Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΜΕΤΑΔΙΔΕΙ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΔΙΑΜΗΝΥΕΙ ΠΩΣ ΑΚΟΜΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΤΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ

Οι τελευταίες εβδομάδες αυτού του καλοκαιριού, αλλά και εκείνες του φθινοπώρου, προμηνύονται «πολύ θερμές» σε όλα τα επίπεδα. Με τη διαφορά πως τους όποιους σχεδιασμούς δύναται να ανατρέψει (ξανά) η Άγκυρα…

Δεν είναι τυχαίο πως η Τουρκία δεν έχει πει λέξη για τις εγγυήσεις και εκείνο που θεωρεί σαν δικαίωμά της να επεμβαίνει όποτε θέλει στην Κύπρο, για να «προστατεύσει» εκείνο που ακόμα αποκαλεί «μικρή πατρίδα»…

Πριν ακόμα το αποτέλεσμα, σχολιάζοντας τις τελευταίες δημοσκοπήσεις που έδειχναν τον Μουσταφά Ακιντζί νικητή της ψηφοφορίας στα κατεχόμενα, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης επαναλάμβανε φορτικά στους συνομιλητές του ότι «μαζί με τον Ακιντζί μπορούμε να βρούμε συμφωνία σε μερικούς μήνες». Αυτή η εντύπωση έχει πια αποκρυσταλλωθεί σε πολλούς και οι πληροφορίες επιμένουν ότι «η σε εξέλιξη διαδικασία από τον Σεπτέμβριο θα είναι φαστ-τρακ με δυνατότητα δημοψηφισμάτων ακόμα και την άνοιξη».

Συνεπώς, κατά γενικήν ομολογία, οι τελευταίες εβδομάδες αυτού του καλοκαιριού, αλλά και εκείνες του φθινοπώρου, προμηνύονται «πολύ θερμές» σε όλα τα επίπεδα. Με τη διαφορά πως τους όποιους σχεδιασμούς δύναται να ανατρέψει (ξανά) η Άγκυρα. Χαλώντας τη… σούπα, αφού τα όσα συμβαίνουν στα σύνορα με τη Συρία αναθερμαίνουν το διαχρονικό ειδύλλιό της με τους Αμερικανούς και της δίνουν τη δυνατότητα να ζητά… πολύ περισσότερα από μια σούπα στο Κυπριακό…

Για τα σημαντικά, σιγή ασυρμάτου από Άγκυρα

Δεν είναι τυχαίο πως η Τουρκία δεν έχει πει λέξη για τις εγγυήσεις και εκείνο που θεωρεί σαν δικαίωμά της, να επεμβαίνει όποτε θέλει στην Κύπρο για να «προστατεύσει» εκείνο που ακόμα αποκαλεί «μικρή πατρίδα». Εξάλλου, στα κατεχόμενα, ακόμα και οι διαλλακτικοί Τουρκοκύπριοι επιμένουν πάντα ότι δεν μπορούν να φανταστούν την Κύπρο μετά τη λύση χωρίς «το δικαίωμα να υπάρχει Τουρκοκύπριος πρόεδρος». Αυτό το «δικαίωμα» θεωρούν ότι προκύπτει από την «πολιτική ισότητα» και θέλουν να το έχουν με την περίφημη «εκ περιτροπής προεδρία».

Την ίδια ώρα και ενώ έχει συμφωνηθεί σεβασμός στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας, μαθαίνουμε ότι η τουρκική πλευρά θεωρεί ότι δικαίωμα ιδιοκτησίας έχει και ο... χρήστης περιουσίας που αρπάχτηκε με τη βία. Πώς λοιπόν με αυτά και με αυτά θα προχωρήσει, άραγε, η λύση;

Αρκετοί έχουν ήδη καταλάβει ότι εκείνο που εννοεί ως ευχή ο Ταγίπ Ερντογάν, όταν λέει ότι «περιμένει σύντομα να καταλήξουν οι δυο Κύπριοι ηγέτες και η Τουρκία θα είναι έτοιμη», είναι να δεχθεί η ελληνική πλευρά να δώσει στάτους στο ψευδοκράτος και να αναλάβει οικονομικά Τουρκοκυπρίους και εποίκους που η Τουρκία έχει… βαρεθεί να χρηματοδοτεί.

