Η ΕΛΠΙΔΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΣΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ 'Η ΜΗΠΩΣ ΑΚΟΜΗ ΕΝΑΣ «ΥΠΟΤΕΛΗΣ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ»

Ολόκληρη η πορεία του νέου Τουρκοκύπριου ηγέτη δεν συνάδει με το «ένας ακόμα αχυράνθρωπος της Άγκυρας», καθώς ανήκει σε εκείνη τη μερίδα Τουρκοκυπρίων που θέλουν να δουν την Τουρκία «να μην μπλέκεται τόσο πολύ στα πόδια τους»

Σχεδόν πάντα υπάρχουν εκλογές που έρχονται... Και δημιουργείται προσδοκία. Και στο τέλος πάντα δεν γίνεται τίποτα. «Η Άγκυρα τελικά επιστρέφει στο κατοχικό κεκτημένο», όπως θύμιζε αυτές τις μέρες καθηγητής πανεπιστημίου στο ακροατήριό του

Το πιο δύσκολο κομμάτι του προέδρου Αναστασιάδη στις διαπραγματεύσεις είναι η λεγόμενη διεθνής πτυχή και η ασφάλεια. Λύση με τουρκικό στρατό στην Κύπρο δεν γίνεται και η Άγκυρα δεν φαίνεται διατεθειμένη να αποσύρει τον στρατό της

Είναι ο Μουσταφά Ακιντζί η ελπίδα για μια καλή συμφωνία στο Κυπριακό ή μήπως ένας ακόμα «υποτελής της Άγκυρας»; Θα ξεκινήσει διαδικασία η οποία γρήγορα θα επιταχυνθεί και θα φτάσουμε σε «ακτίνα συμφωνίας», όπως κωδικοποιούν τα πράγματα στη γλώσσα των Ηνωμένων Εθνών; Ή, αντίθετα, θα μπουν στη μέση… κόκκινες γραμμές από την Άγκυρα και γρήγορα θα αποδειχτεί ότι έχουμε «ένα βήμα μπροστά και δυο βήματα πίσω»;

Ξεκαθάρισμα ή απλή «παράσταση» η παρέμβαση Ερντογάν;

Ολόκληρη η πορεία του νέου Τουρκοκύπριου ηγέτη δεν συνάδει με το «ένας ακόμα αχυράνθρωπος της Άγκυρας». Ο Ακιντζί ανήκει σε εκείνη τη μερίδα Τουρκοκυπρίων που θέλουν να δουν την Τουρκία «να μην μπλέκεται τόσο πολύ στα πόδια τους». Είναι βέβαιο πως τον επέλεξαν οι Τ/κ και γι’ αυτό. Αυτό ήταν και το νόημα της αντίδρασης του πανίσχυρου Ταγίπ Ερντογάν. Θέλησε από την πρώτη στιγμή να του θυμίσει ποιος πραγματικά κάνει κουμάντο και να τον πειθαναγκάσει δημόσια να εγκαταλείψει τις… «επιπόλαιες ιδέες».

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι δεν πρέπει να δίνουμε σημασία, γιατί ο Ερντογάν «έπρεπε» να πει κάτι τέτοιο για τα αφτιά του τουρκικού ακροατηρίου. Άλλοι εκτιμούν ότι στην Τουρκία θα έχουν σύντομα βουλευτικές εκλογές και έτσι υπάρχει «σκοπιμότητα». Θεωρούν ότι μετά τις τουρκικές εκλογές θα υπάρξει «απίστευτη επιτάχυνση», αφού το δόγμα λέει ότι «η Άγκυρα ωρίμασε και είναι έτοιμη». Τέτοιες ερμηνείες καταγράφηκαν πολλές φορές μέχρι τώρα. Σχεδόν πάντα υπάρχουν εκλογές που έρχονται... Και δημιουργείται προσδοκία. Και στο τέλος πάντα δεν γίνεται τίποτα. «Η Άγκυρα τελικά επιστρέφει στο κατοχικό κεκτημένο», όπως θύμιζε αυτές τις μέρες καθηγητής πανεπιστημίου στο ακροατήριό του.

