ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΔΑΝΕΙΩΝ

Με αμφίβολο ακόμα το Κυπριακό παρά τις πολλές αλλά αόριστες υποσχέσεις, η Κυβέρνηση και ο ΔΗΣΥ ποντάρουν για τις εκλογές στην οικονομία

-Τι σημαίνει η έξοδος από το Μνημόνιο, όταν η χώρα έχει σχεδόν δύο φορές το ΑΕΠ της σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια;

-Θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι έξοδος από το Μνημόνιο δεν σημαίνει και έξοδο από την κατάσταση ανάγκης;

-Παρατηρητές θεωρούν πως είναι αδύνατο τράπεζες, που περίπου τα μισά τους δάνεια είναι μη εξυπηρετούμενα, να θεωρούνται σταθεροποιημένες

-Απέναντι στο παζλ των προβληματικών δανείων η Τρόικα έδωσε διάφορες συνταγές. Που μέχρι τώρα τουλάχιστον δεν φαίνεται να αποδίδουν

-Στην πράξη φαίνεται τουλάχιστον μέχρι τώρα πως ούτε εκποιήσεις έγιναν, ούτε η νομοθεσία βοήθησε για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια

Με πρώτο βιολί τον υπουργό Οικονομικών η Κυβέρνηση διαφημίζει την έξοδο από το Μνημόνιο. Πολυδιαφημισμένο ήταν από διάφορους και το πολύ καλό κλίμα που είχε ανοίξει δρόμο για λύση. Αλλά το δημοψήφισμα Μαρτίου, που επίσης διαφήμισαν ο κ. Έιντε και οι «φαν» της λύσης «εδώ και τώρα», φαίνεται ότι δεν θα έρθει. Εκείνο που θα έρθει όμως τον Μάρτιο και κάνει να... γελούν και τα μουστάκια του Χάρη Γεωργιάδη είναι το εξιτήριο από το Μνημόνιο.

Έξω από το Μνημόνιο, αλλά αγκαλιά με το βουνό των κόκκινων δανείων

Είναι όμως τόσο σίγουρο αυτό; Η παρουσία της Τρόικας αυτές τις μέρες φέρνει και ένα... «αλλά». Εκτός από το ότι μας λένε κάθε φορά «μπράβο, αλλά να είσαστε προσεκτικοί», το «αλλά...» είναι ένα ερωτηματικό. Τι σημαίνει η έξοδος από το Μνημόνιο, όταν η χώρα έχει σχεδόν δύο φορές το ΑΕΠ της σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια; Κι αν είναι έτσι τα πράγματα, θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι έξοδος από το Μνημόνιο δεν σημαίνει και έξοδο από την κατάσταση ανάγκης;

Επαναλαμβάνουν συνέχεια ότι η Κύπρος σε χρόνο ρεκόρ σταθεροποίησε τον τραπεζικό τομέα. Αντικειμενικοί παρατηρητές θεωρούν πως είναι αδύνατο τράπεζες, που περίπου τα μισά τους δάνεια είναι μη εξυπηρετούμενα, να θεωρούνται σταθεροποιημένες. Ούτε και μπορεί κανένας να αδικήσει στέλεχος της Εζεκία Παπαϊωάννου που επαναλαμβάνει ότι «δεν μπορεί ο υπουργός Οικονομικών να μαζεύει θετικές αξιολογήσεις και να μιλά σε συνέδρια, ούτε και το επιτελείο του Νίκου Αναστασιάδη να μας διαφημίζει τη νέα ανάπτυξη, όταν δεν έχουν ιδέα τι θα κάνουν με το τοξικό απόβλητο των συσσωρευμένων μη εξυπηρετούμενων δανείων...».

