Το Κυπριακό, με τον φακό της κοινωνικής επιστήμης
Σύμφωνα με το ΑΚΕΛ, οι μισοί συμπολίτες μας που τώρα δεν τοποθετούνται πουθενά, θα κρίνουν το αποτέλεσμα ενδεχόμενου δημοψηφίσματος, για τη λύση του Κυπριακού

«Στην ελληνοκυπριακή κοινότητα υπάρχει ένα 50-55% των πολιτών που δεν τοποθετείται πουθενά, ούτε στο “ναι”, ούτε στο “όχι” και περιμένει. Κατά την άποψή μου, αυτή είναι η κρίσιμη μάζα της κοινωνίας, στην οποία θα πρέπει ν’ απευθυνθούμε, γιατί αυτή θα κρίνει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, αν και εφόσον, θα πάμε τελικά σε λύση του Κυπριακού», τόνισε ο πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφανος Στεφάνου, μέλος του Π.Γ. της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ. Από την πλευρά του, ο βουλευτής και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΔΗΣΥ, Νίκος Τορναρίτης, τόνισε ότι «πρέπει να προχωρήσουμε σε ένα δημιουργικό συμβιβασμό, αλλά πρέπει να προϋπάρξει μια συγγνώμη προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα, για ό,τι εμείς κάναμε. Κάναμε κι εμείς πολλά και πέραν της συγγνώμης, βεβαίως, πρέπει να υπάρξει και η συγχώρεση».

Οι δύο πολιτικοί μιλούσαν προχθές, Δευτέρα, σε μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση, με συντονιστή τον δημοσιογράφο Κωνσταντίνο Οδυσσέως, στη Δημοσιογραφική Εστία στη Λευκωσία, που οργάνωσε η ομάδα πολιτών «Κύπρος αύριο», με θέμα τις στάσεις και τις απόψεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, αναφορικά με την επίλυση του Κυπριακού, μέσα από πολλά χρόνια ερευνών. Τα ερευνητικά δεδομένα παρουσίασαν οι ακαδημαϊκοί Χάρης Ψάλτης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Ψυχολογίας, στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου και ο Αλέξανδρος Λόρδος, Διευθυντής Έρευνας, στο Κέντρο Βιώσιμης Ειρήνης και Δημοκρατικής Ανάπτυξης.

«Αυτό που δεσμεύει τα άτομα της ομάδας σκέψης και δράσης “Κύπρος αύριο”», μας είπε εκπρόσωπός της, «είναι το ερώτημα πώς μπορούμε ν’ αντιμετωπίσουμε τα αδιέξοδα στο Κυπριακό. Η ομάδα, που αποτελείται από πανεπιστημιακούς, ελεύθερους επαγγελματίες, επιχειρηματίες και απλούς πολίτες, θα δραστηριοποιηθεί με εκδηλώσεις, δράσεις και αξιοποίηση του ανθρώπινου και επιστημονικού δυναμικού που έχουμε στον τόπο μας».

Όχι με όρους έντασης
Σύμφωνα με τον Στέφανο Στεφάνου, «πρέπει να μιλήσουμε στην κρίσιμη μάζα της κοινωνίας, όχι με ιδεολογικούς όρους, όχι με όρους έντασης, όχι με όρους παρελθοντολογίας, για να δικαιώσει ο καθένας τον εαυτό του. Χρειάζεται να μιλήσουμε για την προοπτική που δίνει μια λύση στο Κυπριακό, που θα τερματίζει όλα όσα έφεραν την Κύπρο μέχρι εδώ και θα μας βοηθήσει να προχωρήσουμε μαζί, στο μέλλον». Ανέφερε ότι «είναι πολύ χρήσιμες οι δημοσκοπήσεις και οι έρευνες, γιατί μας δίνουν στόχους, μας δείχνουν τον δρόμο για το πώς θα πρέπει ν’ αντιμετωπίζουμε αυτά τα θέματα, ώστε να καλλιεργήσουμε την κουλτούρα της συμβίωσης Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, σε μια ελεύθερη, επανενωμένη πατρίδα.

