ΣΥΝΝΕΦΑ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ, ΓΚΡΙΖΑ ΣΥΝΝΕΦΑ ΣΤΙΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ

Αλλά ο ειδικός απεσταλμένος Ε. Μπαρθ Έιντε περιφέρεται σαν να έχει τη λύση στον χαρτοφύλακα

Την ώρα που φαινόταν να μην υπάρχει «φως στο τούνελ», στη συνάντηση του Αεροδρομίου μάς μετέδωσαν νέα μηνύματα αισιοδοξίας

· Είναι αρκετοί που πιστεύουν ότι σε όλη αυτήν τη διαδικασία «κάτι υπάρχει» που το κρατάνε μυστικό. Ερμηνεύοντας κινήσεις και δηλώσεις, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι για λόγους τακτικής και σκοπιμότητας δεν έχουν αποκαλυφθεί όλα όσα συμβαίνουν στις διαπραγματεύσεις

· Από την άλλη, είναι εκείνοι που ιδιαίτερα επιφυλακτικοί υπογραμμίζουν ότι «για μια φορά ακόμα η διαδικασία των διαπραγματεύσεων γυρίζει στο άδειο και απλώς προσπαθούν να τη συντηρήσουν για διάφορους λόγους»

· Εκείνο που συζητείται, όμως, στα πολιτικά πηγαδάκια είναι ότι ο ειδικός απεσταλμένος αυτήν την εποχή προσπαθεί να παρουσιάσει και να κάνει αποδεκτά ορισμένα «εργαλεία», που έχουν επεξεργαστεί συνεργάτες του

· Το κυριότερο είναι η αξιοποίηση της «διασταυρούμενης διαπραγμάτευσης». Πληροφορίες λένε ότι έχουν βρει «φόρμουλες» που συνδυάζουν με διάφορες δόσεις το εδαφικό, το περιουσιακό και το πληθυσμιακό

Τελείωσε και ο Νοέμβριος. Αλλά το σκηνικό κάθε άλλο παρά έχει ξεκαθαρίσει. Κι όμως οι «εντατικές» διαπραγματεύσεις που είχαν εξαγγελθεί σχεδόν εξαντλήθηκαν. Οι εντυπώσεις που δημιουργούνται γύρω από το Κυπριακό συνεχίζουν να πηγαίνουν από ζεστό σε κρύο και από κρύο σε ζεστό... Αλλά σε κάθε μεταστροφή δεν δίνονται και εξηγήσεις.

Πάμε καλά, διαβεβαιώνει τη μια ο Πρόεδρος. Αλλά δεν υπάρχει και εξήγηση γιατί. Υπάρχουν ακόμα σοβαρά προβλήματα, μας διευκρινίζει την άλλη. Κάτι ανάλογο έγινε και προς το τέλος, τώρα που ορίστηκαν τρεις επιπλέον συναντήσεις για τον Δεκέμβριο. Δηλαδή, την ώρα που φαινόταν να μην υπάρχει «φως στο τούνελ», στη συνάντηση του Αεροδρομίου μάς μετέδωσαν νέα μηνύματα αισιοδοξίας.

Σενάρια και οι «σχολές σκέψης»

Ο ειδικός απεσταλμένος Ε. Μπαρθ Έιντε έκανε μια σειρά επαφές και διαβουλεύσεις με πολιτικούς αρχηγούς και άλλους, αλλά από όλες τις πηγές δεν προέκυψε κάτι συγκεκριμένο. Όμως προέκυψε ότι ο ίδιος είναι αισιόδοξος και αναζητεί τρόπους να σπρώξει πιο γρήγορα τα πράγματα.

Λένε πολλοί -και έχουν δίκαιο- ότι αυτή είναι η δουλειά του κ. Έιντε. Και ότι βέβαια θέλει επιτυχίες. Το ερώτημα, όμως, είναι τι πρόκειται να κερδίσει, αν, εκτός από τις εντυπώσεις προόδου, δεν υπάρχει και πραγματική πρόοδος, δηλαδή απτά αποτελέσματα. Σε αυτό το σημείο, όμως, ξεκινούν σενάρια και «σχολές σκέψης».