Αποτυχημένες συνταγές

Η Τρόικα φεύγει, αλλά αφήνει πίσω της έναν τραπεζικό τομέα που εκτός από τις μεγάλες απώλειες έχει ακόμα και βαθιά τραύματα. Απέναντι στο παζλ των προβληματικών δανείων η Τρόικα έδωσε διάφορες συνταγές. Που μέχρι τώρα τουλάχιστον δεν φαίνεται να αποδίδουν.

Πρώτα είπαν ότι πρέπει να φτιάξουμε διαδικασία εκποιήσεων. Με πολύ κόπο και τοκετούς γέννας ο ΔΗΣΥ, με τη βοήθεια του «link» Αβέρωφ-Νικόλα, κατάφερε μέσα στο κατακαλόκαιρο να ψηφιστούν νόμοι περί εκποιήσεων. Από την ψήφιση πέρασε όμως ακόμα περίπου ένας χρόνος μέχρι να τελειώσει και ο μηχανισμός Αφερεγγυότητας. Για να περάσει, μάλιστα, η τελευταία νομοθεσία έγιναν καινούργιοι συνδυασμοί πλειοψηφίας και μαζί με το ΔΗΚΟ βοήθησε τη φορά εκείνη και η ΕΔΕΚ. Ήταν από τότε που ουσιαστικά ανοίχτηκε και το «χάσμα» μεταξύ Αβέρωφ και Συλλούρη...

Στη λογική που έλεγε ότι χρειάζεται να υπάρξουν εκποιήσεις για να ξεκολλήσουν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μπήκε όμως και η αντιπολίτευση του Μνημονίου, από το ΑΚΕΛ μέχρι τους Οικολόγους. Πίστεψαν ότι το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων θα λυθεί με εκποιήσεις και άρχισαν να καταγγέλλουν «μαζικές εξπρές εκποιήσεις» και ότι «θα μας πάρουν τα σπίτια μας». Στην πράξη όμως φαίνεται τουλάχιστον μέχρι τώρα πως ούτε εκποιήσεις έγιναν, ούτε η νομοθεσία βοήθησε για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

Μετά η Τρόικα μάς είπε ότι για να λυθεί το πρόβλημα θα πρέπει να επιτραπεί η πώληση των προβληματικών δανείων. Μιλούν μάλιστα όχι μόνο για πώληση, αλλά και για τη δυνατότητα να σχηματίζονται πακέτα δανείων που θα εμπορευματοποιούνται στην αγορά χρεογράφων. Και πάλι βρέθηκε η αδρεναλίνη στα ύψη. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης προσπαθούν να βάλουν φρένο. Επισημαίνουν τον κίνδυνο να περάσουν τα δάνεια των Κυπρίων στα χέρια «αδίστακτων ιεράκων» ή ακόμα και σε τουρκικά συμφέροντα! Αυτή τη φορά το σενάριο συνεργασίας ΔΗΣΥ-ΔΗΚΟ έχει γίνει περίπλοκο.

Διότι για να ψηφίσει αυτά που η Τρόικα απαιτεί από την Κυβέρνηση, το ΔΗΚΟ βάζει διάφορους όρους. Ο κυριότερος, που έχει προκαλέσει και εμπλοκή, είναι να μπορεί ο δανειολήπτης να αγοράσει ο ίδιος το δάνειό του στη χαμηλότερη τιμή που η τράπεζα θα το προτείνει σε κάποιο ξένο fund. Παραμένει άγνωστο αν και πώς θα ψηφιστεί η νομοθεσία. Περισσότερο άγνωστο παραμένει όμως αν και αυτή η διαδικασία θα φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα για το «βουνό» των προβληματικών δανείων.

Ναυάγησε πρόωρα το σχέδιο του «ειδικού φορέα»

Ανώτερο τραπεζικό στέλεχος, Κύπριος αλλά στο εξωτερικό, έλεγε όταν ήταν περαστικός από την Κύπρο ότι «εδώ υπάρχει μια μεγάλη παρεξήγηση». Εξηγούσε ότι τα πολιτικά κόμματα ανησυχούν και γίνεται και πολύς θόρυβος για τα στεγαστικά δάνεια, ενώ το πραγματικό πρόβλημα στην περίπτωση της Κύπρου είναι τα επιχειρηματικά κόκκινα δάνεια. Αυτή είναι, έλεγε, και μια πρόσθετη διαφορά από την Ιρλανδία, την οποία συχνά σχολιάζουν στις συζητήσεις.

