«Εύκολα μπορεί να αντιληφθεί κανείς ότι κάπου έχει σκαλώσει το πράγμα»

Μοναδικός κριτής για τους πολιτικούς είναι οι πολίτες, τονίζει ο Νίκος Κατσουρίδης, προσθέτοντας πως καθοριστικής σημασίας για την πολιτική τους παρέμβαση είναι αυτό που έχουν να πουν, ανεξαρτήτως αν βρίσκονται ή όχι μέσα στα κόμματα

«ΘΕΩΡΩ και το έχω πει πάρα πολλές φορές, ότι στην πολιτική ισχύει απόλυτα ότι δεν είναι τα ρούχα που κάνουν τον παπά»

Ουσία της πολιτικής είναι να αρθρώνεις πολιτικό λόγο, να διατυπώνεις απόψεις, προτάσεις, αξιολογήσεις, και να δρας σε μια προσπάθεια να συμβάλεις όσο μπορείς στο κοινό καλό, ανεξαρτήτως εάν κατέχεις κάποιο πολιτικό ή κομματικό αξίωμα, επισημαίνει στην Κυριακάτικη «Σημερινή» ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Νίκος Κατσουρίδης.

Σημειώνει, ταυτόχρονα, ότι ακόμη δεν έχει «οιονδήποτε προσανατολισμό» για τις βουλευτικές εκλογές του 2016 και, πολύ περισσότερο, για τις Προεδρικές του 2018, υποδεικνύοντας πως, σ’ αυτή την κρίσιμη συγκυρία, το προέχον ζήτημα για έναν πολιτικό είναι το Κυπριακό, στο οποίο διαβλέπει, όσον αφορά την παρούσα φάση του, ένα «πάγωμα» της αρχικής ευφορίας για αίσια εξέλιξη στις διαπραγματεύσεις.

Η ΚΕ του ΑΚΕΛ αποφάσισε την επ’ αόριστον αποπομπή σας από το κόμμα. Έγινε τότε λόγος για φάγωμα του Νίκου Κατσουρίδη. Έτσι έχουν τα πράγματα;

Έχει ληφθεί μια απόφαση, έχει πει ο καθένας τις απόψεις του, θεωρώ ότι είναι ένα θέμα που δεν χρειάζεται περαιτέρω σχολιασμό.

Υπάρχει, ωστόσο, η αίσθηση ότι η υπόθεση της Δρομολαξιάς χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο για αναδιάταξη των συσχετισμών δύναμης εντός του κόμματος. Πέρα από αυτό, για σας η υπόθεση θεωρείται λήξασα;

Δεν θέλω να δώσω ερμηνείες. Υπάρχει η απόφαση του κόμματος, υπάρχουν οι αποφάσεις των δικαστηρίων. Έχω τοποθετηθεί και δημόσια και προς το κόμμα. Δεν χρειάζεται άλλο σχόλιο.

Μοναδικός κριτής, οι πολίτες

Αυτήν τη στιγμή βρίσκεστε σε μια παράδοξη πολιτική συνθήκη, όπου αφενός μεν έχετε αποκλειστεί από τις οιεσδήποτε δραστηριότητες του κόμματος, αφετέρου δε συνεχίζετε ως βουλευτής. Θα μπορούσε να τη χαρακτηρίσει κανείς ως μια επιβληθείσα συνθήκη πολιτικής λαθροβίωσης του Νίκου Κατσουρίδη, που έχει ως στόχο την πολιτική του εξουδετέρωση. Πώς θα το σχολιάζατε;

Θεωρώ, και το έχω πει πάρα πολλές φορές, ότι στην πολιτική ισχύει απόλυτα ότι δεν είναι τα ρούχα που κάνουν τον παπά. Ποια είναι η ουσία της πολιτικής; Κατά την άποψή μου, η ουσία αυτή είναι να αρθρώνεις πολιτικό λόγο, να διατυπώνεις απόψεις, προτάσεις, αξιολογήσεις, και να δρας σε μια προσπάθεια να συμβάλεις όσο μπορείς στο κοινό καλό. Κατά συνέπεια, είτε ανήκεις σε κόμμα με ηγετική θέση είτε είσαι βουλευτής που δεν ανήκει σε κόμμα είτε δεν είσαι καν βουλευτής, εκείνο που μετρά, κατά τη γνώμη μου, είναι το πιο πάνω.

