Διπλό και τριπλό «μέτωπο» στο Κυπριακό για το 2015

Στο Κυπριακό, απευθύνεται πάντα στο ΑΚΕΛ, αλλά με δεδομένη τη σθεναρή του στάση για τις συνομιλίες, βρίσκεται σε θέση που μπορεί να μιλήσει και σε ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ. Στα κεφάλαια όμως της οικονομίας απευθύνεται στο ΔΗΚΟ και ίσως σε κάποιους πιο μετριοπαθείς κύκλους της ΕΔΕΚ

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ της Δημοκρατίας έστειλε πρόσκληση στα κόμματα για συνεργασία και κυβέρνηση ενότητας. Ο μόνος που ανταποκρίθηκε θετικά ήταν όμως ο… Αρχιεπίσκοπος!

Με το τέλος του 2014 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έστειλε πρόσκληση στα κόμματα για συνεργασία και κυβέρνηση ενότητας. Ο μόνος που ανταποκρίθηκε θετικά ήταν όμως ο… Αρχιεπίσκοπος! Πολιτικοί παρατηρητές σημειώνουν ότι η έκκληση Αναστασιάδη δεν έγινε με συγκεκριμένο σκοπό, αλλά μάλλον ως δήλωση προθέσεων. Ήταν δηλαδή κάτι σαν πρωτοχρονιάτικο μήνυμα. Θέλει να ανοίξει τη νέα χρονιά με ένα… άνοιγμα.

Αυτό το άνοιγμα εξηγείται από τις πολλαπλές προκλήσεις που ξεκινούν από τις πρώτες κιόλας μέρες του καινούργιου χρόνου. Σύμφωνα με σχόλιο βετεράνου πολιτικού, το «άνοιγμα Αναστασιάδη» έχει διπλή ανάγνωση. Όσον αφορά στο Κυπριακό απευθύνεται πάντα στο ΑΚΕΛ, αλλά με δεδομένη τη σθεναρή του στάση για τις συνομιλίες, βρίσκεται σε θέση που μπορεί να μιλήσει και σε ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ. Στα κεφάλαια όμως της οικονομίας το άνοιγμα απευθύνεται στο ΔΗΚΟ και ίσως σε κάποιους πιο μετριοπαθείς κύκλους της ΕΔΕΚ. Στην πράξη όμως δεν αναμένεται να έχει οποιαδήποτε συνέχεια...

Νέα χρονιά με παλιές μάχες

Πράξη θα είναι, με το καλημέρα της νέας χρονιάς, ο «πόλεμος των εκποιήσεων». Υπάρχει ήδη η αναπομπή του νόμου, με τον οποίο πρόσφατα η αντιπολίτευση μπλόκαρε όχι τόσο τις εκποιήσεις όσο ολόκληρο το πρόγραμμα της Κύπρου. Την ίδια ώρα θα πρέπει να συζητηθούν και ψηφιστούν στη Βουλή τα νομοσχέδια της αφερεγγυότητας. Για την Κυβέρνηση οι προβλέψεις είναι μάλλον δυσοίωνες. Διότι η αντιπολίτευση, είτε σύσσωμη είτε με ξεχωριστές παρεμβάσεις και πλειοδοσία των κομμάτων, θα θελήσει να βάλει τροχοπέδη στη νομοθεσία των εκποιήσεων που ακόμα βρίσκεται στον αέρα.

Δεν θα είναι όμως αυτή η μόνη μάχη που θα συσπειρώσει την αντιπολίτευση, παρουσιάζοντας τον ΔΗΣΥ στη Βουλή ως μειοψηφία. Στη συνέχεια, το «μενού» έχει το Γενικό Σχέδιο Υγείας. Στο επίπεδο αυτό οι δυσκολίες είναι αντικειμενικά τεράστιες. Ενώ η αντιπολίτευση μπορεί να κάνει «κόλαση» το έργο του Υπουργού Φίλιππου Πατσαλή, ο οποίος δεν φαίνεται να έχει εξασφαλίσει ούτε και τα νώτα του από τους ενδιαφερόμενους, γιατρούς και διάφορους άλλους. Αφού μάλλον εκραγεί στο αμέσως επόμενο διάστημα η «ωρολογιακή βόμβα» των Κυπριακών Αερογραμμών, θα σκολουθήσει και το μπλεγμένο ζήτημα της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Ταυτόχρονα, όμως, οι συνέπειες της οικονομικής κατάστασης στη Ρωσία μάλλον θα δυσκολέψουν και τις προβλέψεις και κινήσεις του Υπουργού Οικονομικών. Με λίγα λόγια, τα «πολιτικά ντέρμπι» θα διαδέχονται το ένα το άλλο.

