Εάν δεν έχεις τα μέσα να εφαρμόσεις το δίκαιο, παραμένει κενό γράμμα
Από τη στιγμή που το ψευδοκράτος είναι μια άκυρη οντότητα, χωρίς διεθνή υπόσταση, δεν μπορεί να αξιώνει τον οποιοδήποτε θαλάσσιο χώρο πέριξ της Κύπρου, εξηγεί ο νομικός Νικόλας Ιωαννίδης

Οι τουρκικές αξιώσεις στη θαλάσσια ζώνη της Κύπρου, καθώς επίσης και η πρόσφατη προκλητική έκδοση οδηγίας προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) σε περιοχή που εμπίπτει στην κυπριακή ΑΟΖ, σε συνάρτηση με το διεθνές δίκαιο, ήταν χθες το αντικείμενο συζήτησης στο στούντιο του «SigmaLive», με καλεσμένο τον νομικό και Υποψήφιο Διδάκτορα Διεθνούς Δικαίου, Νικόλα Ιωαννίδη. Ο κ. Ιωαννίδης είπε ότι οι τουρκικές αξιώσεις δεν βρίσκουν κανένα έρεισμα στο διεθνές δίκαιο, συνεπώς το δίκαιο είναι με το μέρος μας - όμως εάν δεν έχεις τα μέσα για να το εφαρμόσεις, παραμένει κενό γράμμα.

Δεν θα είχαν δικαίωμα, ακόμη κι αν ήταν κράτος
Έχουν οποιοδήποτε έρεισμα οι τουρκικές αξιώσεις στην κυπριακή ΑΟΖ;
Αρχίζοντας από τις περιοχές νοτίως της Κύπρου, που είναι και το αντικείμενο των πρόσφατων εξελίξεων, θα πρέπει να έχουμε υπόψη πως η απαραίτητη προϋπόθεση για να έχει κάποιος απαιτήσεις στον θαλάσσιο χώρο, είναι να του ανήκουν ακτές οι οποίες να προεκβάλλουν στον θαλάσσιο χώρο. Από τη στιγμή που το ψευδοκράτος είναι μια άκυρη οντότητα, χωρίς διεθνή υπόσταση, δεν μπορεί να αξιώνει τον οποιοδήποτε θαλάσσιο χώρο πέριξ της Κύπρου. Και ειδικά νοτίως του ακρωτηρίου του Κάβο Γκρέκο, καθώς εκεί σε καμία περίπτωση δεν προεκβάλλουν οι ακτές των κατεχομένων - δηλαδή ακόμα και αν ήταν αναγνωρισμένη οντότητα δεν θα είχε κανένα δικαίωμα στις περιοχές εκείνες.

Όσον αφορά τις υπόλοιπες τουρκικές αξιώσεις, οι οποίες αφορούν θαλάσσιο χώρο πέριξ της Κύπρου και περιλαμβάνουν σχεδόν ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, αυτές αντανακλούν τη διαχρονική θέση της Τουρκίας ότι τα νησιά δεν έχουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες και ότι δικαιούνται μόνο όταν είναι απέναντι σε μεγάλες ηπειρωτικές ακτές, όπως συμβαίνει μεταξύ Κύπρου-Τουρκίας. Οπότε, σύμφωνα με την Τουρκία, τα νησιά έχουν δικαιώματα σε περιορισμένες θαλάσσιες ζώνες και θα πρέπει να λαμβάνουν και λιγότερο θαλάσσιο χώρο. Αυτή η θέση έχει χάσει έδαφος, ποτέ δεν στηρίχθηκε στο διεθνές δίκαιο. Το άρθρο 121 της σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει τα δικαιώματα των νησιών σε πλήρεις θαλάσσιες ζώνες. Αυτή την πρακτική την βλέπουμε στην Κύπρο, όπου το Ισραήλ και η Αίγυπτος έχουν αναγνωρίσει τα δικαιώματα της Κύπρου, για αυτό και οριοθετήσεις έχουν γίνει με βάση τη μέση γραμμή. Συνεπώς οι αξιώσεις της Τουρκίας δεν βρίσκουν κανένα έρεισμα στο διεθνές δίκαιο.

