Σημαντική αλλαγή στο δίκαιο απόδειξης η πρόσβαση σε καταγεγραμμένη ιδιωτική επικοινωνία
Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο που θα επιτρέπει την πρόσβαση των ανακριτικών Αρχών σε καταγεγραμμένη ιδιωτική επικοινωνία. Αποτελεί το πρώτο από πολλά βήματα που ακολουθούν

Σε άμεση τροποποίηση του ισχύοντος νόμου, ώστε να είναι δυνατή η πρόσβαση, επιθεώρηση και λήψη καταγεγραμμένου περιεχομένου ιδιωτικής επικοινωνίας, κατόπιν δικαστικού διατάγματος, το οποίο θα εκδίδεται υπό αυστηρές προϋποθέσεις, προσβλέπει, για σκοπούς προστασίας της ασφάλειας της Δημοκρατίας και πάταξης των πολύ σοβαρών ποινικών αδικημάτων, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως. Προς τούτο κατέθεσε χθες στη Βουλή τροποποιητικό νομοσχέδιο, ενόψει της ετοιμασίας, αφού ολοκληρωθεί η διαβούλευση με όλους τους εμπλεκομένους, ολοκληρωμένου σχεδίου νόμου, που θα αφορά την παρακολούθηση συνδιαλέξεων.

Έτσι θα μαθαίνουν
Καθίσταται σαφές ότι το εν λόγω τροποποιητικό νομοσχέδιο δεν δίνει στις αρμόδιες Αρχές δικαίωμα παρακολούθησης συνδιαλέξεων αλλά δικαίωμα πρόσβασης, επιθεώρησης και λήψης καταγεγραμμένης ιδιωτικής επικοινωνίας (ακόμη και αν ο καταγραφέας το έπραξε παράνομα), ώστε αυτή να χρησιμοποιείται νόμιμα στο δικαστήριο για τους σκοπούς που ορίζει το νομοσχέδιο και αφορούν στην ασφάλεια της Δημοκρατίας και τα σοβαρά ποινικά αδικήματα.

Το δικαίωμα αυτό θα αποδίδεται με δικαστικό διάταγμα, το οποίο μπορούν να ζητήσουν με αίτηση (ex parte) μόλις τέσσερα πρόσωπα, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, ο Αρχηγός Αστυνομίας, ο Διευθυντής Τελωνείων και ο Προϊστάμενος της ΜΟΚΑΣ. Οι αιτήσεις πρέπει να υπογράφονται από τον Γενικό Εισαγγελέα και να συνοδεύονται από ένορκο δήλωση αρμόδιου δημόσιου λειτουργού. Θα πρέπει δε να συνοδεύονται από πλήρη και εμπεριστατωμένη έκθεση γεγονότων και περιστατικών που θα περιλαμβάνει:

- Λεπτομέρειες του αδικήματος, το οποίο εύλογα πιστεύεται ότι διαπράχθηκε ή πρόκειται να διαπραχθεί ή περιγραφή του κινδύνου που διατρέχει η ασφάλεια της Δημοκρατίας.
- Περιγραφή του είδους της ιδιωτικής επικοινωνίας και των εγγράφων ή συσκευών ή των αντικειμένων επί των οποίων βρίσκεται αποθηκευμένο ή καταγεγραμμένο το περιεχόμενο.
- Τον τρόπο με τον οποίο τα έγγραφα, συσκευές ή αντικείμενα περιήλθαν ή θα περιέλθουν στην κατοχή της Αστυνομίας.
- Την ταυτότητα του προσώπου που πιστεύεται ότι διέπραξε ή θα διαπράξει το αδίκημα και το είδος της επικοινωνίας.
- Πλήρη στοιχεία των προσώπων, των οποίων η πρόσβαση, επιθεώρηση και λήψη της ιδιωτικής τους επικοινωνίας θα βοηθήσει στην αποτροπή, διερεύνηση ή δίωξη αδικήματος ή θα χρησιμεύσει προς το συμφέρον της ασφάλειας της Δημοκρατίας.

