Με ποιο τρόπο οι εξελίξεις στην Ελλάδα επηρεάζουν Ευρώπη, Κύπρο και Μέση Ανατολή

Πώς Βρυξέλλες και Αθήνα εμπλέκονται στο game of chicken, ποιες είναι οι αμυντικές και διπλωματικές προεκτάσεις της οικονομικής κρίσης και κατά πόσον μια ισχυρή Ελλάδα σημαίνει και ισχυρή Κύπρος

Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ του Ledra College πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τρίτη

Οι επιπτώσεις των εξελίξεων των τελευταίων εβδομάδων στην Ελλάδα ήταν το αντικείμενο εκδήλωσης που πραγματοποίησε το Ledra College την Τρίτη, με τίτλο «Πώς οι εξελίξεις στην Ελλάδα επηρεάζουν Κύπρο, Ευρώπη και Μέση Ανατολή: Εθνικά θέματα και οικονομία». Ομιλητές στην εκδήλωση ήταν ο Δρ Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, ο οικονομολόγος και διευθυντής του Cyprus International Institute of Management Δρ Θεόδωρος Παναγιώτου και ο συνταγματάρχης εν αποστρατεία Ανδρέας Λοΐζου.

Οι συντελεστές ισχύος

Ο κ. Χαραλαμπίδης έθεσε το ερώτημα εάν ισχυρή Ελλάδα σημαίνει ταυτοχρόνως και ισχυρή Κύπρος. Η απάντηση τέθηκε σε δύο πυλώνες, στον οικονομικό, που αφορά τις εξελίξεις στην ΕΕ και στον διπλωματικό-πολιτικό, που σχετίζεται με τις θέσεις των Αθηνών στο Κυπριακό, σε συνάρτηση με τους συντελεστές ισχύος, στους οποίους περιλαμβάνονται, εκτός της οικονομίας, τα ζητήματα άμυνας και ασφάλειας, καθώς και της κοινωνικής συνοχής.

Ως προς το θέμα των σχέσεων της Ελλάδας με την ΕΕ και τα Γιούρογκρουπ, παρέθεσε τις υποχωρήσεις που είχαν γίνει μέχρι εκείνη τη στιγμή από την Αθήνα, συγκριτικά με την προεκλογική ρητορική και τον διαφορετικό πολιτικό λόγο μεταξύ του Πρωθυπουργού Τσίπρα στο εσωτερικό της χώρας και του Υπουργού Οικονομικών Γ. Βαρουφάκη σε επίπεδο εταίρων και ΕΕ. Έφερε ως παράδειγμα το γεγονός ότι, ενώ η θέση ήταν πως έπρεπε να σκιστεί το μνημόνιο, τώρα γίνεται αποδεκτό το 70%, πλέον δεν μιλάμε για διαγραφή αλλά για απομείωση χρέους στη βάση της συμφωνίας Σαμαρά-εταίρων του 2012, γίνεται αποδεκτή η επέκταση της δανειακής σύμβασης και οι τεχνικές επιτροπές, μέτρα που εξαγγέλθηκαν, όπως ο κατώτατος μισθός, θα εφαρμοστούν αργότερα κ.ά.

Γίνεται αποδεκτό ότι η Αθήνα συζητά με την Τρόικα κάτω από την νέα ονομασία των «θεσμών». Ο κ. Γιούνκερ, υποστήριξε ο Δρ Χαραλαμπίδης, ήταν εξ υπαρχής υπέρ της αλλαγής του καθεστώτος της Τρόικας, διότι, όπως αποδέχεται, συμπεριφερόταν αλαζονικά και προσέβαλλε την ελληνική, την ισπανική και την πορτογαλική κυβέρνηση. Ανέφερε, ταυτόχρονα, πως η Γερμανία θα τηρούσε μέχρι τέλους σκληρή στάση.

Περιφερειακές συμμαχίες

Σε ό,τι αφορά τον διπλωματικό τομέα, ο Δρ Χαραλαμπίδης τάχθηκε εναντίον της ρήξης της Ελλάδας με τους εταίρους, διότι, όπως παρατήρησε, θα υπάρξουν αρνητικές οικονομικές εξελίξεις αλλά και πολιτικές, τις οποίες θα πληρώσουμε, ως το αδύνατο μέρος, στο Κυπριακό. Η αδύνατη Ελλάδα, παρατήρησε, θα καθιστά ακόμη πιο αδύνατη την Κύπρο, εάν δεν υπάρχουν από τη Λευκωσία εναλλακτικές πολιτικές δράσεις.

Τάχθηκε υπέρ των περιφερειακών συμμαχιών αλλά, παρατήρησε, κύριος στόχος θα πρέπει να είναι η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ, που αποτελεί στρατηγικά την πιο αξιόπιστη περιφερειακή δύναμη, με την οποία η Κύπρος έχει σύγκλιση συμφερόντων και με την οποία μπορεί να αυξήσει την αποτρεπτική της ικανότητα, έναντι της τουρκικής απειλής. Εάν επαναρχίσουν οι συνομιλίες, είπε, με διαλυμένη Ελλάδα και ανύπαρκτους συντελεστές ισχύος, οι συνομιλίες είτε θα οδηγήσουν σε αδιέξοδο είτε στην επιβολή των τουρκικών θέσεων. Υποστήριξε ότι ένας συμβιβασμός στο Γιούρογκρουπ θα ήταν αναγκαίος και επωφελής για όλες τις πλευρές.

Σενάρια και φύλλα συκής

Έτσι όπως ήρθαν τα πράγματα, η Ευρώπη θα δώσει στην ελληνική κυβέρνηση το φύλλο συκής, συν κάτι που χρειάζεται για να παραμείνει στην εξουσία, αφού είναι ανθρωπίνως αδύνατο να προσφέρει στον λαό τα τόσα του υποσχέθηκε προεκλογικά, ήταν η εκτίμηση του Δρος Θεόδωρου Παναγιώτου. Ο κ. Τσίπρας, είπε, θα προσπαθήσει να πείσει τον ελληνικό λαό πως έκανε ό,τι μπορούσε να κάνει. Με τόσα που υποσχέθηκε, θα πρέπει να μπορέσει να πει πως έπεσε ηρωικά μαχόμενος. Αυτό είναι το ένα σενάριο, δηλαδή ότι η Ελλάδα παραμένει στην Ευρωζώνη, πετυχαίνει κάποια πράγματα που ζητά και υποχωρεί σε αρκετά άλλα, τα οποία θα δώσουν κίνητρο στους Ευρωπαίους να τη βοηθήσουν.

Το δεύτερο σενάριο, που κατά τον Δρα Παναγιώτου παραμένει ανοιχτό, είναι το Grexit, του οποίου όμως οι πιθανότητες είναι περιορισμένες. Τόνισε, ωστόσο, πως οι επιπτώσεις ενός τέτοιου ενδεχομένου θα είναι τεράστιες. «Θα είναι κι εκείνοι γυμνοί (και ίσως κι εμείς) για δυο-τρία χρόνια, εμείς περισσότερο αμυντικά παρά οικονομικά», ανέφερε. Πρόκειται για ένα σενάριο γεμάτο φτώχια και μιζέρια, που προκύπτει από το γεγονός πως οι αγορές δεν θα δανείζουν στην Ελλάδα.

Σαν κατ’ εξοχήν εισαγωγική χώρα η Ελλάδα θα υποφέρει από την υποτίμηση του εθνικού νομίσματος, σε επίπεδα που θα κάνουν τα εισαγόμενα προϊόντα απρόσιτα στον μέσο Έλληνα. Αυτό, βέβαια, θα έχει κι ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανταγωνιστικότητάς της στον τουρισμό και τις υπηρεσίες, που θα είναι θετικό, αλλά θα πάρει τουλάχιστο δύο-τρία χρόνια να εξέλθει η Ελλάδα από τη μιζέρια. Αν, από την άλλη, συνεχιστούν οι πολιτικές της λιτότητας χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, ούτε σε πέντε χρόνια θα δούμε ανάκαμψη.

«Οι πολιτικές της λιτότητας και των μνημονίων ήταν λάθος φάρμακο για τη λάθος χώρα», επεσήμανε ο Δρ Παναγιώτου, όμως συνεχίζει να πιστεύει πως η όποια συμφωνία θα είναι, τελικά, ετεροβαρής υπέρ της Ευρωζώνης.

Το game of chicken

Ο Θεόδωρος Παναγιώτου ανέφερε ότι η διαδικασία που παρακολουθούμε να εκτυλίσσεται τις τελευταίες εβδομάδες εμπίπτει στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων, και συγκεκριμένα του game of chicken. Αυτό είναι ένα παίγνιο που κινείται στη λογική ότι δύο αυτοκίνητα τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα και βρίσκονται σε πορεία σύγκρουσης. Για να αποφευχθεί η σύγκρουση, ένας πρέπει να γυρίσει το τιμόνι, δηλαδή να χάσει. Αυτός είναι ο chicken (δηλαδή ο δειλός) και αυτός που δεν δείλιασε είναι ο νικητής.

