Περιορισμένα και συγκεκριμένα τα μέσα αντίδρασης και αντίστασης της χώρας

O Νίκος Αναστασιάδης θα πρέπει ν’ ανησυχεί για το πόσες πιθανότητες έχει, μέσα από τέτοιες διαπραγματεύσεις και με τον τρόπο που τις χειρίζεται η Τουρκία, να βγει με συμφωνία που να μπορεί να την προτείνει στον κυπριακό λαό

ΤΙ ΝΟΗΜΑ θα είχε να «κλείσει» η Δημοκρατία τα οδοφράγματα, αφού αυτό το μέτρο θα ασκούσε την όποια πίεση μόνο στους Τουρκοκύπριους;

Η Τουρκία επιβάλλει χωρίς περιστροφές και μισόλογα το φυσικό αέριο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Αυτό το έχουν τώρα καταλάβει όλοι. Παρόλο που το επαναλάμβαναν φορτικά όλο το προηγούμενο διάστημα. Και ήταν το λογικό επακόλουθο της επαναλαμβανόμενης θέσης τους πως δεν αναγνωρίζουν την Κυπριακή Δημοκρατία. Άρα ούτε και την κυπριακή ΑΟΖ. Το ομολόγησε και ο Νίκος Κατσουρίδης κάνοντας λόγο για «αναπόφευκτη διασύνδεση φυσικού αέριου με Κυπριακό»…

Ομοφωνία... αδυναμίας

Τα μέσα αντίδρασης και αντίστασης της χώρας είναι συγκεκριμένα. Διπλωματικά, νομικά και πολιτικά. Είναι συγκεκριμένα και δυστυχώς περιορισμένα. Ενώ όση και αν είναι η διεθνής συμπαράσταση, συνήθως συνοδεύεται και από τη γνωστή ουρά «της αναγκαιότητας επίλυσης του Κυπριακού και του δίκαιου διαμοιρασμού του φυσικού πλούτου της δημοκρατίας σε όλους τους νόμιμους κατοίκους της». Στην πραγματικότητα όμως, ακούγονται παράπονα επειδή τέτοιες τοποθετήσεις, είτε από τις ΗΠΑ είτε από την Ευρώπη και τη Ρωσία, δεν είναι ικανές να κάνουν το τουρκικό αυτί να ιδρώσει.

Στον αντίποδα ο Αχμέντ Νταβούτογλου βγήκε και, αφού συστήθηκε ως πρωθυπουργός της «πιο μεγάλης χώρας της Ανατολικής Μεσογείου», εξήγησε ότι η Τουρκία έχει κάνει «συμφωνία» με το ψευδοκράτος, που δεν αναγνωρίζει κανένας, και ότι αυτή η «συμφωνία» τής δίνει «δικαιώματα» στις θάλασσες της Κύπρου.

Στο Εθνικό Συμβούλιο υπήρξε, όπως θα έπρεπε, ομοφωνία. Προέκυψε ένα «πακέτο» μέτρων και πιθανών αντιδράσεων. Δεν έλειψαν βέβαια μέσα στους τέσσερεις τοίχους και οι φωνές που ήθελαν να υπερθεματίσουν. Και κάποιοι άλλοι που… ψιθύρισαν στον Πρόεδρο την «αδήριτη ανάγκη να αποφορτίσει την κατάσταση και να… επιστρέψει στις συνομιλίες γιατί δεν έχει άλλες ουσιαστικές επιλογές». Πάντως και η… σκληρή γραμμή δεν έδειξε να έχει ουσιαστικές εναλλακτικές.

Υπάρχουν πράγματι «εναλλακτικές»;

Για παράδειγμα, τι νόημα θα είχε να «κλείσει» η Δημοκρατία τα οδοφράγματα, αφού αυτό το μέτρο θα ασκούσε την όποια πίεση μόνο στους Τουρκοκύπριους; Μήπως η Άγκυρα υπολογίζει πολύ τι νομίζουν ή τι θέλουν κάθε φορά οι Τουρκοκύπριοι; Ακόμα, η ιδέα για προσφυγή στο Συμβούλιο Ασφαλείας μάλλον σωστά μπήκε στην άκρη, σαν θεωρητικό ενδεχόμενο, αφού κανένας δεν έχει τη βεβαιότητα ότι δεν θα υπήρχε εκεί κάποιο «βέτο» ή και κάποια απόφαση που όσο θα ικανοποιούσε, άλλο τόσο μπορεί να άνοιγε «νέα ζητήματα».

Στην πραγματικότητα θα πρέπει σε κάποια στιγμή να ομολογήσουμε ένα πράγμα. Μπορεί να υπάρχουν και για το Κυπριακό διάφορες «σχολές σκέψης», αλλά τελικά πρόκειται μόνο για «σκέψεις». Ακόμα και οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης που υιοθετούν «σκληρή γραμμή», στην πραγματικότητα δεν έχουν να προτείνουν κάποια εφαρμόσιμη πολιτική για διαπραγμάτευση. Εκείνα που κατά καιρούς προτείνουν, αν έμπαιναν σε πράξη με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, θα σήμαιναν τερματισμό των διαπραγματεύσεων. Είναι, βέβαια, μια άποψη η οποία «κάτω από αυτές τις περιστάσεις» δεν ακούγεται παράλογη. Δεν παύει όμως να μην είναι πρόταση για να υπάρξει πραγματική και λογική πιθανότητα λύσης μέσα από διαπραγμάτευση.