Αν θα κρίνουμε αυτήν τη στιγμή από τις δημοσκοπήσεις και τις απαντήσεις του κόσμου, διερωτώμαι πόσο ακούγεται ο λόγος και των ίδιων των κόμματων. Χωρίς βεβαίως να συμμερίζομαι τη γνώμη των πολιτών όπως τοποθετούνται για τα κόμματα, αλλά είναι ξεκάθαρο ότι δεν εισακούονται όπως πριν.

Για παράδειγμα, μιλώντας για ένα πιθανό δημοψήφισμα στο Κυπριακό σε δύο δημοσκοπήσεις που έγιναν πολύ πρόσφατα, στο ερώτημα πόσο θα λάβουν υπ' όψιν τη θέση των κομμάτων για να κρίνουν, μόνον το 10% δηλώνει ότι θα τη λάβει σοβαρά υπ’ όψιν. Οι υπόλοιποι θα ακούσουν τους εμπειρογνώμονες, τους δημοσιογράφους, τους αναλυτές κ.λπ. Άρα, τι να συμπεράνω τώρα; Διότι, σε τελευταία ανάλυση ο κριτής τού κατά πόσον υπάρχεις πολιτικά και μπορείς να συνεισφέρεις και να διαδραματίσεις έναν ρόλο είναι ο πολίτης, ο κόσμος. Δεν υπάρχει άλλος κριτής.

Σημαντικό είναι να έχεις κάτι να πεις

Σκέφτεστε τον εαυτό σας, κάποια στιγμή, εκτός ΑΚΕΛ, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πολιτικού ρόλου, όπως τον προσδιορίσατε για την παρούσα συγκυρία;

Εξαρτάται τι εννοούμε εκτός ΑΚΕΛ. Εκτός ΑΚΕΛ σημαίνει να μην είσαι στον μηχανισμό, που δεν είμαι, να μην είσαι στα συλλογικά όργανα, που πάλι πλέον δεν είμαι, να μην είσαι μέλος. Δεν είναι κάτι που με έχει προβληματίσει μέχρι στιγμής. Ούτε και θεωρώ εμπόδιο το να είσαι και να μην είσαι έστω ένα απλό μέλος σ’ ένα κόμμα, για να διαδραματίσεις έναν συγκεκριμένο ρόλο. Επαναλαμβάνω, κατανοώ πλήρως τι σημαίνει να είσαι σ’ ένα κόμμα ή να μην είσαι, να είσαι σε αξίωμα ή να μην είσαι, κυρίως για τις δυνατότητες πρόσβασης. Όμως, θεωρώ ότι είναι εξίσου σημαντικό να έχεις να πεις κάτι. Κι αν αυτό που έχεις να πεις είναι κάτι που μετρά, τότε μπορείς να παρέμβεις πολιτικά, εκτός κι αν αποφασίσει το σύνολο των μέσων που μεταφέρουν τη φωνή κάποιου, να τη σιγήσουν. Όμως, δεν με προβληματίζουν πράγματα τα οποία δεν είναι μπροστά μου. Είναι και ανούσιο και ψυχοφθόρο.

Δεν σχολιάζω φήμες για τις «προθέσεις» μου

Δημοσιεύματα και πληροφορίες στο παρελθόν σάς έφεραν να σταθμίζετε την ανάληψη πολιτικού ρόλου στις Προεδρικές Εκλογές του 2018. Θα θέλατε να το σχολιάσετε;

Ουδέποτε έχω ασχοληθεί με το θέμα. Μπορεί κάποιοι να ασχολούνται, καλοπροαίρετα ή κακοπροαίρετα, δεν το σχολιάζω, αλλά, για μένα, το πρωτεύον, αυτήν τη στιγμή, είναι να γίνουν οι καλύτεροι δυνατοί χειρισμοί στο Κυπριακό. Κι αν ο μη γένοιτο δεν καταλήξουν σε ευτυχές αποτέλεσμα, να επιρριφθεί όλη η ευθύνη στην άλλη πλευρά, ώστε να μην έχουμε ανάλογες συνέπειες.