Είναι αρκετοί που πιστεύουν ότι σε όλη αυτήν τη διαδικασία «κάτι υπάρχει» που το κρατάνε μυστικό. Ερμηνεύοντας κινήσεις και δηλώσεις, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι για λόγους τακτικής και σκοπιμότητας δεν έχουν αποκαλυφθεί όλα όσα συμβαίνουν στις διαπραγματεύσεις. Ανάμεσα σε αυτούς που πιστεύουν κάτι τέτοιο είναι εκείνοι που αντιπολιτεύονται τον Πρόεδρο Αναστασιάδη στο Κυπριακό. Θεωρούν ότι «έχει συμφωνήσει πράγματα που δεν τα ομολογεί, επειδή θέλει να μας φέρει προ τετελεσμένων».

Αλλά όσο και αν φαίνεται παράδοξο, στην ίδια πλευρά βρίσκονται και ορισμένοι από τους πιο θερμούς θιασώτες της «λύσης εδώ και τώρα». Για να δικαιολογούν την υπεραισιοδοξία τους και το γεγονός ότι ελαχιστοποιούν ή και παραβλέπουν κάθε αρνητική εξέλιξη, συνηθίζουν να προβάλλουν με νόημα ότι «πρέπει να προφυλαχθούν οι διαπραγματεύσεις και γι’ αυτό δεν πρέπει να κοινοποιείται κάθε σημείο συμφωνίας, αλλά προφανώς υπάρχουν αρκετά τέτοια»...

Από την άλλη, είναι εκείνοι που ιδιαίτερα επιφυλακτικοί υπογραμμίζουν ότι «για μια φορά ακόμα η διαδικασία των διαπραγματεύσεων γυρίζει στο άδειο και απλώς προσπαθούν να τη συντηρήσουν για διάφορους λόγους». Θεωρούν ότι ο Νίκος Αναστασιάδης έχει κάθε λόγο να συντηρεί την ελπίδα και να εξαντλήσει μέχρι τελευταίου περιθωρίου τις πιθανότητες για να κάνει κάποια συμφωνία. Αντίστροφα, η τουρκική πλευρά έχει κάθε λόγο να δείχνει ότι βάζει καλή θέληση, ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται και ότι είναι και έτοιμη ανά πάσα στιγμή για συμφωνία. Αυτή η γραμμή μάλιστα εξυπηρετεί και πολύ συγκεκριμένα συμφέροντα της Άγκυρας, πολύ περισσότερο και από τον Μουσταφά Ακιντζί. Επομένως, λέει η άποψη αυτή, μπορεί ακόμα για πολύ καιρό να συνεχίζουν όλες οι πλευρές στο ίδιο τέμπο.

Στα πολιτικά πηγαδάκια…

Εκείνο που συζητείται, όμως, στα πολιτικά πηγαδάκια είναι ότι ο ειδικός απεσταλμένος αυτήν την εποχή προσπαθεί να παρουσιάσει και να κάνει αποδεκτά ορισμένα «εργαλεία», που έχουν επεξεργαστεί συνεργάτες του. Το κυριότερο είναι η αξιοποίηση της «διασταυρούμενης διαπραγμάτευσης». Πληροφορίες λένε ότι έχουν βρει «φόρμουλες» που συνδυάζουν με διάφορες δόσεις το εδαφικό, το περιουσιακά και το πληθυσμιακό.
Κάποιοι έχουν εργαστεί για πολλές ώρες μελετώντας τα «αγκάθια» του παρελθόντος και έχουν καταλήξει σε κάποιες κατευθύνσεις, τις οποίες ο ίδιος ο κ. Έιντε έχει ήδη εκθέσει όχι μόνο στους δυο ηγέτες και τους συνεργάτες τους, αλλά και σε «ορισμένους πολιτικούς αρχηγούς». Δηλαδή, σε εκείνους που είναι οι πιο «θετικοί».

Προσπαθούν να τετραγωνίσουν τον κύκλο

Όλα δείχνουν ότι γίνεται μια προσπάθεια «τετραγωνισμού του κύκλου». Για να συνδυαστεί η ανυποχώρητη τουρκική θέση για «πλειοψηφία πληθυσμού και εδαφών» στην περιφέρεια, που θα της δοθεί μέσα από τη λύση και που θα ελέγχει, μαζί με το κρίσιμο ζήτημα για την ελληνική πλευρά που είναι να μη φανεί ότι καταστρατηγείται το δικαίωμα περιουσίας, αλλά και η μεγιστοποίηση του αριθμού των προσφύγων που θα εξασκήσουν δικαίωμα επιστροφής σε περιοχές υπό ελληνοκυπριακό έλεγχο. Για τον σκοπό αυτόν, κάποιοι διαβεβαιώνουν ότι «δεν μπορεί παρά να έγιναν ακόμα και ασκήσεις πάνω σε συγκεκριμένους χάρτες». Άλλοι πάλι θεωρούν ότι μια τέτοια λογική δεν χρειάζεται ακόμα να μπει πάνω σε χάρτη.

