«Επιτακτικός ο εκσυγχρονισμός της εκπαίδευσης», δηλώνει ο Κώστας Καδής

Σε αποκλειστική συνέντευξη ο Υπουργός Παιδείας αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην κρίση αξιών που παρατηρείται μετά και τις πρόσφατες υποθέσεις διαφθοράς. Τι λέγει για τη συμφωνία της Παρασκευής στο πολύκροτο θέμα της φοιτητικής χορηγίας

«ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΟΣ ο τρόπος που δίνεται η φοιτητική χορηγία»

«Μέσα σε μια τέτοια περιρρέουσα ατμόσφαιρα είναι ολοένα πιο δύσκολο οι νέοι να εντοπίσουν ένα σταθερό έδαφος για να οικοδομήσουν τον δικό τους ηθικό κώδικα», δηλώνει ο Υπουργός Παιδείας Κώστας Καδής, σε συνέντευξη που παραχώρησε στη «Σημερινή».

Ερωτηθείς αν το εκπαιδευτικό σύστημα φέρει μερίδιο ευθύνης για την κρίση αξιών που φαίνεται να αντιμετωπίζει η κυπριακή κοινωνία, μετά και τις πολυάριθμες υποθέσεις διαφθοράς με εμπλεκόμενους επιφανείς πολίτες και κρατικούς αξιωματούχους που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, ο Υπουργός απαντά ότι «η κρίση αξιών είναι παγκόσμια και οι ρίζες της εντοπίζονται κυρίως στις σοβαρές αλλαγές που έχουν υποστεί οι οικονομικές και κοινωνικές δομές, οι θεσμοί και ο παραδοσιακός τρόπος ζωής, και στην εξέλιξη της σύγχρονης τεχνολογίας».

«Δεν τα αναφέρω όλα αυτά», διευκρινίζει, «για να μετριάσω το μερίδιο ευθύνης του εκπαιδευτικού συστήματος, αλλά για να αντιληφθούμε ότι το πρόβλημα είναι πιο μεγάλο και πιο σύνθετο, και ότι η λύση δεν είναι εύκολη».

Η προσπάθεια από την πλευρά του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, επισημαίνει ο κ. Καδής, εστιάζεται στον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού συστήματος, «τον οποίο θεωρούμε άκρως επιτακτικό, δεδομένου ότι η κοινωνία μας και οι ανάγκες της δεν είναι πια οι ίδιες».

Στη συνέντευξη ο Υπουργός Παιδείας τοποθετείται για τη συμφωνία της Παρασκευής σε σχέση με το πολύκροτο θέμα της φοιτητικής χορηγίας. Επίσης, σχολιάζει το πολύ σοβαρό θέμα της μαζικής φυγής νέων επιστημόνων στο εξωτερικό και ενημερώνει για τις σχετικές δράσεις του Υπουργείου του. Τέλος, αναφέρεται στις τελευταίες εξελίξεις που αφορούν τα σχέδια για το νέο σύστημα διορισμού και την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών.

Παιδεία κατά της κρίσης αξιών

-Το τελευταίο διάστημα οδηγούνται στη δικαιοσύνη δεκάδες υποθέσεις διαφθοράς, με εμπλεκόμενους επιφανείς πολίτες και κρατικούς αξιωματούχους, γεγονός που αντικατοπτρίζει μια γενικότερη κρίση στους θεσμούς, τα ιδανικά και τις αξίες της κυπριακής κοινωνίας. Ως Υπουργός Παιδείας και ακαδημαϊκός, νιώθετε ότι η παρεχόμενη παιδεία του τόπου μας φέρει μερίδιο ευθύνης; Αν ναι, τι προτείνετε;

Η κρίση αξιών στην οποία αναφέρεστε είναι παγκόσμια, και οι ρίζες της εντοπίζονται κυρίως στις σοβαρές αλλαγές που έχουν υποστεί οι οικονομικές και κοινωνικές δομές, οι θεσμοί και ο παραδοσιακός τρόπος ζωής, και στην εξέλιξη της σύγχρονης τεχνολογίας. Οι αλλαγές αυτές αποπροσανατόλισαν τον σύγχρονο άνθρωπο, τις επιθυμίες του και κυρίως τις προτεραιότητές του. Χάθηκε το μέτρο αξιολόγησης της επιτυχίας του ατόμου και τα σημεία αναφοράς του.