Όπλο ανακριτών
Όπως εύκολα εξάγεται απ' όλες τις πρόνοιες του τροποποιητικού νομοσχεδίου, αν αυτό εγκριθεί, θα προσθέσει ένα «υπερόπλο» στη φαρέτρα των ανακριτών που ασχολούνται με τα σοβαρότερα των ποινικών αδικημάτων.

Η πρόσβαση σε καταγεγραμμένη ιδιωτική επικοινωνία αλλά κυριότερα το δικαίωμα αυτή -είτε σε γραπτή μορφή (email) είτε σε ηλεκτρονική (ήχος - εικόνα)- να κατατίθεται ως μαρτυρία στο δικαστήριο θα λύσει τα χέρια τους, αφού θα διευκολύνει την απόδειξη πολύ σοβαρών εγκλημάτων, που στο παρελθόν αποδείχθηκε δύσκολο να εξιχνιαστούν, παρά το ότι υπήρχαν όλα εκείνα τα στοιχεία, τα οποία όμως δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν.

Οι βουλευτές μέλη της Επιτροπής Νομικών θα διεξέλθουν το νομοσχέδιο με μεγάλη προσοχή, καθώς το απόρρητο της επικοινωνίας είναι από τα βασικότερα των κατοχυρωμένων συνταγματικά ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ως εκ τούτου, προσπάθεια θα είναι το τροποποιητικό νομοσχέδιο να είναι αρκούντως ισορροπημένο και να υπάρχουν εκείνες οι ασφαλιστικές δικλίδες, ώστε να μην καταγραφεί εκμετάλλευσή του, ούτε και να παραχωρείται το δικαίωμα κατά το δοκούν.

Ασφαλιστικές δικλίδες
Το νομοσχέδιο ως τέτοιο θέτει από μόνο του αρκετές, σε πρώτη φάση, ασφαλιστικές δικλίδες, καθότι ορίζει κατ' αρχάς ότι σε περίπτωση που οι αρμόδιες Αρχές αποκτήσουν πρόσβαση σε καταγεγραμμένο περιεχόμενο ιδιωτικής επικοινωνίας, το οποίο μετά την επιθεώρηση κριθεί ότι δεν έχει οποιαδήποτε σχέση με αδίκημα, τότε αυτό θα καταστρέφεται υποχρεωτικά και διά νόμου.
Ομοίως το υλικό θα καταστρέφεται από την Αστυνομία, όταν και εφόσον ολοκληρώσει τη διερεύνηση και τη δικαστική διαδικασία για το αδίκημα για το οποίο εξασφαλίστηκε το σχετικό διάταγμα.

Απ' εκεί και πέρα, για το μείζον ερώτημα από πού θα εξασφαλίζει τέτοιο υλικό η Αστυνομία αφού δεν έχει δικαίωμα παρακολούθησης, όπως αναφέρεται στο νομοσχέδιο μπορεί αυτό να είναι ακόμη και προϊόν υποκλοπής από τρίτους. Ωστόσο για να μη δίδονται κίνητρα στον οποιονδήποτε παρανόμως να καταγράφει ιδιωτικές επικοινωνίες και μετά να τις προωθεί στην Αστυνομία για ίδια συμφέροντα, ξεκαθαρίζεται ότι αυτό είναι παράνομο, συνιστά σοβαρό ποινικό αδίκημα και θα υπόκειται σε φυλάκιση μέχρι και πέντε ετών.

Ποιοι παρανομούν
Σύμφωνα πάντα με το υπό συζήτηση νομοσχέδιο, παρανομεί όποιος:
- Εσκεμμένα υποκλέπτει ή παρακολουθεί ή με οποιοδήποτε τρόπο αποκτά πρόσβαση ή αποπειράται να υποκλέψει ή να παρακολουθήσει ή με οποιοδήποτε τρόπο να αποκτήσει πρόσβαση ή προκαλεί ή επιτρέπει ή εξουσιοδοτεί οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο να υποκλέψει ή να παρακολουθήσει ή να αποκτήσει πρόσβαση ή να αποπειραθεί να υποκλέψει ή να παρακολουθήσει ή να αποκτήσει πρόσβαση στο περιεχόμενο οποιασδήποτε ιδιωτικής επικοινωνίας.

