ΘΕΜΑ: ΚΥΠΡΙΑΚΟ - ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

- Πόσο αλλάζει τα δεδομένα η παραδοχή ότι αλλιώς ερμηνεύουν οι δύο κοινότητες τη διζωνικότητα, δεδομένου ότι αφορά έναν από τους τρεις πυλώνες της μορφής λύσης που επιδιώκουμε;

- Μπορεί πρακτικά να διασφαλιστεί διζωνικότητα σε μια Ομοσπονδία, χωρίς να πλήττονται οι βασικές ελευθερίες και το ευρωπαϊκό κεκτημένο;

- Μπορούν τα κριτήρια περιουσιακού και το εδαφικό να ανοίξουν τον δρόμο για αποδεκτή διζωνικότητα και τι μπορεί να γίνει με τα πολιτικά δικαιώματα;

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΡΟΥΝΤΖΟΣ
Δικηγόρος

· Η παραδοχή αυτή δεν αλλάζει τα δεδομένα στη διαπραγμάτευση. Απλώς υπογραμμίζει το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις είναι μια δύσκολη διαδικασία, στην οποία η κάθε κοινότητα επιχειρεί να διασφαλίσει τα συμφέροντά της με βάση της δική της αντίληψη. Αυτό που έχει σημασία είναι το τι θα συμφωνηθεί και όχι το τι λέγεται.

· Πιστεύω πως αυτό είναι εφικτό. Η σωστή ερμηνεία της διζωνικότητας είναι ότι θα υπάρξει μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας σε μια ομόσπονδη πολιτειακή δομή με δύο συνιστώντα κρατίδια/συνιστώσες πολιτείες (δύο περιφερειακές ζώνες). Η τ/κ κοινότητα θα δύναται να εκλέγει τη διοίκηση του τ/κ συνιστώντος κρατιδίου και η ε/κ κοινότητα του ε/κ συνιστώντος κρατιδίου. Κατ’ αυτό τον τρόπο η διζωνικότητα δεν έχει την έννοια του διαχωρισμού σε περιοχές με εγγυημένη πλειοψηφία πληθυσμού και γης, αλλά την έννοια της διοίκησης έκαστου συνιστώντος κρατιδίου από έκαστη κοινότητα. Η διασφάλιση της διοίκησης έκαστου κρατιδίου από μια εκ των κοινοτήτων δεν αντιβαίνει ούτε τις βασικές ελευθερίες ούτε το ευρωπαϊκό κεκτημένο, αφού όλοι ανεξαιρέτως οι πολίτες αλλά και τα νομικά πρόσωπα θα έχουν ελευθερία διακίνησης κεφαλαίων και προσώπων, εγκατάστασης, περιουσίας αλλά και πολιτικά δικαιώματα ως ισότιμοι Ευρωπαίοι πολίτες.