Αυτές τις μέρες πάντως ακούστηκε ότι ένα σχέδιο που έκαναν από κοινού Αβέρωφ και Νικόλας Παπαδόπουλος και που μπορούσε να δώσει «κοινή διέξοδο» φαίνεται να έχει ναυαγήσει. Η ιδέα να σχηματισθεί κάποιος ξεχωριστός φορέας για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων, που θα έβγαιναν έτσι «έξω από το σύστημα» και θα έδιναν ανάσες σε όλους, οδήγησε σε μια μελέτη. Αλλά φαίνεται ότι προτού καλά-καλά αυτή τελειώσει, ήρθε κόκκινη κάρτα από την πλευρά των δανειστών και το όλο σχέδιο ίσως σταλεί πρόωρα στις ελληνικές καλένδες.

Αναδιαρθρώσεις, εκποιήσεις, πακετοποίηση... αλλά ο κόσμος δέσμιος

Ενώ όλοι μιλούν για αναδιαρθρώσεις, στο μενού υπάρχουν μόνο εκποιήσεις (που και πάλι φαίνεται ότι δεν μπορεί να γίνουν) και πώληση πακέτων δανείων. Όπως εξηγούσε παράγοντας μικρότερου ανερχόμενου κόμματος της αντιπολίτευσης, σκοπεύουν να αναδείξουν τη σύγχυση που υπάρχει στο κυβερνών κόμμα. Δεν μπορεί, έλεγε, να μιλούν για τα καλά της αποκρατικοποίησης όταν βλέπουμε τι γίνεται και τι κάνουν στην κρατική τράπεζα που για πρώτη φορά απέκτησε η Κύπρος, δηλαδή τον Συνεργατισμό. Και αν υπάρχουν λύσεις και μέθοδοι για αναδιαρθρώσεις, γιατί δεν τις βλέπουμε εκεί;

Ταυτόχρονα και το ΑΚΕΛ μπορεί να είναι στον τοίχο για όσα έγιναν στις τράπεζες επί δικής του διακυβέρνησης, αλλά ετοιμάζει ένα μακρύ «κατηγορητήριο» που θα απευθύνει στον Αβέρωφ Νεοφύτου, ρωτώντας να μάθει πώς μπορεί η διακυβέρνηση Αναστασιάδη να έχει βάλει δικά της στελέχη τουλάχιστον σε δύο τράπεζες, να έχει διορίσει επίλεκτο δικό της πρόσωπο στην Κεντρική Τράπεζα, αλλά τώρα νίπτει τας χείρας και μιλά συνέχεια για αναδιαρθρώσεις που έπρεπε να γίνουν αλλά δεν γίνονται! Η πραγματικότητα, λένε στην Εζεκία Παπαϊωάννου, είναι ότι αφού η Κυβέρνηση του Συναγερμού λέει πως μεταρρύθμισε και διόρθωσε πράγματα η εικόνα είναι η ίδια: οι τράπεζες κρατούν τον κόσμο από τον λαιμό...

Οι σκιές στο «success story»

Για τους οικονομολόγους το πρόβλημα των «μη εξυπηρετούμενων» φαινόταν ότι θα σκάσει από το πρώτο κιόλας Μνημόνιο. Όταν έλεγε ότι πρέπει να γίνει «αποκλιμάκωση του υπερβολικού ιδιωτικού χρέους», έπρεπε να χτυπήσει συναγερμός. Διότι σε συνθήκες βαθιάς κρίσης και ύφεσης, ακουγόταν σαν «μαύρο χιούμορ» η προτροπή να ξεκινήσουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά να αποπληρώνουν τα υψηλά δάνειά τους. Ήταν από τότε φανερό ότι το πρόβλημα της Κύπρου θα κρατούσε χρόνια.