Ιωνάς: Σημαντική αλλαγή
Η «Σ» επικοινώνησε με τον Υπουργό Δικαιοσύνης, Ιωνά Νικολάου, ο οποίος δήλωσε ότι πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό νομοσχέδιο, το οποίο θα βοηθήσει τόσο στη διερεύνηση όσο και στην απόδειξη πολύ σοβαρών εγκλημάτων ενώπιον Δικαστηρίου, κάτι που σήμερα παρακωλύεται πολλές φορές λόγω του δικαίου της απόδειξης. Εξήγησε, περαιτέρω, ότι οι υπόλοιπες πολύ σημαντικές τροποποιήσεις θα είναι έτοιμες μέχρι τα μέσα φθινοπώρου και αφού ολοκληρωθεί η διαβούλευση με όλους τους εμπλεκομένους. «Επειδή αυτές θα αφορούν στο δικαίωμα ζωντανής παρακολούθησης ιδιωτικών επικοινωνιών και επειδή σκοπός μας είναι να διαφυλάξουμε το απόρρητο της επικοινωνίας, είμαστε σε διαδικασία άντλησης των βέλτιστων διεθνών πρακτικών. Ήδη μελετήσαμε τα συστήματα της Γερμανίας και της Ελλάδας και περιμένουμε πολλά ακόμη στοιχεία», ξεκαθάρισε στην εφημερίδα μας ο Ιωνάς Νικολάου.

Οι κρίσιμοι ορισμοί
Το κυβερνητικό νομοσχέδιο δίνει σαφές περιεχόμενο στις κρίσιμες ορολογίες, ως εξής:
Ασφάλεια της Δημοκρατίας: Σημαίνει την προστασία της εδαφικής ακεραιότητας, της συνταγματικής τάξης, της Δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, της οικονομικής ευημερίας, του εθνικού πλούτου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Καταγεγραμμένο περιεχόμενο ιδιωτικής επικοινωνίας: Σημαίνει περιεχόμενο επικοινωνίας οποιασδήποτε μορφής, το οποίο βρίσκεται καταγεγραμμένο σε οποιοδήποτε έγγραφο, συσκευή ή αντικείμενο και περιλαμβάνει επικοινωνία καταγεγραμμένη σε επιστολές, ηλεκτρονικά μηνύματα και μηνύματα μέσω υπηρεσίας σύντομων μηνυμάτων (sms) ή μέσω υπηρεσίας μηνυμάτων πολυμέσων (mms) ή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mails) ή διαδικτύου.

Προς ετοιμασία συνολικής νομοθεσίας
Όπως ξεκαθαρίζεται στην εισηγητική έκθεση που συνοδεύει το τροποποιητικό νομοσχέδιο που ετοίμασε το Υπουργείο, σκοπός είναι όπως σύντομα ετοιμαστεί και κατατεθεί ολοκληρωμένη τροποποίηση του Περί Προστασίας του Απορρήτου Ιδιωτικής Επικοινωνίας Νόμου, που θα διευρύνει το δικαίωμα των ανακριτικών Αρχών ακόμη και για παρακολούθηση συνδιαλέξεων. Ωστόσο, επειδή, όπως αναφέρεται, η ετοιμασία και προώθηση ενός τέτοιου μείζονος νομοσχεδίου είναι δύσκολη και δεν θα ολοκληρωθεί άμεσα αφού εγείρονται και τεχνικές δυσκολίες, κρίθηκε αναγκαίο όπως προωθηθεί άμεσα μόνο η προαναφερθείσα τροποποίηση.