Ποντάρουν στην «κόπωση» των Ελληνοκυπρίων

Τόσο από το περιβάλλον του Προέδρου όσο και από τα υψηλά δώματα της Πινδάρου θεωρούν ότι το κλειδί είναι η «βασική στροφή της κοινής γνώμης». Πιστεύουν ότι «ο κόσμος είναι περισσότερο έτοιμος από το 2004», ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προσωπικά θεωρεί ότι αν παρουσιάσει 2-3 σημαντικές βελτιώσεις σε σχέση με το προηγούμενο σχέδιο, τότε θα έχει την πλειοψηφία με το μέρος του. Το επικοινωνιακό επιτελείο τους έχει αποφασίσει ότι από την ώρα που εντάθηκαν οι διαπραγματεύσεις, δεν θα πρέπει να δίνουν σημασία στις… λεπτομέρειες. Συγκεκριμένα, σε εσωτερική έκθεση όπου παρουσιάζονται τα κύρια σημεία με τα οποία δυνάμεις της αντιπολίτευσης θα φέρνουν ενστάσεις και θα διαμαρτύρονται, γίνεται εισήγηση να μην αφεθεί η ομάδα των «απορριπτικών» να καθορίζει την ατζέντα.

Στην πραγματικότητα, όμως, η κατάσταση στην κοινή γνώμη που φαίνεται μάλλον απλή, είναι κατά βάθος περίπλοκη. Σε μια πρώτη ανάγνωση είναι ευδιάκριτη κάποια αδιαφορία, καθώς ο κόσμος και ιδιαίτερα οι νεότεροι «έχουν βαρεθεί» να ακούνε για όλα αυτά χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Μα το πιο σημαντικό, να ακούνε και πράγματα που ελάχιστοι στην ουσία κατανοούν.

Ταυτόχρονα, υπάρχει η άλλη ευδιάκριτη άποψη, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους, που λέει το κλασικό «εκείνοι από εκεί και εμείς από εδώ». Και αυτή η άποψη θα μπορούσε ακόμα και να προσεγγίζει εκείνο που καταγγέλλεται ως «συνοσπονδιακές βλέψεις» της τουρκικής πλευράς. Θα έπρεπε, όμως, για να φανεί κάτι τέτοιο πρώτα να μπορέσει να το δεχθεί η πολιτική ηγεσία και αυτό φαίνεται πολύ δύσκολο. Ενώ σημαντική είναι και η άποψη πολλών πολιτών οι οποίοι, επειδή ακριβώς βαρέθηκαν να ακούνε «πολλά και διάφορα», είναι και πιο έτοιμοι να δεχτούν κάποια συμφωνία «χωρίς πολλά λόγια…».

Χείρα βοηθείας από το ΑΚΕΛ, αλλά αντιδράσεις από τους άλλους

Από την πλευρά του ΑΚΕΛ δεν φαίνεται πάντως να ασχολούνται και τόσο πολύ με την κοινή γνώμη. Η δική τους προσέγγιση μάλλον έχει να κάνει με τα αθροίσματα ποσοστών, αφού θεωρούν ότι «αν το κόμμα πάρει καθαρή θέση, θα δώσει έτοιμο ένα περίπου 30%». Πολιτικοί αναλυτές με εμπειρία στον χώρο της αριστεράς θεωρούν ανεδαφικές αυτές τις σκέψεις. «Το ΑΚΕΛ δεν κατάφερε ακόμα να επαναφέρει όλες τις δυνάμεις του ούτε καν σε επίπεδο διακομματικής πόλωσης, πώς μπορεί να θεωρεί ο οποιοσδήποτε ότι θα το καταφέρει στο εθνικό θέμα;».

Αν όμως το τοπίο είναι αρκετά ρευστό, δεν συμβαίνει το ίδιο με τα «δεφτέρια» που γεμίζουν καθημερινά Μαυρογιάννης και Ναμί. Κύκλοι από την αντιπολίτευση επιμένουν ότι αυτό που συμβαίνει με τις «καταγραφές» των διαπραγματευτών δημιουργεί «πολύ σοβαρές και ασύμφορες δεσμεύσεις» για τη δική μας πλευρά. Μιλώντας όμως για τις φωνές διαμαρτυρίας που ακούγονται σχεδόν καθημερινά από την πλευρά της, οφείλει κάποιος να σημειώσει ότι ούτε και αυτές φαίνεται να συγκινούν πολλούς πολίτες. Το πρόβλημα που έχει η τακτική των κομμάτων του «απορριπτικού τόξου» (ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ, Συμμαχία, ΕΥΡΩΚΟ, Οικολόγοι), είναι ότι είναι εντελώς προβλέψιμοι και μπαίνουν συνεχώς σε θέματα που για το πλατύ κοινό θεωρούνται… «τεχνικά». Ενώ και επί της ουσίας απουσιάζει μια κεντρική δική τους πρόταση.

Επικοινωνιακή διαχείριση και «οικονομικό επιχείρημα»

Από την «αντίπερα όχθη», πολύ σημαντική θεωρούν μια διαφορά που βρίσκουν να υπάρχει στην Κύπρο του 2015 σε σχέση με εκείνην του 2004. Αυτό είναι η βαθιά οικονομική κρίση και οι συνέπειές της. Η επικοινωνιακή συμβουλή ήταν από την αρχή να αποφεύγεται η κατάχρηση του «οικονομικού επιχειρήματος». Ο λόγος ήταν να μη θεωρηθεί ότι η λύση ταυτίζεται με κάποια απόπειρα να… «εξαγοραστεί» ο Κύπριος πολίτης.

