Πάμε προς κατάρρευση όλων των θεσμών…

Τελικά είτε κάτι πολύ σάπιο φαίνεται να υπάρχει στο μαρμάρινο μέγαρο της λεωφόρου Κένεντι, είτε σκοτεινές δυνάμεις επιχειρούν να εξουδετερώνουν (με επιτυχία) κάθε φορά τον ένοικο...

Προτού καλά-καλά καθίσει η σκόνη από προηγούμενα τραγελαφικά αλλά και επώδυνα επεισόδια στην Κεντρική Τράπεζα, τις μέρες αυτές η Χρυστάλλα Γιωρκάτζη τράβηξε ακόμα μια φορά το φως όλων των προβολέων πάνω της. Με τη διαφορά ότι το... θέαμα που προβλήθηκε τώρα ήταν «σχεδόν ακατάλληλο για ανηλίκους». Ακόμα και πολύ συγκρατημένα πολιτικά στελέχη από όλους τους χώρους παραδέχονται πια ότι «πάμε για γενικό χάος και δεν θα μείνει όρθιος κανένας θεσμός». Τελικά, είτε κάτι πολύ σάπιο φαίνεται να υπάρχει στο μαρμάρινο μέγαρο της λεωφόρου Κένεντι, είτε σκοτεινές δυνάμεις επιχειρούν να εξουδετερώνουν (με επιτυχία) κάθε φορά τον ένοικο...

Δυο όψεις συνυπάρχουν

Μετά από μια σειρά «βομβών» μεγατόνων που έσκασαν την Πέμπτη στη Βουλή και αφού το επόμενο πρωί είδε, όπως αναμενόταν, το φως της δημοσιότητας η περίφημη «λίστα Γιωρκάτζη» με δάνεια βουλευτών, εκπρόσωπος της Τράπεζας Κύπρου εξέφραζε στο ραδιόφωνο βαθιά ανησυχία. «Μόλις πάμε να βρούμε τα πόδια μας, προκύπτει αναστάτωση και μπέρδεμα. Με νόημα καλούσε όλους να σκεφτούν τι θα γινόταν αν δίναμε τέτοιες εικόνες τότε που η τράπεζα έπρεπε να βρει πρόσθετες επενδύσεις περίπου ένα δισεκατομμύριο, για να συνεχίσει την πορεία της...

Την ίδια ακριβώς στιγμή στα Πολεμίδια, ένας απελπισμένος δανειολήπτης έφτανε με... πολιτική συνοδεία στο υποκατάστημα της τράπεζας, για να παραδώσει τα κλειδιά του σπιτιού του. Απηυδισμένος εγκατέλειπε πια την προσπάθεια να κυνηγά από πίσω ένα δάνειο που όσο κι αν το πλήρωνε, εκείνο μεγάλωνε! Ακούγεται εντελώς παράλογο και απίθανο. Αλλά στα κυπριακά τραπεζικά χρονικά μπορεί και να γίνεται. Ένας από τους λόγους είναι πως φαίνεται να αποφάσισε ή «τον είχαν ψήσει», όπως καταγγέλλει, να δανειστεί με ρήτρα ελβετικού φράγκου.

Ως γνωστόν, από την ώρα που αποφάσισαν οι ελβετικές Αρχές να αλλάξουν νομισματική πολιτική, η επιβάρυνση στην άλλη άκρη της Ευρώπης, ακόμα και σε ένα νοικοκύρη δανειολήπτη στα Πολεμίδια, έγινε δυσβάστακτη. Μα πώς γίνεται -διερωτήθηκε στο παρελθόν βετεράνος τραπεζικός με θητεία στο εξωτερικό- στην Κύπρο να χρησιμοποιούν συναλλαγματική ρήτρα σε δάνεια τα νοικοκυριά; Η ωμή αλήθεια είναι πως η διαφορά τελικά βρίσκεται ανάμεσα στο «αποφάσισε να δανειστεί με ρήτρα φράγκου» και στο «τον έψησαν»...

