ΜΙΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΠΟΥ ΔΙΑΨΕΥΔΕΙ ΤΟΥΣ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΟΥ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ

«Κάποιοι τα παραδίδουν όλα, πριν τους το ζητήσει το ΑΚΕΛ», μου είχε δηλώσει σε κάποια συνομιλία μας ο εκλιπών Πρόεδρος

Στενός συνεργάτης του Τάσσου, δηλώνει: «Τον είχαμε προειδοποιήσει αλλά δεν μας άκουσε»

Κάποτε, και προτού ο Τάσσος Παπαδόπουλος υποδειχθεί από το ΑΚΕΛ ως υποψήφιος Πρόεδρος της Δημοκρατίας και εκλεγεί, είχα ερωτήσει τον εκλιπόντα Πρόεδρο σε μία κατ' ιδίαν συνάντησή μας, εάν έτρεφε φιλοδοξία να διεκδικήσει το αξίωμα του Προέδρου. Και αν ναι, γιατί δεν προετοίμαζε τέτοια υποψηφιότητα, κτίζοντας συμμαχίες, ιδιαίτερα με το ΑΚΕΛ, αφού οι διαφωνίες του Τάσσου Παπαδόπουλου με την πολιτική και τη φιλοσοφία του Δημοκρατικού Συναγερμού στο Κυπριακό ήταν κάθετες. Και σε καμία περίπτωση δεν θα αποδεχόταν να στηρίξει υποψήφιο Πρόεδρο του ΔΗΣΥ, ή να αποδεχθεί στήριξη από το κόμμα αυτό.

Η απάντηση του Τάσσου Παπαδόπουλου ήταν αφοπλιστική: «Άκου, φίλε μου, εγώ δεν έχω καμία φιλοδοξία να καταστώ απλώς διαχειριστής της πολιτικής του ΑΚΕΛ στο Κυπριακό, ούτε να υποταγώ στο ΑΚΕΛ. Κάποιοι τα παραδίδουν όλα, πριν τους το ζητήσει το ΑΚΕΛ. Δεν θα πράξω το ίδιο...». Καταγράφω αυτήν την αποκαλυπτική συνομιλία για να καταδειχθεί πως ο ισχυρισμός του Άντρου Κυπριανού, πως τάχατες «ο Τάσσος Παπαδόπουλος συμφωνούσε απολύτως με την πολιτική του ΑΚΕΛ, την εφάρμοζε και την προωθούσε δίχως να έχει οποιεσδήποτε ιδιαίτερες δυσκολίες», είναι ανακριβής.

Ουδέποτε ο Τάσσος Παπαδόπουλος συμφωνούσε με τη φιλοσοφία και την πολιτική του ΑΚΕΛ, ουδέποτε αποδεχόταν την ερμηνεία της διζωνικής όπως την ερμηνεύει το ΑΚΕΛ και, όχι λίγες φορές, εκινείτο αντίθετα προς την πολιτική που ήθελε να του υπαγορεύσει το ΑΚΕΛ. Άλλωστε, και μόνο η λύση της συνεργασίας με το ΔΗΚΟ, η αποχώρηση των υπουργών του ΑΚΕΛ από την κυβέρνηση και η στήριξη του Δημήτρη Χριστόφια, ως ανθυποψηφίου του Τάσσου Παπαδόπουλου στις εκλογές του 2008, ακριβώς αυτήν τη σημασία είχε:

Το ΑΚΕΛ δεν συμφωνούσε με την πολιτική του Τάσσου Παπαδόπουλου στο Κυπριακό, έκρινε ότι ανατίνασσε τις γέφυρες με τους διακοινοτικούς διαλόγους και καθοδηγείτο από καθαρές απορριπτικές τάσεις. Ακόμη, το γεγονός ότι ο Τάσσος Παπαδόπουλος απέρριπτε, τότε, τις συνδυασμένες πιέσεις ΑΚΕΛ-ΔΗΣΥ να συναντηθεί με τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ και να πιουν καφέ στο Λήδρα Πάλας, προκειμένου, μέσα από την «κοινωνική» αυτή συνάντηση να σπάσει ο πάγος και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις έναρξης ενός νέου διακοινοτικού διαλόγου, είναι επίσης ενδεικτική της διαφωνίας του τότε Προέδρου με την πολιτική ΑΚΕΛ. Να δούμε όμως και την άλλη πλευρά, την πλευρά του ΑΚΕΛ.