Εξάλλου, πέραν από τους επικοινωνιολόγους που επιστρατεύτηκαν, και πολιτικά πρόσωπα από τον χώρο του ΔΗΣΥ έχουν από καιρό επισημάνει ότι «αν περάσει η ιδέα, ότι μόνο η οικονομική δυσκολία θα μας έκανε να θεωρήσουμε αποδεκτή μια τέτοια συμφωνία, τότε αυτόματα σημαίνει ότι είναι μια κακή συμφωνία!». Στελέχη της Πινδάρου, πάντως, δεν έκρυψαν στη «Σ» τη δυσαρέσκειά τους, που «ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, στην προσπάθειά του να αποκρούσει τα συνδυασμένα πυρά της αντιπολίτευσης, επιμένει να εξαγγέλλει διπλασιασμό του ΑΕΠ μέσα σε δέκα χρόνια».

Μικρό «βασίλειο δημοσιοϋπαλληλισμού» τα κατεχόμενα

Τέτοιες… υπερβολές, που υποβαθμίζουν μάλιστα τεράστια προβλήματα που σίγουρα θα έρθουν στην προσπάθεια ενοποίησης δυο πολύ διαφορετικών οικονομικών χώρων, μπορεί να οδηγήσουν, σύμφωνα με τεχνοκράτες παρατηρητές, σε «πολύ πικρές διαψεύσεις». Ανώτατο κυβερνητικό στέλεχος, με εμπειρία στα δημοσιοϋπαλληλικά, σχολίαζε αυτές τις μέρες τις συμφωνίες που προσπαθεί να κάνει για το μέλλον της δημόσιας υπηρεσίας ο Υφυπουργός Κωνσταντίνος Πετρίδης.

Σημειώνοντας με νόημα, ότι η κατάσταση στα κατεχόμενα χρειάζεται από μόνη της «ένα πολύ σκληρό μνημόνιο». Εκεί, πρόσθετε, υπάρχει μια πολύ πιο ισχυρή «κουλτούρα παρασιτικού δημοσιοϋπαλληλισμού» και δεν θα είναι εύκολο να γίνει «εξορθολογισμός, σαν αυτόν που έφερε τα τελευταία χρόνια η Τρόικα». Διαπιστώνουμε, κατέληγε, ότι το πρώτο πράγμα που περιμένουν χιλιάδες Τουρκοκύπριοι είναι η άμεση εξομοίωση των απολαβών τους με ό,τι ισχύει στην Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά δεν βλέπει κανένας να υπάρχει οποιαδήποτε αντίληψη ότι θα χρειαστεί και… «φορολογική εναρμόνιση»!

Εξάλλου, οικονομικοί παρατηρητές, επικαλούμενοι και διεθνείς εκθέσεις και καταγραφές, σημείωναν τον έντονα «παρασιτικό χαρακτήρα της οικονομίας στα κατεχόμενα». Αφού, εκτός της μεγάλης εξάρτησης από την Τουρκία, οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται με την έξαρση ευκαιριακών τουριστικών-ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων (όπως το πλήθος των καζίνων) και η παρεμφερής «παραοικονομία» ή ακόμα την άτακτη οικιστική και άλλη εκμετάλλευση ελληνοκυπριακών κατεχόμενων ακινήτων, έχουν γενικά έναν αμφίβολο χαρακτήρα.

Τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και το «οικονομικό κίνητρο»

Στην πραγματικότητα, εκείνοι που επηρεάζονται περισσότερο από το «οικονομικό κίνητρο» είναι οι ιδιοκτήτες κατεχόμενης περιουσίας. Αυτοί αποτελούν μάλιστα ένα μέρος μόνο των προσφύγων. Διότι, δεν είναι αλήθεια ότι όλες οι περιουσίες, εάν επιστραφούν στους ιδιοκτήτες, θα έχουν σημαντική αξία που μπορεί να αλλάξει τη ζωή των ανθρώπων. Περισσότερο ενδιαφέρονται άνθρωποι με περιουσία σε συγκεκριμένες περιοχές που μπορεί να θεωρηθούν «φιλέτα». Εκτός από την «ειδική περίπτωση» της Αμμοχώστου, αυτές οι περιουσίες είναι ακριβώς εκείνες που φαίνεται ότι δεν θα επιστραφούν, αφού εκεί υπάρχουν εγκατεστημένοι «χρήστες».

