Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΠΛΗΣΙΑΖΕΙ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΟΛΑ

Μια σύγκριση με το 2004 θα ήταν επιπόλαιη. Αν όμως συγκρίνουμε τα πράγματα με το 2009, τότε που ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ χρειάστηκε να απευθυνθεί και στην άλλη πλευρά των συναγερμικών, τίθεται το ερώτημα πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα

Αν εξαιρέσουμε εκείνο που στελέχη του «ενδιάμεσου χώρου» αποκαλούν υποτιμητικά ΔΗΣΑΚΕΛ, μένει περίπου το ένα τρίτο του κομματικού παζλ. Αυτό το ένα τρίτο μπορεί τουλάχιστον στο πιο μεγάλο μέρος του να θεωρηθεί αρνητικό για την αποδοχή μιας συμφωνίας, όπως αυτή προδιαγράφεται με όσα ξέρουμε

Πολλοί διερωτώνται εφόσον τελικά προχωρήσουν οι συνομιλίες και καταλήξουν σε κάποιο σχέδιο, ποια θα είναι η τοποθέτηση των πολιτικών δυνάμεων. Πολλά σενάρια ακούγονται. Όμως την ίδια στιγμή τα σενάρια για το τι ενδέχεται να είναι αυτό το σχέδιο δεν μπορεί να είναι πολλά. Παρά την αισιοδοξία που υπάρχει, εξαιτίας του Μουσταφά Ακιντζί, όλοι οι σοβαροί αναλυτές γνωρίζουν τι μπορεί να είναι μια διζωνική ομοσπονδία και ποια περιθώρια υπάρχουν. Συνεπώς, η ώρα της αλήθειας πλησιάζει για όλους και για όλα…

Στον αστερισμό της διζωνικής…

Μπορεί η ΕΔΕΚ του Μαρίνου Σιζόπουλου να έσπευσε να την απορρίψει, αλλά παραμένει άγνωστο πώς θα τοποθετηθεί η μάζα των πολιτικών στελεχών στο ΔΗΚΟ και κυρίως στον ΔΗΣΥ. Δεδομένη, πάντως, θεωρείται η άρνηση της «Συμμαχίας», των Οικολόγων (όσων τουλάχιστον επηρεάζει άμεσα ο Γιώργος Περδίκης), καθώς και του ΕΥΡΩΚΟ. Ενώ το ΑΚΕΛ, προσπαθώντας να ανακτήσει χαμένο έδαφος, αν και… «δεδομένο» στους θετικούς, δεν θέλει να το φωνάζει...

Την ίδια ώρα, όλοι συμφωνούν ότι στον χώρο του ΔΗΣΥ τα πράγματα δεν είναι ίδια με την προηγούμενη φορά και για το μόνο που μπορεί να είναι κανείς σίγουρος στο κόμμα αυτό είναι το… «μεγάλο μυστήριο». Με μια εκλογική επιρροή της τάξης του 40% και κάτι, ο χώρος αυτός μπορεί τελικά να καθορίσει και την έκβαση ενός δημοψηφίσματος. Στο εσωτερικό πάντως του κόμματος τα δεδομένα έχουν αλλάξει από το 2004, αλλά το τι θα αποφασίσει και θα κάνει αυτή η κρίσιμη μάζα δεν εξαρτάται μόνο από τα κομματικά-ενεργά στελέχη. Γι’ αυτό τον λόγο ο σημερινός ηγέτης της Πινδάρου, που από ιδιοσυγκρασία και όσο κι αν είναι ρεαλιστής δεν θέλει να αφήνει τίποτα στην τύχη, ξεκίνησε ήδη διακριτικά μιαν «εκστρατεία υπέρ της Λύσης».

