Ο απειληθείς κρόταφός μας και η διεκδικητικότητα της Ελλάδας

Χωρίς να μετακινηθεί ούτε ένα ευρώ, η Κύπρος μπορεί να απαλλαγεί από τον ογκόλιθο των 9 δισεκατομμυρίων

Η ΧΩΡΑ που δικαιούται να ζητά και να διεκδικεί απ' όλους, εκεί στην καρδιά της Ε.Ε., είναι η Κύπρος

Το αποτέλεσμα των προσπαθειών της νέας ελληνικής Κυβέρνησης να βελτιώσει τους όρους του μνημονίου για να δώσει ανάσα στον ελληνικό λαό αλλά και προοπτικές ανάπτυξης στην Ελλάδα, είναι άγνωστο ακόμα, αν και φαίνεται πως θα έχει και τα θετικά του. Όλοι ευχόμαστε οι προσπάθειες αυτές να έχουν αίσια έκβαση για το καλό όχι μόνον των Ελλήνων πολιτών αλλά και των πολιτών όλης της Ευρώπης, κυρίως των χωρών που βρέθηκαν ή πρόκειται να βρεθούν στην ανάγκη να δανειστούν από τους εταίρους, με την έγκριση φυσικά του μεγάλου αφεντικού, της Γερμανίας.

Έστω, όμως, ότι η Ελλάδα δεν τα καταφέρνει να πάρει όσα ζητά. Έστω ότι παίρνει απειροελάχιστα ή και καθόλου. Κανείς δεν μπορεί να την πει χαμένη. Η διεκδικητικότητα και το πάθος να αγωνιστεί για όσα πιστεύει πως της ανήκουν ή δικαιούται, την έχουν ήδη ανεβάσει ψηλά, η δε γραμμή που χάραξε, άρχισε να εξαπλώνεται στην Ενωμένη Ευρώπη και όχι μόνον.. Διεκδικώ, δεν παραιτούμαι, υπάρχει ελπίδα.

Η Ελλάδα, λοιπόν, αποφάσισε να διεκδικήσει, παρά το γεγονός ότι επί πέντε και πλέον χρόνια πήρε πολλά δισεκατομμύρια όχι μόνον από την Ε.Ε., την ΕΚΤ και το ΔΝΤ, αλλά και από όλους, απαξάπαντες, τους Ευρωπαίους πολίτες, οι οποίοι υποχρεώθηκαν να βάλουν το χέρι στην τσέπη για να βοηθήσουν να μειωθεί το δημόσιο χρέος της. Οι κυβερνήσεις των χωρών μελών της Ε.Ε. συναίνεσαν σε κούρεμα του χρέους της Ελλάδας, υποχρεώνoντας τους φορολογούμενους να πληρώσουν τα σπασμένα.

Ποιος και γιατί δικαιούται

Αν είναι λοιπόν μια χώρα στην Ε.Ε., που δεν δικαιούται να ζητήσει γιατί ήδη πήρε απ' όλους, είναι η Ελλάδα. Κι όμως μπροστά στην εικόνα της εξαθλίωσης, την οποία αντικρίζουν καθημερινά οι νέοι κυβερνώντες, αποφάσισαν να διεκδικήσουν. Ουσιαστικά, να επαναδιεκδικήσουν.

Αν είναι μια χώρα στην Ε.Ε., που έβαλε βαθιά το χέρι στην τσέπη για να βοηθήσει την Ελλάδα να σταθεί, είναι η Κύπρος. Η συμβολή της χώρας μας στο κούρεμα του δημοσίου χρέους της Ελλάδας έφτασε στο 25% του ΑΕΠ μας, την ίδια στιγμή που άλλες, εύρωστες ή μη οικονομικά χώρες πλήρωσαν από 0,5%- 2% το πολύ, του ΑΕΠ τους.

Αν είναι μια χώρα που δικαιούται να ζητά και να διεκδικεί απ' όλους, εκεί στην καρδιά της Ε.Ε., είναι η Κύπρος. Η χώρα που πλήρωσε τα περισσότερα για να σωθεί η Ελλάδα και που στη συνέχεια, όταν βρέθηκε (όταν την έφεραν, είναι το σωστό), στην περίσταση, την κούρεψαν, την ξεπούλησαν, την ρεζίλεψαν και την άφησαν να μαζεύει τα κομμάτια της, ρακένδυτη. «Μας έβαλαν το πιστόλι στον κρόταφο», μας είπαν.