Μέσα σε μια τέτοια περιρρέουσα ατμόσφαιρα είναι ολοένα πιο δύσκολο οι νέοι να εντοπίσουν ένα σταθερό έδαφος, για να οικοδομήσουν τον δικό τους ηθικό κώδικα. Είναι ένα θέμα το οποίο πρέπει να ιδωθεί όχι μόνο από εκπαιδευτική άποψη αλλά και κοινωνική, καθώς η ικανότητα ηθικής κρίσης των παιδιών δέχεται επιδράσεις από τον ευρύτερο οικογενειακό κύκλο και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Δεν τα αναφέρω όλα αυτά για να μετριάσω το μερίδιο ευθύνης του εκπαιδευτικού συστήματος, αλλά για να αντιληφθούμε ότι το πρόβλημα είναι πιο μεγάλο και πιο σύνθετο, και ότι η λύση δεν είναι εύκολη.

Η αντιμετώπιση της κρίσης αξιών απαιτεί χρόνο και θάρρος, αλλά κυρίως αλλαγή νοοτροπίας. Η προσπάθεια από την πλευρά του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού εστιάζεται στον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού συστήματος, τον οποίο θεωρούμε άκρως επιτακτικό, δεδομένου ότι η κοινωνία μας και οι ανάγκες της δεν είναι πια οι ίδιες. Ο εκσυγχρονισμός αυτός δεν αφορά μόνο τις γνώσεις και τις δεξιότητες των μαθητών. Στόχος είναι η διαμόρφωση εγγράμματων πολιτών, με υπευθυνότητα, ήθος, ιστορική ταυτότητα, που σέβονται τους θεσμούς και τους συνανθρώπους τους.

Στο πλαίσιο αυτό, αναδιαμορφώνονται τα Αναλυτικά Προγράμματα που αντικατοπτρίζουν το περιεχόμενο του κάθε γνωστικού αντικειμένου, με τρόπον που να αναδεικνύουν τη σημασία διαμόρφωσης στάσεων, την αναγκαιότητα καλλιέργειας και απόκτησης αξιών, αρχών και ιδανικών. Ταυτόχρονα, όμως, θέλουμε να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στην προώθηση της πολιτιστικής δημιουργίας και στην ανάδειξη των ανθρώπων του πολιτισμού στην Κύπρο, καθώς ο ρόλος μας είναι, επίσης, καταλυτικός στο να προάγουμε και να αναδεικνύουμε πρότυπα-παραδείγματα μαθητών που διακρίνονται στην κοινωνική προσφορά, στον εθελοντισμό, στον αθλητισμό και στις τέχνες.

Φεύγουν οι νέοι επιστήμονες

-Ως απότοκο της αυξανόμενης ανεργίας, αρκετά νέα μυαλά αναχωρούν για το εξωτερικό. Τη απουσία της τελευταίας γενιάς επιστημόνων στα επόμενα χρόνια, ανησυχείτε για πιθανή στασιμότητα σε σχέση με την πρόοδο των διαφόρων επιστημών (Ιατρική, Παιδεία, Έρευνα κ.ά.); Πείτε μας κάποιες δράσεις στις οποίες προβαίνετε ως Υπουργείο, για καλύτερη προετοιμασία των μαθητών μας κατά την επιλογή κλάδων σπουδών.

Δεν θα συμφωνούσα ότι υπάρχει στασιμότητα σε σχέση με την πρόοδο και προοπτική διαφόρων επιστημών. Είναι γεγονός ότι πολλοί νέοι επιστήμονες καταφεύγουν στο εξωτερικό. Το πρόβλημα αυτό δεν σχετίζεται αποκλειστικά με την ανεργία, αλλά και με την ελκυστικότητα της αγοράς εργασίας της Κύπρου και της Ευρώπης γενικότερα. Σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση της ανεργίας γενικά, εμείς ως Υπουργείο, μέσα από συγκεκριμένες δράσεις και πολιτικές, στοχεύουμε στον περιορισμό του προβλήματος.