Ουδέποτε το ΑΚΕΛ είδε τον Τάσσο Παπαδόπουλο ως εν δυνάμει σύμμαχο. Δεν έτρεφε καμία συμπάθεια προς το πρόσωπό του, αλλά και σε ό,τι πρέσβευε στο Κυπριακό. Για το ΑΚΕΛ ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήταν ο απορριπτικός, ο εθνικιστής, ο θιασώτης της διπλής ένωσης, ο συνεργάτης του Γιωρκάτζη, ο εκ των ηγετών της Οργάνωσης Ακρίτας, εχθρός των Τουρκοκυπρίων προς τους οποίους δεν έτρεφε συμπάθεια, ούτε οι Τουρκοκύπριοι τον εμπιστεύονταν.

Πώς, όμως, και υπό το φως της χαώδους διαφοράς θέσεων και φιλοσοφιών, το ΑΚΕΛ ανέλαβε πρωτοβουλία προσέγγισης και τελικά με συνεδριακή απόφασή του εξήγγειλε την υποστήριξη της υποψηφιότητας του Τάσσου Παπαδόπουλου στις προεδρικές εκλογές του 2003; Υπήρξε, βεβαίως, κάποια αντίδραση μέσα στη βάση του κόμματος, αντίδραση που δημιουργήθηκε εξαιτίας της διαχρονικής εχθρικής εικόνας, την οποία καλλιεργούσε η ηγεσία για το πρόσωπο και τις πολιτικές του Παπαδόπουλου. Η αντίδραση, όμως, εξουδετερώθηκε μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα και δεν δημιούργησε κινδύνους αποστασιοποίησης ψηφοφόρων.

Εξάλλου, η επιλογή του Τάσσου Παπαδόπουλου μπορεί να χαρακτηρισθεί και ως επιλογή ανάγκης για το ΑΚΕΛ, δεδομένου ότι δεν υπήρχε εκείνη την περίοδο άλλη ισχυρή και εκλέξιμη προσωπικότητα, η οποία μπορούσε να ενώσει πολιτικές δυνάμεις, να εξασφαλίσει την υποστήριξη της συντριπτικής πλειοψηφίας των ψηφοφόρων του ΔΗΚΟ, να αποσπάσει ακόμη και από τον Δημοκρατικό Συναγερμό ψηφοφόρους, αγωνιστές της ΕΟΚΑ, τους λεγόμενους «γιωρκατζικούς», αλλά και εκπροσώπους του κεφαλαίου. Το ΑΚΕΛ διαφωνούσε τότε με την πολιτική Κληρίδη στο Κυπριακό, ήταν έντονο στις επικρίσεις του εναντίον αυτής της πολιτικής και, εκτός των άλλων, έκρινε ότι συνέχιση της δεκαετούς διακυβέρνησης ΔΗΣΥ θα αποτελούσε καίριο πλήγμα για το κόμμα και θα καθιστούσε πλέον τον Δημοκρατικό Συναγερμό απόλυτο κυρίαρχο στην πολιτική ζωή.

Από την άλλη, ο Τάσσος Παπαδόπουλος ξεπέρασε τους φόβους του, ότι θα καθίστατο διαχειριστής μίας πολιτικής με την οποία δεν συμφωνούσε, ίσως να πίστευε ότι ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα μπορούσε να επιβάλει την πολιτική του επί του ΑΚΕΛ, και, βέβαια, η φιλοδοξία να φθάσει στο ύπατο αξίωμα του τόπου, ύστερα από μία πολυετή περιπλάνηση στην πολιτική σκηνή, ήταν αρκούντως δελεαστική, ώστε να αποδεχθεί τη στήριξη του ΑΚΕΛ.

