Η εκλογή του Μ. Ακιντζί είναι η πιο σημαντική εξέλιξη τα τελευταία χρόνια, λέει ο Μ. Α. Ταλάτ
Η παρουσία των Ν. Ανατασιάδη και Μ. Ακιντζί στην ηγεσία των δύο κοινοτήτων προοιωνίζεται την ύπαρξη καλής προόδου, γιατί και οι δύο είναι προσηλωμένοι στη λύση, εκτιμά ο πρώην ηγέτης των Τουρκοκυπρίων

Τους λόγους για τους οποίους, κατά τη γνώμη του, δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συνολική λύση με τον Δημήτρη Χριστόφια, εξήγησε, μεταξύ άλλων, σε αποκλειστική του συνέντευξη στο Sigmalive και στη «Σ» ο πρώην ηγέτης των Τουρκοκυπρίων Μεχμέτ Αλι Ταλάτ.

Ένας από τους λόγους της μη επίτευξης λύσης, σύμφωνα με τον κ. Ταλάτ, είναι ο χρόνος ο οποίος «δεν ήταν αρκετός», αφού «για τον Χριστόφια δεν ήταν επιλογή η χρήση του σχεδίου ΑΝΑΝ ως βάση».
Χαρακτήρισε, παράλληλα, την εκλογή του Μουσταφά Ακιντζί στην ηγεσία της τ/κ κοινότητας ως τη «σημαντικότερη εξέλιξη» των τελευταίων χρόνων, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι «θα υπάρξει καλή πρόοδος», διότι τόσο ο Πρόεδρος Αναστασιάδης όσο και ο Τ/κ ηγέτης προκρίνουν τη λύση.

Ισχυρίστηκε, δε, ότι η θέση πως το «κλειδί» της λύσης βρίσκεται στην Άγκυρα δεν είναι αληθής. Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι η Τουρκία ασκεί μεγάλη επιρροή στους Τ/κ, «και αυτό δεν θα αλλάξει μέχρι να υπάρξει λύση». Η Τουρκία γνωρίζει ότι, αν οι Τ/κ δεν είναι έτοιμοι, δεν μπορεί να γίνει τίποτε, είπε χαρακτηριστικά ο κ. Ταλάτ.

Σημαντικά τα ΜΟΕ, αλλά…
Αναφερόμενος στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, σημείωσε ότι, αν και είναι σημαντικά, εντούτοις δεν πρέπει να επισκιάζουν την προσπάθεια για συνολική λύση του Κυπριακού. Όπως είπε, «τα ΜΟΕ βοηθούν προς την κατεύθυνση της λύσης, αλλά παράλληλα ευνοούν τη συνέχιση του στάτους κβο».

Ανέφερε, επίσης, ότι με τον Δημήτρη Χριστόφια έγινε τεράστια πρόοδος προς την κατεύθυνση της λύσης, όμως «ο Χριστόφιας ήταν μόνος του». Ωστόσο, οι συγκλίσεις, στις οποίες καταλήξαμε, είναι θεμελιώδεις, τόνισε.
Σε σχέση με την αντιπαράθεση που ξέσπασε μεταξύ Μουσταφά Ακιντζί και Τουρκίας, ο κ. Ταλάτ είπε ότι «αυτά είναι ήσσονος σημασίας θέματα στην πολιτική ζωή».

Προτεραιότητα του Ακιντζί είναι η λύση του κυπριακού προβλήματος, σημείωσε, και συμπλήρωσε ότι ο Ακιντζί δεν έκανε κάτι για να προκαλέσει την αντίδραση της Τουρκίας. Επεσήμανε, επιπρόσθετα, ότι «όταν ήμουν εγώ ηγέτης, ποτέ δεν προτάξαμε το θέμα μητέρας-παιδιού. Ποτέ. Ποτέ δεν χρησιμοποίησα τον όρο μητέρα πατρίδα». Επιπλέον, ο κ. Ταλάτ εξήγησε τον τρόπο, με τον οποίο ο ίδιος εξέλαβε τη δήλωση του Αχμέτ Νταβούτογλου, σύμφωνα με την οποία «όταν ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ ανέλαβε την εξουσία, είχε γίνει το ίδιο, αλλά μετά πήραν όλα τον δρόμο τους».

Πυρά κατά Έρογλου
Ο Μ. Α. Ταλάτ έστρεψε, παράλληλα, τα πυρά του κατά του τέως Τ/κ ηγέτη, λέγοντας ότι με τον Ντερβίς Έρογλου στην ηγεσία της τ/κ κοινότητας δεν θα βρισκόταν λύση στο Κυπριακό, σε καμιά περίπτωση. «Ζήτησε διεθνή διάσκεψη, με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Τουρκίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Ζητούσε το ένα, ζητούσε το άλλο και φυσικά όλες του οι αξιώσεις προσέκρουαν στην αρνητική απάντηση της ε/κ πλευράς. Στη συνέχεια, διέκοψε τις συνομιλίες όταν η Κύπρος ανέλαβε την Προεδρία της ΕΕ», είπε ο κ. Ταλάτ, ξεκαθαρίζοντας ότι ο ίδιος δεν θα διέκοπτε τις συνομιλίες, λόγω της ανάληψης της Ευρωπαϊκής Προεδρίας από την Κυπριακή Δημοκρατία. «Δεν είμαι ανόητος για να το κάνω αυτό», είπε χαρακτηριστικά.

