιας άλλης μερίδας πολιτικών και όχι μόνο, που βλέπουν πίσω από τη λογική της «συναισθηματικής σχέσης» αναγκαία συμβατότητα με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) στην υπόθεση Δημόπουλος, όπου για πρώτη φορά είχε αφεθεί να εννοηθεί ότι η πάροδος του χρόνου δεν φθείρει το δικαίωμα στην περιουσία, αλλά φθείρει τα πρακτικά ωφελήματα που μπορεί να έχει ένας τίτλος ιδιοκτησίας.

Μάλιστα, σύμφωνα με συγκεκριμένη πληροφόρηση της «Σ», πέραν της «Δημόπουλος» υπάρχουν τουλάχιστον άλλες τρεις αποφάσεις του ΕΔΑΔ που δεν είναι ευρέως γνωστές, για ευνόητους λόγους (Παπαγιάννη - Πετρακκίδου - Ασπρόφτα), στις οποίες γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρο το ζήτημα της «συναισθηματικής σχέσης», όπου μάλιστα γίνεται αναφορά και σε παραδείγματα.

Νομικοί με εμπειρία σε θέματα διεθνούς δικαίου και ΕΔΑΔ υποδείκνυαν ότι πλέον δεν είναι θέμα ερμηνείας των αποφάσεων ή αποδοχής εκ μέρους της ε/κ πλευράς του κριτηρίου, αλλά είναι αποφάσεις από τις οποίες δεν μπορεί να υπεκφύγει η ε/κ πλευρά, η οποία, μας σημειώθηκε, δεν μπορεί να επικαλείται το ΕΔΑΔ a la carte.

Οι υποστηρίζοντες την άποψη αυτή αγνοούν πάντως ότι αυτό που στην ουσία αποφάνθηκε το ΕΔΑΔ είναι ότι, λόγω της παρέλευσης του χρόνου, οι χρήστες τείνουν να αποκτήσουν δικαιώματα. Κάτι που όμως δεν μπορεί να γίνει συλλήβδην και σίγουρα δεν μπορεί να αποτελέσει τον κανόνα. Γιατί τα δεδομένα, η παρέλευση δηλαδή τεσσάρων δεκαετιών και η αλλαγή γενεών, θα μετατρέψουν τη «συναισθηματική σχέση» του χρήστη ως το πρώτο, ίσως και αποκλειστικό, κριτήριο απόφασης για τη θεραπεία που θα επιλέξει η Επιτροπή, κλείνοντας ερμητικά την πόρτα για επιστροφή των προσφύγων, δεύτερης και τρίτης γενιάς, στις κατεχόμενες σήμερα περιουσίες τους.

Η νομική ανάλυση της απόφασης Δημόπουλος

Ένα πολύ κρίσιμο στοιχείο, το οποίο αναδύθηκε μέσα από την απόφαση Δημόπουλος είναι το πέρασμα του χρόνου. Το ΕΔΑΔ θεώρησε ότι η πάροδος του χρόνου μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες στο δικαίωμα της περιουσίας, αφού υπογράμμισε ότι είναι δυνατόν να επιδρά αρνητικά στα πρακτικά ωφελήματα που έχει ένας τίτλος ιδιοκτησίας. Συγχρόνως, μέσα από την απόφαση Δημόπουλος φαίνεται ότι με την πάροδο του χρόνου οι χρήστες των περιουσιών αποκτούν κάποια δικαιώματα.

Το ΕΔΑΔ θεωρεί ότι δεν υπάρχει προηγούμενο στη νομολογία του, που να υποστηρίζει ότι ένα συμβαλλόμενο μέρος θα πρέπει να προχωρήσει σε μια γενική πολιτική αποκατάστασης περιουσιών χωρίς να λαμβάνεται υπόψιν ο χρήστης ή ο κάτοχος της σχετικής περιουσίας. Παρά ταύτα, από την απόφαση θα πρέπει κάποιος να υπογραμμίσει τη φράση «δυνατόν να επιδρά αρνητικά», που δείχνει ότι δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί δεδομένο.