Εν μέσω του ανανεωμένου διαλόγου και των απευθείας συνομιλιών για το Κυπριακό, άνοιξε ξανά ο φάκελος για τη διζωνικότητα μιας ενδεχόμενης λύσης. Εδώ και χρόνια καταγράφονται διαφορετικές ερμηνείες και σήμερα στο «Ρινγκ της Επικαιρότητας» καταθέτουν τη δική τους άποψη, η πρώην Υπουργός Εξωτερικών, Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή, και ο Αναπληρωτής Πρόεδρος της ΕΔΕΚ, Κωστής Ευσταθίου.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

- Είναι η διζωνικότητα μιας ενδεχόμενης ομοσπονδίας στοιχείο ρατσιστικού διαχωρισμού, και άρα μη αποδεκτό, λόγω ανθρωπίνων δικαιωμάτων;

- Μήπως το πρόβλημα που δημιουργείται αφορά στην ερμηνεία του όρου διζωνικότητα και το περιεχόμενο που δίδει η τουρκική πλευρά;

- Ελλοχεύουν ή όχι κίνδυνοι από μια ενδεχόμενη διαφοροποίηση της θέσης της ε/κ πλευράς σε ό,τι αφορά την επιδιωκόμενη λύση και αν ναι, ποιοι είναι αυτοί;

ΕΡΑΤΩ ΚΟΖΑΚΟΥ ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ
Πρώην Υπουργός Εξωτερικών

· Θα πρέπει να διευκρινιστεί αρχικά ότι στις δύο πρώτες συμφωνίες κορυφής δεν χρησιμοποιήθηκε ο όρος διζωνική, πέραν του ότι «το έδαφος υπό τη διοίκηση της κάθε κοινότητας πρέπει να συζητηθεί υπό το φως της οικονομικής βιωσιμότητας ή παραγωγικότητας και της ιδιοκτησίας γης». Στην εναρκτήρια ομιλία του στις 9 Αυγούστου 1980, ο τότε Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ εισήγαγε για πρώτη φορά τον όρο «διζωνική» με συγκεκριμένο περιεχόμενο. Αναφέρεται σχετικά ότι «και οι δύο πλευρές επαναβεβαίωσαν την υποστήριξή τους για μια ομοσπονδιακή λύση όσον αφορά τη συνταγματική πτυχή και μια διζωνική λύση όσον αφορά την εδαφική πτυχή του Κυπριακού», ότι δηλαδή θα υπάρχουν δύο εδαφικές περιφέρειες υπό τη διοίκηση της κάθε κοινότητας. Έκτοτε ο όρος διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία καθιερώθηκε στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Στις προκαταρκτικές Ιδέες Γκάλι είχε περιληφθεί ερμηνεία που παρέπεμπε σε «εγγυημένη πλειοψηφία πληθυσμού και ιδιοκτησίας γης» στην περιοχή υπό τη διοίκηση της κάθε κοινότητας, όμως αυτή η ερμηνεία, λόγω ενστάσεων της πλευράς μας, εγκαταλείφθηκε από τον Γ.Γ. και στην έκθεσή του της 21/8/92, με την οποία υποβλήθηκε το τελικό κείμενο των Ιδεών Γκάλι, δεν περιελήφθη ο εν λόγω ορισμός, ούτε σε οποιαδήποτε μεταγενέστερα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Επομένως, ο μόνος αποδεκτός ορισμός είναι αυτός που αφορά την εδαφική πτυχή και που ασφαλώς προϋποθέτει τη διασφάλιση της εφαρμογής όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και βασικών ελευθεριών της διακίνησης, εγκατάστασης και περιουσίας, που αποτελούν και βασικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η ερμηνεία της διζωνικότητας δεν έχει οποιαδήποτε ρατσιστικά ή διαχωριστικά στοιχεία.

· Όπως προανέφερα, πρόβλημα δημιουργείται με την ερμηνεία που προσδίδει η τουρκική πλευρά, ότι δηλαδή στην υπό τ/κ διοίκηση περιοχή θα πρέπει να υπάρχει αμιγής τ/κ πληθυσμός ή εγγυημένη πλειοψηφία πληθυσμού και ιδιοκτησίας γης, θέση που συνοδεύεται από περιορισμούς στην άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Η πλευρά μας δεν έχει αποδεχθεί ποτέ τέτοια ερμηνεία, την οποία, δυστυχώς, φαίνεται να έχουν υιοθετήσει ορισμένα πολιτικά κόμματα, θέτοντας έτσι σε τεράστιους κινδύνους τη διαπραγματευτική θέση της πλευράς μας.