Κάποιοι αγωνιούν «πώς θα πάει ξανά ο Πρόεδρος»

Με αυτά και με εκείνα, άμα δοκιμάσει κανένας να δει λίγο στο μέλλον θα βρεθεί μπροστά σε αδιέξοδο. Στην Πινδάρου, όπου και υπάρχει μια πτέρυγα των «πολύ ένθερμων της λύσης», ακούγεται ήδη ο ψίθυρος «καλά και πώς θα μπορέσει ο Πρόεδρος να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;».

Το ερώτημα είναι πράγματι σωστό. Ο προβληματισμός για τον τρόπο που επέλεξε ο Νίκος Αναστασιάδης να «αναστείλει τη συμμετοχή του στις διαπραγματεύσεις» ακούστηκε μάλιστα προς τα έξω και ως «διάσταση Πινδάρου-Προεδρικού». Γι’ αυτό και ο Αβέρωφ Νεοφύτου κατηγορηματικά τοποθετήθηκε ξεκαθαρίζοντας ότι «η απόφαση του Προέδρου ήταν ορθή γιατί η Τουρκία δεν του άφησε άλλο περιθώριο» και ότι «ο Δημοκρατικός Συναγερμός υποστηρίζει την απόφαση του Προέδρου».

Με ποιο τρόπο όμως θα μπορούσε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης να παρακαθίσει ξανά σε διαπραγματεύσεις; Τι μπορεί να γίνει που να του επιτρέψει κάτι τέτοιο; Πόσο ρεαλιστικό είναι να περιμένει κανείς ότι η Τουρκία θα αλλάξει στάση, όταν βγαίνει και κάνει μια καθαρή «επιχείρηση πειρατείας» χωρίς να νοιάζεται καθόλου; Αν η ευκαιρία για να γυρίσουμε πίσω σε διαπραγματεύσεις θα είναι η λήξη της τουρκικής NAVTEX, τότε μιλάμε για τον νέο χρόνο. Αλλά και πάλι, ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι παρά τη λήξη της Οδηγίας δεν θα συνεχίσει κατά καιρούς το «Μπαρμπαρός» να οργώνει την κυπριακή ΑΟΖ; Μπορεί κανένας να φανταστεί τον Πρόεδρο Αναστασιάδη να πηγαινοέρχεται στο τραπέζι με τον Έρογλου αναλόγως της πορείας του τουρκικού πλοίου;

Έρογλου, Ερντογάν και η… οκκά τετρακόσια

Υπάρχουν βέβαια και κάποιοι που κάθονται και κάνουν τους γνωστούς «λογαριασμούς». Ότι με όλα αυτά «ενισχύθηκε» ο Έρογλου και τώρα σίγουρα θα κερδίσει στις εκλογές που θα κάνουν, άρα θα τον έχουμε και μετά μπροστά μας. Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι η πολιτική γραμμή Έρογλου όχι μόνο βολεύεται, αλλά δυναμώνει με όσα κάνει τώρα η Τουρκία. Όσοι όμως προβάλλουν επιχείρημα σχετικό με τις εσωτερικές εξελίξεις στην τουρκοκυπριακή κοινότητα (η οποία ωστόσο το «παίζει» κράτος και κάνει «προεδρικές εκλογές»), ξεχνούν ότι είναι οι ίδιοι που βεβαιώνουν σε άλλες συζητήσεις ότι «εξαρτάται από την Τουρκία και υπάρχουν ενδείξεις και πληροφορίες ότι ο Ερντογάν έχει πεισθεί και θέλει λύση».

Μήπως από την άλλη, μπροστά στο διαφαινόμενο απόλυτο αδιέξοδο, μπορεί να υπάρξει σε κάποια μελλοντική στιγμή «διεθνής διαμεσολάβηση» με σκοπό να ξανάρχιζαν διαπραγματεύσεις; Εξαιρετικά δύσκολο. Αλλά και επικίνδυνο, σχολιάζει πεπειραμένος διπλωμάτης, ο οποίος όμως δεν το αποκλείει. Γιατί η Τουρκία δεν δέχεται καμία άλλη συζήτηση παρά αν συνδυαστούν οι ισχυρισμοί και οι απαιτήσεις για το φυσικό αέριο της Κύπρου με τις ίδιες τις διαπραγματεύσεις.

