Γιατί η Τουρκία δεν δικαιούται να προβαίνει σε έρευνες
Η έκδοση του τουρκικού NAVTEX αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας εντός των θαλάσσιων ζωνών της

«Ηέκδοση οδηγίας προς ναυτιλλομένους από την Τουρκία για διεξαγωγή σεισμικών ερευνών εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί μια καταδικαστέα, παράνομη ενέργεια της Τουρκίας έναντι των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου, όπως αυτά ορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας», ανέφερε στη «Σημερινή» ο λέκτορας Διεθνούς Δικαίου και Δικαίου της Θάλασσας Δρ Αντώνης Στυλιανού. Όπως εξήγησε, η άφιξη του Μπαρμπαρός και της συνοδείας του δεικνύει τον αδυσώπητο χαρακτήρα της Τουρκίας ως προς τον μη σεβασμό των κανόνων και των αρχών του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας και, στην προκείμενη περίπτωση, των κυριαρχικών δικαιωμάτων ενός ανεξάρτητου και κυρίαρχου κράτους.

«Η έκδοση του τουρκικού NAVTEX για σκοπούς έρευνας εντός της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου εντός των θαλάσσιων ζωνών της», σημείωσε. «Η Τουρκία συνεχίζει να προκαλεί, με έντονο τρόπο, αλλά πρέπει να αντιληφθεί ότι ούτε να μυριστεί δεν έχει δικαίωμα, το φυσικό μας αέριο», επεσήμανε χαρακτηριστικά. Κληθείς από την εφημερίδα μας, ο κ. Στυλιανού εξηγεί πιο κάτω τη βασική ορολογία γύρω από τα ζητήματα που αναφύονται ένεκα της τουρκικής προκλητικότητας.

Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη
Ορίζεται ως η θαλάσσια εκείνη ζώνη που εκτείνεται μέχρι και τα 200 ναυτικά μίλια (όπου αυτό είναι γεωγραφικά δυνατόν) από τη γραμμή βάσης (το όριο της ακτογραμμής από το οποίο υπολογίζονται οι θαλάσσιες
ζώνες). Εντός της ζώνης αυτής, το παράκτιο κράτος έχει αποκλειστικά κυριαρχικά δικαιώματα για την οικονομική εκμετάλλευση των ζώντων και μη ζώντων οργανισμών (π.χ. υδρογονανθράκων), που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα κυριαρχικά δικαιώματα έρευνας, εκμετάλλευσης και διαχείρισης. Η ΑΟΖ πρέπει να ανακηρύσσεται και να οριοθετείται. Στη ζώνη αυτή, πλοία τρίτων κρατών έχουν το δικαίωμα ελεύθερης ναυσιπλοΐας και τρίτα κράτη έχουν το δικαίωμα πόντισης καλωδίων και υποθαλάσσιων αγωγών. Τα ύδατα αυτά θεωρούνται διεθνή ύδατα αλλά τρίτα κράτη δεν έχουν κανένα δικαίωμα να επεμβαίνουν στην ενάσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων του παράκτιου κράτους.

Χωρικά ύδατα
Τα χωρικά ύδατα εκτείνονται μέχρι και τα 12 ν.μ. και, εντός αυτών, το παράκτιο κράτος ασκεί πλήρη κυριαρχία στην επιφάνεια της θάλασσας, τον εναέριο χώρο πάνω από αυτήν, την στήλη του ύδατος, τον βυθό της
θάλασσας και το υπέδαφος. Οι νόμοι του παράκτιου κράτους εφαρμόζονται πλήρως, όπως, δηλαδή, και στην εδαφική του επικράτεια. Το δικαίωμα της ελεύθερης ναυσιπλοΐας δεν υφίσταται σε αυτήν την περιοχή,
παρά μόνο το δικαίωμα αβλαβούς διέλευσης (της εισόδου και εξόδου από τα χωρικά ύδατα χωρίς τα πλοία τρίτων κρατών να μπορούν να σταματούν ή να ρίχνουν άγκυρα χωρίς την άδεια του παράκτιου κράτους).

Υφαλοκρηπίδα
Αποτελεί τη φυσική γεωλογική προέκταση της στεριάς στη θάλασσα, μέχρι το υφαλοπρανές και εκτείνεται μέχρι και τα 200 ν.μ. (ή και τα 350 ν.μ. υπό προϋποθέσεις). Η έννοια της υφαλοκρηπίδας υπάρχει εξ αρχής
(ab initio) και αυτοδικαίως (ipso facto) και τα κράτη έχουν το αποκλειστικό κυριαρχικό δικαίωμα εκμετάλλευσης, έρευνας και αξιοποίησης των φυσικών πόρων που βρίσκονται εντός αυτής.