· Τα κριτήρια περιουσιακού θα αποτελέσουν το πλαίσιο για παροχή αποτελεσματικής θεραπείας σε Ε/κ και Τ/κ, των οποίων οι υπηρεσίες έχουν επηρεαστεί συνεπεία των 41 χρόνων που έχουν περάσει από την εισβολή. Αρμόδιο για την παροχή των θεραπειών αυτών θα είναι το Συμβούλιο Περιουσιών. Η περιουσία είναι ατομικό δικαίωμα και δεν είναι αποδεκτές ή νομικά επιτρεπτές διαδικασίες συλλογικής διαχείρισης περιουσιών. Ως εκ τούτου, οι μέχρι σήμερα συγκλίσεις, ήτοι η αναγνώριση της αρχής του δικαιώματος στην περιουσία και ατομικής διαχείρισής της αποτελούν σημαντικό επίτευγμα και μπορούν να οδηγήσουν σε αποδεκτές λύσεις, νοουμένου ότι θα διασφαλιστεί επαρκής οικονομική στήριξη του Συμβουλίου Περιουσιών. Οι μετρήσεις μεταξύ των Ε/κ, με τελευταία αυτήν της Ομάδας Κύπρος του Αυγούστου 2015, δείχνουν μια τεράστια τάση των Ε/κ προς τη λήψη των θεραπειών της αποζημίωσης και της ανταλλαγής και όχι της επιστροφής και χρήσης της περιουσίας, όχι μόνον υπό τ/κ διοίκηση αλλά ακόμα και στα εδάφη που θα επιστραφούν υπό ε/κ διοίκηση. Αυτό είναι φυσιολογικό, δεδομένου του χρόνου που έχει παρέλθει και της έλλειψης εμπιστοσύνης και αισθήματος ασφάλειας, που θα πάρει καιρό να αποκατασταθεί. Είναι συμφωνημένη αρχή της ΔΔΟ, την οποία όλοι ανεξαιρέτως οι Πρόεδροι της Κυπριακής Δημοκρατίας έχουν αποδεχθεί, ότι έκαστη κοινότητα θα διοικεί τη μια εκ των συνιστωσών πολιτειών. Επίσης, είναι σαφές ότι όλοι οι πολίτες της Ομοσπονδίας θα έχουν πλήρη και ισότιμα πολιτικά δικαιώματα. Το γεγονός ότι τα πλήρη και ισότιμα αυτά δικαιώματα Ε/κ πέραν ενός αριθμού που θα επιλέξουν να εγκατασταθούν στο τ/κ συνιστών κρατίδιο ενδεχομένως να ασκούνται στο ε/κ συνιστών κρατίδιο, αλλά και Τ/κ που θα επιλέξουν να εγκατασταθούν στο ε/κ συνιστών κρατίδιο να ασκούνται στο τ/κ συνιστών κρατίδιο αποτελεί αρχή, που σε συναφή μορφή εφαρμόζεται σε πολλές χώρες στον κόσμο, είναι νομικά και πολιτικά αποδεκτή και δεν συνιστά περιορισμό εκλογικών δικαιωμάτων.

ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΛΗΡΙΔΗΣ
Δικηγόρος

· Πάντοτε οι Τούρκοι υποστήριζαν ότι με τη ΔΔΟ εξυπακούεται η ύπαρξη δύο ζωνών. Ο όρος «Ζώνη» από μόνος του εξυπακούεται ότι εμπερικλείει κάποια ομοιογενή στοιχεία. Όπως π.χ. στο Δίκαιο της Πολεοδομίας καθορίζονται «ζώνες ανάπτυξης», «ζώνες πρασίνου», «λευκή ζώνη», έτσι θεωρούν ότι και στο πλαίσιο επίλυσης του Κυπριακού στο τουρκοκυπριακό ομόσπονδο κράτος στη «Ζώνη» αυτή θα υπάρχει περιουσιακή και πληθυσμιακή καθαρότητα (ethnic and property cleansing). Συνεπώς, εάν η δική μας ηγεσία εθελοτυφλούσε παρ’ όλες τις προειδοποιήσεις των ούτω καλουμένων «απορριπτικών» στη θέση αυτή των Τούρκων, αυτό καταδεικνύει την ανεπάρκειά της να χειριστεί σοβαρά εθνικά θέματα. Δεν πιστεύω ότι στη πραγματικότητα αλλάζει σήμερα τίποτε στα δεδομένα, γιατί αυτά ήταν τα δεδομένα ανέκαθεν. Η πραγματικότητα είναι ότι η συζήτηση στη βάση της ΔΔΟ μάς οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στις τουρκικές θέσεις. Χρειάζεται πράγματι στροφή 180 μοιρών. Δεν συμμερίζομαι την άποψη ότι κάτι τέτοιο θα οδηγήσει στη διχοτόμηση γιατί, αντίθετα, η νομιμοποίηση της διχοτόμησης, ακόμα κάτι χειρότερο που είναι της συνομοσπονδίας, περνά μέσα από την επιδιωκόμενη λύση της ΔΔΟ.

