ΕΦΤΑΣΕ ΣΤΑ ΥΨΗΛΟΤΕΡΑ ΔΩΜΑΤΑ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑ

Η αλληλεξάρτηση των τριών εξουσιών οδήγησε στην καταστροφή, η καταστροφή στις προσπάθειες για κάθαρση, οι προσπάθειες για κάθαρση στη θεσμική κρίση και η θεσμική κρίση στην ευκαιρία για αλλαγές

Όλα έγιναν λόγω και της ανοχής των πολιτών, οι οποίοι δεν απαιτούσαν, όπως κάνουν σήμερα, την τιμωρία των ενόχων. Τότε φυσικά ήταν η εποχή των παχιών αγελάδων, οπότε όλοι τρώγαμε και κανείς δεν παραπονιόταν. Τώρα, όμως, πεινάσαμε και θυμηθήκαμε την κάθαρση

Ακούσαμε πολλά από πολλούς και έχουμε δει πολιτικούς, νομικούς και δημοσιογράφους στην ολομέτωπη και άκρως βίαιη σύγκρουση μεταξύ της Εκτελεστικής εξουσίας με τη Δικαστική εξουσία, αλλά και τον αιματηρό εμφύλιο στη Νομική Υπηρεσία μεταξύ Γενικού και Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα. Όλοι συμφωνούν πως οι συγκρούσεις έχουν οδηγήσει το κράτος σε μιαν άνευ προηγουμένου θεσμική κρίση. Έχουν, επίσης, προκαλέσει την οργή και την πλήρη απαξίωση των πολιτών έναντι των θεσμών.

Αξίζει να αναφέρουμε ξανά χαρακτηριστική δήλωση του Προέδρου της Βουλής, Γιαννάκη Ομήρου, ότι τα όσα διαδραματίζονται τις τελευταίες μέρες αποτελούν τα συμπτώματα μιας βαθμιαίας κατολίσθησης των θεσμών, που περιέρχονται πλέον σε πλήρη απαξίωση. «Πράξεις και ενέργειες που είναι δυνατό να οδηγήσουν σε συνταγματική εκτροπή και αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας των θεσμών, συνιστούν ευθεία απειλή για την ακεραιότητα του πολιτεύματος», συμπλήρωσε ο Πρόεδρος της Βουλής. Ενδεικτική της κατάστασης ήταν και η τοποθέτηση του Προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου, Δώρου Ιωαννίδη, ότι η μόνη ζημιωμένη από όλη αυτήν την ιστορία είναι η δικαιοσύνη.

Το πόρισμα που τάραξε τα νερά

Μεταξύ των σοβαρότερων επεισοδίων που οδήγησαν σε αυτή τη θεσμική κρίση ήταν η έντονη αντιπαράθεση, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας με τη Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας. Τα ήδη ανήσυχα νερά τάραξε για τα καλά το πόρισμα του ανεξάρτητου ποινικού ανακριτή Παναγιώτη Καλλή, ο οποίος συμπέρανε, κατόπιν διερεύνησης, ότι ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας διέπραξε αδικήματα δωροδοκίας και δωροληψίας. Η υπόθεση αυτή αναμένεται να πάρει τον δρόμο της δικαιοσύνης.

Ακολούθησαν οι σοβαρότατες καταγγελίες του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα εναντίον του Γενικού Εισαγγελέα, τις οποίες διερευνά η Αστυνομία. Κατά πόσο ευσταθούν οι καταγγελίες του Βοηθού ή εάν αποτελούν ένα προπέτασμα καπνού ή μια προσπάθεια αποπροσανατολισμού από την επικείμενη δίωξή του, όπως υποστηρίζει ο Γενικός Εισαγγελέας, μόνο ο χρόνος θα καταδείξει. Ας μην προτρέχουμε να κρίνουμε τίποτα και κανέναν. Το κερασάκι στην τούρτα της θεσμικής κρίσης ήταν, για πολλούς, ο πρωτοφανής χαρτοπόλεμος μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Γενικού Εισαγγελέα.

Ο Κώστας Κληρίδης διέκρινε μια οργανωμένη προσπάθεια παρέμβασης στο έργο του προκειμένου να προστατευτεί ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου, με το Προεδρικό να απορρίπτει τον ισχυρισμό και να προτάσσει την ανάγκη προστασίας των θεσμών, διαμέσου της διερεύνησης όλων των καταγγελιών εις βάρος τους. Ουσιαστικά αυτή η άνευ προηγουμένου θεσμική κρίση προέκυψε μετά από ένα ντόμινο ποινικών ερευνών, αποκαλύψεων, δηλώσεων και παρεμβάσεων, με πρωταγωνιστές την Εκτελεστική, τη Δικαστική και τη Νομοθετική εξουσία, χωρίς να παραγνωρίζουμε και τη συμβολή, θετική ή αρνητική, της, ανεπίσημα, «τέταρτης εξουσίας», των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.