Υπό αυτά τα δεδομένα, πώς βλέπετε το πολιτικό σας μέλλον εφεξής, δεδομένου ότι σε λίγους μήνες έρχονται και οι βουλευτικές εκλογές. Επιθυμείτε να είστε ξανά υποψήφιος;

Υπάρχουν διαδικασίες, βέβαια, που ακολουθούνται. Αυτήν τη στιγμή δεν έχω κανέναν προσανατολισμό. Θεωρώ ότι, αυτή την κρίσιμη συγκυρία, όπως προανέφερα, το προέχον ζήτημα για έναν πολιτικό είναι το Κυπριακό. Είναι μια ιδιάζουσα κατάσταση και συγκυρία στο εθνικό μας πρόβλημα, η οποία, ανάλογα με το αποτελέσματά της, θα καθορίσει, κατά τη γνώμη μου, την πορεία των πραγμάτων.

Στην Κύπρο έχω την αίσθηση ότι πάρα πολλοί πολιτικοί θεωρούν ότι, όταν ένα γεγονός τελειώσει, τελείωσε άπαξ και διαπαντός, και ξαναρχίζουμε. Δεν είναι έτσι τα πράγματα. Να υπενθυμίσω, για παράδειγμα, εκείνη την ατυχή στιγμή, που υιοθετήθηκε η θέση «όλα στο τραπέζι». Κατά τη δική μου εκτίμηση, υπήρξε τότε ποιοτική μετακίνηση από την αδιαμφισβήτητη λύση μίας ισχυρής ομοσπονδίας, σε μία λύση πολύ χαλαρής ομοσπονδίας, μέχρι τα όρια της συνομοσπονδίας. Δεν εννοώ από τη δική μας πλευρά, αλλά από την άλλη πλευρά. Αλλά της εδόθη το δικαίωμα, από την ώρα που υποχωρήσαμε στη θέση «όλα στο τραπέζι».

Επανέρχομαι… Αν, λοιπόν, σήμερα το αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας είναι αρνητικό, δηλαδή δεν έχει μια ευτυχή και σωστή κατάληξη, η νέα προσπάθεια δεν θα είναι στην ίδια βάση, που ήταν η τελευταία. Κάθε κάποια χρόνια σημειώνεται μετακίνηση στη βάση που διεξάγονται οι συνομιλίες, και δυστυχώς προς το χειρότερο.

Δυσκολεύουν τα πράγματα στο Κυπριακό

Και, όπως εκτιμάτε, επί τα χείρω για τη δική μας πλευρά;

Ναι. Τα πράγματα δυσκολεύουν για την πλευρά μας, γιατί εισέρχονται στην εξίσωση του Κυπριακού παράγοντες, τους οποίους, λόγω του ότι ενθουσιαζόμαστε εύκολα, δεν τους αντιμετωπίζουμε με τους ενδεδειγμένους χειρισμούς και οδηγούμαστε σε αμφιλεγόμενες καταστάσεις. Να αναφέρω ένα παράδειγμα για να γίνω πιο κατανοητός. Όταν εμφανίστηκε το ΦΑ στην κυπριακή ΑΟΖ, διεκδικώ ότι είμαι ο πρώτος που είπε τη φράση «μπορεί να είναι ευλογία, μπορεί να είναι κατάρα», και ο λόγος είναι απλός: Την ίδια ώρα αυξήθηκε το ειδικό ενδιαφέρον και της Τουρκίας, αλλά και άλλων κρατών, για ανάμειξη στο Κυπριακό.

Η δική τους η ανάμειξη, και δεν κομίζω γλαύκαν εις Αθήνας, εξαρτάται από τα δικά τους συμφέροντα. Ας πούμε, είναι εξωφρενικό το τελευταίο που ακούσαμε, ότι η ENI έκανε λάθος κτυπήματα στη δική μας περιοχή, αλλά στη διπλανή, που συνορεύει, της Αιγύπτου, τα έκανε σωστά. Δεν είμαι ειδικός και δεν μπορώ να ισχυριστώ ότι σίγουρα έχει και στη δική μας πλευρά κοίτασμα, αλλά δεν μπορώ να δεχθώ τη θέση ότι ανακάλυψες το λάθος μετά και το διόρθωσες στην περιοχή της Αιγύπτου, βελτιώνοντας την τεχνική και τη μεθοδολογία, ή ότι στην περίπτωση τη δική μας δεν το βρήκες και δεν επανέρχεσαι.