· Δεν είναι δυνατόν να υπάρξει διασφάλιση του κοινοτικού και ευρωπαϊκού κεκτημένου και των βασικών ελευθεριών, της ελευθερίας εγκατάστασης, απόκτησης περιουσίας και επιστροφής των προσφύγων και των εκτοπισθέντων σε αυτό που επιδιώκεται να συσταθεί, δηλαδή το τουρκοκυπριακό ομόσπονδο κρατίδιο. Εάν η διζωνικότητα όπως η δική μας πλευρά επιθυμεί να θέσει σε προκρούστεια κλίνη συνεπάγεται ελευθερία εγκατάστασης, απόκτησης περιουσίας και επιστροφής των προσφύγων και εκτοπισμένων, τότε δεν χρειάζεται ομοσπονδία, καθότι είναι αυταπόδεικτο ότι αν όχι άμεσα, σε κάποιο στάδιο, πλειοψηφία θα αποκτήσουν οι Ελληνοκύπριοι. Τούτο, βεβαίως, θα σημαίνει ότι θα λειτουργούν δύο ομόσπονδα κρατίδια ή μονάδες σύμφωνα με τις προτάσεις μας κατά το έγγραφο συγκλίσεων Ντάουνερ, όπου οι Ελληνοκύπριοι θα πρέπει να διοικούν ως η πλειοψηφία. Υπό τας περιστάσεις η ΔΔΟ με τη δική μας ερμηνεία καθίσταται άνευ αντικειμένου. Από τη στιγμή που δεν θα υπάρξουν μόνιμες παρεκκλίσεις από τα ατομικά δικαιώματα και το ευρωπαϊκό κοινοτικό κεκτημένο, δεν θα μπορέσει να λειτουργήσει ομοσπονδιακό καθεστώς στην Κύπρο.

· Δεν υπάρχει δυνατότητα να τετραγωνιστεί ο κύκλος. Και αν ακόμα επιστρέψουν μέσα από αναπροσαρμογές στο εδαφικό 100.000 πρόσφυγες, όπως ήταν ανέκαθεν η πρότασή μας, από τη στιγμή που θα υπάρχουν κριτήρια στο περιουσιακό υπέρ του χρήστη παραδείγματος χάριν, ή και πλειοψηφία στο τουρκοκυπριακό ομόσπονδο κρατίδιο περιουσίας Τουρκοκυπρίων, η διζωνικότητα θα προσκρούσει σε βασικά ατομικά δικαιώματα και στο ευρωπαϊκό κοινοτικό κεκτημένο. Εάν τα κριτήρια δεν επιτρέπουν πλειοψηφία πληθυσμιακή ή περιουσιακή στα ομόσπονδα κρατίδια, δεν τίθεται θέμα διζωνικότητας πλέον. Όσον αφορά τα πολιτικά δικαιώματα, θα είναι πρωτάκουστο Ελληνοκύπριοι που θα επιστρέψουν υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση να υποχρεώνονται να ασκούν τα δικαιώματά τους ως σαν να ήταν κάτοικοι του Ελληνοκυπριακού Ομόσπονδου Κρατιδίου. Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία δεν είναι τίποτε άλλο παρά προσπάθεια νομιμοποίησης των αποτελεσμάτων της τουρκικής εισβολής και κατοχής και είναι για αυτό που ουδέποτε θα εγκριθεί από τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων. Το γρηγορότερο που αυτό θα γίνει κατανοητό και αποδεκτό από την πολιτική ηγεσία, τόσο το καλύτερο, για να μπορέσουμε να χαράξουμε μία νέα μακροπρόθεσμη πορεία αποδέσμευσης από τη στείρα διαπραγμάτευση σχεδόν μισού αιώνα.