Σημείωμα Γεωπολιτικής από το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
«Αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων για αμυντικές συνεργασίες και αγορά εξοπλισμού από κράτη, όπως τη Ρωσία, τη Γαλλία και το Ισραήλ»
Τη δημιουργία «μιας Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας, χωρίς μεμονωμένες ή σπασμωδικές ενέργειες, οι οποίες πρέπει να αποφεύγονται και με αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων για αμυντικές συνεργασίες και αγορά εξοπλισμού από κράτη, όπως τη Ρωσία, τη Γαλλία και το Ισραήλ», προτείνουν, σε σημείωμα-κείμενο Γεωπολιτικής, οι Πέτρος Σαββίδης, Άννα Κουκκίδη-Προκοπίου, Νικόλας Ιωαννίδης και Γιώργος Κέντας, της Ομάδας Γεωπολιτικής, του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας. Στο σημείωμά τους οι τέσσερεις ακαδημαϊκοί εξετάζουν την επιθετική πολιτική της Τουρκίας στις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας και καταθέτουν προτάσεις για την αντιμετώπισή της.
Τονίζουν ότι «η παρούσα συγκυρία εντάσσεται στο πλαίσιο μιας σειράς ενεργειών από μέρους της Τουρκίας, οι οποίες στοχεύουν στην εξουδετέρωση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι παράνομες δραστηριότητες της Τουρκίας δεν στρέφονται μόνον κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και κατά των κρατών, με τα οποία η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει υπογράψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών και με τις οποίες αναπτύσσονται μια σειρά από συνεργασίες. Η Τουρκία ακολουθεί μιαν αναθεωρητική πολιτική, η οποία απειλεί τη σταθερότητα, την ευημερία και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο».
Στρατηγικό σχέδιο ολιστικής προσέγγισης
Οι συντάκτες του σημειώματος επισημαίνουν ότι «για ν’ αντιμετωπίσει την τουρκική επιθετικότητα, η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο με ολιστική προσέγγιση. Πρέπει να συνεχίσει το ενεργειακό της πρόγραμμα, με άμεσο στόχο την ανάπτυξη και εμπορική εκμετάλλευση του κοιτάσματος "Αφροδίτη" και απώτερο στόχο τη συνέχιση του ερευνητικού προγράμματος της ΕΝΙ και της ΤΟΤΑL στην ΑΟΖ της. Η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας πρέπει να αποφύγει τη διασύνδεση με οποιοδήποτε τρόπο του ενεργειακού προγράμματός της με τις συνομιλίες για το Κυπριακό. Ταυτόχρονα πρέπει να κλιμακώσει τα μέτρα αντίδρασής της».
Στο σημείωμα προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα, ενόσω συνεχίζονται οι τουρκικές προκλήσεις στις θαλάσσιες ζώνες της ΚΔ, με στόχο την εξουδετέρωση των συνεπειών τους:
*Νομικά μέτρα κατά νομικών και φυσικών προσώπων, τα οποία εμπλέκονται στις παράνομες δραστηριότητες της Τουρκίας και της Τουρκικής Κρατικής Εταιρείας Πετρελαίων στην ΑΟΖ της ΚΔ. Πρέπει να ολοκληρωθεί το συντομότερο η διαδικασία επεξεργασίας νομικών μέτρων στη Νομική Υπηρεσία, με στόχο η ΚΔ να κινηθεί άμεσα προς αυτή την κατεύθυνση. Όσο καθυστερεί η διαδικασία αυτή, τόσο πιο ετεροχρονισμένα θα εμφανιστούν τα οποιαδήποτε μέτρα ληφθούν.
*Νομικά και διοικητικά μέτρα εναντίον Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι εμπλέκονται στην υλοποίηση των παράνομων δραστηριοτήτων στην ΑΟΖ της ΚΔ. Τουρκοκύπριοι, οι οποίοι υποσκάπτουν την Κυπριακή Δημοκρατία, δεν θα πρέπει να μπορούν να ταξιδεύουν στο εξωτερικό με έγγραφα (διαβατήριο ή ταυτότητα) της ΚΔ. Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο αφαίρεσης των εγγράφων αυτών. Όπως επίσης θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο άσκησης ποινικών διώξεων και επιβολής διοικητικών προστίμων σε άτομα που παραβιάζουν το σύνταγμα και τους νόμους της ΚΔ.
*Αυστηρότερη τήρηση του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής. Όλοι όσοι διέρχονται την Πράσινη Γραμμή θα πρέπει να κατανοούν πλήρως ποιες είναι οι νόμιμες Αρχές στην Κύπρο.
*Επιβολή διοικητικού προστίμου σε όλους όσοι χρησιμοποιούν το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου. Το μέτρο αυτό έχει θα πρέπει να ενταχθεί στον σχεδιασμό για κλιμάκωση των μέτρων αντίδρασης και να εφαρμοστεί στη βάση καλού σχεδιασμού και προγραμματισμού.
*Αυστηρότερη στάση της ΚΔ στο πλαίσιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας. Πέρα από το πάγωμα των διαπραγματευτικών κεφαλαίων, θα πρέπει να αναζητηθούν τρόποι άσκησης περισσότερης πίεσης πάνω στην Τουρκία σε επίπεδο ΕΕ. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για αντίδραση ενόψει των επόμενων προκλήσεων της Τουρκίας, η ΚΔ θα πρέπει να εργαστεί, έτσι ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες στην ΕΕ για επιβολή κυρώσεων κατά της Τουρκίας. Παράλληλα, θα πρέπει να διερευνηθούν οι δυνατότητες που υπάρχουν για περιορισμό της προ-ενταξιακής βοήθειας, την οποία λαμβάνει η Τουρκία.