Την ίδια ώρα, τα νέα που ακούγονται από το μέτωπο των διαπραγματεύσεων σε αυτά τα ζητήματα δεν είναι ενθαρρυντικά. Η τουρκική πλευρά επιμένει ότι εκεί που η περιουσία χρησιμοποιείται ή αξιοποιείται από κάποιους «χρήστες», τότε οι πραγματικοί ιδιοκτήτες δεν θα μπορούν να τους «εκτοπίσουν». Θεωρούν ότι μια κάποια αποζημίωση θα μπορούσε να θεωρηθεί αρκετή για το «δικαίωμα ιδιοκτησίας». Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο, βέβαια, είναι πώς και ποιος θα πληρώσει για τις προβλεπόμενες αποζημιώσεις. Το προηγούμενο του 2004 ήταν ένα μεγάλο κενό, μετά το φιάσκο της «συνέλευσης δωρητών» που έγινε τότε. Γι’ αυτό κι ένα από τα πιο σοκαριστικά αρνητικά του Σχεδίου Ανάν ήταν ότι οι Ελληνοκύπριοι πολίτες θα πλήρωναν τελικά τις αποζημιώσεις για τις περιουσίες τους…

Γιατί η Τουρκία ποντάρει στην «εικόνα της άμεσης λύσης»;

Το κάδρο της καθημερινότητας των διαπραγματεύσεων το τελευταίο διάστημα περιλαμβάνει και το ακόλουθο. Από την πλευρά του Προεδρικού, οι ειδήσεις έρχονται… με το σταγονόμετρο. Συνήθως πρόκειται για διαψεύσεις ή για διευκρινίσεις από τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο. Η Κυβέρνηση μεταδίδει αισιοδοξία, αλλά δεν παύει να διαμηνύει ότι «ακόμα δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο» και ότι «ενημέρωση θα υπάρξει όταν υπάρχουν αποτελέσματα».

Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι από την τουρκική πλευρά ακολουθείται μια ακριβώς ανάποδη τακτική. Δηλώσεις, διαρροές και δημοσιεύματα σε τουρκικά μέσα δίνουν για μιαν ακόμα φορά την εντύπωση ότι «η λύση είναι σχεδόν έτοιμη» και ότι «είναι θέμα μερικών εβδομάδων για να κλείσουν όλα». Αρκετά μάλιστα από τα όσα συζητούνται παρουσιάζονται ως αντικείμενα συμφωνίας. Αν όμως υπάρχουν αμφιβολίες γι’ αυτά τα δημοσιεύματα, τη χρησιμότητα και την τακτική που εξυπηρετούν, δεν μπορεί να υπάρχουν ίδιες αμφιβολίες για δηλώσεις είτε του ίδιου του Μουσταφά Ακιντζί είτε άλλων Τούρκων επισήμων. Ο τόνος είναι ότι «έρχεται λύση οσονούπω».

Συνεπώς, εργολαβικά διαχέεται το μήνυμα ότι είτε η τουρκική πλευρά «καίγεται» για μια συμφωνία στις γραμμές που ήδη συζητούνται ή, ακόμα, ότι η τουρκική πλευρά έχει ήδη διεθνώς καταγράψει την απόλυτη ετοιμότητα και θέλησή της. Αυτό μάλιστα συμβαίνει τη στιγμή που η ίδια η Τουρκία δεν έχει δώσει την παραμικρή θετική ένδειξη είτε για τις εγγυήσεις και τις επεμβατικές δυνατότητες που πάντα αξιώνει, είτε για τον στρατό κατοχής και την επιστροφή εδαφών, είτε για τους εποίκους. Η ελληνική πλευρά και το επιτελείο του Προέδρου Αναστασιάδη δείχνει να μην έχει καθόλου προφυλαχτεί από αυτήν την τακτική.

Αντίθετα, επικριτές της τακτικής του Νίκου Αναστασιάδη επισημαίνουν ότι, με τη σχεδόν μόνιμη «παράσταση δημοσίων σχέσεων και κοινωνικοτήτων με τον Μουσταφά Ακιντζί», ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει ήδη καθίσει μόνος του «στο εδώλιο του φταίχτη», στην περίπτωση που η Τουρκία, επαναλαμβάνοντας τις γνωστές θέσεις και απαιτήσεις της, δεν επιτρέψει να υπάρξει τελικά συμφωνία. Βέβαια κάποιοι άλλοι, που γνωρίζουν παρασκήνια, επιμένουν ότι η υπερβολική προβολή δημοσίων σχέσεων έχει να κάνει με τα «αγκάθια» που γνωρίζει πολύ καλά ο ίδιος ο Πρόεδρος και στο παρόν στάδιο «δεν έχει ιδέα πώς θα τα αντιμετωπίσει, και απλώς κερδίζει χρόνο κρατώντας τη διαδικασία ζωντανή και θερμή».