Πού χωλαίνει το «μέτωπο ΔΗΣΥ - ΑΚΕΛ»;

Το στοιχείο εκείνο που θα πρέπει να λάβει υπόψη η ελληνική πλευρά και ιδιαίτερα ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είναι ότι οι Τουρκοκύπριοι που φαίνονται έτοιμοι να «απογαλακτιστούν» από την Τουρκία, στο πρότυπο του ίδιου του Μουσταφά Ακιντζί, θεωρούν δεδομένη την προστασία που τους δίνει η «κρατική υπόσταση» των κατεχομένων. Δεν πρόκειται δηλαδή να δεχτούν να εξαλειφθεί αυτή η προστασία. Συνεπώς, πώς γίνεται ομοσπονδία όταν οι πιο προοδευτικοί Τουρκοκύπριοι θα θέλουν να έχουν και στο μέλλον μια καθαρά ξεχωριστή οντότητα;

Το παζλ γίνεται ακόμα πιο δύσκολο αν σκεφτεί κανένας πως ό,τι και αν γίνει στη Λευκωσία και στις διακοινοτικές, τελικά η Τουρκία δεν πρόκειται ούτε να παραιτηθεί από τις Εγγυήσεις ούτε από τη θέληση να έχει τον «τελευταίο λόγο» στην Κύπρο.

Το να υπάρχει μια ξεχωριστή τουρκοκυπριακή οντότητα δε φαίνεται να ενοχλεί ιδιαίτερα το κόμμα του Νίκου Αναστασιάδη. Αντίθετα, από τον ΔΗΣΥ ακούστηκαν κατά καιρούς σκέψεις για «όσο το δυνατό πιο χαλαρή ομοσπονδία». Πιστεύουν ότι αυτό θα ήταν αποδεκτό αν εξασφαλίζεται το κεντρικό κράτος και εφόσον επιστραφούν αρκετά εδάφη και γίνουν καλές ρυθμίσεις στο περιουσιακό. Την ίδια στιγμή όμως δεν ικανοποιούν όλα αυτά καθόλου το ΑΚΕΛ. Στη διάρκεια της προεδρίας του, ο Δημήτρης Χριστόφιας διαπραγματευόταν για ακριβώς το αντίθετο. Όσο το δυνατό πιο «σφικτή» ομοσπονδία, με αρμοδιότητες και εξουσίες στο κεντρικό κράτος. Από τη μεριά του ΔΗΣΥ το απέδιδαν σε «συγκεντρωτική νοοτροπία» και σε «κατάλοιπο σοβιετικής σκέψης» που δεν έχει θέση στο Κυπριακό. Εδώ φαίνεται να σπάζει και το «μέτωπο» ΔΗΣΥ-ΑΚΕΛ, για το οποίο γίνεται τόση συζήτηση.

Ξεχωριστή οντότητα έναντι εδαφών-περιουσιών;

Δεν θα είναι όμως αυτή η μεγαλύτερη δυσκολία του προέδρου στις διαπραγματεύσεις που εξαγγέλλονται. Το πιο δύσκολο κομμάτι είναι η λεγόμενη διεθνής πτυχή και η ασφάλεια. Λύση με τουρκικό στρατό στην Κύπρο δεν γίνεται και η Άγκυρα δεν φαίνεται διατεθειμένη να αποσύρει τον στρατό της. Όπως έδειξε η εμπειρία με το Σχέδιο Ανάν, ίσως δεν θα είναι έτοιμη να το κάνει ούτε αμέσως με μια υπογραφή.

Μεταφέρω σκέψη που ακούστηκε από σημαίνον πολιτικό στέλεχος της ίδιας της Πινδάρου. «Θα ήμουν ο πρώτος», έλεγε, «που θα πίστευε και θα εμπιστευόταν αυτά που λέει ο Ερντογάν για λύση και όταν ομνύει πίστη στην ειρήνη, αν έβλεπα την Τουρκία τα τελευταία χρόνια να αποσύρει εθελοντικά δύο χιλιάδες στρατό τον χρόνο από την Κύπρο. Αυτό θα ήταν πραγματικό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Κάτι τέτοιο όμως δεν συμβαίνει καθόλου.