Ψάχνοντας μάταια «έμπρακτες αποδείξεις»

Μέσα σε τέτοιο σκηνικό που μυρίζει πολιτικό μπαρούτι, όλα δείχνουν ότι θα αυξάνεται και η πίεση στο Κυπριακό. Προς το παρόν το «Μπαρμπαρός» «έφυγε μένοντας». Όσοι έχουν την ανάλογη διπλωματική πείρα, διαβεβαιώνουν ότι «η Τουρκία δεν ήρθε στις κυπριακές θάλασσες για να φύγει». Με δυο λόγια, η Άγκυρα θα ζητήσει ακόμα και «ανταλλάγματα» για να σταματήσει τις απειλές και τις προκλήσεις.

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έβαλε από την αρχή ψηλά τον πήχυ. Όχι μόνο η Τουρκία πρέπει να σταματήσει να παραβιάζει την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά πρέπει να δώσει και εχέγγυα ότι τερματίζεται αυτή η πολιτική. Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος δήλωνε ξανά αυτές τις μέρες ότι για να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει όχι μόνο «να τερματιστούν οι παράνομες τουρκικές ενέργειες μέσα στην κυπριακή ΑΟΖ», αλλά «η Τουρκία να αποδείξει εμπράκτως ότι σέβεται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Αυτός ο τελευταίος όρος δημιουργεί όμως μεγάλες αμφιβολίες. Είναι βέβαια απόλυτα δικαιολογημένος. Αλλά πώς θα «αποδειχθεί εμπράκτως» ότι η Τουρκία σέβεται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας; Αφού ακρογωνιαίος λίθος της τουρκικής πολιτικής είναι η αμφισβήτηση και κατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Αλλά ο Άιντα το… βιολί του

Την ίδια ώρα, ο ειδικός σύμβουλος του Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών δεν παύει να «αδειάζει» τη Λευκωσία, αυτοσχεδιάζοντας για σενάρια σύνδεσης του φυσικού αερίου με τις διακοινοτικές διαπραγματεύσεις. Σε πρόσφατη συνέντευξή του στη «Cyprus Weekly», ο Νορβηγός διπλωμάτης Άιντα, ούτε λίγο ούτε πολύ, είπε ότι η ανακάλυψη των υδρογονανθράκων «έχει συνδεθεί με τις συνομιλίες για λύση του Κυπριακού και δεν γίνεται να αποσυνδεθεί». Διευκρινίζει ακόμα ότι το ενεργειακό συνδέεται με το Κυπριακό «με διαφορετικό τρόπο για τις δυο πλευρές» και θεωρεί ότι θα αποτελέσει και παράγοντα επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων.

Με δυο λόγια, ο Νορβηγός αξιωματούχος αγνοεί και διαψεύδει ολόκληρη την προσέγγιση της ελληνικής κυπριακής πλευράς και την κατηγορηματική θέση ότι ο ενεργειακός πλούτος είναι θέμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και δεν έχει να κάνει με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Όταν όμως ακόμα και στο επίπεδο των Ηνωμένων Εθνών δεν φαίνεται να θεωρείται ακριβώς κατοχυρωμένη η υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας, που είναι κράτος-μέλος του οργανισμού, τότε αντιλαμβάνεται κανείς πόσο δύσκολα είναι τα πράγματα για τον Νίκο Αναστασιάδη.

Ζήτημα αντοχών

ΜΕ τους οιωνούς που προδιαγράφονται, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είναι σχεδόν αδύνατο να εμφανιστεί ξανά στις διαπραγματεύσεις διατηρώντας την αξιοπιστία του. Βέβαια ο ίδιος δεν φαίνεται διατεθειμένος να κάνει εκπτώσεις σε αυτό το ζήτημα. Αντίθετα με κάποιες μεμονωμένες φωνές ευσεβοποθισμού μέσα στο ίδιο του το κόμμα, τον ΔΗΣΥ, έχει δείξει ότι θα επιμείνει στην οριοθέτηση που έχει κάνει από την αρχή.

Έτσι όμως προκύπτει το λογικό ερώτημα. Και πώς θα φανεί άραγε ότι η Τουρκία «σέβεται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας», όπως φορτικά το επαναλαμβάνει ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος;

Αφού η Τουρκία προσέρχεται σε διαπραγματεύσεις με έναν κύριο σκοπό, που είναι να αμφισβητήσει την Κυπριακή Δημοκρατία. Και επιδιώκει ακόμα περισσότερα να εξαναγκάσει την ελληνική πλευρά να συγκατανεύσει στην «απάλειψη» της κρατικής υπόστασης.

Το 2015 ξεκινά πραγματικά με εξαιρετικά ζοφερό ορίζοντα για το Κυπριακό. Μπορεί η «διπλωματία της ενέργειας», που έχει κάνει μέχρι σήμερα η Κυβέρνηση, να ήταν επιτυχής και να δίνει αποτελέσματα στα οποία θα μπορέσει να στηριχτεί και στη συνέχεια. Όμως κανείς δεν μπορεί τη στιγμή αυτή να προβλέψει «πόσο μακριά θα τραβήξει τη βαλίτσα η Άγκυρα».