Το ΑΚΕΛ

Η στάση του ΑΚΕΛ δεν αποτελεί κανένα μυστήριο. Το σημερινό κόμμα, κάτω από τις περιστάσεις που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια, «ακόμα και το ίδιο το σχέδιο Ανάν να ερχόταν ξανά, θα το περνούσε», όπως έλεγε πρόσφατα σε συντροφικό πηγαδάκι σημαντικό στέλεχος. Αυτό συνάδει εξάλλου και με την πεισματική επιμονή τους στις περιβόητες «συγκλίσεις Χριστόφια-Ταλάτ». Έχοντας ακόμα και σήμερα ως γενική γραμμή τη δικαίωση της πενταετίας Χριστόφια, με την προβολή των «συγκλίσεων» είναι σαν να λένε «ναι σε ό,τι παρόμοιο». Με την υποσημείωση ότι το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης Αναστασιάδη δεν είναι τόσο καλό όσο εκείνο που είχε ετοιμάσει ο προκάτοχός του…

Μέχρι πρόσφατα πολλοί πίστευαν ότι ο Νίκος Κατσουρίδης και οι ενδοκομματικές επιρροές του ήταν ο «παράγοντας Χ» και θα εμφανιζόταν ως το αντίπαλο δέος σε μια τέτοια πολιτική. Κάποιοι έφτασαν στο σημείο να πιστεύουν ότι είναι ειδικά γι’ αυτό τον λόγο που «εκτοπίσθηκε» τόσο απότομα και ειδικά αυτή τη χρονική συγκυρία. Ασχέτως αν τούτο μπορεί να θεωρηθεί υπερβολή, γεγονός παραμένει ότι όπως… «εκπαραθυρώθηκε» χωρίς να… «σπάσει ούτε μύτη» τελικά μπορεί να μην είναι πια και τόσες οι επιρροές του μέσα στο κόμμα.

Υποστηρικτές του πάντως δεν συμφωνούν καθόλου. Αντίθετα, λένε, επίτηδες δεν αντέδρασε ούτε και είπε την τελευταία λέξη του. Γιατί τη φυλάει για την «ώρα του Κυπριακού». Με άλλα λόγια, το άλλοτε «νούμερο δύο» της Εζεκία Παπαϊωάννου δεν θα αποχωρήσει από την πολιτική με τα χέρια κάτω, αλλά τελικά θα ηγηθεί, όταν έρθει η ώρα των… «σκεπτικιστών» του ΑΚΕΛ.

Είναι και κάποιοι άλλοι που επιμένουν ότι αυτή τη μερίδα του ΑΚΕΛ ακόμα και σήμερα θα μπορούσε να την επηρεάσει ένας «παλιός γνώριμος», όπως ο Γιώργος Λιλλήκας. Η αντίρρηση από τα στελέχη του ΑΚΕΛ είναι ότι εκείνο που έγινε το 2004 δεν είχε να κάνει τόσο με την παρουσία μιας μερίδας «σκεπτικιστών» στο κόμμα, όσο με την επιρροή του Τάσσου Παπαδόπουλου λόγω προεδρίας του κράτους. «Αν μπόρεσε τότε ο Λιλλήκας να παίξει τον ρόλο που έπαιξε και τελικά μαζί με τον Κατσουρίδη ανέτρεψαν και απόφαση του Πολιτικού Γραφείου, είναι διότι ήταν υπουργός του Τάσσου», παρατηρεί νεότερο κοινοβουλευτικό στέλεχος του ΑΚΕΛ.

Ο ΔΗΣΥ

Αν εξαιρέσουμε εκείνο που στελέχη του «ενδιάμεσου χώρου» αποκαλούν υποτιμητικά ΔΗΣΑΚΕΛ, μένει περίπου το ένα τρίτο του κομματικού παζλ. Αυτό το ένα τρίτο μπορεί τουλάχιστον στο πιο μεγάλο μέρος του να θεωρηθεί αρνητικό για την αποδοχή μιας συμφωνίας, όπως αυτή προδιαγράφεται με όσα ξέρουμε. Τι θα συμβεί στο άλλο μισό του χώρου των «θετικών», δηλαδή στο «μεγαλύτερο μισό» που είναι ο Συναγερμός, δεν είναι το ίδιο σίγουρο.

Αν κάτι μπορεί να θεωρηθεί σχεδόν σίγουρο είναι ότι στον χώρο αυτό την κίνηση θα την κάνει η Ελένη Θεοχάρους. Το ερώτημα είναι ποιους άλλους θα μπορούσε να βρει συμπαραστάτες στο εσωτερικό της κομματικής ιεραρχίας. Πολλοί αναγνωρίζουν ότι «εκείνο που έγινε το 2004» πολύ δύσκολα θα επαναληφθεί. Η τελευταία πάντως αποστασιοποιείται ήδη, ακόμα και από τη ρητορική της «διζωνικής». Με την ευκαιρία της Έκθεσης Προόδου για την Τουρκία στο Ευρωκοινοβούλιο, έκανε μεγάλες προσπάθειες και αρχικά κατάφερε να μην γίνεται λόγος σε αυτήν για «δικοινοτική διζωνική ομοσπονδία», αλλά απλώς και μόνο για «λύση».