Αντίθετα, η μεγάλη Τουρκία εμφανίζεται και σήμερα προστάτης της μικρής τουρκικής πατρίδας στην Κύπρο». Η ίδια σχολή σκέψης στο κυβερνών κόμμα έχει αμφιβολίες και για την επιστροφή εδαφών. Το 2004, σημείωνε βουλευτής της Επαρχίας, μας είπαν ότι κάποια εδάφη θα έρχονταν σε ελληνική διοίκηση μετά από «μεταβατική περίοδο» αρκετών χρόνων και αφού πρώτα γίνονταν οι προετοιμασίες. «Συνεπώς, αν η Τουρκία σκόπευε να τα επιστρέψει, γιατί δεν φρόντισε από τον καιρό που είχαμε μήνα μέλιτος Χριστόφια-Ταλάτ να άρχιζε την προετοιμασία; Αντίθετα, είχαμε και οικοδομικό οργασμό!..».

Αλλάζει κάτι στις «κόκκινες γραμμές» της Άγκυρας;

Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι πάντως κρίσιμες. Θα δείξουν τι σημαίνει η επικράτηση του Μουσταφά Ακιντζί. Πολλοί περιμένουν να μετρήσουν μέχρι πού μπορεί να φτάσει η σχετική «αυτονομία Ακιντζί» από την Άγκυρα. Ξένοι διπλωμάτες και κυβερνήσεις προσπαθούν ήδη να ενισχύσουν την προσπάθεια του Τουρκοκύπριου ηγέτη. Το ερώτημα είναι «τι και πόσες τρικλοποδιές» θα θελήσει να του βάλει ο «Μεγάλος Αδελφός»;

Παλιός διπλωμάτης με πείρα στο Κυπριακό και στα ελληνο-τουρκικά έλεγε ότι ο Ακιντζί στο βάθος δεν ενοχλεί καθόλου τον Ερντογάν. Κρίνει ότι η πρώτη κίνηση του προέδρου της Τουρκίας ήταν «καθαρά συμβολική». Ήθελε να υπενθυμίσει απλώς τους «κανόνες του παιχνιδιού». Αλλά δεν θα εμποδίσει τις κινήσεις του νέου εκπροσώπου των Τουρκοκυπρίων στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Αντίθετα, στα θέματα «χαμηλής πολιτικής» η τουρκική πλευρά θα γράψει πόντους με την καλή θέλησή του.

Ο ίδιος διπλωμάτης θεωρεί ότι ο πρόεδρος Αναστασιάδης δεν θα έπρεπε να «παρασυρθεί πολύ», γιατί σε κάποια στιγμή και αφού θα μαζευτεί «σημαντική πρόοδος» για να λύνει τα χέρια των Ηνωμένων Εθνών, κινδυνεύουμε να βρεθούμε μπροστά σε εκπλήξεις. Τότε, προβλέπει, η Άγκυρα θα θέσει τους «απαράβατους όρους» και θα «ξυπνήσουμε άσχημα», διαπιστώνοντας ότι δεν εγκαταλείπει με κανένα τρόπο τον έλεγχο της Κύπρου.

Σύμφωνα με ένα τέτοιο σενάριο, οι Ελληνοκύπριοι θα πιεστούν και θα προσπαθήσουν να δώσουν δείγματα ότι είναι έτοιμοι να «μοιραστούν την εξουσία». Αυτό μάλιστα δεν φαίνεται να ενοχλεί όπως πιο παλιά. Πολλοί από εκείνους έχουν επιδεικτικά γυρίσει την πλάτη στην πολιτική, δεν διστάζουν να δηλώνουν με πίκρα αλλά και κυνισμό πως: «με αυτά που είδαμε και μάθαμε τα τελευταία χρόνια για τους δικούς μας, τι διαφορά θα είχε αν στα πόστα είναι πιο πολλοί Τουρκοκύπριοι; Μπορεί να είναι και καλύτερα...».

