ΤΙ ΔΗΛΩΝΟΥΝ ΣΤΗ «ΣΗΜΕΡΙΝΗ» ΟΙ ΠΡΕΣΒΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ

Η Ε.Ε. προσπαθεί να διαχειριστεί την κατάσταση στην απουσία ξεκάθαρης κοινοτικής γραμμής, με κανονισμούς που δεν φτιάχτηκαν ποτέ με γνώμονα μια μεταναστευτική κρίση και χωρίς όλα τα κράτη μέλη να είναι εξίσου αλληλέγγυα

Η Κυπριακή Δημοκρατία συμφωνεί ότι η μεταναστευτική κρίση δεν είναι πρόβλημα των νότιων χωρών ή των χωρών της πρώτης γραμμής εισδοχής αλλά ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό ζήτημα και, ως εκ τούτου, τάσσεται υπέρ της δίκαιης κατανομής των προσφύγων στα κράτη-μέλη

Η μεταναστευτική κρίση που βιώνει η Ευρώπη σήμερα έχει χαρακτηριστεί από πολλούς αναλυτές ως η μεγαλύτερη κρίση, με την οποία βρέθηκε αντιμέτωπη η ήπειρος από την εποχή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Και όχι άδικα, καθώς η Ευρώπη έχει να διαχειριστεί τους τελευταίους μήνες ταυτόχρονα δύο μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα? ένα προσφύγων, κυρίως από τη Συρία, και ένα οικονομικών μεταναστών, κυρίως από την Αφρική. Κι όλα αυτά, στην απουσία ξεκάθαρης κοινοτικής γραμμής, με κανονισμούς που δεν φτιάχτηκαν ποτέ με γνώμονα μια μεταναστευτική κρίση και χωρίς όλα τα κράτη μέλη να είναι εξίσου αλληλέγγυα.

Οι προσωρινές λύσεις έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικές, τη στιγμή που η Μεσόγειος έχει μετατραπεί σε υγρό τάφο για χιλιάδες ανθρώπους και που χιλιάδες άλλοι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε σύνορα, πλατείες και σταθμούς τρένων, χωρίς να γνωρίζουν τι θα τους ξημερώσει το επόμενο πρωί. Η Ελλάδα και η Ιταλία, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, καθώς αποτελούν τα βασικά σημεία εισδοχής των μεταναστών στην ήπειρο, είναι ξεκάθαρο πως χρειάζονται τη βοήθεια και τη συνδρομή των εταίρων για ν' αντεπεξέλθουν, τη στιγμή που κάποια άλλα κράτη μέλη, κυρίως της κεντρικής Ευρώπης, σχηματίζουν μπλοκ, με στόχο να πολεμήσουν οποιαδήποτε προσπάθεια δίκαιης κατανομής του μεταναστευτικού όγκου ανάμεσα στις χώρες της ευρωπαϊκής οικογένειας.

Στην ουσία, όπως συχνά επισημαίνεται τις τελευταίες ημέρες, η μεταναστευτική κρίση απειλεί την ίδια τη φύση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αφενός επειδή η Ε.Ε. εδράζεται στην αρχή της αλληλεγγύης, η οποία δεν επιδεικνύεται απ' όλους και στον ίδιο βαθμό, και αφετέρου γιατί ένας από τους βασικότερούς της πυλώνες, αυτός της ελεύθερης διακίνησης, σταδιακά αντικαθίσταται από τείχη και συρματοπλέγματα, διαμορφώνοντας μια κατάσταση που σε κάποιες περιπτώσεις θυμίζει την προ-Σέγκεν εποχή. Την ίδια στιγμή, το γεγονός πως τα μεταναστευτικά ρεύματα είναι άμεσα συνυφασμένα τόσο με εμφύλιους πολέμους που βρίσκονται σε εξέλιξη όσο και με την τρομοκρατική δραστηριότητα στην περιοχή της Μέσης Ανατολής -κυρίως με τη δράση της ISIS- καθιστά σαφές ότι το ζήτημα δεν μπορεί να επιλυθεί αποκλειστικά στους κόλπους της Ε.Ε., ενόσω το πρόβλημα συνεχίζει να υφίσταται στην πηγή του.

Χρειάζεται συνεργασία

Προτάσεις υπάρχουν πολλές και από την κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από τα κράτη-μέλη. Έχουν, όμως, όλες αντιπάλους εντός της Ε.Ε. και αναμένονται σκληρές μάχες το επόμενο χρονικό διάστημα.