Ας δεχθούμε πως το πιστόλι ήταν στον κρόταφο

Έστω. Να το πάρουμε τοις μετρητοίς. Πώς όντως υπήρχε πιστόλι και πως όντως η κάννη του ήταν στραμμένη στον κρόταφό μας. Στα δύο χρόνια που μεσολάβησαν από εκείνη τη βραδιά του Μάρτη του 2013 σε ένα δωμάτιο των γραφείων της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες, όμως, μάθαμε πολλά. Πάρα πολλά, τα οποία μας βοηθούν, αν έχουμε κότσια, να διεκδικήσουμε κι εμείς. Οι κουρεμένοι, οι ξεπουλημένοι, οι ρεζιλεμένοι. Τώρα τουλάχιστον είδαμε πως το να διεκδικείς, γίνεται.

Όπως λένε μάλιστα αυτοί που ξέρουν, γιατί παίζουν στα δάκτυλα αριθμούς μα προπάντων τεχνικές αναλύσεις και ελεγκτικές πρακτικές, η Κύπρος, αν το θελήσει, μπορεί να βγει από το πηγάδι όπου την έριξαν, χωρίς να χρειαστεί να μετακινηθεί ούτε ένα ευρώ από ένα λογαριασμό σε άλλον. Ούτε ένα ευρώ!

Η έρευνα και η έκθεση του Προεδρικού

Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Πριν από μερικούς μήνες, το Προεδρικό Μέγαρο επιβεβαίωσε ότι μια έκθεση την οποία ετοίμασαν άνθρωποί του και η οποία διέρρευσε και δημοσιεύθηκε στην έγκυρη αμερικανική εφημερίδα New York Times, ήταν ορθή. Μάλιστα, οι ΝΥΤ δεν έμειναν σε όσα η έκθεση ανέφερε. Έψαξαν και βρήκαν πολλά άλλα και πολύ ενδιαφέροντα, όπως ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ των μελών του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ και του ίδιου του Προέδρου της Μάριο Ντράγκι με τον δικό μας κεντρικό τραπεζίτη, τότε, Πανίκο Δημητριάδη.

Η έκθεση του Προεδρικού, λοιπόν, έλεγε πως ο τότε διοικητής παρουσίαζε αλλοιωμένη την οικονομική κατάσταση της Λαϊκής Τράπεζας στην ΕΚΤ, για να επιτυγχάνει την εξασφάλιση δανειοδότησής της από τον Μηχανισμό Έκτακτης Ρευστότητας (ELA). Φυσικό κι αναμενόμενο το ερώτημα: Οι γκουρού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεν πήραν χαμπάρι; Δεν κατάλαβαν πως η Λαϊκή ήταν χρεοκοπημένη και πως τα 9 δισεκατομμύρια που της έδωσαν, δεν είχαν αντίκρισμα;

Όπως φαίνεται από την ηλεκτρονική αλληλογραφία, ναι, η ΕΚΤ γνώριζε, αλλά έκανε την πάπια. Για ποιο λόγο; Λέγονται πολλά. Δεν θα αγγίξουμε αυτήν την πτυχή. Ίσως αργότερα, όταν στοιχειοθετηθούν όσα ακούγονται ως ψίθυροι.

Οι ΝΥΤ, εκτός από την έκθεση του Προεδρικού, αποκάλυψαν και τα παραρτήματα με την αλληλογραφία. Αυτήν του εκ των μελών του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, Μπενουά Κερ, με τον Πανίκο Δημητριάδη και άλλους, καθώς και αριθμό επιστολών, τις οποίες αντάλλαζαν Δημητριάδης και Μάριο Ντράγκι σε σχέση με τη χρηματοδότηση της Λαϊκής, με έκτακτη ρευστότητα.

Από την αλληλογραφία αυτή φαίνεται ότι, ευθύνες για την κατάρρευση της Λαϊκής, είχε η ίδια η ΕΚΤ. Επίσης οι ΝΥΤ, επικαλούμενοι την έκθεση του Προεδρικού, έγραψαν ότι η έρευνα που έγινε για να συνταχθεί η έκθεση, κατέδειξε ότι ευθύνες για την κατάρρευση της Λαϊκής και τη συνεπακόλουθη χρεοκοπία της Κύπρου φέρουν και ο πρώην διοικητής Αθανάσιος Ορφανίδης αλλά και ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας.

Τι ζήτησε ο Πρόεδρος όταν πήγε στον Ντράγκι;

Τον περασμένο Ιούλιο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επισκέφθηκε στο γραφείο του στη Φρανκφούρτη τον Μάριο Ντράγκι, με σκοπό να ζητήσει βοήθεια για την Τράπεζα Κύπρου, κυρίως, η οποία, όπως είναι γνωστό, φορτώθηκε τα 9 δις του ELA της Λαϊκής. Η Κύπρου επρόκειτο να πάρει μέρος στα στρες τεστ της ΕΚΤ και, τυχόν αποτυχία της να τα περάσει, θα σήμαινε και αποτυχία της κυπριακής οικονομίας να συνεχίσει να πορεύεται, έστω με πατερίτσες.