Για να γίνει αυτό, χρειάζεται να υπάρχει συλλογική δράση, γιατί δεν είναι θέμα ατομικό, ούτε και θέμα που μπορεί ν’ αντιμετωπιστεί με την ξεχωριστή, ατομική δράση του καθενός, αλλά μπορεί ν’ αντιμετωπιστεί με συλλογική δράση και ασφαλώς ο καθένας έχει ρόλο να διαδραματίσει και πρέπει να διαδραματίσει, μέσα από αυτή τη συλλογική δράση. Πρέπει να είναι πολυσύνθετη και πολυεπίπεδη και, στη δική μου αντίληψη, χωρίς να θέλω καθόλου να μηδενίσω τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, πρώτιστη ευθύνη έχουν οι πολιτικές δυνάμεις - τουλάχιστον αυτές που πιστεύουν στη λογική της λύσης επανένωσης.

Ενόψει των εξελίξεων που έχουμε, σε σχέση με τον διακοινοτικό διάλογο και της προσγειωμένης αισιοδοξίας που υπάρχει, ότι αυτή τη φορά η προσπάθεια θα καταλήξει σε μια συμφωνία, χρειάζεται να υπάρξει μια στοχευμένη, συστηματική, συνεπής προσπάθεια, έτσι ώστε και στο επίπεδο της κοινωνίας ν’ ανατραπούν προκαταλήψεις και στερεότυπα. Πρέπει να καλλιεργήσουμε το αίσθημα, ότι μέσα από τη λύση, μπορούμε να ικανοποιήσουμε τόσο τα ζητήματα της ασφάλειας, όσο και τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με το παρόν και την προοπτική των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων, χωρίς να κινδυνεύει η δική τους εθνική ταυτότητα, αλλά ταυτόχρονα να κατανοήσουν ότι χωρίς λύση, τότε είναι που θα κινδυνεύει η εθνική τους ταυτότητα».

Ένα πολιτισμικό αεροπλανοφόρο
Ο Νίκος Τορναρίτης υποστήριξε ότι «μετά την εκλογή Ακιντζί, τα πάντα έχουν αλλάξει» και πρόσθεσε: «Πρέπει να εργαστούμε πιο σκληρά σε όλα τα επίπεδα, για να κερδίσουμε το χαμένο έδαφος. Είναι αλήθεια ότι έγιναν μεμονωμένες προσπάθειες, από συγκεκριμένες πλευρές, που πυροβολήθηκαν από τους πολλούς και δυστυχώς αυτοί που έπρεπε να υψώσουν τη φωνή τους, καθηγητές πανεπιστημίων και άλλοι, δεν μίλησαν και, έτσι, αυτές οι προσπάθειες δυστυχώς πέθαναν. Από αυτά που άκουσα, συγκρατώ τις λέξεις “ασφάλεια”, “εμπιστοσύνη” και “επαφή”. Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι προτάσσουν την έννοια της ασφάλειας κι αυτό έχει σχέση με την έλλειψη εμπιστοσύνης, της μιας κοινότητας έναντι της άλλης. Η δική μου άποψη είναι ότι η ενωμένη Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί να τη βρει μέσα στη μεγάλη μας οικογένεια, την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Χαίρομαι να πω, ότι φαίνεται ότι και οι Τουρκοκύπριοι συμπατριώτες μας, στο διαπραγματευτικό τραπέζι, έχουν αποδεχτεί το γεγονός ότι το κοινοτικό κεκτημένο πρέπει να ισχύει σε όλα τα κομμάτια της λύσης του
κυπριακού προβλήματος. Σήμερα προσφέρεται μια σπουδαία ευκαιρία να λύσουμε το Κυπριακό. Δεν είναι μόνο η εκλογή του Ακιντζί που πράγματι άλλαξε όλο το κλίμα, αφού εφάρμοσε την επανένωση στην πράξη και διακήρυξε την απεξάρτηση των Τουρκοκυπρίων από την Τουρκία μητέρα πατρίδα, όπως απεκαλείτο μέχρι χθες. Είναι και το περιβάλλον που φλέγεται. Σε 40-50 ναυτικά μίλια δίπλα μας, στη Συρία και δη στην Ασία, οι άνθρωποι, ουσιαστικά διάγουν τον δικό τους Μεσαίωνα. Ο πολιτισμένος κόσμος ζητά μια γέφυρα, αν θέλετε, ένα αβύθιστο, πολιτισμικό αεροπλανοφόρο ειρήνης, κι αυτή είναι η Κύπρος».