Από το περιβάλλον της αναφέρουν ότι όχι μόνο τα κατάφερε, αλλά το κλίμα για κάτι τέτοιο ήταν πολύ θετικό μέσα στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Αν κάτι άλλαξε, συμπληρώνουν, ήταν ύστερα από παρέμβαση της κυπριακής Κυβέρνησης με τον υπουργό Εξωτερικών, που τελικά εξασφάλισε ότι η Έκθεση αναφέρεται ρητά σε διζωνική. Η Κυβέρνηση θεωρούσε ότι διαφορετικά δεν θα άλλαζε οτιδήποτε στην ουσία, αλλά θα έβρισκε αφορμές η τουρκική πλευρά. Το γεγονός είναι ότι τελικά η πρώτη σε προσωπικούς σταυρούς προτίμησης ευρωβουλευτής του ΔΗΣΥ ήταν η μόνη ανάμεσα στους έξι που καταψήφισε την Έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου. Αυτό προδικάζει και πώς θα υποδεχθεί τυχόν συμφωνία που θα φέρει ο Νίκος Αναστασιάδης. Εξάλλου, έχει ήδη τοποθετηθεί ανοικτά για τα όσα σχετικά κάνει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Η ιστορία…

Όταν το 1997 το Προεδρικό είχε αποφασίσει ότι έπρεπε να γίνει «αλλαγή φρουράς» στην Πινδάρου και ότι έπρεπε να εκτοπιστεί ο Γ. Μάτσης, η επίσημη εξήγηση ήταν ότι ήθελε να αμφισβητήσει τον Γλαύκο Κληρίδη και να διεκδικήσει εκείνος την προεδρία στις εκλογές του 1998. Κάποιοι το συνέδεαν και με το Κυπριακό. Από τη μεριά του ίδιου του Μάτση επέμεναν πως ήταν μόνο το Κυπριακό.

Ο Κληρίδης, έλεγαν, είναι έτοιμος να προχωρήσει σε λύση, στη βάση ενός σχεδίου που δεν πρέπει να γίνει δεκτό. Τα μηνύματα ήταν αμφιλεγόμενα, γιατί ο ίδιος ο Γιαννάκης Μάτσης σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις έλεγε ότι σε «ιδιωτική αποστολή» είχε κάνει επαφές με την Άγκυρα και ότι υπήρχε το περιθώριο «αξιοπρεπούς λύσης», αλλά ο Κληρίδης δεν είχε δείξει προθυμία. Όπως περίπου ο ίδιος ο Γλαύκος Κληρίδης αποκάλυψε ότι το 1973 είχε φτάσει σε ακτίνα πολύ θετικής συμφωνίας με τον Ραούφ Ντενκτάς, αλλά ο Μακάριος την «τορπίλισε».

Αν και όλα αυτά είναι ιστορία, κάποια στελέχη της συναγερμικής παράταξης δεν τα ξεχνούν. Τελικά ο Γιαννάκης Μάτσης έφυγε άδοξα από την ηγεσία του κόμματος. Ο Γλαύκος Κληρίδης κέρδισε τις εκλογές του 1998, αλλά ποτέ δεν έφτασε σε λύση. Στελέχη που κατηγορήθηκαν μετά για «αποστασία» υπενθυμίζουν με κάθε ευκαιρία ότι ούτε ο ίδιος ο Κληρίδης δεν δέχτηκε ποτέ οριστικά το Σχέδιο στο οποίο είχαν καταλήξει οι διαπραγματεύσεις του.