Σήμερα έγινε φανερό ότι ξεπερνά τα όρια και τις προθεσμίες του Μνημονίου. Σε αυτή την κατάσταση είμαστε τώρα. Ανεξάρτητοι οικονομικοί παρατηρητές μάς έλεγαν αυτές τις μέρες ότι άδικα γίνεται συζήτηση αν το 4,25% που δανείστηκε ο υπουργός είναι υψηλό. Σίγουρα είναι κάπως «τσιμπημένο». Αλλά το ερώτημα, συμπληρώνουν, είναι ποιο θα ήταν το συνολικό αντιπροσωπευτικό επιτόκιο για μια οικονομία που έχει μιάμιση φορά το ΑΕΠ της σε μη εξυπηρετούμενα.

Το θέμα για την Κύπρο, παρατηρούσε καθηγητής Οικονομικών, δεν είναι να βγει από το Μνημόνιο, αλλά να τελειώνει από την υπερχρέωση. Το Μνημόνιο τελειώνει το 2016, αλλά πότε θα τελειώσει η πραγματική οικονομία από το υπέρογκο χρέος; Το 2020 ή το 2026; Ποιες εταιρείες και δραστηριότητες θα γλυτώσουν από αυτή την πορεία κόντρα στον Γολγοθά του χρέους; Και τι θα κάνει στο μεταξύ ο ισχυρός κ. Ρος, που ήρθε και αγόρασε μια τράπεζα, την οποία πολιτικές αποφάσεις φόρτωσαν με ELA και μη εξυπηρετούμενα;

Στον δρόμο της κάλπης θα ανοίξει η μαύρη τρύπα της «τιμωρίας των ενόχων»

Πάντως, με αμφίβολο ακόμα το Κυπριακό παρά τις πολλές αλλά αόριστες υποσχέσεις, η Κυβέρνηση και ο ΔΗΣΥ ποντάρουν για τις εκλογές στην οικονομία. Ο Νίκος Αναστασιάδης περιμένει ότι ακόμα και με άλυτο το Κυπριακό για τις δικές του εκλογές, το 2018, η οικονομία θα είναι σε φανερά καλύτερη κατάσταση, η ανεργία θα έχει μειωθεί αισθητά και θα είμαστε και χρονικά πολύ κοντά σε «μεγάλες ειδήσεις» για το φυσικό αέριο.

Ενώ ο Αβέρωφ Νεοφύτου στη σημερινή συγκυρία πρέπει να αρκεστεί σε μια σχετική μόνο βελτίωση, που πολλοί λένε ότι «είναι μόνο αριθμοί», και στην πρώτη και μικρή μείωση της ανεργίας, που δεν την καταλαβαίνουν ακόμα παρά οικονομολόγοι και στατιστικολόγοι. Όπως φάνηκε και στις δύο τελευταίες εκλογικές περιπτώσεις, για την Ευρώπη και για την Πάφο, έχει τον πρώτο λόγο. Αλλά χρειάζεται και ενισχύσεις.

Γι’ αυτό και η σχετική φημολογία μαζί με «διάχυτες πληροφορίες». Τη μια ακούγεται ότι ο υπουργός Οικονομικών ακουμπώντας στις μέχρι τώρα επιτυχίες θα εγκαταλείψει πρόωρα το υπουργικό και θα κάνει «ηρωική έξοδο» μέσα από το ψηφοδέλτιο του κόμματος, επιδιώκοντας ένα «ψηλό πλασάρισμα». Την άλλη ακούγεται ότι ο Αβέρωφ θα κάνει την έκπληξη και, εκτός από τον Χρ.Φωκαΐδη που θεωρείται «σίγουρος», θα προσθέσει στο ψηφοδέλτιο Λευκωσίας τον υπουργό Ενέργειας και Εμπορίου…

Για όλα αυτά όμως γίνονται υπολογισμοί, χωρίς να υπάρχει απάντηση στον μεγάλο πονοκέφαλο της αγοράς δανείων.