Εκείνο που χρειάζεται είναι να εκτιμηθεί όχι μόνο η πυκνότητα πληθυσμού, αλλά και η αξία της γης σε διάφορες περιοχές. Το μόνο που δεν μάθαμε ακόμα είναι να υπάρχει και κάποιο... «μαθηματικό μοντέλο», που θα τρέξουν για να βρουν τη «χρυσή τομή». Ενα δεύτερο «εργαλείο», εκτός από τον συνδυασμό των πληθυσμιακών δεδομένων με την αξία γης, είναι η πρόταση για κάποιο «ειδικό καθεστώς», είτε μόνο στη χερσόνησο της Καρπασίας είτε και σε άλλες περιοχές με αντίστοιχο τουρκικό ενδιαφέρον. Η ιδέα είναι ότι κάποιες περιοχές που χαρακτηρίζονται από ειδικά στοιχεία ή και «ειδικό ενδιαφέρον», θα μπορούσε να μείνουν έξω από τη μοιρασιά πάνω στον χάρτη, να έχουν «ειδικό καθεστώς» και ταυτόχρονα να εξυπηρετήσουν την αριθμητική πληθυσμιακής πλειοψηφίας, αποκατάστασης ιδιοκτησίας και αποζημιώσεων.

Είναι όμως και άλλοι γνώστες παρασκηνίων, που υπενθυμίζουν ότι όλα αυτά είναι κατανοητά, αλλά πάντα αφήνουν στην άκρη έναν καθοριστικό παράγοντα: όσο και αν γίνει μικρότερη η ανάγκη για χρηματικές αποζημιώσεις, δεν παύει να είναι γεγονός ότι δεν έχει βρεθεί καμία απολύτως συγκεκριμένη χρηματοδότηση.

Αμυδρές πληροφορίες

Εδώ ξεκινούν και πάλι τα σενάρια και οι «αμυδρές πληροφορίες». Από καιρό έχουν διαρρεύσει πληροφορίες ότι ο ίδιος ο κ. Έιντε, ο οποίος αντίθετα με προκατόχους του βλέπει πολύ θετικά τον «ευρωπαϊκό μανδύα» στην προσπάθειά του, έχει αποταθεί στις Βρυξέλλες. Έριξε την ιδέα για κάτι πολύ συγκεκριμένο. Να διερευνηθεί η δυνατότητα τα «υπόλοιπα» του προγράμματος της Τρόικα να ριχτούν ως δάνειο σε ένα ταμείο αποζημιώσεων. Άλλες πληροφορίες, όμως, αναφέρουν ότι η στάση των Ευρωπαίων επισήμων που βολιδοσκοπήθηκαν ήταν «απόλυτα αρνητική».

Εξήγησαν ότι δεν υπάρχει κανένα νομικό έδαφος για να γίνει κάτι τέτοιο, όσο και αν θέλουν να υποστηρίξουν μια συμφωνία στο Κυπριακό. Αλλά και πάλι κάποιοι σχολίαζαν ότι και θετική να ήταν η απάντηση των Βρυξελλών σε μια τέτοια ιδέα, δεν παύει να είναι δάνειο και ότι αυτό το δάνειο κάποιος θα έπρεπε να το αποπληρώσει. Συμμετρικά, όμως, κάποιοι συνέχισαν να επιμένουν ότι ο λόγος που ο Χάρης Γεωργιάδης παίρνει το ρίσκο να κάνει εξαγγελίες για «άμεση έξοδο από το Μνημόνιο», στο βάθος θέλει να διατηρήσει ανοικτό ένα τέτοιο παράθυρο.

Παρόμοια σχόλια έχουν γίνει και γύρω από την εμπλοκή του IMF, από το οποίο ως γνωστόν έχει ήδη ζητηθεί να αναλάβει ρόλο μελετητή του συνολικού οικονομικού πλαισίου μιας συμφωνίας για λύση, αλλά και της διοργάνωσης της νέας ομοσπονδιακής πολιτείας από οικονομικής, φορολογικής και χρηματο-οικονομικής άποψης. Αλλά και από αυτήν την κατεύθυνση ήρθαν ανεπίσημες αλλά απόλυτα κατηγορηματικές διαψεύσεις, ότι αυτός ο ρόλος μπορεί να συνδυαστεί με δανεισμό για χρηματοδότηση των αποζημιώσεων.