Πίσω από το «Μπαρμπαρός», το τουρκικό «σκηνικό λύσης»

ΤΟ σημαντικότερο είναι, όμως, εκείνο που συνήθως ξεχνούν ή αποφεύγουν να συζητούν οι πολιτικοί ηγέτες. Ακόμα και σε περίπτωση που ως διά μαγείας ξεπεραστεί ο σκόπελος της αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας από την Τουρκία, τι θα ήταν ρεαλιστικό να περιμένει κανείς από τις διαπραγματεύσεις; Μέχρι τώρα η Άγκυρα όχι μόνο δεν έχει μετακινηθεί ούτε μια σπιθαμή από τις μαξιμαλιστικές αδιάλλακτες θέσεις της, αλλά έχει κιόλας σκληρύνει τη στάση της.

Το μόνο που φαίνεται να την απασχολεί είναι η εμπέδωση του παράνομου κατοχικού κράτους ως ισότιμου εταίρου. Στην πραγματικότητα, δεν συζητούν τίποτε άλλο. Τον τελευταίο καιρό, μάλιστα, φάνηκε ότι Ερντογάν και Νταβούτογλου ψάχνουν τρόπο να πάνε κατ’ ευθείαν σε κάποιου είδους διεθνή διάσκεψη. Με αυτόν τον τρόπο σχεδιάζουν να στήσουν ένα σκηνικό αντίστοιχο των συνομιλιών Ζυρίχης-Λονδίνου. Χωρίς ίχνος ή αναφορά της Κυπριακής Δημοκρατίας, να συμφωνηθεί δηλαδή αμοιβαία αναγνώριση δυο κρατών στην Κύπρο.

Αυτά τα δυο ισότιμα κράτη τα θέλουν μετά να συνδεθούν με τρόπο που να εξασφαλίζεται και η μόνιμη δυνατότητα ανάμιξης, αν όχι επικυριαρχίας, της Άγκυρας. Σε αυτήν την κατεύθυνση δείχνουν και επιμέρους ενέργειες, όπως αυτά που κάνει αυτές τις μέρες με τις ελληνικές περιουσίες η πολυσυζητημένη «επιτροπή περιουσιών» στα κατεχόμενα.

Με δυο λόγια, ακόμα και τη «νεκρή περίοδο» των διαπραγματεύσεων η τουρκική πλευρά φαίνεται να την αξιοποιεί, ετοιμάζοντας το δικό της «σκηνικό της λύσης». Μπροστά σε τέτοιες εξελίξεις, εκείνοι που από καιρό προαναγγέλλουν και διακαώς προσμένουν μια «θεαματική κίνηση της Άγκυρας», θεωρώντας ότι «η λύση είναι θέμα χρόνου», θα διαψευστούν οικτρά.

Αυτό όμως είναι το λιγότερο. Το κυρίως ζήτημα θα είναι ο διπλός τουρκικός εκβιασμός που θα πρέπει να αποκρούσει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης: από τη μια η έντονη πίεση να δεχθεί «μια κάποια διασύνδεση του φυσικού αερίου» και από την άλλη ο κίνδυνος να φανεί τελικά η τουρκική πλευρά έτοιμη για λύση και η ελληνική πλευρά να θεωρηθεί «αντιδραστική».

Εύκολη απάντηση και αντίδραση δεν υπάρχει. Θα προκύψει «ζήτημα αντοχών». Πρώτο ανάχωμα είναι, βέβαια, η επιμονή και υλοποίηση των συγκεκριμένων σχεδιασμών για το φυσικό αέριο. Πρόσθετα, μια κίνηση που θα μπορούσε να βοηθήσει θα ήταν αν η ελληνική πλευρά γινόταν επιτέλους πιο συγκεκριμένη σχετικά με το τι μπορεί να αποτελεί μια αποδεκτή συμφωνία για λύση.

Να έμπαιναν δηλαδή πιο συγκεκριμένες προδιαγραφές. Σε αυτό, μάλιστα, θα μπορούσε να βοηθήσει ουσιαστικά η «ευρωπαϊκή αναφορά». Φτάνει οι προσπάθειες της κυπριακής κυβέρνησης να μην περιορίζονταν μόνο στην «ενεργότερη ανάμιξη του ευρωπαϊκού παράγοντα», αλλά να διευκρίνιζαν περισσότερο μιαν «ευρωπαϊκή ανάμιξη» σε ζητήματα περιεχομένου της λύσης. Εξυπακούεται, όμως, ότι είναι σε αυτό ακριβώς το ζήτημα που θα έπρεπε να υπάρξει πραγματική πολιτική ενότητα. Με ή χωρίς κυβερνητική συνεργασία.