Πάντως τέτοιες υποθέσεις, αλλά και άλλες αρκετά διαφορετικές αναμένεται να έρχονται συνεχώς στην επιφάνεια το επόμενο χρονικό διάστημα. Στον τραπεζικό τομέα παρακολούθησαν τη συμβολική κίνηση της «κατάθεσης των κλειδιών» με... προβληματισμό! Γιατί κανένας δεν ξέρει πού μπορεί να οδηγηθούν τα πράγματα, κυρίως μετά την εφαρμογή των νέων νομοθεσιών, που φαίνεται ότι τελικά θα εγκριθούν έστω και δύσκολα από τη Βουλή.

Επίπεδο κουτσομπολιού και εικόνες θεσμικής διάλυσης

Απέναντι σε αυτήν την πολύ δύσκολη πραγματικότητα, το θεσμικό πλαίσιο δίνει εικόνα διάλυσης. Σ’ ένα σημείο είχε σίγουρα δίκιο στα όσα είπε στη Βουλή η Χρυστάλλα Γιωρκάτζη. Ότι όλη αυτή η συζήτηση φέρνει πολύ στο... «κουτσομπολίστικο κατιναριό». Όμως κουτσομπολιό δεν φαίνεται να ήταν η αντιμετώπιση της ίδιας από τους άλλους. Δεν έκανε «κουτσομπολιό» με αυτά που είπε ο Εκτελεστικός Σύμβουλος της Κεντρικής Τράπεζας Στέλιος Κοιλιάρης. Στην ουσία, περιέγραψε λειτουργία διοικητικού συμβουλίου σε επίπεδο κουτσομπολιού... Το «επίπεδο κουτσομπολιού» φαίνεται να είναι το πνεύμα διαχείρισης που επικρατεί ακόμα και στις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της εποπτικής Αρχής, αν πράγματι αληθεύουν όσα φοβερά εξομολογήθηκε ο ήδη παραιτηθείς Εκτελεστικός. Με δεδομένη την ετοιμότητά του να καταθέσει ενόρκως.

Η επιχειρηματολογία της Διοικητού για υψίστης σημασίας ζητήματα ήταν ότι ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας «είναι... αγορασμένος» και ότι ο νομικός σύμβουλος και πρώην Γενικός Εισαγγελέας Α. Μαρκίδης της είπε κάτι που ο ίδιος την επομένη διέψευδε δημόσια κατηγορηματικά, λέγοντας ότι της είπε ακριβώς το αντίθετο! Ταυτόχρονα, στο περιβάλλον της «έκανε βόλτες» αυτή η περίφημη λίστα, την οποία όλοι κατήγγειλαν με βδελυγμία και η ίδια η τράπεζα που την αφορούσε σημείωσε ότι δεν είναι ακριβής, ούτε φυσικά και προς δημοσιοποίηση.

Αποφεύγοντας όμως και αυτή η πλευρά να τοποθετηθεί ευθαρσώς στην ταμπακέρα του ζητήματος. Εάν, δηλαδή, βουλευτές νομιμοποιούνται να οριοθετούν και να αποφασίζουν το πλαίσιο των εκποιήσεων, την ώρα που «έχουν στους ώμους τους» μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Την ώρα, μάλιστα, που υπάρχει ρητός κανονισμός της Βουλής, ο οποίος υποχρεώνει τους βουλευτές να δηλώνουν το άμεσό τους συμφέρον σε αυτά που ψηφίζουν.

Κάτι πολύ στραβό και στο φόντο υποθέσεις δισεκατομμυρίων

Πάντως, είναι γενικά αποδεκτό ότι κάτι πολύ στραβό σέρνεται στα δώματα της Κεντρικής Τράπεζας. Δεν μιλάμε πια μόνο για «πόλεμο εξουσίας», δηλαδή ποιος και πώς θα ελέγξει τι. Αλλά μιλάμε και για συμφέροντα δισεκατομμυρίων.

Μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια είναι το συμφέρον των παλαιών καταθετών της Λαϊκής Τράπεζας, αλλά και άλλων πιστωτών. Τα χρήματα, δηλαδή, που αναμένονται από την πώληση της όποιας περιουσίας έχει απομείνει. Για τη διάθεση αυτής της περιουσίας η Διαχειρίστρια, που ας σημειωθεί έφυγε (και αυτή) πυροβολώντας, λαμβάνει βαθμό πολύ πιο κάτω από τη βάση. Στην ουσία, τα περισσότερα περιουσιακά στοιχεία τής πάλαι ποτέ Λαϊκής έγιναν καπνός λόγω... αδράνειας.

Μεγαλύτερης όμως εμβέλειας είναι δικαστικές υποθέσεις που αναμένεται να χειριστεί η Αρχή Εξυγίανσης στο όνομα της τράπεζας, που την έχει ακόμα σε εξυγίανση, και όσων έχουν έννομο συμφέρον. Εδώ όμως πρέπει να ληφθεί υπ' όψιν και ποιοι είναι οι συγκεκριμένοι αντίδικοι, για τους οποίους όλοι τώρα λένε ότι φοβούνται μήπως και επωφεληθούν από το «αλαλούμ». Έτσι το θέμα παίρνει πραγματικά εκρηκτικές πολιτικές και ηθικές διαστάσεις.

Πολύ περισσότερο αφού όχι μόνο υπάρχει περίπτωση να χαθούν υποθέσεις εναντίον αυτών των «πρώην» της Λαϊκής, αλλά γιατί υπάρχει ενδεχόμενο να κερδίσουν οι ίδιοι άλλες αγωγές εναντίον της Δημοκρατίας.

Έμπειρα πολιτικά στελέχη σημείωναν ότι «κάτι τέτοιο θα μπορούσε μέχρι και να ρίξει την... Κυβέρνηση». Βαρύτερη όλων ήταν η δήλωση του Σ. Κοιλιάρη γι’ αυτό το θέμα. Χωρίς βέβαια να κομίσει γλαύκα ες Αθήνας, αφού ήδη από καιρό έχει πολυσυζητηθεί το θέμα. Και βέβαια χωρίς να αποσύρει τις βαρύτατες ευθύνες και του ιδίου, αφού μόλις προχθές άνοιξε το στόμα του! Πάντως, ο τέως Εκτελεστικός Σύμβουλος επέμεινε ότι η «σύγκρουση συμφερόντων» της Χρυστάλλας Γιωρκάτζη είναι αντικειμενική και δεδομένη, και ανεξάρτητη με το αν και πού δουλεύει η κόρη της. «Αν κερδίσει η «πλευρά Βγενόπουλου», η Χρυστάλλα Γιωρκάτζη, εξαιτίας του δικηγορικού γραφείου του άντρα της, έχει αυτόματα τεράστιο οικογενειακό όφελος. Είτε αυτό αφορά την κόρη, είτε τον εν διαστάσει σύζυγο είτε και την ίδια...». Αυτή η δήλωση ήρθε απλώς να προσθέσει σ’ επιστολή-γνωμάτευση που έχει στείλει στην ίδια τις τελευταίες μέρες ο αντικαταστάτης της στο προηγούμενο αξίωμά της, ο Γενικός Ελεγκτής της Δημοκρατίας Οδυσσέας Μιχαηλίδης.

Με την προσγείωση, ο Πρόεδρος καλείται να «βγάλει το φίδι από την τρύπα»

ΟΠΩΣ αναμενόταν, όλο αυτό το τριήμερο είχαμε «βροχή ανακοινώσεων». Από τα κόμματα, από μεμονωμένους βουλευτές που προσπαθούσαν να υπερασπιστούν την τιμή τους και από διάφορους τρίτους. Όλα τα πολιτικά κόμματα ζήτησαν να παραιτηθεί η Διοικητής. Εκτός από τον ΔΗΣΥ, που δεν θεώρησε σκόπιμο να το επαναλάβει. Ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου ήταν έτοιμος να στείλει ανακριτές στο γραφείο της Κεντρικής Τραπεζίτριας, αλλά τον πρόλαβε η απόφαση του Γενικού Εισαγγελέα να διορίσει ποινικό ανακριτή στην υπόθεση.

