...προς όφελος της ομοσπονδίας
Ψηφίστηκε από την Ευρωβουλή η έκθεση για την πορεία της Τουρκίας
Παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν, η έκθεση προόδου της Τουρκίας, η οποία ψηφίστηκε χθες στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, έχει σοβαρά κενά και ελλείψεις που αφορούν στο Κυπριακό, ή και έχουν διατυπωθεί παράγραφοι και περιληφθεί εισηγήσεις κατά τρόπον ώστε να επηρεάζουν αρνητικά την Κυπριακή Δημοκρατία και τη λύση.
Στην παράγραφο για το Κυπριακό, ενώ δίδεται στήριξη στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού για μια λύση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με μία κυριαρχία, ιθαγένεια και διεθνή προσωπικότητα, που θα είναι σύμφωνη με τις αρχές και αξίες της ΕΕ, δεν έγινε δεκτή η περίληψη στο κείμενο της αντιδήλωσης της 21ης Σεπτεμβρίου, για την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία, ώστε να υπάρχει νομική σύνδεση περί του ότι η λύση θα είναι συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το κενό αυτό επαναλαμβάνεται και στο θέμα του ανοίγματος του λιμανιού της πόλης της Αμμοχώστου υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπό την εξής διπλή έννοια:
Η εισηγήτρια, Ολλανδή σοσιαλίστρια ευρωβουλευτής Κάτι Πίρι, δεν είχε αποδεχθεί τροπολογία με την οποία θα πρέπει να γίνονται σεβαστοί οι νόμοι της Κυπριακής Δημοκρατίας στην περίπτωση ανοίγματος του λιμανιού, ενώ, ταυτοχρόνως, απάλειψε αρχική αναφορά για συμφωνία μεταξύ των μερών σύμφωνα με τα επίπεδα της ΕΕ, αντικαθιστώντας τη φράση αυτή, με εκείνη που αναφέρει ότι: «Η συμφωνία να είναι αποδεκτή από όλους». Λόγω της φύσεως της ομοσπονδίας στην Κύπρο και δη της διζωνικότητας, υπάρχει επιμονή στο ότι θα πρέπει η λύση να συνιστά συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως μια ύστατη προσπάθεια περιορισμού της εφαρμογής του πρωτογενούς δικαίου στη λογική μιας παρθενογένεσης, που στόχο θα έχει να νομιμοποιήσει τις αποκλίσεις από το κοινοτικό κεκτημένο, καθώς και από τις αρχές και αξίες της ΕΕ, προκειμένου να είναι δυνατή η διατήρηση της εξουσίας των Τουρκοκυπρίων στον Βορρά.
Εμβάθυνση - αποσύνδεση από Κυπριακό
Πέραν των ανωτέρω, στην έκθεση προωθείται η ειδική σχέση, αφού γίνεται λόγος περί εμβάθυνσης της τελωνειακής ένωσης Τουρκίας - ΕΕ και στη δυνατότητα της Τουρκίας να συμμετέχει στα Συμβούλια των Υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας, όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Και οι δύο αυτές θέσεις συνιστούν πάγια τουρκικά αιτήματα. Είναι, δε, πρόδηλη η αποσύνδεση του Κυπριακού από την τουρκική ενταξιακή πορεία, αφού η εμβάθυνση της τελωνειακής ένωσης προχωρεί με την ανοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, παρότι η Τουρκία αρνείται να εφαρμόσει το πρόσθετο πρωτόκολλο και να υλοποιήσει την αντιδήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου του 2005, με την οποία η Άγκυρα οφείλει να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία. Ακόμη, στην έκθεση δεν καλείται μόνον η Τουρκία να συμβάλει στις προσπάθειες λύσης, αλλά και όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
«Όχι» στο άνοιγμα κεφαλαίων
Στο τελικό κείμενο δεν έγινε σαφής αναφορά στο άνοιγμα τουρκικών κεφαλαίων, κατόπιν παρέμβασης του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, που έθεσε το θέμα ως κόκκινη γραμμή. Εξ ου και η αναβολή την οποία ζήτησε τη δωδεκάτη η κ. Πίρι, λίγο δηλαδή πριν από την ψήφιση της έκθεσης τον περασμένο Μάιο. Με νέες τροπολογίες, δεν γίνεται σαφής αναφορά, όπως συνέβαινε προηγουμένως, στο άνοιγμα των κεφαλαίων 23 και 24 για τη δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα, με διαγραφή των αναφορών εκείνων που αφορούσαν στο άνοιγμα 17 (Οικονομική και Νομισματική Πολιτική), 5 (Δημόσιες Προσφορές), 8 (Ανταγωνισμός), 9 (Εργασιακά και Κοινωνική Πολιτική) και 31 για τα θέματα της ασφάλειας. Γίνεται όμως περιγραφική αναφορά στο πλαίσιο συμβιβασμού.
ΑΟΖ, έποικοι και στρατός κατοχής
Στα θετικά της έκθεσης περιλαμβάνεται η αναφορά για αποχώρηση του Τουρκικού Στρατού από την Κύπρο. Όμως, δεν περιελήφθη η λέξη «άμεση» αποχώρηση, όπως σε προηγούμενα ψηφίσματα. Αναφορές για το Κυπριακό υπάρχουν και σε άλλες παραγράφους και επικεντρώνονται στον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας εντός της ΑΟΖ της και της σύναψης διμερών συμφωνιών. Μνεία γίνεται και στην εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου, χωρίς, όμως, επί μακρόν να υπάρχει ανταπόκριση από την Τουρκία.
Ακόμη έχουν γίνει δεκτές τροπολογίες, που είχαν υποβληθεί από την Αριστερά και στηρίχθηκαν από τη Δεξιά, δηλαδή από το ΕΛΚ, κατά του εποικισμού και περί του σεβασμού των αποφάσεων του ΕΔΑΔ. Στο κείμενο καταγράφεται ο σημαντικός γεωπολιτικός και γεωστρατηγικός ρόλος της Τουρκίας στην ΕΕ, ενώ έγινε δεκτή τροπολογία επί τη βάσει της οποίας εκφράζεται η ανησυχία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη συμφωνία της Τουρκίας με τη Ρωσία για τον «Turkish Stream».