Πιο συγκεκριμένα, μέσα από τη χαρτογράφηση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, αλλά και μέσω της συνεργασίας των Δημόσιων Πανεπιστημίων με τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια και τις Ιδιωτικές Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, καταγράφουμε όλους τους κλάδους σπουδών, τις προτιμήσεις των φοιτητών μας και ακολούθως σε συνεργασία με την Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού και την Υπηρεσία Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής, αναλύουμε ποιοτικά τα δεδομένα για να γνωρίζουν και να επιλέγουν οι μαθητές μας τα πιο κατάλληλα γι' αυτούς επαγγέλματα, με επίγνωση πάντοτε των δυσκολιών της αγοράς εργασίας στην Κύπρο.

Επίσης, με συγκεκριμένες πολιτικές, όπως η θεσμοθέτηση και αναβάθμιση των Μεταλυκειακών Ινστιτούτων Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΜΙΕΕΚ), δίνουμε την ευκαιρία μέσα από τα συγκεκριμένα προγράμματα στους νέους της Κύπρου για απόκτηση, βελτίωση ή αναβάθμιση των επαγγελματικών τους προσόντων και δεξιοτήτων, έτσι ώστε να καταστούν ικανότεροι για άμεση ένταξη στην αγορά εργασίας. Ήδη οι απόφοιτοι αρκετών κλάδων των ΜΙΕΕΚ έχουν εργοδοτηθεί σε ποσοστό που υπερβαίνει το 80%.

Ωστόσο, εργαζόμαστε και προς την κατεύθυνση της δημιουργίας κατάλληλων προϋποθέσεων για την προσέλκυση και παραμονή νέων επιστημόνων στην Κύπρο. Για παράδειγμα, με τη δημιουργία του Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης διασφαλίζεται η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης από τα κυπριακά ιδρύματα ανώτερης εκπαίδευσης στην Κύπρο και εντοπίζονται οι αδυναμίες, ούτως ώστε να υπάρχει η δυνατότητα συνεχούς αναβάθμισης της ποιότητάς τους, κάτι που αποτελεί κίνητρο προσέλκυσης επιστημόνων. Παράλληλα, μέσα από το ξεπάγωμα θέσεων στα Δημόσια Πανεπιστήμια, την προσφορά θέσεων εργασίας από τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια αυξάνoνται οι θέσεις εργασίας για νέους επιστήμονες.

Φοιτητική χορηγία

- Τι συμφωνήσατε με τους εκπροσώπους της ΠΟΦΕΝ στη συνάντηση της Παρασκευής, για το θέμα της φοιτητικής χορηγίας;

Το Υπουργείο επιφορτίστηκε με την ευθύνη διαχείρισης μιας νέας διαδικασίας. Η μελέτη και αξιολόγηση της διαδικασίας αυτής συνεχίζεται. Διαθέτουμε όμως τα αντανακλαστικά και την ευαισθησία για να κάνουμε τις απαιτούμενες διορθωτικές κινήσεις, προκειμένου να ικανοποιήσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα τις ανάγκες των φοιτητών μας.

Στη συνάντηση που είχαμε την περασμένη Παρασκευή με τους εκπροσώπους της ΠΟΦΕΝ, συμφωνήσαμε ότι ο τρόπος με τον οποίο δίνεται σήμερα η φοιτητική χορηγία είναι προβληματικός, σε ό,τι αφορά τόσο τις διαδικασίες ελέγχου όσο και τα κριτήρια που τίθενται.

Συμφωνήσαμε επίσης στις βασικές αρχές που θα διέπουν τη νέα διαδικασία παραχώρησης των χορηγιών προς τους φοιτητές μας. Οι νέες διαδικασίες θα ισχύουν από την επόμενη ακαδημαϊκή χρονιά.