Το IMF μπορεί να κάνει δανεισμό σε κράτη-μέλη, ήταν η απάντηση, ενώ υπενθύμιζαν ότι μέσα από την Τρόικα είναι ήδη πιστωτής της Κύπρου. Αλλά ο δανεισμός γίνεται μέσα από συγκεκριμένα προγράμματα και κανόνες, και δεν υπάρχει κανένα «παράθυρο» για ένα τυχόν Ταμείο Αποζημιώσεων. Η ενθαρρυντική απάντηση ήταν ότι μετά τη λύση θα μπορούσε το ΔΝΤ να δανείσει την Κύπρο, αλλά μόνο σε κάποιο έκτακτο και συγκεκριμένο αναπτυξιακό κομμάτι, όπως π.χ. μέσα από σχέδια ανοικοδόμησης.

Αντίθετα, γνώστες της λογικής και της λειτουργίας του διεθνούς οργανισμού έλεγαν ότι αν τυχόν ολοκληρώσει και δημοσιοποιήσει τις μελέτες που κάνει σχετικά με την οικονομική αναδιοργάνωση μιας ομόσπονδης Κύπρου, «θα κάνει πολλούς να τρομάξουν».

Σιωπηλοί κύκλοι και ρωσοτουρκικές σχέσεις

Στον άλλο μεγάλο και κρισιμότερο ιδίως τομέα, που αναμένεται επίσης «τετραγωνισμός του κύκλου», δεν σημειώθηκε καμία θετική εξέλιξη. Αντίθετα, μάλλον αρνητικά φαίνεται να κινούνται τα πράγματα. Όλοι εκείνοι που έλεγαν ότι θα έπρεπε να περιμένουμε τις τουρκικές εκλογές για να δούμε «εξελίξεις» δεν έχουν ξανακουστεί από τότε. Όπως επίσης σιωπηλοί φαίνεται να ήταν και οι κύκλοι που πάντα επένδυαν στη «θέληση» που έχει κατά βάθος και τον ρόλο που μπορούσε να παίξει ο Ταγίπ Ερντογάν, ως εκπρόσωπος του «μετριοπαθούς πολιτικού Ισλάμ». Ιδιαίτερα μετά τη νέα θριαμβευτική επικράτησή του, ο Τούρκος απόλυτος ηγέτης κάθε άλλο παρά έχει δώσει δείγματα μετριοπάθειας. Αντίθετα, φαίνεται πολύ βαθιά εμπλεκόμενος στο άκρως επικίνδυνο «κουβάρι» του τρομοκρατικού Ισλαμισμού.

Ενώ η πρόσφατη, σχεδόν καθαρά εμπόλεμη, κατάσταση μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας δεν φαίνεται πώς μπορεί να επιτρέψει είτε «γενναίες αποφάσεις» είτε «μεγάλα βήματα» στο Κυπριακό. Η Τουρκία έχει βρεθεί σήμερα σε μια θέση όπου μπορεί να βρίσκει κάποια «επιβαλλόμενη» υποστήριξη από τους δυτικούς εταίρους της απέναντι στη Ρωσία, αλλά σίγουρα αντιμετωπίζεται ταυτόχρονα με «τεράστιες επιφυλάξεις», όταν δεν καταγγέλλεται και ανοικτά ως «μέρος του προβλήματος». Κάτω από τέτοιες περιστάσεις και με τα αντανακλαστικά που δείχνει να αναπτύσσει το αυταρχικό καθεστώς Ερντογάν, η κυριαρχία του μάλλον κακές παρά καλές εξελίξεις για την Κύπρο προδικάζει.

Το σίγουρο πάντως είναι ότι η κίνηση της Άγκυρας να κλείσει με την πρώτη διχογνωμία τον αγωγό του νερού προς τα κατεχόμενα, δηλαδή προς τους «αδελφούς» της, κάθε άλλο παρά ενισχύει το «όραμα» εκείνων που θεωρούσαν ως κίνητρο για λύση το ενδεχόμενο να αναπτυχθούν αγωγοί για το φυσικό αέριο της λεκάνης της Λεβαντίνης μέσω τουρκικού εδάφους.