Δεύτερον, μπορώ να ξεχάσω το γεγονός ότι χάθηκε ένας με ενάμιση χρόνος από τη Noble στις έρευνες τότε, λέγοντας ότι δεν υπήρχε γεωτρύπανο και ότι επισυνέβησαν διάφορες αλλεπάλληλες καθυστερήσεις; Ας μην αυταπατώμεθα, λοιπόν. Όταν λέμε ότι ο κόσμος κυριαρχείται από συμφέροντα και ότι τα κράτη καθορίζονται από τα συμφέροντα, τι εννοούμε; Προφανώς, δεν εννοούμε προσωπικά τον Ομπάμα ή τον Πούτιν, αλλά τις απίστευτα μεγάλες εταιρείες κολοσσούς, που στηρίζουν αυτά τα κράτη.

Ε, λοιπόν, αυτοί είναι που διαφεντεύουν την περιοχή και αυτοί που καθορίζουν τις εξελίξεις. Κατά συνέπεια, πρέπει να αποβάλουμε τον ενθουσιασμό και να λειτουργούμε στην πολιτική με τη λογική. Δεν ανήκω στη σχολή που θεωρεί ότι πρώτοι υπαίτιοι για το Κυπριακό είναι οι Κύπριοι. Αντίθετα, φρονώ ότι οι πρώτοι υπαίτιοι είναι τρίτοι, από διάφορες χώρες και δυνάμεις, που έχουν υποκινήσει πολλά και διάφορα. Εδώ έχουμε την παραδοχή των Ηνωμένων Πολιτειών για τον ρόλο τους το 1974, με τη συγγνώμη του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ -και προς τιμήν του - προς τον κυπριακό λαό.

Κίνητρο το φυσικό αέριο

Τούτων δοθέντων, ποια είναι η δική σας στρατηγική προσέγγιση του ενεργειακού παράγοντα, ώστε το ΦΑ να μη μετατραπεί σε κατάρα, αλλά σε ευλογία;

Οι πιο πολλές συζητήσεις από τότε που εντοπίστηκε το ΦΑ αφορούσαν τον τρόπο εκμετάλλευσης και αξιοποίησής του, είτε με τερματικό είτε χωρίς τερματικό. Εάν θα είναι με πλωτή εξέδρα, εάν θα είναι με αγωγό από τη μια ή την άλλη χώρα. Το ερώτημα που θέσατε, δεν έχω νιώσει να έχει απασχολήσει στον βαθμό που πρέπει. Δηλαδή, να ενταχθεί μέσα σ’ ένα πολιτικό σχέδιο η υπόθεση του φυσικού αερίου, εξ ου και οι συνεχείς αντιπαραθέσεις. Η Κυβέρνηση οφείλει, αυτήν τη στιγμή -γιατί πρέπει να σκεφτόμαστε το τώρα και όχι τι έγινε προηγουμένως-, να εντάξει το θέμα της ενέργειας σ’ ένα ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο. Γίνονται κάποιες κινήσεις, πρέπει να πω ορθές, όπως η προσπάθεια για τριμερή συνεργασία, η οποία, στην ουσία, είναι διπλή τριμερής.

Επειδή θεωρώ δε ότι η ΕΕ έχει ανάγκη όλα τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου, η συλλογική προσπάθεια μπορεί να αποδώσει περισσότερο, και επειδή είναι αδύνατον αυτή η εξέλιξη να μην ενδιαφέρει την Τουρκία, να είναι δηλαδή ένας παράγοντας στην αξιοποίηση του ΦΑ με τον έναν ή τον άλλον τρόπο -πάντα υπό την προϋπόθεση να μην επηρεάζεται η κυριαρχία της ΚΔ-, εκτιμώ ότι αυτό αποτελεί ένα σημαντικό κίνητρο για την επίλυση του κυπριακού προβλήματος. Και για την τ/κ κοινότητα και για την Τουρκία. Όμως, αυτό το πράγμα δεν μπορεί να εγείρεται και να συζητείται, επειδή στις συνομιλίες του Προέδρου της Δημοκρατίας ή του Υπουργού Ενέργειας με διάφορους ομολόγους τους ηγέρθη το θέμα.