Πώς έσπασε το γυαλί

Ο πρώτος χρόνος της παράδοξης αυτής συμμαχίας ενός κόμματος με τις γνωστές τάσεις και ενός Προέδρου με τις εντελώς διαφορετικές, έδειξε να μη δημιουργεί προβλήματα και διαφωνίες. Ο Τάσσος Παπαδόπουλος υπουργοποίησε κομματικά στελέχη του ΑΚΕΛ (πρώτη φορά στην πολιτική ιστορία του τόπου το ΑΚΕΛ εισήρχετο σε υπουργεία), αλλά η στάση τού τότε Προέδρου στο δημοψήφισμα, ο απορριπτικός λόγος του στο διάγγελμα, το απόλυτο «όχι» που προέταξε, δημιούργησε τις πρώτες ανησυχίες μέσα στο ΑΚΕΛ. Άλλωστε, στο Υπουργικό Συμβούλιο δύο υπουργοί του κόμματος, ο Ανδρέας Χρίστου και ο Κίκης Καζαμίας, διαφώνησαν και συμμετέσχαν ενεργά στην εκστρατεία υπέρ του «Ναι».

Καθώς, όμως, η προσπάθεια τότε επέβαλλε καθολική συστράτευση να αντιμετωπισθούν οι έντονες δυτικές αντιδράσεις κατά της επιλογής του κυπριακού Ελληνισμού (επεκρέματο, ανάμεσα σε άλλα, η δαμόκλειος σπάθη του απευθείας εμπορίου) και η ανάγκη καθολικής σύμπνοιας και κοινών προσπαθειών να μην υπάρξουν μεγαλύτερες επιπτώσεις επί του κυπριακού Ελληνισμού, συνέβαλαν, ώστε να μην εκδηλωθούν ευρύτερα ρήγματα στους κόλπους της αντίρροπης συμμαχίας.

Είναι γεγονός, όμως, ότι μετά το δημοψήφισμα, και τις εξωτερικές αντιδράσεις που ακολούθησαν και είτε λόγω υποδείξεων ή πιέσεων του ΑΚΕΛ, ο Τάσσος έβαλε νερό στο κρασί του. Ίσως, ακόμη, να φοβήθηκε ότι η «απόλυτη άρνηση», όπως εθεωρείτο από δυτικούς κύκλους, η οποία χαρακτήριζε την πολιτική που ακολουθούσε, μπορούσε να προκαλέσει εκδικητικές ενέργειες των ξένων εις βάρος της κυπριακής υπόθεσης και να οδηγούσε σε αποδοχή των τουρκικών θέσεων από τη διεθνή κοινότητα, είτε επειδή έβλεπε ότι κλονιζόταν η στήριξη του ΑΚΕΛ, υποχρεώθηκε σε συμβιβασμό. Αντί να αποκηρύξει αμέσως το σχέδιο Ανάν και τη λύση που προέβλεπε, προτίμησε να ακολουθήσει μία μετριοπαθέστερη στάση.

Διακήρυσσε πως το σχέδιο Ανάν, και όλα τα σχέδια που υποβάλλονται από τα Ηνωμένα Έθνη, ουδέποτε εξαφανίζονται, αλλά συνεχίζουν να αιωρούνται στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων. Συγκάλεσε Εθνικό Συμβούλιο και απέστειλε στον Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών έγγραφο, στο οποίο υπεβάλλοντο προτάσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς για βελτίωση του σχεδίου. Ο Τάσσος προσπαθούσε να συμβιβάσει τη δική του γραμμή, τη δική του θεώρηση πραγμάτων με τις θέσεις και τη φιλοσοφία των συμμάχων του. Τελικώς, προκαλούσε μεγαλύτερη σύγχυση και μεγαλύτερη δυσφορία και στους ακελικούς και στους απορριπτικούς. Μέσα στα πέντε χρόνια χειρισμού του Κυπριακού, δεν υπήρξε καμία επαφή και κανένας διάλογος με την τουρκοκυπριακή ηγεσία.