Από ό,τι φαίνεται θα αξίωνε μάλιστα τερματισμό ή «πάγωμα» των συμφωνιών του κυπριακού κράτους με τις διεθνείς εταιρείες. Στην πραγματικότητα έτσι το παίζει η Άγκυρα. Αυτή ήταν η πρόθεση από την αρχή, αλλά, όπως ωμά το είπε ο Νταβούτογλου, «παρακολουθούσαν να δουν τι θα γίνει». Μετά, απλώς, διάλεξαν την πιο κατάλληλη στιγμή. Δηλαδή την ώρα που η διεθνής προσοχή είναι στραμένη στον ισλαμικό κίνδυνο και στο Κομπανί και πολλοί ικετεύουν την Τουρκία να βάλει το χέρι της και να ξεκινήσει τα τεθωρακισμένα της.

Άλλο είναι το ερώτημα

ΑΥΤΟΙ όμως που δικαιολογημένα διερωτώνται με ποιο τρόπο θα μπορούσαν να αρχίσουν ξανά διαπραγματεύσεις και πώς θα μπορέσει ο Νίκος Αναστασιάδης να πάει εκεί ξανά, παραλείπουν το πιο σημαντικό! Το ουσιώδες θέμα δεν είναι το «πώς» ούτε το «πότε» θα ξεκινήσει ξανά διαπραγμάτευση. Αλλά είναι αν και πώς θα αλλάξει εκείνο που θέλει η Τουρκία. Διότι, από την ώρα που η Τουρκία θέλει, και το εννοεί, να καθίσουν στο τραπέζι με τον Έρογλου και να «μοιράσουν» το φυσικό αέριο, ποια διαπραγμάτευση μπορεί να γίνει;

Είναι γνωστό ότι οι διαπραγματεύσεις δεν προχωρούσαν επειδή η Τουρκία ήθελε λύση δύο κρατών, ενώ εμείς συζητούμε κάποια ομοσπονδία και τα Ηνωμένα Έθνη προσπαθούν να «χωρέσουν» και τα δύο μαζί.
Με ανάλογο τρόπο φαίνεται ότι οι διαπραγματεύσεις δεν θα μπορέσουν να ξεκινήσουν ξανά από την ώρα που η Τουρκία από τώρα και στο εξής θέλει να έχει στο τραπέζι και την ΑΟΖ, την οποία αξιώνει να «μοιράσουν». Διαθέτει μάλιστα και την... «εποικοδομητική» πρόταση, όπως την έκανε πρόσφατα ο ίδιος ο Ταγίπ Ερντογάν: να βάλουμε εμείς το νερό και εσείς το αέριο...

Την ίδια ώρα οι Αμερικανοβρετανοί ανέλαβαν ρόλο πλασιέ της ιδέας δημιουργίας «κοινού ταμείου υδρογονανθράκων». Μάλιστα ενδεικτική των πιέσεών τους ήταν και η επιμονή του Αμερικανού πρέσβη στο γραφείο του Νίκου Αναστασιάδη: «Χρειάζεται εκτόνωση της κατάστασης, κύριε Πρόεδρε, και μια τέτοια κίνηση θα καθησύχαζε τις τουρκικές ανησυχίες…». Αξιόπιστη πηγή από το Προεδρικό περιγράφει με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο τις στιγμές γεμάτες ένταση και τις φωνές που ακολούθησαν. «Λίγο-πολύ του έδειξε την πόρτα του Προεδρικού και τον προειδοποίησε να εγκαταλείψει κάθε παρόμοιας φύσεως σκέψη, αν επιθυμεί η Δημοκρατία να εξακολουθήσει να πολιτεύεται με θέρμη δυτικόστροφα…»

Νέα διλήμματα;

Πάντως υπάρχει ένα κυρίαρχο ερώτημα που πλανάται έντονα στην κοινωνία τις τελευταίες βδομάδες: Θα έρθει άραγε μια ώρα που θα χωριστούμε και πάλι σε εκείνους που κρίνουν ότι «υποχρεωτικά αν θέλουμε λύση» πρέπει να βάλουμε και το φυσικό αέριο μέσα στην εξίσωση και στους άλλους που θα το θεωρούν… προδοσία;

Δεν αποκλείεται καθόλου! Θα πρέπει όμως, όσο είναι καιρός, να σκεφτούμε και να το αποφύγουμε... Με αυτά τα δεδομένα, λοιπόν, και με άλλα «δεδομένα» που ψάχνει να δημιουργήσει η Τουρκία, αν ήμουν στη θέση του Προέδρου Αναστασιάδη περισσότερο από όσο θα ανησυχούσα για το πώς θα μπορέσω να πάω ξανά σε διαπραγματεύσεις, θα ανησυχούσα για το πόσες πιθανότητες έχω, μέσα από τέτοιες διαπραγματεύσεις και με τον τρόπο που τις χειρίζεται η Τουρκία, να βγω με συμφωνία που να μπορώ να την προτείνω στον κυπριακό λαό. Διότι ο ίδιος ο Πρόεδρος δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνά ότι βρέθηκε εκεί με κύρια αποστολή να φέρει μια λύση «σαφώς καλύτερη από εκείνη που απορρίφθηκε την τελευταία φορά». Μοιάζει, λοιπόν, να ψάχνει να τετραγωνίσει τον κύκλο…