Αναπαλλοτρίωτο μεν το ατομικό δικαίωμα περιουσίας αλλά με φραγμούς
Τα στοιχεία της συμφωνίας για το περιουσιακό «ομολόγησε» κατ’ ιδίαν ο Έσπεν Μπαρθ Έιντε. Αποκαλυπτικές πληροφορίες για το πακέτο λύσης του εν λόγω κεφαλαίου.

Σε προσπάθεια «τετραγωνισμού του κύκλου» πιθανόν να εξελιχθεί η φόρμουλα στην οποία κατέληξαν κατ' αρχήν οι Νίκος Αναστασιάδης και Μουσταφά Ακιντζί για επίλυση του δυσεπίλυτου κεφαλαίου του εδαφικού.
Από τη μια έχει όντως επιτευχθεί ο σεβασμός στο ατομικό δικαίωμα της περιουσίας, γεγονός που πρέπει να πιστωθεί στον Πρόεδρο και τη διαπραγματευτική ομάδα. Από την άλλη, όμως, το αναπαλλοτρίωτο αυτό δικαίωμα σε πολλές περιπτώσεις θα πρέπει να «νερωθεί», λόγω των… ιδιαίτερων συνθηκών.

Αυτό συμφώνησαν
Σύμφωνα με απόλυτα διασταυρωμένες πληροφορίες της «Σ», τόσο από διπλωματικούς κύκλους, κυρίως όμως από πληροφορίες για όσα ο Ειδικός Σύμβουλος του Γ.Γ. κ. Έιντε αποκάλυψε σε κατ’ ιδίαν συνάντηση με πολιτικό αρχηγό, η κατ' αρχήν συμφωνία για το περιουσιακό προνοεί εκλαϊκευμένα τα εξής στάδια:
- Ο νόμιμος ιδιοκτήτης καλείται να αποφασίσει ποιαν από τις τρεις επιλογές επιθυμεί [αποκατάσταση (επιστροφή), ανταλλαγή ή αποζημίωση].
- Σε περίπτωση που επιθυμεί αποκατάσταση και το ίδιο επιθυμεί και ο χρήστης (παραμονή στην εν λόγω περιουσία), τότε η υπόθεση θα παραπέμπεται στην Επιτροπή Περιουσιών.
- Η Eπιτροπή Περιουσιών θα αποφασίζει βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, που σύμφωνα με τις πρώτες σκέψεις θα αφορούν τον χρόνο διαμονής του ιδιοκτήτη στην περιουσία, τον χρόνο διαμονής του χρήστη, την αξία της περιουσίας κλπ.

Κλειδί οι έποικοι
Στην προσπάθεια να λυθεί το «σταυρόλεξο» του περιουσιακού, τεράστιο ρόλο θα επιτελέσει το τι θα συμφωνηθεί στο μείζον ζήτημα των Τούρκων εποίκων. Όπως είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, θέση του Προέδρου Αναστασιάδη και της διαπραγματευτικής ομάδας είναι ότι, σε περίπτωση που συμφωνηθεί η πλήρης αποχώρηση των εποίκων -πρόκειται άλλωστε για κόκκινη γραμμή- με εξαιρέσεις μόνο βάσει ανθρωπιστικών λόγων, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για πιο εύκολη διαχείριση του περιουσιακού. Θα αυξηθεί, λένε, το ποσοστό των προσφύγων που θα έχει δικαίωμα επιστροφής στην περιουσία του, χωρίς προσκόμματα, αφού ένα μεγάλο μέρος των ελληνοκυπριακών περιουσιών στα κατεχόμενα δόθηκε παράνομα σε εποίκους, οι οποίοι δεν θα έχουν, λογικώς εχόντων των πραγμάτων, δικαίωμα παραμονής στο νησί.
Σε ό,τι αφορά τις περιουσίες Ε/κ προσφύγων, που χρησιμοποιούνται από Τ/κ, εκτιμάται ότι το πρόβλημα δεν θα είναι το ίδιο σοβαρό αφού και οι Τ/κ θα έχουν δικαίωμα επιστροφής στην περιουσία τους που απώλεσαν (οικειοθελώς) στις ελεύθερες περιοχές.

Σημαντική η καταγραφή
Έχοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, η «Σ» αποκαλύπτει ότι οι ηγέτες ζήτησαν, μέσω των διαπραγματευτικών τους ομάδων, από τις αρμόδιες υπηρεσίες στις δύο κοινότητες (κτηματολογικές υπηρεσίες) όπως καταγράψουν το σύνολο των ε/κ περιουσιών στα κατεχόμενα και των τ/κ περιουσιών στις ελεύθερες περιοχές, με αναλυτικές καταστάσεις για τη χρήση τους κλπ. Η μελέτη αυτή, που θα προωθηθεί, όπως πληροφορούμαστε, και στην ομάδα νομικών που στηρίζει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, θα καταδείξει μερικά πολύ σημαντικά στοιχεία, που θα διευκολύνουν τις αποφάσεις για το περιουσιακό.

- Σε ποιες περιουσίες ένθεν και ένθεν έχουν κτιστεί έργα υποδομής (δρόμοι, νοσοκομεία, σχολεία κλπ.) και οι οποίες θα εξαιρεθούν αυτόματα από την επιλογή της αποκατάστασης.
- Ποιες περιουσίες ένθεν και ένθεν χρησιμοποιήθηκαν για στέγαση Ελληνοκυπρίων προσφύγων και Τουρκοκυπρίων που μετακινήθηκαν από τις εστίες τους ηθελημένα.
- Θα καταγράφεται, όχι λεπτομερώς, αλλά με μέσες τιμές, η αξία των περιουσιών ανά περιοχή και σχέδιο ανάπτυξης, ώστε να υπάρξει μια πρώτη εικόνα για τα χρήματα που θα απαιτηθούν για ενδεχόμενες αποζημιώσεις, που θα αποτελεί μιαν από τις τρεις επιλογές του κάθε ιδιοκτήτη.

Πολιτικά δικαιώματα
Αν και προσφάτως ηγέρθη επικριτικά το αν μπορεί να συνάδει η διζωνικότητα με την εφαρμογή των βασικών ελευθεριών, αυτό που η εφημερίδα μας γνωρίζει είναι πως ο Ειδικός Σύμβουλος του Γ.Γ. απαντά καταφατικά. Θεωρεί, συγκεκριμένα, ότι δεν χρειάζονται εγγυημένες πλειοψηφίες πληθυσμού και περιουσιών αλλά ρύθμιση στο ζήτημα των πολιτικών δικαιωμάτων. Μάλιστα ο κ. Έιντε προσπαθεί στις συναντήσεις του να προετοιμάσει την ε/κ κοινότητα για μια τέτοια παραχώρηση, υπό το αίολο επιχείρημα πως «η συστολή πολιτικών δικαιωμάτων είναι φαινόμενο που συναντάται και αλλού, όπου ισχύουν ομοσπονδιακά πολιτεύματα».
Βεβαίως οι περιορισμοί στο εκλέγεσθαι σε καμία περίπτωση δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο, ούτε και με τις αρχές και αξίες επί των οποίων οικοδομήθηκε η Ε.Ε. Έστω και αν ο Νορβηγός παρουσιάζεται εσχάτως ως ένθερμος θιασώτης της διαχρονικής θέσης της ε/κ πλευράς πως η όποια λύση πρέπει να είναι απολύτως συμβατή με το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.

Ανησυχητικές αναφορές
Η επιλογή της αποζημίωσης για την αξία της περιουσίας ενός πρόσφυγα εγείρει παρασκηνιακά τουλάχιστον το ζήτημα του κόστους της λύσης και του ποιος θα χρηματοδοτήσει τελικά όλα αυτά τα ποσά που θα χρειαστούν.

Στο παρόν στάδιο, ωστόσο, αυτό που προβληματίζει έντονα είναι οι «πίσω από κλειστές πόρτες» αναφορές του Έσπεν Μπαρθ Έιντε, ο οποίος βάσει αποκαλυπτικών πληροφοριών της «Σ» διαμηνύει σε πολιτικούς και διπλωμάτες ότι θα πρέπει να περάσει στην κοινή γνώμη η θέση ότι «δεν πρόκειται να ριχθούν πολλά χρήματα μετά τη λύση». Μάλιστα ο, κατά τα άλλα, ανεξάρτητος Νορβηγός διπλωμάτης, σε συνάντησή του το τελευταίο 48ωρο, φέρεται να ισχυρίστηκε πως τα χρήματα που θα αφορούν αποζημιώσεις δεν μπορούν να δοθούν με μιας γιατί, κατά τον ισχυρισμό του, αυτό θα λειτουργήσει αντιστρόφως αρνητικά τόσο για τη βιωσιμότητα της λύσης όσο και για την οικονομία της επανενωμένης Κύπρου.

Οι αναφορές του Έσπεν Μπαρθ Έιντε, ενώπιον πολιτικού αρχηγού, προκάλεσαν ήδη αντιδράσεις καθότι δεν ξεκαθαρίζεται κατά πόσον πρόκειται για προσωπικές απόψεις ή θέσεις που συζητούνται στις διαπραγματεύσεις. Σε κάθε περίπτωση, αν κάτι τέτοιο τελικά ισχύσει, τότε αυτομάτως θα ακυρώνει την επιλογή της αποζημίωσης, κάτι που σε συνάρτηση με τις δυσκολίες που θα παρουσιαστούν σε πολλές περιπτώσεις αποκατάστασης και επιστροφής, θα οδηγήσει «μονοδρομικά» στην 3η επιλογή της ανταλλαγής, που αποπνέει έντονα διχαστικά μηνύματα.

Ζητούν από το θύμα κατανόηση
Ανεδαφική και αρκούντως εξωφρενική είναι πάντως η θέση που διατυπώνει παρασκηνιακά ο Έιντε, ότι θα πρέπει η ε/κ κοινότητα να κατανοήσει το αίσθημα ανασφάλειας των Τ/κ σε σχέση με την κατάργηση των αναχρονιστικών εγγυήσεων. Μάλιστα ο Νορβηγός φέρεται να είπε πως θα πρέπει να αποδεχθούμε ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσουν πλήρως τα κατοχικά στρατεύματα αν δεν εφαρμοστεί στο σύνολό της η όποια λύση (συμπεριλαμβανομένων των μεταβατικών περιόδων). Λέγει, επίσης, ότι επιθυμεί αξιοποίηση της παρουσίας Αναστασιάδη - Ακιντζί στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο, παραπέμποντας σε πενταμερή. Πρόκειται για θέσεις που η Προεδρία της Δημοκρατίας θα πρέπει να έχει υπόψη και να πολεμήσει για αλλαγή τους πριν να είναι αργά.