*Εκστρατεία ενημέρωσης της τουρκοκυπριακής κοινότητας για τα οφέλη που παρουσιάζει το ενεργειακό πρόγραμμα της ΚΔ και τα μειονεκτήματα που παρουσιάζουν οι σχεδιασμοί της Τουρκίας.
*Ενδυνάμωση περιφερειακών συνεργασιών σε όλα τα επίπεδα, με στόχο την ανάσχεση των τουρκικών σχεδιασμών.
Για την επόμενη τουρκική πρόκληση
«Η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να προετοιμαστεί για την επόμενη τουρκική πρόκληση», αναφέρεται στο σημείωμα. «Η Τουρκία θα συνεχίσει και θα εντείνει τις παράνομες δραστηριότητές της στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πρέπει να υπάρχει ένα σχέδιο κλιμάκωσης και των αντιδράσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο σχεδιασμός της Κυπριακής Δημοκρατίας θα πρέπει να είναι πιο μπροστά και από τους σχεδιασμούς της Τουρκίας. Η απόφαση του Προέδρου Αναστασιάδη να παγώσει τη συμμετοχή της ελληνοκυπριακής κοινότητας στη διαδικασία των συνομιλιών στο Κυπριακό ήταν ορθή, πλην όμως μια μεμονωμένη απόφαση, η οποία δεν είναι από μόνη της ικανή να αντιμετωπίσει τους σχεδιασμούς της Άγκυρας.
Οι συνομιλίες μπορούν να επαναρχίσουν, εφόσον τερματιστεί η NAVTEX και όλες οι παράνομες δραστηριότητες της Τουρκίας στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας και ταυτόχρονα δηλωθεί από την Τουρκία ότι δεν θα επανέλθει στις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η διακοπή των συνομιλιών έχει δημιουργήσει ένα αρνητικό κλίμα, το οποίο πρέπει να αναστραφεί. Ο καλύτερος τρόπος να γίνει αυτό είναι, εφόσον τερματιστεί η NAVTEX, οι παράνομες σεισμογραφικές έρευνες και δοθούν οι απαραίτητες διαβεβαιώσεις από την Τουρκία, να αρχίσει μια προπαρασκευαστική διαδικασία από τις διαπραγματευτικές ομάδες των δύο κοινοτήτων, με στόχο τη δημιουργία σημείων σύγκλισης».
Προληπτικά, αυστηρά και απόλυτα
Υπογραμμίζεται στο σημείωμα Γεωπολιτικής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας: «O ΓΓ των Ηνωμένων Εθνών και ο Ειδικός Σύμβουλος του ΓΓ δεν έχουν ούτε εξουσιοδότηση ούτε αρμοδιότητα να αναλαμβάνουν οποιεσδήποτε πρωτοβουλίες που να αφορούν το ενεργειακό πρόγραμμα της ΚΔ. Δεν πρέπει να επιτραπεί στο μέλλον οποιαδήποτε απόπειρα ανάμειξής τους, η οποία θα είναι ζημιογόνα για την εξέλιξη των συνομιλιών. Στο ζήτημα αυτό η Λευκωσία πρέπει να δράσει προληπτικά και να είναι αυστηρή και απόλυτη. Υπάρχει ασάφεια, όσον αφορά τα λεγόμενα σημεία σύγκλισης. Πρέπει να ξεκαθαρίσουν ποια ζητήματα θεωρούνται “συμφωνημένα” και ποια θεωρούνται “μη συμφωνημένα”, πριν αρχίσει ένας νέος γύρος συνομιλιών. Υπάρχουν σοβαρές αποκλίσεις όσον αφορά την ερμηνεία των προνοιών της Συμφωνίας Αναστασιάδη-Έρογλου, οι οποίες έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στις διαπραγματεύσεις. Μέχρι στιγμής έγινε διαπραγμάτευση σε ζητήματα που ενδιαφέρουν κυρίως την τουρκοκυπριακή κοινότητα.
Κυρίως συζητήθηκε το ζήτημα της διακυβέρνησης. Τα ζητήματα που αφορούν την Τουρκία και τα οποία εκπηγάζουν από την παράνομη εισβολή και τη συνεχιζόμενη στρατιωτική κατοχή (π.χ. έποικοι, ασφάλεια, εγγυήσεις εφαρμογής της συμφωνίας, επιστροφή προσφύγων κ.ά.) δεν έχουν συζητηθεί. Έχει εμπεδωθεί σε μεγάλο βαθμό η εντύπωση ότι η Τουρκία είναι ένα ενδιαφερόμενο τρίτο κράτος στο Κυπριακό, το οποίο θα συμβάλει στην εξεύρεση λύσης, με αποτέλεσμα να περιορίζονται στο ελάχιστο οι ευθύνες της Άγκυρας. Δεν πρέπει να γίνει καμία συζήτηση για ζητήματα που αφορούν το ενεργειακό πρόγραμμα της ΚΔ ή τον τρόπο αξιοποίησης των κοιτασμάτων ή των εσόδων πριν από την επίτευξη συνολικής συμφωνίας. Πρέπει να αποφευχθούν δηλώσεις ή έκφραση πρόθεσης για συζήτηση των ζητημάτων αυτών στο πλαίσιο των διακοινοτικών διαπραγματεύσεων».