Αλληλεξάρτηση εξουσιών

Η θεσμική κρίση, όμως, έχει και βαθύτερα αίτια. Το Σύνταγμα προβλέπει πως οι τρεις εξουσίες (Εκτελεστική, Νομοθετική, Δικαστική) θα πρέπει να είναι ανεξάρτητες. Μόνο έτσι διασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία του κράτους. Να σημειωθεί πάντως πως η εφαρμογή αυτής της αρχής δεν είναι απόλυτη. Από την άλλη, στην Κύπρο παρατηρείται μια αλληλεξάρτηση μεταξύ των εξουσιών, έως και φαινόμενα πελατειακών σχέσεων. Για αρκετά χρόνια η Δικαστική εξουσία, και συγκεκριμένα αριθμός ατόμων που ασκούσαν επιρροή από τα στάδια της διερεύνησης μιας υπόθεσης μέχρι τα στάδια της αποπεράτωσής της στο δικαστήριο, όχι μόνο δεν αντιλήφθηκαν την πολιτική, τραπεζική και δημοσιονομική κρίση που ερχόταν, αλλά αποτέλεσαν μέρος του κατεστημένου που οδήγησε την χώρα στην καταστροφή.

Αυτά τα άτομα παρέμειναν ατιμώρητα σε όλα τα επίπεδα, με αποτέλεσμα να διογκωθεί σε τρομακτικά επίπεδα η διαφθορά και, κατ' επέκταση, η διάβρωση της ανεξαρτησίας των εξουσιών. Όλα έγιναν λόγω και της ανοχής των πολιτών, οι οποίοι δεν απαιτούσαν, όπως κάνουν σήμερα, την τιμωρία των ενόχων. Τότε, φυσικά, ήταν η εποχή των παχιών αγελάδων, οπότε όλοι τρώγαμε και κανείς δεν παραπονιόταν. Τώρα, όμως, πεινάσαμε και θυμηθήκαμε την κάθαρση.

Το τελευταίο διάστημα οι τρεις εξουσίες, ικανοποιώντας τη λαϊκή απαίτηση για κάθαρση, επιχειρούν να επαναφέρουν την τάξη, οδηγώντας δεκάδες πρόσωπα ενώπιον της δικαιοσύνης. Φυσικά το έγκλημα δεν μπορεί να παταχθεί πλήρως. Η παρανομία υπάρχει από τότε που υπάρχει ο άνθρωπος και δεν έχει εξαλειφθεί σε καμιά εποχή και καμιά χώρα. Μπορεί όμως να περιοριστεί σημαντικά μέσω της παραδειγματικής τιμωρίας. Και αυτή είναι η δουλειά της Δικαστικής εξουσίας, η οποία σήμερα δείχνει -μετά και τις πρόσφατες καταδίκες ατόμων με δημόσια αξιώματα- ότι κάνει καλύτερη δουλειά από ποτέ.

Μάλιστα, το κουβάρι της διαφθοράς, καθώς αυτό ξετυλίγεται, οδηγεί πλέον σε άλλοτε δύσβατα σημεία και, συγκεκριμένα, στα υψηλότερα δώματα και των τριών εξουσιών, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της Δικαστικής εξουσίας. Αυτή η εξέλιξη φαίνεται να προκάλεσε και τις τελευταίες έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ των ανώτατων στελεχών των τριών εξουσιών. Συμφωνούμε, λοιπόν, με τη θέση ότι έχει δημιουργηθεί μια άνευ προηγουμένου θεσμική κρίση. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται και το θετικό της όλης κατάστασης.

Η θεσμική κρίση, όπως και η οικονομική κρίση, παρά τα δεινά που τις συνοδεύουν, αποτελούν μια μοναδική ευκαιρία για αλλαγή. Όταν όλα βγουν στη φόρα, τότε όλοι βγαίνουν από τα καβούκια τους και επικεντρώνονται στα προβλήματα. Έτσι τιμωρούνται οι υπαίτιοι, αναθεωρείται ο τρόπος λειτουργίας των θεσμών, καθώς και τα κριτήρια επιλογής των προσώπων που τους υπηρετούν. Μέσα από αυτήν την κρίση, ας αλλάξουμε.