Εγκύκλιος Γραμματείας Υπουργικού με σαφείς, όμως, περιορισμούς
Σχεδόν μισές από τις αποφάσεις του Υπουργικού δεν ανακοινώνονται. Βελτιωμένη, ωστόσο, η εικόνα, αφού πέρσι μάθαμε μόλις το 1/5 των αποφάσεων

Να περιορίσει την προφανή, κατά την εκτίμησή μας, κατάχρηση από μέρους Υπουργών του δικαιώματος μη δημοσιοποίησης αποφάσεων που ετοιμάζουν και τελικά εγκρίνονται από το Υπουργικό Συμβούλιο, επιχειρεί μέσω ανανεωμένης εγκυκλίου του προς όλα τα Υπουργεία, Τμήματα και Υπηρεσίες ο Γραμματέας του Υπουργικού Συμβουλίου Θεοδόσης Τσιόλας. Η εγκύκλιος, με ισχύ από 1η Ιανουαρίου 2015, θέτει φραγμούς και περιορισμούς στους Υπουργούς ώστε να αυξήσει τη διαφάνεια και να ανεβάσει το ποσοστό των δημοσιοποιήσιμων αποφάσεων του ανώτατου οργάνου της εκτελεστικής εξουσίας.

Αιτιολογία
Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, για ρύθμιση του θέματος της δημοσίευσης των αποφάσεών του, λήφθηκε στην τελευταία συνεδρίαση του Σώματος, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη.

Η απόφαση και κατ' επέκτασιν η εγκύκλιος του Γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου κρίθηκε αναγκαία κατόπιν γνωμάτευσης του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ο οποίος όριζε σαφώς ότι η απόφαση για δημοσιοποίηση ή όχι δεν πρέπει να λαμβάνεται προφορικά από τα μέλη του Σώματος, αλλά θα πρέπει να περιλαμβάνεται ως εισήγηση από τον αρμόδιο Υπουργό, στο διατακτικό μέρος της απόφασης. Μάλιστα θα πρέπει ο αρμόδιος Υπουργός, αν η εισήγησή του είναι για μη δημοσιοποίηση, να αιτιολογεί σαφώς και με επιχειρήματα γιατί η απόφαση δεν πρέπει να ανακοινωθεί.

Ως εκ τούτου αναφέρεται στην εγκύκλιο, «κάθε αρμόδια Αρχή θα πρέπει, για θέμα που εμπίπτει στις αρμοδιότητές της, να αναφέρει στο διατακτικό μέρος τής πρότασης, συγκεκριμένη και ρητή αναφορά/εισήγηση προς το Συμβούλιο για δημοσίευση ή μη δημοσίευσή της. Μάλιστα, σε περίπτωση εισήγησης για μη δημοσίευση της απόφασης, θα πρέπει να αναφέρονται και οι σχετικοί λόγοι, οι οποίοι να επεξηγούνται επαρκώς».

Εξαιρέσεις
Από τη δημοσιοποίηση, πάντως, εξαιρούνται αρκετές αποφάσεις, οι οποίες άπτονται συγκεκριμένων θεμάτων (βλ. σχετικό πίνακα). Όπως είναι φυσικό, εξαίρεσης τυγχάνουν οι αποφάσεις του Συμβουλίου, οι οποίες φέρουν βαθμό διαβάθμισης, για λόγους προστασίας των πληροφοριών που περιέχονται σ' αυτές, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Ασφάλειας Διαβαθμισμένων Πληροφοριών, Εγγράφων και Υλικού για συναφή θέματα, Νόμου.

Υπενθυμίζεται για σκοπούς ενημέρωσης ότι τα κυβερνητικά/κρατικά έγγραφα έχουν τέσσερις κατηγορίες διαβάθμισης:
- Άκρως Απόρρητο
- Απόρρητο
- Εμπιστευτικό
- Περιορισμένης Χρήσης
Ωστόσο, η νομοθεσία που διέπει τη διαβάθμιση εγγράφων είναι αρκούντως αυστηρή και δεν επιτρέπει κατάχρηση των προνοιών της, ώστε να ενισχύεται η διαφάνεια στον κυβερνητικό/κρατικό τομέα.

Ευαίσθητες πληροφορίες
Σύμφωνα τόσο με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου όσο και με τη σχετική εγκύκλιο, δεν θα δημοσιοποιούνται αποφάσεις των οποίων η μη δημοσιοποίηση κρίνεται αναγκαία για το συμφέρον της άμυνας και της ασφάλειας της Δημοκρατίας, της συνταγματικής τάξης, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας υγείας, των δημοσίων ηθών, της υπόληψης και των δικαιωμάτων οποιουδήποτε προσώπου ή προσώπων, των δικαιωμάτων και ελευθεριών τα οποία διασφαλίζονται από το Σύνταγμα της Δημοκρατίας και τις σχέσεις της Δημοκρατίας με άλλα κράτη.