Χώρος Ελέγχου Πτήσεων
Το Flight Information Region (FIR) δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην με οποιαδήποτε θαλάσσια ζώνη, αλλά αποτελεί προϊόν διεθνούς διαχωρισμού από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Πολιτικής Αεροπλοΐας. Η Κύπρος, για παράδειγμα, έχει ένα από τα μεγαλύτερα FIR στον κόσμο αναλογικά με το έδαφός της -πολύ μεγαλύτερο από την ΑΟΖ της- που φτάνει μέχρι τα παράλια της Τουρκίας, Συρίας, Λιβάνου, Ισραήλ και Αιγύπτου. Εντός του FIR, ορίζεται Κέντρο Ελέγχου (το κέντρο ελέγχου FIR Λευκωσίας), που έχει την ευθύνη συντονισμού των πτήσεων εντός του εναέριου αυτού χώρου.

Εθνικός Εναέριος Χώρος
Ο Εθνικός Εναέριος Χώρος ταυτίζεται, στη βάση της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 και του Διεθνούς Δικαίου, με τα χωρικά ύδατα του κράτους. Αποτελεί τον κυριαρχικό εναέριο χώρο του Κράτους (πάνω από την εδαφική του επικράτεια και τα χωρικά του ύδατα).

NAVTEX
Η οδηγία προς ναυτιλλομένους (Navigational Telex) εκδίδεται για σκοπούς πληροφόρησης και ασφάλειας για ναυτικούς κινδύνους και θέματα (όπως π.χ. διεξαγωγή ερευνών στη θάλασσα, ασκήσεων, εγκατάστασης πλατφορμών εξόρυξης, φάρων κ.ο.κ.). Δεν δημιουργούν οποιοδήποτε έννομο δικαίωμα και στην περιοχή της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας κοινοποιούνται μέσω του Ισπανικού Ναυτικού στη ζώνη NAVAREA III.

NOTAM
Τα Notifications to Airmen αφορούν δεσμεύσεις εναέριου χώρου για πραγματοποίηση στρατιωτικών ασκήσεων, υπερπτήσεων, χρήσεις οπλικών συστημάτων, ρίψεις πυροτεχνημάτων κ.ο.κ. Είναι προειδοποιητικού χαρακτήρα και εκδίδονται για σκοπούς ασφάλειας των πτήσεων.

Ν’ ανακρούσει πρύμναν καλεί την Τουρκία η Ελλάδα
Βάναυση προσβολή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας χαρακτηρίζει ο Αντιπρόεδρος της ελληνικής Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών Βαγγέλης Βενιζέλος την παρουσία του τουρκικού ερευνητικού σκάφους Μπαρμπαρός στην ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα της Κύπρου και τις έρευνες που θα επιχειρήσει εκεί. Προσθέτει ότι η Τουρκία υπονομεύει τον διάλογο, δημιουργώντας μια εστία κρίσης, τη στιγμή που η προσοχή της διεθνούς κοινότητας είναι στραμμένη στο Κομπανί και στον αγώνα κατά της διεθνούς τρομοκρατίας, έχοντας έτσι τεράστια ευθύνη για τη διάσπαση του μετώπου. Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι στην περιοχή «δεν υπάρχει καμία αμφισβήτηση για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας», καθώς δεν διεκδικεί εκεί κάτι η Τουρκία.

«Δυστυχώς, η Τουρκία δεν άκουσε τη φωνή της διεθνούς κοινότητας, δεν άκουσε τη φωνή του ΟΗΕ και της ΕΕ, δεν άκουσε τη φωνή της διεθνούς νομιμότητας», αναφέρει ο κ. Βενιζέλος. Προσθέτει ότι η Τουρκία φαίνεται να ενεργεί εξ ονόματος του ψευδοκράτους και επομένως «ο πυρήνας της υπόθεσης είναι η άρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει την υπόσταση και τη διεθνή νομική προσωπικότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας». Αν η Τουρκία δεν αντιληφθεί ότι η Κυπριακή Δημοκρατία υπάρχει, θέτει η ίδια ανυπέρβλητα εμπόδια στην ευρωπαϊκή της πορεία και προοπτική και «δεν υπάρχει πλαίσιο για τις διαπραγματεύσεις σε σχέση με το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη συνύπαρξη και τη συμβίωση των δύο κοινοτήτων», σημειώνει ο Έλληνας ΥΠΕΞ. Καλεί, τέλος, την Άγκυρα «να ανακρούσει πρύμναν, όχι μόνον το πλοίο, αλλά και η εξωτερική της πολιτική», να κινηθεί στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας και να υποβοηθήσει και να υποστηρίξει τις διαπραγματεύσεις στην Κύπρο.