Διασαφήνιση τοπίου μετά τις εκλογές στην Τουρκία

Το ΑΚΕΛ, με βάση κάποιες προϋποθέσεις που έχει θέσει, δείχνει να προσφέρει στήριξη στους χειρισμούς του Προέδρου της Δημοκρατίας στο Κυπριακό. Εσείς συμφωνείτε με αυτήν τη στήριξη; Θεωρείτε, επιπρόσθετα, ότι αυτή η σύμπλευση ενδεχομένως να επηρεάσει την επίδοση του κόμματος στις βουλευτικές εκλογές;

Κατ’ αρχήν να πω ότι αυτό το οποίο επισήμως δίδεται από το ΑΚΕΛ προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας είναι στήριξη στην προσπάθεια. Αυτό είναι ένα θέμα, και στήριξη στους χειρισμούς είναι άλλο θέμα. Εκεί, αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει μία διαφοροποίηση, καθότι κάποιοι χειρισμοί τυγχάνουν στήριξης και κάποιοι άλλοι όχι. Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω επακριβώς ποιοι είναι αυτοί, γιατί πρόκειται για θέσεις που διατυπώνονται στο Εθνικό Συμβούλιο, και φαντάζομαι ενημερώνονται τα μέλη των σωμάτων του κόμματος, στα οποία δεν ανήκω, πλέον, για να γνωρίζω. Τώρα, το αν θα επηρεαστεί το αποτέλεσμα των Βουλευτικών από τη συγκεκριμένη στάση του ΑΚΕΛ, θα έλεγα ότι αυτό θα εξαρτηθεί από το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης, αλλά αυτό αφορά όλα τα κόμματα, καθώς όλα έχουν πάρει θέση προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση, με διαβαθμίσεις και διαφοροποιήσεις.

Τείνει να διαμορφωθεί ένας ενδιαφέρων χρονισμός των πολιτικών πραγμάτων, όπου πιθανότατα να συμπέσει η διεξαγωγή των προσεχών βουλευτικών εκλογών, με ραγδαίες, ενδεχομένως και καταλυτικές, εξελίξεις στο Κυπριακό. Θεωρείτε πιθανό να μετατεθούν χρονικά οι εκλογές ενόψει μιας πιθανής διευθέτησης;

Εάν έχουμε εξέλιξη που οδηγεί προς την ευθεία μιας διαδικασίας για κατ’ αρχήν συμφωνία, τότε όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά. Αυτήν τη στιγμή δεν μπορούμε ούτε να προβλέψουμε ούτε να αποκλείσουμε οτιδήποτε. Θα πρέπει, λοιπόν, να ζυγιστούν πολλά και διάφορα, όλα θα εξαρτηθούν από τις συνθήκες της στιγμής. Από την άλλη, όμως, ότι θα ήταν υπερβολή να εκτιμήσουμε ότι έως τον Μάιο θα δημιουργηθούν τέτοιες συνθήκες. Η δική μου εκτίμηση είναι ότι υπάρχει μια παγωμένη ευφορία αυτήν τη στιγμή, μια κατάσταση όπου τα πράγματα έχουν φθάσει σ’ ένα σημείο και πάγωσαν.

Νομίζω ότι οποιαδήποτε άλλη αξιολόγηση των πραγμάτων δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Δεν θεωρώ τυχαία την ορθή, κατ’ επανάληψιν, έκκληση του Προέδρου, τώρα που ήταν στα ΗΕ, προς την κατεύθυνση της Τουρκίας και τρίτων για να ασκήσουν την επιρροή τους, προκειμένου να υπάρξει πρόοδος. Αυτό τι σημαίνει; Μόνο με την κοινή λογική, και χωρίς να έχει καν πληροφόρηση κάποιος, μπορεί να αντιληφθεί ότι κάπου έχει σκαλώσει το πράγμα στις συνομιλίες, και χρειάζονται πιέσεις προς την Τουρκία.

Και η Τουρκία, κατά τη γνώμη μου, θα ξεκαθαρίσει τη θέση μετά τις νέες εκλογές, στις οποίες ο Ερντογάν θα επιδιώξει την απόλυτη πλειοψηφία και θα δείξει τις πραγματικές του προθέσεις. Ο Ερντογάν, δεν είναι σε καμία περίπτωση ο Ερντογάν που πίστεψαν πολλοί ότι είναι, τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό, δηλαδή ένας δυτικότροπος, προοδευτικός, μετριοπαθής ισλαμιστής ηγέτης. Οπόταν θα πρέπει να αναμένουμε να δούμε τι θα συμβεί στην Τουρκία, όπως επίσης και τις εξελίξεις στη Συρία, όπου γίνεται ανακατάταξη τοποθετήσεων σχετικά με το Συριακό, και μην ξεχνάμε πως απέχουμε μόνο σαράντα μίλια από τις συριακές ακτές.

Έχουμε και την πιο έντονη εμπλοκή της Ρωσίας, και σε στρατιωτικό επίπεδο.

Ακριβώς, έχουμε μια έντονη στρατιωτική εμπλοκή της Μόσχας, σημειώνεται δε μια μικρή υποχώρηση των Δυτικών όσον αφορά τον ρόλο του Άσαντ αλλά και της Ρωσίας στην περιοχή. Κατά συνέπεια, όλα αυτά πρέπει να τα παρακολουθούμε με προσοχή, να δούμε πώς μας επηρεάζουν, αλλά και το πώς προχωρούν οι σχέσεις Τουρκίας - Ρωσίας, Τουρκίας - ΕΕ και ΗΠΑ, ο ρόλος του Ισραήλ αλλά και των άλλων ισχυρών χωρών της περιοχής. Είναι πράγματα τα οποία επηρεάζουν ουσιαστικά. Για παράδειγμα, ο κίνδυνος αναγνώρισης του ψευδοκράτους προερχόταν πάντα από χώρες της Ισλαμικής Διάσκεψης. Το ποιες σχέσεις έχουμε με κάποιες κορυφαίες χώρες όπως είναι η Αίγυπτος, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία, καθορίζει και τις πιθανότητες να αναγνωριστεί από κάποιους το ψευδοκράτος.

Κριτής των αξιολογήσεων του κόμματος είναι οι ψηφοφόροι

Το ΑΚΕΛ έχει γίνει σοφότερο, θεωρείτε, από την κυβερνητική του εμπειρία, μέσα από μια διαδικασία αυτοανάλυσης και αυτοκριτικής, ή επιχείρησε να απωθήσει τα «τραύματα» της διακυβέρνησης, φτάνοντας σε μιαν άγονη πολιτική εκλογίκευση;

Θα πρέπει να έχει γίνει. Εκείνος, όμως, ο οποίος θα κρίνει κατά πόσον αυτή η αυτοανάλυση που έκανε το ΑΚΕΛ είναι εκείνη που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, είναι ο ψηφοφόρος του κόμματος και γενικότερα οι ψηφοφόροι. Η ΚΕ και το Συνέδριο έχουν αξιολογήσει την πενταετία, όπως την έχουν αξιολογήσει. Άρα, για να φθάσεις σ’ αυτή την αξιολόγηση, πρέπει να έχεις κάνει την ορθή τοποθέτηση. Ο κριτής, όμως, αυτής της αξιολόγησης, επαναλαμβάνω, δεν είμαστε εμείς, αλλά ο κόσμος. Και την κρίση του θα την εκφράσει στις διάφορες εκλογικές αναμετρήσεις, έστω με τον κολοβωμένο τρόπο που εκφράζεται πλέον, διότι όταν έχεις τα ποσοστά αποχής που έχουμε, θεωρώ ότι είναι κολοβωμένες οι διαδικασίες.