· Η λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, με μία κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα και μία ιθαγένεια και πολιτική ισότητα όπως καθορίζεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, υιοθετήθηκε από δεκάδες ψηφίσματα του ΟΗΕ, που αποτελούν τη βάση λύσης του Κυπριακού, μαζί με το διεθνές δίκαιο και το κοινοτικό κεκτημένο. Ο ορισμός αυτός υπάρχει επίσης σε πέντε κείμενα αρχών που συμφωνήθηκαν μεταξύ των ηγετών των δύο κοινοτήτων, στα πλαίσια των οποίων διεξήχθησαν μέχρι σήμερα οι διαπραγματεύσεις. Η διεθνής κοινότητα στο σύνολό της έχει υιοθετήσει αυτήν τη μορφή λύσης του Κυπριακού, περιλαμβανομένων και των πιο στενών συμμάχων μας. Επομένως, η οποιαδήποτε απομάκρυνσή μας από αυτήν τη βάση λύσης ενέχει τεράστιους κινδύνους, που θα μπορούσα να συνοψίσω α) στην εγκατάλειψή μας από τη διεθνή κοινότητα, β) την κατάρρευση ολόκληρου του οικοδομήματος των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, που όλα αυτά τα χρόνια αποτέλεσαν ασπίδα για την πλευρά μας, γ) την προώθηση της αναγνώρισης του ψευδοκράτους και δ) τη μονιμοποίηση του status quo, με μόνιμη παρουσία του τουρκικού στρατού, των εποίκων και των επεμβάσεων της Τουρκίας, με την οποία στο τέλος της ημέρας θα έχουμε σύνορα σε ένα διχοτομημένο κράτος.

ΚΩΣΤΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ
Αναπληρωτής Πρόεδρος ΕΔΕΚ

· Από τη στιγμή που η διζωνικότητα εξ ορισμού σημαίνει τη γεωγραφική διαίρεση της Κύπρου σε δύο ζώνες, μια ελληνική και μια τουρκική, εκ προοιμίου παρουσιάζει στοιχεία διαχωρισμού του λαού και του εδάφους της Κύπρου στη βάση εθνικών κριτηρίων. Όταν αυτός ο διαχωρισμός καταστεί στόχος, ο οποίος θα πρέπει να εξυπηρετείται στο διηνεκές, είναι φανερό ότι η βασική ειδοποιός διαφορά μεταξύ των δύο ζωνών είναι από τη φύση της ρατσιστική. Εάν δεν υπήρχε η ανάγκη διατήρησης αυτού του εκτρώματος, θα μπορούσαν να μετρούσαν άλλα κριτήρια συμμετοχής και άσκησης εξουσίας, τα οποία απουσιάζουν, όπως η ποιότητα των ανθρώπων, η ιδεολογία και η ικανότητά τους μέσα σε μια δημοκρατική κοινωνία. Μια κοινωνία που δεν θα διαχωρίζει τους πολίτες με βάση την εθνικότητα, το θρήσκευμα και τη γλώσσα.

· Στη διεθνή πολιτική, την ερμηνεία των όρων τη δίδει ο ισχυρός. Δέστε τι συμβαίνει σήμερα στην Ουκρανία. Επομένως, το ζήτημα της ερμηνείας τού τι σημαίνει «διζωνικότητα» είναι πολύ σοβαρό και επικίνδυνο. Δεν μπορούμε να αφήνουμε τα πράγματα στην τύχη τους, διότι σε περίπτωση που υπάρξει αδιέξοδο ή σύγκρουση ερμηνειών στο μέλλον τη ζημιά θα την πληρώσει ο κυπριακός λαός και πιθανότατα όχι εκείνοι οι οποίοι θα υπογράψουν λύση τέτοια, της οποίας το περιεχόμενο καλά-καλά δεν κατανοούν. Δεν θα πρέπει ποτέ να αφήσουμε στην Τουρκία περιθώριο να ερμηνεύσει όρους δυσνόητους ή καινοφανείς με βάση τα δικά της συμφέροντα και τη δική της ισχύ.

· Το ίδιο ψεύτικο δίλημμα και την ίδια κινδυνολογία είχαμε το 2004. Η εμπειρία έχει δείξει ότι ούτε «μικρασιατική καταστροφή» υπήρξε, ούτε η «τελευταία ευκαιρία» για λύση του Κυπριακού ήταν το σχέδιο Ανάν. Ενόσω η Κύπρος έχει γεωπολιτική και γεωοικονομική αξία στον διεθνή στίβο, έχει κάθε λόγο να διαδραματίσει τον δικό της ρόλο ως αυθύπαρκτο και νόμιμο κράτος. Ο κίνδυνος ο οποίος ελλοχεύει είναι να καταργήσουμε την Κυπριακή Δημοκρατία και να τη μετατρέψουμε σε «συνιστών κρατίδιο», προκειμένου να την εξισώσουμε με τη ζώνη που κατέχεται από τον Αττίλα, ώστε να προκύψει διζωνικό κράτος. Χάριν παραδείγματος, θα πρέπει να πούμε τι θα συμβεί εάν δεν πετύχει το «πείραμα» της διζωνικότητας με ήδη καταργηθείσα την Κυπριακή Δημοκρατία. Πού θα προστρέξουμε και ποιος θα μας ακούσει;