Προσωπικά δεδομένα
Εξαίρεσης από τη δημοσιοποίηση, σύμφωνα πάντα με την πρόσφατη Υπουργική Απόφαση και τη σχετική εγκύκλιο, τυγχάνουν και αποφάσεις του Σώματος, οι οποίες αναφέρονται σε πληροφορίες/ στοιχεία που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Νόμου που προστατεύει τα Δεδομένα Προσωπικού Χαρακτήρα. Τέτοια θέματα είναι πολλά και πολύπλευρα, γι' αυτό και η Γραμματεία του Υπουργικού Συμβουλίου, πέραν του καταλόγου που επισυνάπτει στην εγκύκλιό της (τον οποίο δημοσιεύουμε αυτούσιο), εισηγείται στους αρμόδιους Υπουργούς, όπως σε κάθε περίπτωση ζητήσουν από τον Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα τις απόψεις του, επί του συγκεκριμένου θέματος που θα του θέσουν, ώστε να αποφασίζεται ο ορθότερος χειρισμός.

Προειδοποιεί
Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για τα θέματα δημοσίευσης δικών του αποφάσεων έχει δεσμευτικό χαρακτήρα και γι' αυτό ο κ. Τσιόλας υποδεικνύει στα Υπουργεία, Τμήματα και Υπηρεσίες ότι σε περίπτωση που στο διατακτικό μέρος των αποφάσεων δεν περιλαμβάνεται εισήγηση, οι αποφάσεις θα επιστρέφονται για διόρθωση και μετά θα κατατίθενται στο Υπουργικό.

Η εγκύκλιος κτυπά καμπανάκι κινδύνου προς όσους ετοιμάζουν προτάσεις προς το Υπουργικό, υπενθυμίζοντάς τους ότι η διατύπωση της διατακτικής παραγράφου (είναι η τελευταία παράγραφος κάθε προσχεδίου απόφασης) θα πρέπει να προσεχθεί, ώστε να συνιστά ξεκάθαρη εισήγηση του Υπουργού για τη δημοσιοποίηση ή όχι. Τους καλεί, μάλιστα, υπό τύπον προτροπής, όπως αποφεύγουν ει δυνατόν να παραπέμπουν για το εν λόγω θέμα σε άλλες παραγράφους του προσχεδίου πρότασης.

Παραλήπτες
Η νέα διευκρινιστική εγκύκλιος του Γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου στάληκε στους Γενικό Εισαγγελέα, Πρόεδρο Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας, Πρόεδρο Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, Γενικό Ελεγκτή, Επίτροπο Διοικήσεως, Επίτροπο Νομοθεσίας, Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, Πρόεδρο ΕΠΑ, Επίτροπο Προστασίας Δικαιωμάτων Παιδιού, Επίτροπο Περιβάλλοντος, Επίτροπο Εθελοντισμού, Γενικούς Διευθυντές Υπουργείων και Βουλής, Γενική Λογίστρια, Αρχιπρωτοκολλητή, Έφορο Εσωτερικού Ελέγχου, Έφορο Συνεργατικών Εταιρειών, Πρόεδρο Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, Έφορο Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, Πρόεδρο Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων και Προϊστάμενο Διοίκησης Προεδρίας.
Κοινοποιήθηκε, επίσης, σε όλα τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, τον Υφυπουργό Παρά τω Προέδρω, τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο και τον Διευθυντή του Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Βελτιώθηκαν τα ποσοστά διαφάνειας
Θα πρέπει, πάντως, σε κάθε περίπτωση, να σημειωθεί ότι τα ποσοστά των δημοσιοποιηθεισών αποφάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου έχουν βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο. Συγκεκριμένα, για τους έξι μήνες του 2014 (από 1.3.14 μέχρι 1.9.14) οι αποφάσεις που δεν δημοσιεύτηκαν περιορίστηκαν στο 40% του συνόλου (442 από σύνολο 1112 αποφάσεων) σε σύγκριση με ποσοστό μη δημοσιοποίησης 81% την αντίστοιχη περσινή περίοδο (908 αποφάσεις δεν δημοσιοποιήθηκαν από σύνολο 1125 αποφάσεων).

Την αλλαγή πολιτικής στο θέμα της διαφάνειας είχε εξαγγείλει ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο οποίος προώθησε απόφαση του Υπουργικού, ημερομηνίας 23.1.14, με βάση την οποία «ο αριθμός των αποφάσεων που δεν θα δημοσιεύονται θα πρέπει να περιοριστεί στον ελάχιστο δυνατό βαθμό».

Οι αποφάσεις που δεν ανακοινώνονται
1. Θέματα διαβαθμισμένα οποιασδήποτε κατηγορίας.
2. Κατά χάριν οικονομική βοήθεια σε αναπήρους.
3. Φιλικός διακανονισμός με κληρονόμους περιουσίας, μέρος της οποίας χρησιμοποιήθηκε για στέγαση εκτοπισμένων, χωρίς απαλλοτρίωση.
4. Διαγραφές χρεών φυσικών προσώπων.
5. Αγοραπωλησία τουρκοκυπριακής περιουσίας.
6. Επανεξέταση υπόθεσης μετά την έκδοση ακυρωτικής απόφασης από το Ανώτατο Δικαστήριο.
7. Κατά χάριν οικονομική βοήθεια σε φυσικό πρόσωπο για διαγραφή οφειλής του προς τον ΦΠΑ/Φόρο Εισοδήματος.
8. Πολιτογραφήσεις.
9. Άδεια άνευ απολαβών για λόγους υγείας.
10. Ορισμός ερευνώντος λειτουργού για διενέργεια μελέτης για ενδεχόμενο διάπραξης πειθαρχικού παραπτώματος από υπάλληλο.