-Με βάση το υφιστάμενο νομοσχέδιο, το όριο των περιουσιακών στοιχείων θα μειωθεί από το €1,2 εκ. στις €500 χιλιάδες. Σε ποιο ύψος προσανατολίζεστε, προκειμένου να καταστεί δικαιότερη και πιο αντιπροσωπευτική της κατάστασης η φοιτητική χορηγία;

Αισθάνομαι έντονα την ανάγκη να ξεκαθαρίσω ότι ο βασικός μας στόχος παραμένει η οικονομική στήριξη των φοιτητών που έχουν μεγαλύτερη οικονομική ανάγκη. Στο πλαίσιο αυτό θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατό για να πετύχουμε τον στόχο μας.

Η πρόθεσή μας είναι για την παραχώρηση της χορηγίας να λαμβάνονται υπ' όψιν τόσο τα περιουσιακά όσο και τα εισοδηματικά στοιχεία των οικογενειών των φοιτητών με κλιμακωτό τρόπο. Η ακριβής διαδικασία και οι τιμές για κάθε κριτήριο θα προσδιοριστούν σύντομα.

Επαναλαμβάνω ότι ύψος των επιδομάτων για τη στήριξη των φοιτητών δεν μειώθηκε στον προϋπολογισμό του 2015. Αντίθετα, μετά από συνεχείς μειώσεις που υπέστη τα τελευταία χρόνια, το ποσό αυτό κατά τη φετινή χρονιά σταθεροποιείται.

Η συμφωνία που έχει επιτευχθεί με τους φοιτητές μας την περασμένη Παρασκευή δεν ξεφεύγει από τη φιλοσοφία του αρχικού νομοσχεδίου, η οποία στόχευε στην απλοποίηση, τον αποτελεσματικό έλεγχο και τη διαφάνεια όλων των διαδικασιών, καθώς και τη στοχευμένη παροχή χορηγιών στους φοιτητές που την έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Διορισμός και αξιολόγηση εκπαιδευτικών

-Υπάρχουν πρόνοιες και σημεία τα οποία θεωρείτε πως θα πρέπει να τύχουν επαναξιολόγησης, και σε ό,τι αφορά τα σχέδια του Υπουργείου για το νέο σύστημα διορισμού και την αξιολόγηση εκπαιδευτικών, ώστε να γεφυρωθούν οι διαφορές με τους εμπλεκόμενους φορείς και να προχωρήσει απρόσκοπτα η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση; Αν ναι, ποια είναι αυτά τα σημεία;

Το Υπουργείο λαμβάνει τις προτάσεις, τις εισηγήσεις και τις αντιδράσεις των εμπλεκόμενων φορέων ως προς τις προτάσεις του που εξετάστηκαν ενδελεχώς. Το υλικό αυτό, αφού καταγραφεί και κωδικοποιηθεί, θα αξιολογηθεί από τις αρμόδιες επιτροπές, ούτως ώστε να αξιοποιηθεί για την επικαιροποίηση των προτάσεων. Οι επικαιροποιημένες προτάσεις του Υπουργείου θα παρουσιαστούν στους ενδιαφερόμενους, στην προσπάθεια ο διάλογος να εισέλθει σε τελικό στάδιο και να υπάρξει κατάληξη. Στόχος του Υπουργείου είναι η διαδικασία αυτή να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος της παρούσας σχολικής χρονιάς.

Όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία του δομημένου διαλόγου, οι τελικές προτάσεις που απαιτούν νομοθετική ρύθμιση θα κατατεθούν στη Βουλή των Αντιπροσώπων για έγκριση.

Παράλληλα με τις πιο πάνω πρωτοβουλίες, εξελίσσονται ακόμη δύο σημαντικές προσπάθειες που αναμένεται να συμβάλουν στην αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Πρόκειται για την αναδόμηση και εκσυγχρονισμό του ωρολογίου προγράμματος σε όλες τις βαθμίδες, καθώς και για την ολοκλήρωση της διαδικασίας διαμόρφωσης των νέων αναλυτικών προγραμμάτων, στη βάση και της επιστημονικής αξιολόγησης που έχει προηγηθεί.