Πριν πάει στον Μ. Ντράγκι, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε ακούσει από αρκετούς εδώ στη Λευκωσία, και με ισχυρά επιχειρήματα μάλιστα, ότι θα μπορούσε να ζητήσει από την ΕΚΤ διαγραφή των 9 δις του ELA.

Τελικά δεν το έκανε, αλλά και ποτέ δεν είπε ανοικτά στον κυπριακό λαό τι ακριβώς συμφώνησε με τον Μάριο Ντράγκι. Εκείνο που ελέχθη επισήμως είναι ότι συμφωνήθηκε πως η Κύπρος είχε φορτωθεί δυσβάστακτο, σε σχέση με το μέγεθός της, χρέος και ότι θα έπρεπε να γίνει κάτι για να ξαλαφρώσει. Ανακοινώθηκε επίσης, επισήμως, ότι συμφωνήθηκε πως οι συναντήσεις Αναστασιάδη-Ντράγκι θα είχαν συνέχεια. Αυτό δεν έγινε όμως ποτέ, ούτε και ακούσαμε από τότε οτιδήποτε από πλευράς ΕΚΤ για μείωση του «δυσβάστακτου χρέους» που φορτώθηκε η Κύπρος» ή έστω για συνέχιση του διαλόγου.

Έτσι εξακολουθήσαμε να πορευόμαστε σε μια κατεύθυνση, η οποία οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια τη χώρα μας σε δύσβατα μονοπάτια, χωρίς να λέμε ούτε λέξη για όσα μπορούμε να κάνουμε για να βγούμε από τα αδιέξοδα, αναμένοντας ακόμα την οικονομία να επανεκκινήσει (αλήθεια, πώς), τις τράπεζες να ανακόψουν την ανοδική πορεία των μη εξυπηρετούμενων δανείων, τους οφειλέτες να αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, τους επιχειρηματίες να αγωνίζονται με νύχια και με δόντια να κρατήσουν τις επιχειρήσεις τους (όσοι τις κρατούν ακόμα), τους οικογενειάρχες που δεν είναι άνεργοι να παλεύουν να τα βγάλουν πέρα με μισούς μισθούς και τους ανέργους είτε να στέκονται ουρά στα ταμεία για το επίδομα είτε να μεταναστεύουν με την ελπίδα για καλύτερες μέρες.

Ναι, μπορούμε, αν θελήσουμε

Μπορεί να γίνει κάτι; Ναι, λένε οικονομικοί αναλυτές, και μάλιστα χωρίς να χρειασθεί να μετακινηθεί, όπως προαναφέραμε, ούτε ένα ευρώ. Φτάνει η Κυβέρνηση να ακολουθήσει τον δρόμο της διεκδίκησης. Να ξαναπάει στο γραφείο του Μάριο Ντράγκι και να απαιτήσει διαγραφή των 9 δισεκατομμυρίων του ELA της Λαϊκής. Στον χαρτοφύλακά της τώρα έχει αρκετά στοιχεία.

Πρώτα απ’ όλα, αυτά που η έκθεση την οποία η ίδια διέταξε να ετοιμασθεί και η οποία λέει ότι η ΕΚΤ αν και γνώριζε πως η Λαϊκή ήταν χρεοκοπημένη, άνοιγε τις κάνουλες του ELA και την φόρτωνε δισεκατομμύρια. Η ευθύνη της ΕΚΤ είναι τεράστια για το βάρος που φορτώθηκε η Κύπρος για να σωθεί η Ελλάδα. Είναι γνωστό πως τα περισσότερα δις πήγαιναν στη Λαϊκή της Ελλάδας, η οποία αιμορραγούσε από την εκροή καταθέσεων.

Για να σωθεί λοιπόν η Ελλάδα, που αν κατέρρεε θα έπαιρνε μαζί της πολλές χώρες της Ε.Ε., θυσιάσθηκε για άλλη μια φορά η Κύπρος. Πέραν της πιο πάνω επιχειρηματολογίας, για την τεράστια ευθύνη δηλαδή της ΕΚΤ που ενώ γνώριζε, για τους δικούς της λόγους εξακολουθούσε να συντηρεί μια νεκρή τράπεζα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει πολλά να πει ακόμα.