Όσο ήταν πρόεδρος έλεγε ότι είναι δεκτό «σαν βάση για διαπραγμάτευση». Και επεδίωξε να επανεκλεγεί, το 2003, για να το διαπραγματευτεί ακόμα περισσότερο. Ενώ εκείνος που θεωρήθηκε από τους «αρχιτέκτονες» του Σχεδίου, ο Αλέκος Μαρκίδης, εμφανίστηκε ανθυποψήφιος του Κληρίδη, με τον ισχυρισμό ότι ο ίδιος μπορούσε να διαπραγματευτεί καλύτερα.

Τελικά κανείς από τους δύο δεν διαπραγματεύτηκε. Και κατηγόρησαν τον Τάσσο Παπαδόπουλο ότι «δεν έκανε καμία διαπραγμάτευση». Όμως τελικά όχι μόνο δέχτηκαν το Σχέδιο «χωρίς καμία διαπραγμάτευση», αλλά έκαναν και έντονη καμπάνια με ηγέτη τον Νίκο Αναστασιάδη για να… περάσει όπως ήταν.

Η κρίση στον Συναγερμό

Στο εσωτερικό της «συναγερμικής οικογένειας» έγιναν αποκαλυπτήρια. Ο τότε πρόεδρος του κόμματος οδηγώντας μια διλημματική εκλογική εκστρατεία στα άκρα και παρά την επιστράτευση και του Γλαύκου Κληρίδη, δεν κατάφερε να εξασφαλίσει συναίνεση στο Σχέδιο Ανάν παρά από έναν στους τρεις συναγερμικούς. Οι άλλοι δύο ακολούθησαν τους νεαρούς τότε βουλευτές Λευκωσίας και Λεμεσού (Προδρόμου και Ερωτοκρίτου) που ηγήθηκαν του «Συναγερμού του ΟΧΙ». Στη συνέχεια αυτοί συνάντησαν και τον Γιαννάκη Μάτση, τον Δημήτρη Συλλούρη και σημαντικό αριθμό άλλων στελεχών. Η «μεγάλη παράταξη της δεξιάς» τραυματίστηκε άνευ προηγουμένου. Για να επουλωθεί αργότερα στο… γήπεδο, αφού στις πρώτες ευρωεκλογές του 2004 πρώτευσε, αν και είχε χάσει περίπου 40% των ψηφοφόρων της.

Ο Συναγερμός πάλεψε με τα τραύματα εκείνης της διάσπασης για αρκετά χρόνια. Μερίδα των στελεχών που είχαν άλλη άποψη παρέμειναν στο κόμμα «υπό διαμαρτυρία» (βλέπε Ελένη Θεοχάρους). Άλλη μερίδα επανήλθε σχετικά σύντομα. Ενώ κάποιοι παρέμειναν μέχρι και σήμερα σε άλλους σχηματισμούς (Συλλούρης, Ερωτοκρίτου).

Ευκαιρία επανένωσης ήταν οι προεδρικές του 2013, αφού η χώρα είχε γνωρίσει τη χρεοκοπία με την κυβέρνηση Χριστόφια. Ένα μεγάλο μέρος του νικηφόρου προεκλογικού του Νίκου Αναστασιάδη το κράτησαν το ΔΗΚΟ του Κάρογιαν και οι επανακάμψαντες (π.χ. Προδρόμου) και οι συμπορευόμενοι (π.χ. Συλλούρης, Ερωτοκρίτου). Με τη διαφορά πως άλλαξε δραματικά η ατζέντα των συζητήσεων. Και οι διαφορές μπήκαν για λίγο κάτω από το χαλί. Πρώτο θέμα δεν ήταν πια το Κυπριακό, αλλά να τερματισθεί η πορεία προς τη χρεοκοπία.

Για το Κυπριακό η συμφωνία έλεγε πως «δεν πρόκειται να έρθει στον λαό κάτι που δεν θα είναι αποδεκτό και οπωσδήποτε επιδιώκεται σχέδιο σαφώς καλύτερο από εκείνο που απορρίφθηκε». Ενώ επιτυχία της ενδοσυναγερμικής αντίδρασης του 2004 μπορεί να θεωρηθεί το γεγονός ότι η «ευρωπαϊκή λύση», που ήταν τότε η πλατφόρμα Προδρόμου-Ερωτοκρίτου, σήμερα έχει γίνει η κεντρική γραμμή του κόμματος.