Θεμελιώδεις οι συγκλίσεις
Τα κυριότερα σημεία της συνέντευξης Ταλάτ έχουν ως εξής:
Θεωρείτε ότι οι συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν μεταξύ σας και του κ. Χριστόφια είναι ένα εργαλείο το οποίο πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρον από τους Αναστασιάδη-Ακιντζί;
Οι συγκλίσεις τις οποίες συμφωνήσαμε με τον Χριστόφια ήταν θεμελιώδεις και το κοινό ανακοινωθέν της 11ης Φεβρουαρίου του 2014 ήταν μια σύντομη περίληψη των συγκλίσεών μας. Δεν ήταν κάτι καινούργιο.

Προέκυψε από αυτές τις συγκλίσεις. Οι συγκλίσεις συνοψίστηκαν από τον Αλεξάντερ Ντάουνερ σε 77 σελίδες. Αυτό σημαίνει ότι προχωρήσαμε πολύ με τον Χριστόφια προς την κατεύθυνση της λύσης. Δεν νομίζω ότι οι δύο ηγέτες σήμερα θα κλείσουν τα μάτια σε αυτές τις συγκλίσεις. Θα τις λάβουν υπ’ όψιν. Θα τις επανεξετάσουν. Αν κάποιες από τις συγκλίσεις δεν τους ικανοποιούν, θα τις συζητήσουν ξανά. Κάποια θέματα, τα οποία δεν τους ικανοποιούν, θα τα ξανασυζητήσουν. Βεβαίως, οι συγκλίσεις στις οποίες καταλήξαμε δεν προέκυψαν από τις προσωπικές μας αντιλήψεις.

Ήταν αποτέλεσμα της εργασίας που είχε γίνει μέχρι εκείνη την περίοδο κάτω από την «ομπρέλα» των Ηνωμένων Εθνών, μεταξύ των δύο κοινοτήτων, μεταξύ των ηγετών. Λήφθηκαν υπ' όψιν όλα, όπως τα προβλήματα που ανέκυψαν από το σχέδιο Ανάν, πώς έβλεπαν οι Ε/κ και οι Τ/κ το σχέδιο. Συνοψίστηκαν όλα και περιλήφθηκαν σε αυτές τις συγκλίσεις. Άρα, δεν θεωρώ ότι όλες οι συγκλίσεις πρέπει να ξανασυζητηθούν, ούτε να ξανατύχουν διαπραγμάτευσης.
Μόνο σε εκείνα τα συγκεκριμένα πεδία που δεν είναι ικανοποιημένοι οι δύο ηγέτες;

Ακριβώς. Αυτή είναι η γνώμη μου. Συναντήθηκα με τον κ. Αναστασιάδη σε μια κοινωνική εκδήλωση και είδα ότι πράγματι είναι προσηλωμένος στη λύση. Και αυτό είναι καλό και ελπιδοφόρο σημάδι. Με τον Μουσταφά Ακιντζί νομίζω ότι θα υπάρξει καλή πρόοδος.

Θεωρείτε ότι αυτή η αλλαγή στην τ/κ κοινότητα, η ανάδειξη του Μουσταφά Ακιντζί στην ηγεσία, αποτελεί μια καλή εξέλιξη;
Είναι η πιο σημαντική εξέλιξη. Κατ' ακρίβειαν είναι ουσιαστική. Η κινητήρια δύναμη της λύσης, αντικειμενικά, πρέπει να είναι η τουρκοκυπριακή πλευρά. Άρα, αν οι Τ/κ είναι απρόθυμοι για λύση, η λύση είναι αδύνατη. Χρειαζόμαστε θέληση, δέσμευση από την τ/κ πλευρά. Οι άλλοι, η ελληνοκυπριακή πλευρά, η Ελλάδα, η Τουρκία και άλλοι «παίκτες» ακολουθούν. Άρα, η αλλαγή στην ηγεσία της τ/κ κοινότητας είναι ουσιαστική.