Αυτές οι μάχες, ανέφερε, ξεκινούν πάντα από μαξιμαλιστικές θέσεις και από τις δύο πλευρές, οι οποίες σκληραίνουν ακόμη περισσότερο και κορυφώνονται με τελεσίγραφα. Ο κ. Παναγιώτου εκτιμά ότι νικητής αυτού του παιγνιδιού θα είναι η Ευρωζώνη, αν και η Ελλάδα θα καλύψει κάποιο μέρος της διαδρομής, προτού στρέψει το τιμόνι, κερδίζοντας το φύλλο συκής και κάποιες παραχωρήσεις ουσίας που είναι εκ των ουκ άνευ για την επιβίωσή της.

Δεν ανακτάται

Όταν μια χώρα κηρύσσει πτώχευση, μετά από κάποια χρόνια γίνεται ανταγωνιστική. Στην άμυνα, όμως, αν χάσεις κάτι, δεν το ανακτάς, ανέφερε στη δική του τοποθέτηση ο Ανδρέας Λοΐζου. «Δυστυχώς η άμυνα είναι κάτι που χρειάζεται λεφτά και η ανυπαρξία μιας μεσοπρόθεσμης-μακροπρόθεσμης στρατηγικής είναι το μεγάλο κακό που έχουμε στην Ελλάδα και την Κύπρο», ανέφερε. Και στις δύο χώρες, εξήγησε, οι παράγοντες ισχύος είναι σχεδόν μηδενικοί.

Στην ουσία, είπε, εξ αυτών μόνο η πληθυσμιακή ανάπτυξη δεν μπορεί να ελεγχθεί, αφού η διπλωματία, οι ένοπλες δυνάμεις, οι κυβερνοδυνατότητες, η οικονομία είναι παράγοντες που μπορούν να τύχουν ελέγχου, αλλά στην Κύπρο δεν το πράττουμε. Με αυτούς τους παράγοντες εκμηδενισμένους και με την Ελλάδα, το στήριγμά μας, εκμηδενισμένη, μια κρίση από τους Ευρωπαίους ή τους Τούρκους, θα μας οδηγήσει σε πολύ δύσκολη θέση. Γι’ αυτό και οι ένοπλες δυνάμεις δεν πρέπει να παραμελούνται, τόνισε.

Σχεδιασμός και κονδύλια

Ο κ. Λοΐζου προέβη σε εισηγήσεις, που αφορούν τον τομέα της άμυνας, στη δύσκολη αυτή συγκυρία. Η πρώτη είναι η εφαρμογή του ενιαίου αμυντικού δόγματος, κάτι που για να γίνει χρειάζεται πολιτική βούληση. Θα πρέπει, επίσης, να εξευρεθούν κονδύλια για τη δημιουργία πολεμικού ναυτικού και πολεμικής αεροπορίας. Τα χρήματα που αποκόπτονται από τον κυπριακό λαό για σκοπούς άμυνας, θα πρέπει να διοχετεύονται όντως στην άμυνα και όχι οπουδήποτε αλλού, είπε, τονίζοντας ότι αυτές οι κινήσεις πρέπει να γίνονται αθόρυβα.

Αναφέρθηκε, επίσης, στην ανάγκη ετοιμότητας αντιμετώπισης κινήσεων από τρίτους, όπως και στη σύναψη ουσιαστικών συμμαχιών, με κοινό σχεδιασμό και κοινές ασκήσεις. Εάν δεν έχεις οπλικά συστήματα και ικανό στρατό, σημείωσε, δεν έχεις να συνεισφέρεις σε μια συμμαχία και τα άλλα μέρη δεν θα θυσιάσουν το δικό τους προσωπικό και συστήματα για να σε υπερασπιστούν. Κάτι τέτοιο, πρόσθεσε, θα μας έδινε τη δυνατότητα να αφαιρέσουμε τη μονοπωλιακή εκμετάλλευση της Κύπρου από τους Βρετανούς, που, κατά την έκφρασή του, κερδίζουν πάνω στην πλάτη μας.

Ο κ. Λοΐζου ανέφερε, επίσης, πως πρέπει να εξεταστεί από τη Λευκωσία και την Αθήνα το ενδεχόμενο αποστολής κάποιων αεροπλάνων και πλοίων από την Ελλάδα, κάτι που επιτρέπεται από τη Συνθήκη Εγγυήσεων. Και πάλι αυτό είναι κάτι που πρέπει να γίνει αθόρυβα, κατέληξε.