Παιγνίδια τακτικής και εξουσίας

Η δυναμική του Κυπριακού δεν έχει ποτέ εγκαταλείψει τον ΔΗΣΥ, όσο και αν αλλάζουν κάποια πρόσωπα. Σημαία της σκληρής γραμμής είναι σήμερα η Ελένη Θεοχάρους. Η οποία συνδυάζει τις θέσεις της με τη φιλοδοξία που είχε ήδη εκφράσει πριν από τις προεδρικές του 2013, για να διεκδικήσει την προεδρία της χώρας. Για να αντιληφθεί κανείς τις διεργασίες στο εσωτερικό της κεντροδεξιάς παράταξης θα πρέπει να θυμηθεί και το συνέδριο του ΔΗΣΥ το 2009.

Τότε η Ελένη Θεοχάρους είχε εκφράσει την πρόθεση να διεκδικήσει τη θέση του αναπληρωτή προέδρου, αμφισβητώντας τον μέχρι τότε πολιτευτή Πάφου Αβέρωφ Νεοφύτου, ο οποίος είχε κερδίσει τη θέση του αναπληρωτή μέσα από τις ανακατατάξεις που είχε φέρει ο «συναγερμικός εμφύλιος» στις προεδρικές του 2003. Πολλοί θεωρούσαν μάλιστα σχεδόν βέβαιη την επικράτησή της. Μπροστά στην… απειλή της ανερχόμενης βουλευτού Λεμεσού, που είχε ήδη κερδίσει πόντους αντιμετωπίζοντας στις δημαρχιακές Λεμεσού τον Ανδρέα Χρίστου, ο Αβέρωφ Νεοφύτου έδινε τότε συνέντευξη στον «Φιλελεύθερο», δηλώνοντας ότι «και εγώ ήμουν του Όχι»...

Τελικά η ιστορία αναφέρει πως η Ελένη Θεοχάρους δεν ήταν ούτε καν υποψήφια. Αποτράπηκε την τελευταία στιγμή η… «αντάρτικη» υποψηφιότητά της. Ρόλο έπαιξε τότε και ο αδιαμφισβήτητος πια πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης, ο οποίος παρά το γεγονός ότι δεν είχε και απόλυτη ταύτιση με τον Πάφιο ισχυρό «νούμερο δύο», τον προτιμούσε από την «αντάρτισσα» που ο ίδιος είχε άλλοτε προτείνει στο ψηφοδέλτιο Λεμεσού.
Αλλά η τότε κίνηση του Αβέρωφ που χρειάστηκε να προσεταιριστεί το πλειοψηφικό ρεύμα του «όχι» ήταν ενδεικτική. Χρειάστηκε δηλαδή να «ρίξει γέφυρες» με μια μερίδα του κόμματος που φαίνεται να έχει άλλη άποψη.

Φυσικά σήμερα, πρόεδρος πια του κόμματος και βουλευτής Λευκωσίας, ο Αβέρωφ Νεοφύτου φαίνεται από καιρό να έχει πειστεί ότι «πάμε για λύση». Ακολουθώντας, με τις γνωστές «αποστάσεις ασφαλείας» το Προεδρικό, ο ηγέτης του ΔΗΣΥ έχει δώσει αυτές τις μέρες εντολές, προκειμένου να γίνει «εκστρατεία στη βάση», για να προετοιμαστεί το έδαφος για λύση.

Μια σύγκριση με το 2004 θα ήταν επιπόλαιη, γιατί πράγματι, όπως λένε στην Εζεκία Παπαϊωάννου, «πολύ νερό έχει κυλήσει στο αυλάκι». Αν όμως συγκρίνουμε τα πράγματα με το 2009, τότε που ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ χρειάστηκε να απευθυνθεί και στην άλλη πλευρά των συναγερμικών, τίθεται το ερώτημα πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα. Κάποιοι πιστεύουν ακράδαντα ότι άλλαξαν άρδην! Κάποιοι άλλοι δεν το συμμερίζονται και είναι απλώς επιφυλακτικοί. Όπως επιφυλακτικά φαίνονται και μια σειρά περιφεριακών στελεχών του κόμματος, που μπορεί ανοικτά να μην ακολουθούν τις… «εξάρσεις Θεοχάρους», αλλά τις κρυφοκοιτάζουν με ενδιαφέρον...