Η δολοφονία του Άη Βασίλη…
Ο Νίκος Τορναρίτης είπε και τα εξής: «Για το θέμα της εμπιστοσύνης, πρέπει να πω ότι προσωπικά, από το πρώτο δευτερόλεπτο που άνοιξαν τα οδοφράγματα, έτρεξα στην κατεχόμενη γη μου, τη δική μας γη, γιατί δεν είμαι έτοιμος να την παραδώσω, σε κανένα. Προχθές προσκλήθηκα και συναντήθηκα στην Κερύνεια με έναν Τουρκοκύπριο συμπατριώτη μας και μου διηγήθηκε μια παλιά ιστορία, όταν ο πατέρας του ήταν λοχίας στην Πόλη Χρυσοχούς και κάθε Χριστούγεννα ντυνόταν Άης Βασίλης και μοίραζε δώρα στα μωρά... Μια κρύα νύχτα του χειμώνα του 1962 κάποιοι “πατριώτες” τον δολοφόνησαν, γιατί έτσι πίστεψαν ότι υπερασπίζονταν το εθνικό ιδεώδες…

Δεν άνοιξαν ποτέ τον γεωγραφικό άτλαντα, να δουν την εγγύτητα και το μέγεθος της χώρας, που ονομάζεται Τουρκία… Δεν λέω ότι πρέπει να συνθηκολογήσουμε προφανώς, λέω ότι πρέπει να προχωρήσουμε σε ένα δημιουργικό συμβιβασμό, κι αυτό υποστηρίζει ο Δημοκρατικός Συναγερμός. Ο Τουρκοκύπριος φίλος μού είπε ότι συνάντησε τους δολοφόνους του πατέρα του και τους συγχώρεσε! Μου είπε ότι πρέπει να επανενώσουμε την Κύπρο, πρέπει να προχωρήσουμε μπροστά. Θεωρώ ότι η επανενωμένη Κύπρος μπορεί να είναι μικρή σε εδαφικό και πληθυσμιακό έρεισμα. Όμως οι νέοι που μεγαλώνουμε στα σπίτια μας, που μορφώνουμε στα σχολεία μας, μπορούν να γίνουν οι αυριανοί ηγέτες, όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά του κόσμου. Και ναι, αν υπάρξει ο έντιμος και δημιουργικός συμβιβασμός που επιδιώκουμε, σε ένα μεσοπρόθεσμο χρονικό διάστημα, θα είναι ποσοστιαία οι πλουσιότεροι πολίτες της ΕΕ. Δεν το λέω για να εξαγοράσω τη συνείδηση ή την ψήφο σας, αλλά το πιστεύω κι αυτά που πιστεύω, τα λέω».

14 εκατομμύρια διελεύσεις…
Σύμφωνα με τις έρευνες που παρουσίασαν οι ακαδημαϊκοί Χάρης Ψάλτης και Αλέξανδρος Λόρδος, από το 2003 που άνοιξαν τα οδοφράγματα μέχρι σήμερα, υπήρξαν 14 εκατομμύρια διελεύσεις από αυτά και από τις δύο κοινότητες, οι περισσότερες από τις οποίες έγιναν από Ελληνοκύπριους. Αναφέρθηκε ότι «οι περισσότεροι Ελληνοκύπριοι μεταβαίνουν στις κατεχόμενες περιοχές για επισκέψεις σε σπίτια και για προσκυνήματα σε εκκλησίες και οι περισσότεροι Τουρκοκύπριοι μεταβαίνουν στις ελεύθερες περιοχές για ψώνια». Ανάμεσα στα συμπεράσματα των ερευνών, προκύπτει ότι «η επαφή των δύο κοινοτήτων οδηγεί στη μείωση των προκαταλήψεων, στη δημιουργία εμπιστοσύνης και στην επιθυμία για καλύτερη γνωριμία. Ένα από τα συμπεράσματα είναι ότι υπάρχει ανάγκη για εκ βάθρων αναθεώρηση της εκπαιδευτικής μας πολιτικής, η οποία μέχρι σήμερα δεν ασχολήθηκε με την επαφή των δύο κοινοτήτων».