Θέμα ισχύος
Είναι εφικτός ο στόχος της Άγκυρας να δημιουργήσει γκρίζες ζώνες;
Αυτό εκφεύγει των ζητημάτων του διεθνούς δικαίου. Εμείς με βάση τη διεθνή νομιμότητα έχουμε τα δικαιώματα στη θάλασσα. Έχουμε κάνει συμφωνίες, έχουμε στείλει συντεταγμένες, έχουμε τα 13 θαλασσοτεμάχια… Το αν θα μπορέσουμε να τα εκμεταλλευτούμε έχει να κάνει και με την ισχύ και την πολιτική. Αν δεν μπορούμε να προστατέψουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα είναι άλλο θέμα. Στα δυτικά, όπου οι απαιτήσεις της Τουρκίας επικαλύπτουν τα θαλασσοτεμάχια 1, 4, 5, 6 και 7, βλέπουμε ότι δημιουργούν μια γκρίζα ζώνη, στην οποία η Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα προς το παρόν.

Προχθές διέρρευσε ο χάρτης του τουρκικού ΥΠΕΞ που αφορά την οδηγία NAVTEX που εξέδωσε η Άγκυρα... Tι μπορούμε να πούμε;
Το κόκκινο χρώμα εμπίπτει στα θαλασσοτεμάχια 1, 2, 3, 8 και 9. Η γεώτρηση της ΕΝΙ γίνεται στο τεμάχιο 9 και κατά κάποιο τρόπο αποκόπτεται από τις ακτές της Κύπρου. Δεν έχει γίνει κάποια ενέργεια από την Τουρκία μέχρι στιγμής. Οι αναγγελίες τους αφορούν τις 20 Οκτωβρίου. Για ακόμα μια φορά καταδεικνύουν τη μαξιμαλιστική θέση της Τουρκίας και συνιστούν ευθεία πρόκληση προς την ΚΔ.

Χρειάζεται και εκτελεστικός βραχίονας
Λαμβάνοντας υπόψη τις ενέργειες της Κίνας ανοιχτά του Βιετνάμ, όπου διεξήγαγε έρευνες και που εν ολίγοις το Βιετνάμ δεν κατάφερε να διακόψει, ποιοι κίνδυνοι δημιουργούνται για την Κύπρο;
Βλέπουμε πολλές ομοιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο σε σχέση με τη Νότια Σινική Θάλασσα, γιατί η Κίνα όχι μόνο προβάλλει αξιώσεις αλλά πραγματοποιεί κιόλας τις αξιώσεις της. Είχε μεταφέρει πλατφόρμα ανοιχτά του Βιετνάμ και έκανε έρευνες. Αυτό προσομοιάζει με τις εξαγγελίες της Τουρκίας, που μίλησε όχι μόνο για έρευνες αλλά και για μεταφορά πλατφόρμας…

Σε αυτή την περίπτωση φάνηκε ότι το Βιετνάμ δεν μπορούσε να εμποδίσει αυτή την εξέλιξη. Έχουμε και τις Φιλιππίνες που έχουν προσφύγει σε διαιτησία εναντίον της Κίνας για παρόμοια θαλάσσια ζητήματα. Δυστυχώς βλέπουμε μια δυσκολία να αντιμετωπιστούν αυτές οι θέσεις από μεγαλύτερα κράτη πιο ισχυρά. Το διεθνές δίκαιο είναι με το μέρος μας, αλλά αν δεν έχεις τα μέσα να το εφαρμόσεις δυστυχώς παραμένει κενό γράμμα.

Χρειάζεται και τον εκτελεστικό βραχίονα. Το διεθνές δίκαιο δίνει τη δυνατότητα στο παράκτιο κράτος να εφαρμόσει τους νόμους σε περίπτωση που τα κυριαρχικά του δικαιώματα στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα παραβιάζονται αλλά για να εφαρμόσει τη νομοθεσία του και να συλλάβει κάποιο σκάφος που παρανομεί ή απλώς να το πλησιάσει και να το ειδοποιήσει θα πρέπει να έχει πλωτά μέσα. Εμείς δεν τα διαθέτουμε. Παρόλο που έχουμε τον υποθαλάσσιο πλούτο, δεν μπορούμε να τον υπερασπιστούμε επαρκώς.