Το «κλειδί» είναι στην τ/κ κοινότητα
Θέση της ε/κ πλευράς είναι ότι το «κλειδί» της λύσης βρίσκεται στην Τουρκία. Εσείς νιώσατε κάποια πίεση από την Τουρκία, όταν ήσασταν ο ηγέτης της τ/κ κοινότητας;
Υπάρχει μια εμμονή. Δεν είναι αλήθεια. Δεν πρόκειται να αλλάξουν γνώμη οι Ελληνοκύπριοι για το κλειδί της λύσης και φοβάμαι ότι ακόμα και μετά τη λύση θα προσπαθούν να επιρρίπτουν την ευθύνη για το κάθε πρόβλημα στην Τουρκία. Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο και πρέπει να αλλάξει η άποψη των Ε/κ. Προσωπικά θέλω να κάνω ό,τι μπορώ για να πείσω τους Ελληνοκυπρίους. Πράγματι, η Τουρκία ασκεί μεγάλη επιρροή στους Τ/κ, και ο λόγος είναι ότι οι Τ/κ δεν αναγνωρίζονται από κανέναν παράγοντα ή κράτος διεθνώς, παρά μόνον από την Τουρκία. Οικονομικά, πολιτικά και σε κάθε άλλη έκφανση. Άρα, η επιρροή της Τουρκίας είναι αναπόφευκτη. Είναι πολύ μεγάλη.

Αυτό είναι αλήθεια. Και δεν θα αλλάξει, μέχρι να υπάρξει λύση, και ειδικότερα με την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, αυτός ο παράγοντας θα εκλείψει γρήγορα. Διαφορετικά, η επιρροή της Τουρκίας είναι ξεκάθαρη. Αλλά, αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία αποφασίζει για όλα. Αυτό είναι εντελώς λάθος. Αν αυτό ισχύει, τότε τι αλλάζει μεταξύ της δικής μου περιόδου και της εποχής του Έρογλου; Και τι αλλάζει τώρα μεταξύ της εποχής του Έρογλου και της εποχής του Ακιντζί; Όπως όλοι ξέρουν, η Τουρκία δεν έμεινε πολύ ικανοποιημένη από τη νίκη του Ακιντζί, αλλά η τουρκική πλευρά γίνεται πιο ενθουσιώδης βλέποντας τους Τ/κ να έχουν αυτήν τη θετική διάθεση για λύση. Αυτό σημαίνει ότι η τ/κ πλευρά επηρεάζει την Τουρκία στο Κυπριακό. Η Τουρκία γνωρίζει ότι αν οι Τ/κ δεν είναι έτοιμοι, δεν μπορεί να γίνει τίποτε.

Ο Χριστόφιας ήταν μόνος…
Κρίνοντας εκ των υστέρων και πιο ψύχραιμα, ποιοι ήταν οι βασικοί λόγοι για τους οποίους δεν φθάσατε σε λύση με τον Πρόεδρο Χριστόφια;
Θυμάστε όταν ο Μπαν Κι Μουν επισκέφθηκε το νησί… Γιατί το έκανε; Ζήτησε από τους ηγέτες να δηλώσουν από κοινού τα όσα είχαν συμφωνήσει μέχρι εκείνη τη στιγμή. Το ζήτησε αυτό, επειδή ήθελε να καταγράψει τα συμφωνηθέντα μέχρι εκείνη τη στιγμή, ώστε, σε περίπτωση αλλαγής της ηγεσίας, να συνεχιστεί η διαδικασία από εκεί που έμεινε.

Ο Χριστόφιας δεν δέχθηκε και δεν μπορέσαμε τότε να προβούμε σε κοινή δήλωση. Μάλλον η ε/κ πλευρά ήταν απρόθυμη να προχωρήσει σε κοινή δήλωση αποδοχής των συμφωνηθέντων. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν φθάσαμε σε συνολική λύση. Ζητούσα από την ε/κ πλευρά να είναι πιο γρήγορη, να επισπεύσει τη διαδικασία, να κάνει συνεχείς συναντήσεις με τη βοήθεια του διεθνούς παράγοντα και κάποτε με τη βοήθεια της Ελλάδας και της Τουρκίας.

Ο Χριστόφιας δεν το έκανε, με τη δικαιολογία ότι η ε/κ πλευρά δεν είναι έτοιμη για γρήγορη λύση. Οι κυβερνητικοί του εταίροι ήταν εναντίον της λύσης. Το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ ήταν εναντίον. Ό Αναστασιάδης τον στήριξε για κάποιο διάστημα, όμως στη συνέχεια απέσυρε τη στήριξή του και ο Χριστόφιας ήταν μόνος. Αυτό ήταν το πρόβλημα, δεν είχαμε άλλο πρόβλημα με τον Χριστόφια. Το δεύτερο πρόβλημα αφορούσε το περιουσιακό. Η ε/κ πλευρά ζητούσε να επιστρέψουμε στην προ του 1974 εποχή, κάτι που δεν είναι δυνατόν.

Μόνο στο περιουσιακό δεν είχαμε πρόοδο. Στα υπόλοιπα θέματα κάναμε τεράστια πρόοδο. Αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος δεν ήταν αρκετός για εμάς, για να βρούμε λύση στα προβλήματα. Διαπραγματευόμασταν με τον κ. Χριστόφια μόνο για ενάμιση χρόνο.