Το δημοψήφισμα στην Ελλάδα βρισκόταν στο επίκεντρο των συζητήσεων και στην Κύπρο την εβδομάδα που μας πέρασε, με τις δύο πλευρές να παραθέτουν επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα. Ποια είναι η αλήθεια; Απαντούν οι οικονομολόγοι Μιχάλης Φλωρεντιάδης και Άννα Θεολόγου.

Round 1
Πιστεύετε ότι είναι ορθή κίνηση, πολιτικά, ηθικά, οικονομικά και χρονικά, η πραγματοποίηση του σημερινού δημοψηφίσματος;

Round 2
Θεωρείτε ότι το ερώτημα του δημοψηφίσματος είναι το ενδεικνυόμενο; Μήπως θα έπρεπε να είναι «ναι» ή «όχι» στην παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη;

Round 3
Ανεξαρτήτως της έκβασης του δημοψηφίσματος, εκτιμάτε ότι οι ελληνικές τράπεζες μπορούν ν' αποφύγουν τη χρεοκοπία, δεδομένου του πλήγματος που έχουν δεχθεί;

ΜΙΧΑΛΗΣ ΦΛΩΡΕΝΤΙΑΔΗΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

1. Η πραγματοποίηση του δημοψηφίσματος ενέχει δυστυχώς τεράστιους κινδύνους για την ελληνική οικονομία, αφού, εν τω μεταξύ, το πρόγραμμα στήριξης της χώρας έχει λήξει και έχει επέλθει αθέτηση πληρωμών έναντι του ΔΝΤ. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση «ασφυξίας», όπως λένε οι ίδιοι οι κυβερνώντες, και η κίνηση επιβάρυνε ουσιαστικά την οικονομία και αδυνάτισε έτσι τη διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας. Βέβαια, αν η Κυβέρνηση βρισκόταν σε μια διαπραγματευτική θέση που να μην μπορούσε να συμφωνήσει με τις προτάσεις των πιστωτών και με την τελεσίδικη απόρριψη των προτάσεων η χώρα θα οδηγείτο σε άτακτη χρεοκοπία και έξοδο από το ευρώ, τότε καλά έκανε να συμβουλευθεί το σύνολο του έθνους πριν από τέτοιο βήμα. Φτάνει, όμως, να εξηγηθεί ότι αυτό είναι το ερώτημα. Υπάρχουν, όμως, τεράστιες διαφορές όσον αφορά τις εκτιμήσεις σε σχέση με τις επιπτώσεις ενός «ναι» ή ενός «όχι» και αυτή θα είναι μια πολύ μεγάλη δυσκολία που θα αντιμετωπίσουν οι ψηφοφόροι την Κυριακή - ποιους να πιστέψουν.

2. Πιστεύω ότι το ερώτημα του δημοψηφίσματος δεν είναι το ενδεικνυόμενο. Στην ουσία, όμως, οι ψηφοφόροι καλούνται να δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και στη διαπραγματευτική της στρατηγική και κατά δεύτερο λόγο, πόσο συμφωνούν με την πιο πρόσφατη πρόταση των πιστωτών (η οποία, να σημειωθεί, δεν βρίσκεται πλέον στο τραπέζι). Δυστυχώς, εκτιμώ ότι η απόρριψη της συγκεκριμένης πρότασης ενδεχομένως να εκκινήσει τη διαδικασία που θα αναγκάσει την Ελλάδα να εξέλθει από την Ευρωζώνη. Ενδεχομένως να υπάρχουν ψηφοφόροι που να απορρίπτουν την πρόταση των πιστωτών και θα ψηφίσουν «όχι», οι οποίοι όμως επιθυμούν ταυτόχρονα παραμονή της χώρας στην Ευρωζώνη. Σε περίπτωση που απορριφθούν οι όροι των πιστωτών και απουσία συμφωνίας, η έξοδος από το ευρώ είναι το κύριο σενάριο.

3. Η έκβαση του δημοψηφίσματος και της διαπραγμάτευσης μεταξύ της Ελλάδας και των πιστωτών θα έχει άμεσο αντίκτυπο στις ελληνικές τράπεζες. Οι τράπεζες βρίσκονται στο έλεος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής, η οποία σε περίπτωση που κηρύξει την Ελλάδα σε κατάσταση χρεοκοπίας (ήδη η χώρα έχει αθετήσει την πληρωμή προς το ΔΝΤ), θα καταστήσει τις τράπεζες αφερέγγυες, λόγω του δημοσίου χρέους που κατέχουν. Σε τέτοια περίπτωση θα ανακληθεί η επείγουσα ρευστότητα (ELA) και οι τράπεζες θα χρεοκοπήσουν. Το επόμενο βήμα δεν είναι σαφές, αφού μπορεί οι τράπεζες να ανακεφαλαιοποιηθούν είτε με τύπωμα νέου νομίσματος -της δραχμής- ή με τη γνωστή στους Κυπρίους μέθοδο του «κουρέματος» των καταθέσεων. Σε κάθε περίπτωση, οι πρόσφατες εξελίξεις αναμένεται να έχουν ήδη επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα του δανειστικού χαρτοφυλακίου των ελληνικών τραπεζών, αφού λόγω της μεγάλης αβεβαιότητας, θα αυξηθούν κατακόρυφα οι στρατηγικές αθετήσεις πληρωμών. Συγκεκριμένα, πολλά δάνεια επιχειρήσεων και προσώπων θα σταματήσουν να εξυπηρετούνται, όχι μόνο λόγω της χειροτέρευσης της οικονομικής κατάστασης αλλά και λόγω της προτίμησης να διατηρηθεί η ρευστότητα σε υψηλά επίπεδα, παρά να αποπληρωθούν οι υποχρεώσεις έναντι των τραπεζών.

ΑΝΝΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥ
ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

1. Τα δημοψηφίσματα εδραιώνουν τη δημοκρατία, εφόσον η απόφαση του λαού γίνει αποδεκτή. Στην περίπτωση της Ελλάδας, τόσο πολιτικά όσο και ηθικά, έπρεπε να γίνει το δημοψήφισμα, εφόσον δίνει το δικαίωμα στον ελληνικό λαό να δείξει τι επιθυμεί αλλά ο κύριος λόγος είναι οι προεκλογικές δεσμεύσεις του κ. Τσίπρα, όπου δεν είχε τεθεί θέμα εξόδου από το ευρώ. Ενώ οι προεκλογικές θέσεις ήταν να μη διαπραγματευτεί μνημονιακά μέτρα, ξεκάθαρη ήταν και η πορεία που θα ακολουθούσαν στην τετράμηνη παράταση. Χρονικά, το δημοψήφισμα έπρεπε να γίνει νωρίτερα, λόγω των χρονικών περιθωρίων του τετραμήνου και από οικονομικής πλευράς έπρεπε να εξηγηθούν πλήρως οι συνέπειες των δύο επιλογών του δημοψηφίσματος, πράγμα που δεν έγινε. Επίσης, η προκήρυξη δημοψηφίσματος σε τόσο στενά χρονικά περιθώρια δημιουργεί λειτουργικά προβλήματα τόσο στην ομαλή διεξαγωγή του όσο και στο τελικό αποτέλεσμα.

2. Δεν θεωρώ ότι η ερώτηση «ναι ή όχι στην Ευρωζώνη» θα ήταν πιο ενδεικτική από την υφιστάμενη ερώτηση και ο λόγος είναι ότι και σε αυτήν την ερώτηση, δεν θα μπορούσε ο μέσος πολίτης να διακρίνει ξεκάθαρα τις πραγματικές «καλές ή κακές» συνέπειες της εξόδου από την Ευρωζώνη. Η ουσία της συγκεκριμένης ερώτησης είναι αν θέλουν ή όχι το μνημόνιο με τις οποιεσδήποτε μνημονιακές υποχρεώσεις περιλαμβάνει. Δυστυχώς, η πόλωση και η προπαγάνδα των μνημονιακών κομμάτων στην Ελλάδα δεν αφήνουν περιθώρια στους πολίτες να σκεφτούν λογικά, με βάση το κόστος και την ωφέλεια που θα έχουν οι δύο επιλογές. Μπορεί η επιλογή του «όχι» να μη συνεπάγεται άμεσα, όπως λέει η ελληνική Κυβέρνηση, την έξοδο της χώρας από το ευρώ, αλλά εκεί θα οδηγηθούν τα πράγματα. Ακόμα και στην περίπτωση του «ναι» κανένας δεν αποκλείει την περίπτωση της εξόδου από το ευρώ, καθώς μπορεί οι διαπραγματεύσεις στα μέτρα μνημονίου να μην είναι επιτυχείς.

3. Πιστεύω ότι οι ελληνικές τράπεζες, για ν' αποφύγουν τη χρεοκοπία, θα χρειαστούν ανακεφαλαιοποίηση, όποιο και να είναι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Έχουν χάσει 127 δις, εκ των οποίων 93 δις που αφορούσαν παροχή από τον ELA και αυτό το ποσό θα κληθούν άμεσα οι ελληνικές τράπεζες να το αποπληρώσουν. Άρα στην περίπτωση του «ναι», η ανακεφαλαιοποίηση θα προέλθει από ίδια κεφάλαια, δηλαδή θα γίνει κούρεμα στις καταθέσεις. Ο λόγος είναι ότι η ΕΚΤ δεν είναι διατεθειμένη να δώσει περαιτέρω ρευστότητα και κατ’ επέκτασιν να πληρώσει ο Ευρωπαίος φορολογούμενος πολίτης. Στην περίπτωση που το αποτέλεσμα είναι «όχι», η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών θα γίνει από την εκτύπωση του νέου εθνικού νομίσματος, διότι εκεί θα καταλήξει το «όχι», χωρίς να υπάρξει οποιοδήποτε κούρεμα καταθέσεων.