Πλην μίας, της συνάντησης με τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ από την οποία προέκυψε και η συμφωνία της 8ης Ιουλίου. Πλέον η δυσφορία της ηγεσίας του ΑΚΕΛ άρχισε να μεγαλώνει, ήταν διάχυτη η τάση εγκατάλειψης της ακολουθούμενης επί πολλά χρόνια πολιτικής της ελληνοκυπριακής πλευράς από τον Τάσσο Παπαδόπουλο και άρχισε, πλέον, όχι απλώς να ωριμάζει, αλλά και να μεθοδεύεται η υποψηφιότητα του Δημήτρη Χριστόφια στις προεδρικές εκλογές του 2003. Παρ' όλ' αυτά, συνέχιζαν να διαβεβαιώνουν τον Τάσσο Παπαδόπουλο ότι μπορούσε να στηρίζεται στην υποστήριξη του κόμματος για δεύτερη θητεία. Και ο Τάσσος πίστευε.

Πίστευε σε στήριξη της επανεκλογής του

Στενός συνεργάτης του Τάσσου Παπαδόπουλου μού είχε δηλώσει ότι είχαν προειδοποιήσει τον Πρόεδρο, πως πληροφορίες που έφθαναν κοντά τους, ενίσχυαν και άλλες από διαφορετικές κατευθύνσεις, ότι το ΑΚΕΛ θα απέσυρε την υποστήριξή του στην κυβέρνηση και στον Πρόεδρο, και θα στήριζε τον Δημήτρη Χριστόφια στις προεδρικές εκλογές. Ζήτησαν, μάλιστα, να μην προσέρχεται στον «πρωϊνό καφέ» του Προεδρικού -κατά τον οποίο γινόταν διαβούλευση και ελαμβάνοντο αποφάσεις για θέματα επικαιρότητας- ο εκπρόσωπος του ΑΚΕΛ. Ο Τάσσος, δήλωσε η ίδια πηγή, φάνηκε να συμφωνεί και βρέθηκε εύσχημος τρόπος να αποκλεισθεί ο εκπρόσωπος του ΑΚΕΛ. «Βρήκε όμως τρόπο ο Πρόεδρος να συναντάται και να διαβουλεύεται κρυφά μαζί του, εν αγνοία μας».

Τα πράγματα τελικά πήραν τον δρόμο τους. Το ΑΚΕΛ μάζεψε όλα εκείνα τα στοιχεία, τα οποία θεωρούσε ως λάθη στην πολιτική διαχείρισης του Κυπριακού, και τα χρησιμοποίησε κατά του Τάσσου Παπαδόπουλου, στην προεδρική εκστρατεία του Δημήτρη Χριστόφια. Έτσι τέλειωσε άλλη μία συμμαχία άνευ αρχών, και βεβαίως κανείς δεν έμαθε το μάθημά του. Συμμαχίες με αντίρροπες δυνάμεις και διαφορετική φιλοσοφία στο Κυπριακό δεν επιβιώνουν. Η ιστορία Τάσσου-ΑΚΕΛ είναι πλέον... ιστορία και αν επαναφέρεται στη μνήμη είναι για να διαψευσθεί ο ισχυρισμός του Άντρου Κυπριανού, πως ο Τάσσος Παπαδόπουλος συμφωνούσε, εφάρμοζε και μεθόδευε πολιτική ΑΚΕΛ...

Αν ήταν έτσι, γιατί το ΑΚΕΛ δεν στήριξε επανεκλογή του;