Στην ουσία, όμως, όλοι περίμεναν τον Πρόεδρο Αναστασιάδη να επιστρέψει από την Αίγυπτο. Και με την επιστροφή του, πήραν όλοι σειρά, πρωταγωνιστές και κομματάρχες, έξω από το προεδρικό γραφείο. Δεν χρειάζονται και μαντικές ικανότητες για να καταλάβει κανένας ότι ο Πρόεδρος θα τους «εξορκίσει» να ρίξουν τους τόνους και να συνεργαστούν όλοι για μια λύση, που θα διαφυλάξει ό,τι απομένει από το κύρος των θεσμών, γιατί με τον ρυθμό που πήραν αυτές οι υποθέσεις, όχι μόνο κινδυνεύουμε να γκρεμιστεί πια κάθε θεσμός, αλλά να χαραμιστεί και όλη η προσπάθεια που έγινε μέχρι τώρα στην οικονομία.

Στο τέλος, όμως, όλοι μαζί θα περιμένουν από τον Νίκο Αναστασιάδη να... «βγάλει το φίδι από την τρύπα». «Άλλη λύση από τη διά παντός αποχώρηση της γυναίκας εκείνης, που θεωρήθηκε κάποτε ικανή και κατάλληλη να διαδεχθεί τον προηγούμενο κοινώς ανεπιθύμητο διοικητή, δεν υπάρχει», σημειώνουν στενοί συνεργάτες του Προέδρου. «Μαζί της και όλο το ΔΣ της Κεντρικής Τράπεζας...». Βέβαια, νομικοί κύκλοι σημείωναν ότι «αυτήν τη φορά υπάρχει σε εξέλιξη ποινική διαδικασία», σε αντίθεση με το τι συνέβη με τον Πανίκο Δημητριάδη, για τον οποίο προτιμήθηκε «βελούδινο διαζύγιο» και τελικά δεν ασκήθηκαν διώξεις. Για το ίδιο, όμως, θέμα άλλοι, που επίσης έχουν εμπειρία από πρόσωπα και καταστάσεις εκτός Κύπρου, λένε ότι «όπως και αν γίνει, η ζημιά για τη χώρα απέναντι στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και σε διεθνείς οικονομικούς κύκλους είναι ανεπανόρθωτη».

«Ας προσπαθεί όσο θέλει ο Χάρης Γεωργιάδης να παίρνει το πιο σοβαρό του ύφος και να λέει μετρημένες κουβέντες», έλεγε οικονομικός παράγοντας με μεγάλη διεθνή πείρα, «πάλι δεν είναι αρκετό για να πείσουμε ότι δεν είμαστε γελοία και επικίνδυνα τριτοκοσμική χώρα...».

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έχει όμως πια καιρό ούτε και περιθώριο για τέτοιες πολυτέλειες. Οι πληροφορίες των τελευταίων ωρών είναι ότι ακόμα και από μακριά έχει πλήρη επίγνωση ότι «δεν σηκώνει πια αστεία». Με αυτήν ακριβώς τη διάθεση ήρθε στην Κύπρο και με αυτήν τη διάθεση θέλει να λύσει τον «γόρδιο δεσμό». Συνεπώς, δεν είναι υπερβολή αυτό που άκουσα να λέει στέλεχος της Πινδάρου, ότι δηλαδή από την έκβαση αυτής της υπόθεσης και επειδή έχουν συσσωρευτεί και διάφορα, μπορεί και να κρίνεται «ολόκληρη η πενταετία Αναστασιάδη».

Από την άλλη, οι επικριτές του Νίκου Αναστασιάδη κλείνουν το μάτι και σημειώνουν με νόημα ότι «απλώς θα προσθέσει στο ενεργητικό του άλλη μιαν αποτυχημένη διαχείριση από την αρχή μέχρι το τέλος. Άλλωστε, δικές του επιλογές είναι αυτοί που βγάζουν τα μάτια τους... με τη διαφορά ότι τη νύφη την πληρώνει ο τόπος...».