Όπως δήλωσε στη «Σημερινή» ο Πρέσβης της Ιταλίας στη Λευκωσία, Guido Cerboni, η χώρα του πάντα γνώριζε πως οι τεράστιες μεταναστευτικές ροές από τη Μέση Ανατολή και τις υποσαχάριες χώρες δεν είναι μια πρόσκαιρη κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ούτε μόνο ένα ιταλικό ή ελληνικό ζήτημα. «Είναι ένα φαινόμενο που προσλαμβάνει βιβλικές διαστάσεις και αφορά και θα αφορά ολόκληρη την Ε.Ε. για πολλά χρόνια. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από τις χώρες της πρώτης γραμμής μόνο. Γι’ αυτό και ζητούμε αυξημένη ενδοευρωπαϊκή συνεργασία και αλληλεγγύη στη διαχείριση των πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου», τόνισε.

Όπως εξήγησε περαιτέρω, τα κέντρα υποδοχής θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για ταυτοποίηση, εγγραφή και ιατρικές εξετάσεις και δεν μπορούν να μετατραπούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. «Στην Ιταλία έχουμε "hotspots" στη Λαμπεδούσα, το Ποτζάλλο και το Τράπανι και σύντομα στην Αουγκούστα και το Τάραντο. Όμως δεν μπορούμε να προσποιούμαστε πως μπορούν να σηκώσουν όλο το βάρος οι χώρες πρώτης γραμμής όπως η Ιταλία και η Ελλάδα. Σε αυτό το στάδιο, η εφαρμογή του σχεδίου μετακίνησης, όπως προβλέπεται στην Μεταναστευτική Ατζέντα της Επιτροπής, είναι απολύτως απαραίτητη. Η ευθύνη και η αλληλεγγύη πρέπει να πηγαίνουν μαζί», τόνισε.

Ευρωπαϊκό στάτους πρόσφυγα και ευρωπαϊκή βίζα ασύλου

Σύμφωνα με τον κ. Cerboni, η Ιταλία έχει τρεις βασικές εισηγήσεις για εξομάλυνση της κατάστασης και επιστροφή σε μια Ευρώπη που αφενός μπορεί να χειριστεί το πρόβλημα και, αφετέρου, μπορεί να επιδείξει αλληλεγγύη τόσο προς τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη όσο και προς τα κράτη-μέλη της πρώτης γραμμής. Η πρώτη είναι να υπάρξει μεταρρύθμιση των κανονισμών του Δουβλίνου, που δεν μπορούν πλέον να εφαρμοστούν για τα νέα μεταναστευτικά ρεύματα.

Σε αυτό το πλαίσιο, θα πρέπει να δημιουργήσουμε ένα «ευρωπαϊκό στάτους πρόσφυγα» και μια «ευρωπαϊκή βίζα ασύλου». Πρέπει να εξευρωπαΐσουμε τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, μέσα από ένα «ευρωπαϊκό δικαίωμα ασύλου», βασισμένο σε έναν κοινό ορισμό των δικαιούχων και κοινών πολιτικών υποδοχής και επαναπατρισμού, εξήγησε. Προειδοποίησε, ταυτόχρονα, πως εάν συνεχίσουν οι αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε γειτονικά κράτη αλλά και η εναπόθεση του βάρους στις χώρες εισόδου, θέτουμε σε κίνδυνο την επιβίωση του συστήματος Σέγκεν και της αρχής της ελεύθερης μετακίνησης, που είναι ένας από τους πυλώνες της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης. «Το χτίσιμο τειχών και εμποδίων δεν σταματά απελπισμένους ανθρώπους και είναι ένα θανατηφόρο δηλητήριο για την ευρωπαϊκή ταυτότητα», τόνισε.

Η δεύτερη ιταλική πρόταση αφορά στην οργάνωση νόμιμων οδών για μετανάστευση στην Ευρώπη. «Παρά το γεγονός πως είναι καθήκον μας να φιλοξενήσουμε αυτούς που δραπετεύουν από την πολεμική βία, δεν μπορούμε να φιλοξενήσουμε οικονομικούς μετανάστες, των οποίων η πρόσβαση στην Ευρώπη θα πρέπει να είναι προγραμματισμένη και συντονισμένη σε ευρωπαϊκό επίπεδο», ανέφερε. Η τρίτη εισήγηση είναι η επίτευξη ισορροπίας στην κατανομή του βάρους ανάμεσα στα κράτη μέλη. «Εάν το δικαίωμα ασύλου ισχύει σε ολόκληρη την Ευρώπη, μια δίκαιη κατανομή θα αποτρέψει τη συγκέντρωση ροών προς πιο πλούσιες ή πιο γενναιόδωρες χώρες», σημείωσε ο Ιταλός Πρέσβης. Επισημαίνεται, πάντως, πως Γαλλία και Γερμανία έχουν ήδη ταχθεί υπέρ των υποχρεωτικών ποσοστώσεων.

Ανασχεδιασμός πολιτικής

«Η μεταναστευτική κρίση αποτελεί πρωτίστως ένα ζήτημα ανθρωπισμού που η Ευρώπη δεν πρέπει να παραβλέψει, εφόσον επιθυμεί να είναι συνεπής με τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες», δήλωσε από την πλευρά του στη «Σημερινή» ο Πρέσβης της Ελλάδος στη Λευκωσία, Ηλίας Φωτόπουλος. Είναι, δε, τέτοιες οι τραγικές διαστάσεις που έχει λάβει το ζήτημα, ώστε είναι σαφές πως το μέγεθος των μεταναστευτικών ροών και τα προβλήματα που δημιουργούνται είναι αδύνατον να αντιμετωπισθούν από τα κράτη-μέλη μόνα τους, ιδίως από εκείνα που δέχονται τις μεγαλύτερες προσφυγικές και μεταναστευτικές πιέσεις, όπως είναι η Ελλάδα, πρόσθεσε.

«Μία ισόρροπη και αποτελεσματική δυνατότητα διαχείρισης της μεταναστευτικής κρίσης θα μπορούσαν να συνθέσουν η ενεργοποίηση και η εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και ιδίως των τεσσάρων πυλώνων που αφορούν την παράνομη μετανάστευση και το άσυλο, ο ανασχεδιασμός της μεταναστευτικής πολιτικής της Ε.Ε. με επικέντρωση στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στη δίκαιη και αποτελεσματική κατανομή των βαρών, η εξέταση του ζητήματος της αναθεώρησης των κανόνων για χορήγηση ασύλου, η ενίσχυση του ρόλου της FRONTEX στον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών στα σύνορα των κρατών μελών -τα οποία σημειωτέον αποτελούν και τα σύνορα της Ευρώπης- όπως προβλέπεται ρητά από το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο», εξήγησε.

Δεν αρκεί η χρηματική βοήθεια

Όπως τόνισε ο κ. Φωτόπουλος, η υλοποίηση των μέτρων αυτών πρέπει να προχωρήσει άμεσα, προκειμένου να αντιμετωπισθεί το φαινόμενο, να επιτευχθεί μία αξιοπρεπής και ανθρώπινη αντιμετώπιση των προσφυγικών ροών και να ανακουφιστούν οι χώρες της Ε.Ε. που δέχονται δυσανάλογες πιέσεις. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην εξάρθρωση των παράνομων δικτύων διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων.

«Υπό την πίεση των εκρηκτικών διαστάσεων του προβλήματος, η ηγεσία της Ε.Ε. κινητοποιείται. Ενδεικτικά αναφέρω ότι το θέμα συζητήθηκε στο πρόσφατο άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών (4 και 5/9) αλλά και στις 14 Σεπτεμβρίου στο προγραμματισμένο Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών με στόχο τη σύγκληση έκτακτης Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. για το προσφυγικό και το μεταναστευτικό ζήτημα, την αναγκαιότητα της οποίας η Ελλάδα έχει κατ’ επανάληψιν υποστηρίξει», δήλωσε ο Πρέσβης της Ελλάδας. «Θα ήθελα, καταλήγοντας, να σημειώσω ότι δεν αρκεί απλώς η παροχή χρηματικής συνδρομής στις χώρες που υφίστανται τα βάρη. Η βοήθεια πρέπει να είναι πολυδιάστατη τόσο προς τις χώρες του νότου όσο κυρίως προς τους δοκιμαζόμενους πρόσφυγες, που πρέπει να αντιμετωπισθούν με ανθρωπιά και αλληλεγγύη», τόνισε.

Η θέση της Κύπρου

Η Κυπριακή Δημοκρατία συμφωνεί ότι η μεταναστευτική κρίση δεν είναι πρόβλημα των νότιων χωρών ή των χωρών της πρώτης γραμμής εισδοχής αλλά ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό ζήτημα και, ως εκ τούτου, τάσσεται υπέρ της δίκαιης κατανομής των προσφύγων στα κράτη μέλη. Όπως δήλωσε στην εφημερίδα μας ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Νίκος Χριστοδουλίδης, η θέση που θα υποστηρίξει ο Υπουργός Εσωτερικών Σωκράτης Χάσικος στην έκτακτη σύνοδο Υπουργών Εσωτερικών και Δικαιοσύνης, που συγκάλεσε γι’ αυτό το ζήτημα η λουξεμβουργιανή προεδρία για τις 14 του μήνα, είναι πως υπάρχει ανάγκη από όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. να ανταποκριθούν στην αντιμετώπιση του φαινομένου αυτού.

«Εμείς είμαστε πρόθυμοι να συμβάλουμε», ανέφερε ο κ. Χριστοδουλίδης. Περαιτέρω, θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι πως το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί στη ρίζα του, δηλαδή να βελτιωθούν οι συνθήκες στις χώρες προέλευσης, έτσι ώστε να αποφεύγεται η μαζική έξοδος. Η Κύπρος θα υποστηρίξει ότι συνολική λύση θα εξευρεθεί μέσα από τον συνδυασμό της αντιμετώπισης των αιτιών και της σωστής διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών.