Την τύχη του θα κρίνει αύριο το μεσημέρι το Συμβούλιο της Επικρατείας
Ενώ ο «πόλεμος» για το κατά πόσον θα πρέπει να γίνει ή όχι το δημοψήφισμα εντείνεται μέρα με τη μέρα, η συνταγματικότητά του τίθεται υπό αμφισβήτηση

Την ώρα που η ελληνική Κυβέρνηση επιμένει στη διενέργεια δημοψηφίσματος και ζητά από τους πολίτες να πουν ένα μεγάλο «ΟΧΙ», ακόμη δεν έχει ξεκαθαρίσει κατά πόσον το δημοψήφισμα είναι αντισυνταγματικό ή όχι. Τον… γρίφο θα κληθεί να λύσει την ερχόμενη Παρασκευή, το μεσημέρι, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, μετά την κατάθεση προσφυγής ενός δικηγόρου και τέως Συμβούλου Επικρατείας, καθώς και ενός μηχανικού, οι οποίοι ζητάνε να ανακηρυχθούν παράνομες όλες οι νομοθετικές προπαρασκευαστικές πράξεις σχετικές με το δημοψήφισμα της Κυριακής. Σύμφωνα με πληροφορίες, προτίθενται επίσης να καταθέσουν και αίτηση για να εκδοθεί προσωρινή διαταγή από το τμήμα αναστολών, ώστε να «παγώσει» το δημοψήφισμα. Της συνεδρίας του Συμβουλίου θα προεδρεύσει ο αρχαιότερος αντιπρόεδρός του, Νικόλαος Σακελλαρίου.

Η προσφυγή
Στην προσφυγή τους οι δύο πολίτες υποστηρίζουν ότι οι νομοθετικές πράξεις για τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος της Κυριακής προσκρούουν στο άρθρο 44 του Συντάγματος και στον Νόμο 4023/2011, που αφορά τους κανόνες διεξαγωγής των δημοψηφισμάτων. Μεταξύ των άλλων αναφέρουν ότι από τις συνταγματικές επιταγές δεν επιτρέπεται να τίθενται σε δημοψήφισμα ερωτήματα, τα οποία «ανάγονται στη διαχείριση της δημοσιονομικής πολιτικής και την αντιμετώπιση ζητημάτων που προκύπτουν ή επηρεάζουν άμεσα (δυσμενώς ή ευμενώς) τη δημοσιονομική κατάσταση του κράτους».

«Τα έγγραφα των τριών διεθνών οργανισμών (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) του Eurogroup της 25.6.2015, για τα οποία ο ελληνικός λαός καλείται να αξιολογήσει και να αποφασίσει αν θα τα δεχθεί ή αν θα απορρίψει, έχουν "σαφέστατο και σχεδόν αποκλειστικό οικονομικό αντικείμενο και άμεσο δημοσιονομικό αντικείμενο στη λειτουργία του κράτους και τη χρηματική επάρκεια για αντιμετώπιση των κρατικών δαπανών"», σημειώνεται στην προσφυγή. Κατά συνέπειαν το δημοψήφισμα είναι παράνομο, καθώς «παραβιάζονται ρητές διατάξεις του Συντάγματος».

Αντίκειται στα διεθνή πρότυπα
Πάντως, χθες, ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης Τόριμπγιορν Γιάνγκλαντ ανέφερε στο πρακτορείο Associated Press πως το δημοψήφισμα που εξήγγειλε η ελληνική Κυβέρνηση φαίνεται πως δεν πληροί τις διεθνείς προδιαγραφές, επισημαίνοντας ότι βάσει των διεθνών στάνταρτ το δημοψήφισμα πρέπει να προκηρύσσεται τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν από τη διεξαγωγή του και να θέτει ξεκάθαρο ερώτημα. Ο κ. Γιάνγκλαντ ανέφερε, ακόμη, ότι συνιστά «μεγάλο πρόβλημα» το γεγονός ότι μεσολαβεί τόσο λίγος χρόνος μεταξύ της προκήρυξης και της διεξαγωγής του δημοψηφίσματος, σημειώνοντας, επίσης, το γεγονός ότι «το ερώτημα που τίθεται στον λαό δεν είναι πολύ σαφές».

Μιλώντας από τη Λισαβόνα, ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης επισήμανε πως τα διεθνή πρότυπα ορίζουν να έχουν μεσολαβήσει τουλάχιστον δύο εβδομάδες μεταξύ προκήρυξης και διεξαγωγής, να τίθεται σαφές ερώτημα στους πολίτες και να παρακολουθούν την ψηφοφορία διεθνείς παρατηρητές.

Αντισυνταγματικό το δημοψήφισμα, λέει ο ΔΣΑ
Εξάλλου, τη συνταγματικότητα των διαδικασιών, υπό τις οποίες διεξάγεται το δημοψήφισμα της Κυριακής, αμφισβητεί ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της Ελλάδας. Το ψήφισμα του Διοικητικού Συλλόγου του ΔΣΑ πέρασε με συντριπτική πλειοψηφία 18 - 4 και μία αποχή. Μειοψήφησαν τα μέλη αριστερών παρατάξεων, που υποστήριζαν ότι δεν υπάρχουν νομικά προβλήματα, ότι το ερώτημα του δημοψηφίσματος είναι σαφές, και πως υπήρχε ο αναγκαίος χρόνος για να ενημερωθούν οι πολίτες.

Κλείνοντας την εισήγησή του, ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου της Αθήνας Βασίλης Αλεξανδρής είπε ότι «αν τελικά το δημοψήφισμα άλλα λέει κι άλλα υπονοεί, αν ισχύει ότι το ουσιαστικό του διακύβευμα είναι "ναι" ή "όχι" στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τότε η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από ‘ναι’. Ναι στη δημιουργική συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τούτο», συνέχισε, «ασφαλώς δεν σημαίνει τυφλή υιοθέτηση αυθαίρετων ή κοινωνικά άδικων αξιώσεων εταίρων μας ή/και των δανειστών, αλλά σεβασμό στις κοινές μας αξίες και τις εκατέρωθεν υποχρεώσεις. Το κοινό μας μέλλον δεν μπορεί να τίθεται ως κρυφό δίλημμα αυτού του δημοψηφίσματος ή ως ζητούμενο. Η διασφάλιση της κοινής ευρωπαϊκής πορείας είναι υποχρέωση όλων. Τούτο, άλλωστε, υπαγορεύει η Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και το Σύνταγμά μας», κατέληξε.

Σε επιφυλακή για κυβερνοεπιθέσεις
Κι ενώ δεν έχει ξεκαθαριστεί η συνταγματικότητα ή μη του δημοψηφίσματος, το ενδεχόμενο ηλεκτρονικών επιθέσεων κατά την υποβολή των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος από τις περιφέρειες στο Υπουργείο Εσωτερικών συζητήθηκε σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, στη σύσκεψη για τα μέτρα ηλεκτρονικής ασφάλειας, που θα ληφθούν για το δημοψήφισμα της Κυριακής, «τονίστηκε η ανάγκη επαγρύπνησης και προσοχής για την αποφυγή ηλεκτρονικών επιθέσεων ή παρεμβολών-διακοπών, κατά την υποβολή των αποτελεσμάτων από τις Περιφέρειες της χώρας προς το Υπουργείο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, καθώς και αναφοράς οποιουδήποτε ύποπτου προς διερεύνηση περιστατικού στην αρμόδια Ομάδα Διαχείρισης Κινδύνου, που θα επιβλέπει την όλη διαδικασία». Από την πλευρά των συμμετεχόντων «επιβεβαιώθηκε η τεχνική ετοιμότητα, με στόχο την επιτυχή και ομαλή έκβαση της τεχνικής πλευράς του δημοψηφίσματος».

Το ερώτημα που προκάλεσε αντιδράσεις
Σημειώνεται πως το ερώτημα που τίθεται στο δημοψήφισμα της ερχόμενης Κυριακής είναι: «Πρέπει να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας, το οποίο κατέθεσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο Eurogroup της 25.06.2015 και αποτελείται από δύο μέρη, τα οποία συγκροτούν την ενιαία πρότασή τους; Το πρώτο έγγραφο τιτλοφορείται "Reforms for the completion of the Current Program and Beyond" (Μεταρρυθμίσεις για την ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος και πέραν αυτού) και το δεύτερο "Preliminary Debt sustainability analysis" (προκαταρκτική ανάλυση βιωσιμότητας χρέους)». Ως επιλογές προτείνονται: «Δεν εγκρίνεται-ΟΧΙ / Εγκρίνεται-ΝΑΙ», προκαλώντας αντιδράσεις ένεκα του ότι το «Όχι» είναι πριν το «Ναι».

Μειώνεται το «Όχι»
Μεταστροφή στις προθέσεις των ψηφοφόρων ενόψει του δημοψηφίσματος έχει φέρει το κλείσιμο των τραπεζών. Σύμφωνα με έρευνα της ProRata, που δημοσιεύει η Εφημερίδα των Συντακτών, καταγράφεται προβάδισμα του «Όχι». Μετά το κλείσιμο των τραπεζών, όμως, το «όχι» πέφτει στο 46% από 57% και το «ναι» ανεβαίνει στο 37% από το 30%. Ένας στους δύο ερωτηθέντες, εξάλλου, θεωρεί την επιλογή του Αλέξη Τσίπρα να προσφύγει σε δημοψήφισμα ορθή. Η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων (86%) προτίθενται να προσέλθουν στις κάλπες, γεγονός που δείχνει το αυξημένο ενδιαφέρον των πολιτών για το διακύβευμα των διαπραγματεύσεων.

Το 38% των πολιτών χαρακτηρίζουν, ταυτόχρονα, λανθασμένη την επιλογή για προσφυγή σε δημοψήφισμα, το 7% «ούτε σωστή, ούτε λανθασμένη», ενώ το 5% δηλώνουν «δεν ξέρω/δεν απαντώ». Ανάλογα με την κομματική τους τοποθέτηση, βάσει της ψήφου του Ιανουαρίου του 2015, οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ λένε σε ποσοστό 77% «όχι» και 15% «ναι». Στη ΝΔ το 65% απαντά «ναι» και 22% «όχι», στο Ποτάμι 68% «ναι» και 21% «όχι», στο ΚΚΕ 57% «όχι» και 20% «ναι», στους ΑΝ.ΕΛ. 60% «όχι» και 31% «ναι», στο ΠΑΣΟΚ 65% «ναι» και 21% «όχι» και στη Χρυσή Αυγή 80% «όχι» και 20% «ναι».