Το έχουμε ξαναγράψει, θα το επαναλάβουμε: Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έχει όλο το δικαίωμα να ζητήσει από τον Μάριο Ντράγκι διαγραφή από τα 9 (τότε) δισεκατομμύρια του ELA, ποσού 4,5 δισεκατομμυρίων, το οποίο έχασαν οι τράπεζες Κύπρου και Λαϊκή όταν υποχρεώθηκαν να αποδεχθούν την απόφαση για κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, τον Οκτώβριο του 2011.

Όπως είναι γνωστό, την απόφαση για συμμετοχή, άνευ όρων, στο κούρεμα των ελληνικών ομολόγων πήρε ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας. Το ποσόν των 4,5 δισεκατομμυρίων ήταν τεράστιο για τη μικρή οικονομία της Κύπρου, αφού ισοδυναμεί με το 25% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) της χώρας μας.

Οι κυπριακές τράπεζες στην Ελλάδα: 3,4 δις

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έχει κάθε δικαίωμα, επίσης, να ζητήσει από τον Μάριο Ντράγκι διαγραφή από την οφειλή του ELA, του ποσού των 3,4 δισεκατομμυρίων, το οποίο στοίχισε η αποξένωση των καταστημάτων των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα, μια αποξένωση που έγινε καθαρά για σκοπούς προστασίας της Ευρωζώνης.

Πέραν των πιο πάνω, είναι γνωστό ότι από τα 9 δισεκατομμύρια που η Λαϊκή όφειλε στον ELA, τα 5 δισεκατομμύρια δόθηκαν από τα μέσα του 2012 μέχρι και τις αρχές του 2013, σε διάστημα δηλαδή μόλις έξι μηνών, στα καταστήματά της στην Ελλάδα, για να αντιμετωπίσουν τις σημαντικές εκροές καταθέσεων που σημειώνονταν πριν, αλλά και μετά το κούρεμα των καταθέσεων στην Κύπρο.

Γενικά, δηλαδή, οι ζημιές των δύο τραπεζών στην Κύπρο προέρχονται από την κάλυψη των προβλημάτων, τα οποία αντιμετώπιζε η Ελλάδα, η οποία, όμως, έτυχε βοήθειας από την Ε.Ε. Η Κύπρος, η οποία κατέβαλε όλο το τίμημα, δεν έτυχε καμίας, μα καμίας βοήθειας. Αντιθέτως. Φορτώθηκε δυσβάστακτα δάνεια με σκληρούς όρους, τα οποία πληρώνουν με βαρύ τίμημα οι Κύπριοι πολίτες.

Μετακίνηση του ογκολίθου έναντι μετοχών

Με επιχειρήματα τρανταχτά, λοιπόν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί, και πρέπει, να ζητήσει διαγραφή των 9 δις. Αν το επιτύχει, θα αφαιρέσει έναν τεράστιο ογκόλιθο από το σώμα της Τράπεζας Κύπρου, που της στερεί τις ανάσες ζωής. Σε αντάλλαγμα ο Πρόεδρος νομιμοποιείται να απαιτήσει από την Τράπεζα Κύπρου πια, να αποκαταστήσει την τάξη, η οποία διαλύθηκε τον Μάρτη του 2013. Πώς; Επιστρέφοντας υπό τη μορφή μετοχών τα οφειλόμενα στους μετόχους, τους ανασφάλιστους καταθέτες και τους κατόχους αξιογράφων.

Η κίνηση αυτή δεν απαιτεί καμία, μα καμία, μετακίνηση κεφαλαίων. Απαιτεί μόνο διεκδικητικότητα. Την οποία οφείλει το κράτος να επιδείξει έχοντας πλέον ανοικτό δρόμο, αυτόν που χάραξε η διεκδικητικότητα της ελληνικής Κυβέρνησης. Τουλάχιστον ας το προσπαθήσει. Ποτέ κανείς δεν χάνει όταν δίνει τη μάχη του.

Ίσως να μην κερδίσει όλα όσα απαιτεί. Κάποια, όμως, σίγουρα θα επιτύχει. Το βέβαιο είναι πως θα σώσει την αξιοπρέπεια της Κυπριακής Δημοκρατίας και των πολιτών της, θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας και του λαού προς τον θεσμό του κράτους, η οποία έχει πιάσει πάτο, θα αποζημιώσει, έστω με μετοχές, την κλοπή που έχει υποστεί ο κυπριακός λαός, ενώ παράλληλα θα ενδυναμώσει τα κεφαλαιακά θεμέλια της Τράπεζας Κύπρου για να μπορέσει στο μέλλον να επιτελέσει τον ρόλο που όλοι αναμένουμε, της σταδιακής επανεκκίνησης της οικονομικής δραστηριότητας.