Γιατί όσοι και όποιοι υπουργοί ή άλλοι εξωτερικοί υποψήφιοι και αν ενδυναμώσουν τα ψηφοδέλτια, παραμένει γεγονός ότι ο Συναγερμός θα κριθεί γενικά για το έργο που έχει να δείξει η Κυβέρνηση. Όλα δείχνουν ότι αιχμή του δόρατος της επικοινωνιακής πολιτικής που σχεδιάζει από τώρα η Πινδάρου θα είναι η σύγκριση ανάμεσα στην «καμένη γη» και στην κατάσταση χρεοκοπίας του 2013 και στην πολλά υποσχόμενη σημερινή Κύπρο. Αλλά μέσα σε αυτή τη συζήτηση υπάρχει ένας «άγνωστος Χ».

Δίκη… Εισαγγελίας βλέπουμε, όχι δίκες των ενόχων

Ακόμα και στη συνεγαρμική βάση ένα από τα πιο ισχυρά ερωτήματα είναι η «τιμωρία των ενόχων». Το κόμμα γνωρίζει από καιρό ότι στη σημερινή συγκυρία η βάση, δίνοντας περισσότερη στήριξη στο Προεδρικό παρά στο ίδιο το κόμμα, υποβάλλει ένα κεντρικό αίτημα. Την τιμωρία των ενόχων.

Εδώ όμως το πράγμα περιπλέκεται. Με το «σίριαλ» της Γενικής Εισαγγελίας. Με τα πήγαινε-έλα μεταξύ Γενικού Εισαγγελέα και Αστυνομίας και ανακριτών, αλλά και με τις διακρατικές προσπάθειες του Ιωνά να καταθέσει ο Βγενόπουλος και την άρνηση της Βουλής να ακούσει τον Αθανάσιο Ορφανίδη σε... skype.

Αν όλα αυτά ακούγονται και λίγο σαν αστείο, η οργή και η απαξίωση που συσσωρεύονται στον κόσμο δεν είναι καθόλου αστεία. Το σίγουρο είναι ότι τον Μάιο 2016, τρία χρόνια μετά την εγκατάσταση στο Προεδρικό, οι έρευνες για τις ευθύνες της τραγωδίας δεν έχουν οδηγήσει πουθενά. Έγιναν πολύκροτες δίκες για την κόντρα μεταξύ γενικών εισαγγελέων, μένει μετέωρη η δίωξη της Διοικητού της Κεντρικής Τράπεζας, αλλά η μόνη πραγματική δίκη που έγινε ήταν για τα συνταξιοδοτικά ταμεία της ΑΤΗΚ, που τα έκαναν φύλλο και φτερό.

Βουλευτής που δεν κρύβει τα λόγια του έλεγε ειρωνικά: «Μήπως τελικά την καταστροφή της Κύπρου προκάλεσαν οι διαπλοκές και οι κομπίνες που επέτρεψε η διορισμένη από τον Χριστόφια ηγεσία της ΑΤΗΚ;». Αυτά ήταν όμως μερικές δεκάδες εκατομμύρια, πού πήγαν οι χιλιάδες εκατομμύρια, τα δισεκατομμύρια που βαραίνουν την καμπούρα του ανυποψίαστου πολίτη;

Συνεπώς, όποιος και αν νίκησε στη... «μάχη της Εισαγγελίας», τελικά η ίδια η Εισαγγελία δεν φαίνεται να μπορεί να νικήσει το τεράστιο οικονομικό έγκλημα, που καταδίκασε για μια τουλάχιστον δεκαετία τον κυπριακό λαό.