Άνθρωπος από ξένη πρεσβεία μάς έλεγε ότι ακόμα και οι ιδέες για «εγγυήσεις τρίτων», που θα έβγαζαν από το παιχνίδι την Τουρκία, δεν είναι ρεαλιστικές. Εξηγούσε ότι το αόριστο σχήμα για «ευρωπαϊκές εγγυήσεις» δεν έχει προηγούμενο ούτε θεσμικό πλαίσιο. Εξάλλου, προσθέτει, η Τουρκία θα το συνδύαζε αμέσως με την πλήρη ένταξή της, οπότε γκρεμίζεται αμέσως. Αλλά και για τις «εγγυήσεις του ΝΑΤΟ», που συχνά ακούγονται σε πολιτικά πηγαδάκια, σημειώνει πως δεν είναι καθόλου απλές. Η Τουρκία θα τις απορρίπτει πάντα και αν κάποτε τις συζητούσε θα επέβαλλε να ονομάζονται Νατοϊκές αλλά να είναι… καθαρά τουρκικές!

Το «οικονομικό δέλεαρ»;

Μεγάλη θέση στις συζητήσεις έχει και το «οικονομικό». Αρκετοί πιστεύουν ότι «αυτή τη φορά θα είναι πρόσθετο κίνητρο». Άλλωστε, κυκλοφορεί ευρέως η πρόβλεψη για «μεγάλες προοπτικές επενδύσεων και ανάπτυξης με τη λύση». Εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνοκύπριοι είναι πολύ πιεσμένοι οικονομικά. Δεκάδες χιλιάδες καταχρεωμένοι και χωρίς πολλές ελπίδες άμεσα βλέπουν και κίνδυνο να χάσουν περιουσίες εξαιτίας των δανείων τους. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον πολλοί επενδύουν ότι θα ιδωθεί με διαφορετικό φακό μια συμφωνία στο Κυπριακό.

Υπάρχουν όμως και οι… σκεπτικιστές. «Πράγματι, μπορεί να υπάρξουν μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης. Θα χρειαστεί όμως εξίσου τεράστια χρηματοδότηση. Από πού θα έρθει; Μόνο και μόνο για να κατοικηθεί και να γίνει κέντρο οικονομικής δραστηριότητας η Αμμόχωστος χρειάζονται αρκετά δισεκατομμύρια». Με νόημα θύμιζε το φιάσκο της «διεθνούς διάσκεψης δωρητών» του 2004. Και στο οικονομικό επιτελείο της Κυβέρνησης δεν δείχνουν να… μεθούν με τον ενθουσιασμό για το οικονομικό κίνητρο.

Υπενθυμίζουν μάλιστα την οικονομική δομή του Σχεδίου Ανάν με τρία ερωτήματα. Πρώτον, τι θα γίνει με το τεράστιο δημόσιο χρέος; Τότε η Κύπρος χρωστούσε 5-6 δις, ενώ σήμερα σχεδόν 20 δις. Άρα ποια Κυπριακή Δημοκρατία θα ξεχρεώσει την Τρόικα; Δεύτερο, τι θα γίνει με τις τράπεζες που λειτουργούν στα κατεχόμενα; Το προηγούμενο σχέδιο έλεγε να… «απορροφηθούν». Αν περνούσαν όμως αυτές οι τράπεζες στρες-τεστ δεν θα είχαμε την επόμενη στιγμή κουρέματα; Και τρίτο και πιο σημαντικό, ποιος και πώς θα συντηρεί αυτό το πολυδαίδαλο και πολυκέφαλο νέο κράτος που θα δημιουργηθεί;

Ατέλειωτα τα ερωτήματα. Ατελείωτες και οι προβλέψεις και οι εκτιμήσεις, αλλά και οι εμμονές σε απόψεις. Ευτυχώς που όλα τελικά θα κριθούν το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα…