Αξιοποιήσιμη και σε επίπεδο ΕΕ η βρετανική αντίδραση, τονίζει ο Π. Ζαρούνας
Θα πρέπει να εντάξουμε τη δυναμική, το μέγεθος και τις προεκτάσεις της κρίσης, στο πλαίσιο των επιτελεστικών δυνατοτήτων της Τουρκίας να προβεί στην υλοποίηση των απειλών της

Η επίταση της τουρκικής επιθετικότητας στην κυπριακή ΑΟΖ επαπειλεί να αναδιαμορφώσει το γεωστρατηγικό και γεωπολιτικό σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο, εμπλέκοντας την Κυπριακή Δημοκρατία σ’ ένα τεστ δύναμης, μ’ ένα σύνθετο πλέγμα ομόρροπων και αντίρροπων δυνάμεων.

Τις γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές παραμέτρους της διαμορφωθείσας κατάστασης, τους στόχους και το βάθος των τουρκικών επιδιώξεων, καθώς και τους χειρισμούς τους οποίους θα πρέπει να κάνει εφεξής η Κυπριακή Δημοκρατία, αναλύει ο διεθνολόγος, γραμματέας του Συμβουλίου Γεωστρατηγικών Μελετών, Πέτρος Ζαρούνας.

Κατ’ αρχήν, μέσα από μιαν περιεκτική προσέγγιση που συνδυάζει τόσο το μακροεπίπεδο όσο και το μικροεπίπεδο ανάλυσης, θα πρέπει, επισημαίνει, να εντάξουμε, τη δυναμική, το μέγεθος και τις προεκτάσεις της κρίσης, στο πλαίσιο των επιτελεστικών δυνατοτήτων της Τουρκίας, να προβεί στην υλοποίηση των απειλών της, καθώς και στο πλέγμα των ευρύτερων συσχετισμών ισχύος και συμφερόντων που διαμορφώνονται στην περιοχή.

Το ειδοποιό στοιχείο της κρίσης
Υπό αυτό το πρίσμα, το πρωτεύον, επισημαίνει, που θα πρέπει να μας προβληματίσει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να παραθεωρούνται ή να υποβαθμίζονται οι άλλες εκδηλώσεις της τουρκικής επιθετικότητας -παρενόχληση του γεωτρύπανου της ΕΝΙ-Kogas από σκάφη του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, παραβιάσεις της κυπριακής ΑΟΖ από το Barbaross, κ.λπ.- είναι η ανακοίνωση του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, με την οποία δεσμεύει τμήμα της κυπριακής ΑΟΖ για διενέργεια ερευνών εντοπισμού υδρογονανθράκων.

«Αυτό είναι το ειδοποιό στοιχείο που διαφοροποιεί τα δεδομένα της κρίσης σε σχέση με τις προηγούμενες περιπτώσεις εκδήλωσης της τουρκικής επιθετικότητας», εξηγεί ο κ. Ζαρούνας, προσθέτοντας πως, σ’ αυτή την προοπτική, θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον η Τουρκία έχει, πράγματι, τις δυνατότητες να υλοποιήσει τις απειλές της.

Σύμφωνα με τη δική του εκτίμηση, το εν λόγω εγχείρημα εμφανίζεται ως εξαιρετικά δυσχερές, καθώς, αφενός καμία διεθνής εταιρεία στον τομέα της ενέργειας, δεν θα καθίστατο συνεργός σε μιαν απροκάλυπτη και οφθαλμοφανή παρανομία, η οποία θα επέσυρε σωρεία δυσβάστακτων οικονομικά νομικών κυρώσεων, τόσο για τον «πρωταίτιο» της παρανομίας, δηλαδή την Άγκυρα, όσο και για την ίδια, και, αφετέρου, ούτε η ίδια η Τουρκία διαθέτει τα τεχνικά μέσα για τη διενέργεια ενός τέτοιου εγχειρήματος (τουρκική κρατική εταιρεία υδρογονανθράκων ΤΡΑΟ).

Το «μοίρασμα» του κυπριακού ΦΑ
«Αν η Τουρκία αποπειραθεί ένα τέτοιο διάβημα», σημείωσε ο κ. Ζαρούνας, «θα υποχρεωθεί να επωμιστεί ένα δυσβάσταχτο βάρος, λόγω των δικαστικών μέτρων που θα εκδοθούν εναντίον της», τα οποία θα ζητήσουν τόσο η Κυπριακή Δημοκρατία όσο και οι συμβαλλόμενες μαζί της εταιρείες.

Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι τίθεται υπό αίρεση η δυνατότητα πραγματοποίησης των τουρκικών απειλών, θα πρέπει να εξεταστεί ποια είναι τα κίνητρα πίσω από τη συγκεκριμένη ενέργεια της Άγκυρας, σε τι αποσκοπεί, αλλά και γιατί επελέγη στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία η εκδήλωσή της.

«Άποψή μου», επισημαίνει ο κ. Ζαρούνας, «είναι ότι επιδιώκει να δηλώσει "παρών" στο εξελισσόμενο ενεργειακό power game στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και, ταυτόχρονα, να διαμορφώσει ευμενέστερους, κατά το δυνατόν, όρους διαπραγμάτευσης όσον αφορά το μοίρασμα του φυσικού αερίου μεταξύ των δύο κοινοτήτων στην Κύπρο. Την ενδιαφέρει, δηλαδή, το μερίδιο των Τουρκοκυπρίων, σε μια μοιρασιά που την αντιλαμβάνεται, βεβαίως, πάντα με τη δική της… αριθμητική, δηλαδή 50-50».

Γιατί τώρα η ένταση;
Όσον αφορά στο ερώτημα «γιατί τώρα, και γιατί με τέτοια ένταση;», ο κ. Ζαρούνας εκτιμά ότι η έξαρση και η περιπλοκότητα της κρίσης στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, που καθιστά ιστορικά και πολιτικά αναγκαία την απόκρουση της προώθησης των τζιχαντιστών του ISIS, αναβαθμίζει, ipso facto, τον ρόλο που μπορεί ή καλείται η Τουρκία να διαδραματίσει στην περιοχή, «γεγονός που επιχειρεί να εκμεταλλευθεί προς όφελός της η Άγκυρα, στο ευρύτερο πλέγμα των ζητημάτων που την αφορούν».

Προφανώς, διευκρινίζει, λόγω της αλλαγής των δεδομένων στη Μέση Ανατολή, αλλάζουν, έστω συγκυριακά, και οι προτεραιότητες και οι άμεσες ανάγκες της αμερικανικής πολιτικής. «Οι Αμερικανοί έχουν ανάγκη αυτήν τη στιγμή την Τουρκία, εξ ου και η ήπια, σε ένταση, δήλωση της Εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την τουρκική πρόσκληση, και, ως εκ τούτου, φαίνεται να αθέτησαν, εν μέρει, σε επίπεδο αντίδρασης, τις υποσχέσεις τους προς την Κύπρο», αν και, επί της ουσίας, η αμερικανική θέση παρέμεινε η ίδια.

Ωστόσο, όπως εξηγεί ο Πέτρος Ζαρούνας, στη σκακιέρα της προσχώρησης της Άγκυρας στη διεθνή συμμαχία κατά του Ισλαμικού Κράτους, διενεργούνται «δύσκολες και κοπιαστικές» κινήσεις, λόγω των ιδιαίτερα υψηλών απαιτήσεων που εγείρουν οι Τούρκοι, τις οποίες οι Αμερικανοί δεν φαίνεται, προσώρας, να κάνουν (πλήρως) αποδεκτές.

Σκληρό «πόκερ» Τούρκων - Αμερικανών για ISIS
Ήδη χθες στην Άγκυρα εκτυλίχθηκε ένα σκληρό «πόκερ» ανάμεσα στις δύο πλευρές, με την άφιξη στην τουρκική πρωτεύουσα του στρατηγού Τζο Άλεν και του βοηθού ΥΦΕΞ στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που είχαν συνεχείς διαβουλεύσεις με τους Τούρκους αξιωματούχους, ενώ ιδιαίτερης σημασίας είναι και οι επαφές που διεξάγει ο νέος ΓΓ του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, με την τουρκική ηγεσία.

Οι Τούρκοι εγείρουν σειρά δυσεκπλήρωτων, όπως διαφαίνεται, απαιτήσεων, όπως, ανατροπή του Προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ και του καθεστώτος του, δημιουργία ζώνης ασφάλειας πτήσεων στη συροτουρκική μεθόριο, στις περιοχές που δεν ελέγχει ο Άσαντ, και ένταξη των Κούρδων μαχητών στον συνασπισμό εναντίον του συριακού καθεστώτος.

Αξιώσεις που προκαλούν την αντίδραση των Αμερικανών, οι οποίοι, σύμφωνα και με χθεσινά δημοσιεύματα των αμερικανικών ΜΜΕ, θεωρούν την τουρκική στάση ως μη αρμόζουσα στη συμπεριφορά ενός συμμάχου.
Την ίδια ώρα, η Ουάσινγκτον, όπως επισημαίνει ο Πέτρος Ζαρούνας, δεν είναι σε καμία περίπτωση διατεθειμένη να δεχθεί «πάγωμα» των διαδικασιών για την ενέργεια στην Ανατολική Μεσόγειο, με επίκεντρο και το κυπριακό φυσικό αέριο, θεωρώντας αυτό το τελευταίο ως βασικό παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Ισχυρή η βρετανική δήλωση
Εν τω μεταξύ, η απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη, για αναστολή των συνομιλιών για το Κυπριακό, αλλά και η εξαγγελία λήψης σειράς και άλλων μέτρων άσκησης πίεσης επί της Άγκυρας, αναδιαμορφώνουν το σκηνικό της κρίσης που προκάλεσε η Άγκυρα.

Αναφερόμενος στις επόμενες κινήσεις που πρέπει να αναλάβει η Λευκωσία, προκειμένου να εξέλθει όσο γίνεται αλώβητη από το παιγνίδι κορύφωσης της έντασης που διενεργούν οι Τούρκοι, υπογραμμίζει ότι, εν πρώτοις, αυτές θα πρέπει να παραμείνουν στο καθαρά διπλωματικό και πολιτικό επίπεδο, με συνδυασμένες κινήσεις προς την ΕΕ, τις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία, προσπαθώντας να μεγιστοποιήσει, όσο είναι δυνατόν, τη στήριξη των δυνάμεων αυτών.

«Δεν θα πρέπει να παίξουμε παιγνίδι αύξησης της έντασης» εξηγεί, «γιατί αυτό ευνοεί την Άγκυρα και τους σχεδιασμούς της».
Θεωρεί, ταυτόχρονα, ως μεγάλης σημασίας και πολλαχώς αξιοποιήσιμη για τα κυπριακά συμφέροντα τη δήλωση του Λονδίνου, «η οποία είναι πιο ισχυρή από αυτήν του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και αναφέρεται στην ουσία της ανακοίνωσης του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών». Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει, η Λευκωσία θα μπορούσε να επιδιώξει, η βρετανική δήλωση να συμπεριληφθεί στο κείμενο της συνόδου των αρχηγών κρατών της ΕΕ, διασφαλίζοντας, έτσι, τις βασικές κυπριακές θέσεις.

Η επιστροφή στις συνομιλίες
Παράλληλα, ο κ. Ζαρούνας εξέφρασε την ισχυρή εκτίμηση ότι, προϊόντος του χρόνου, «το θέμα της συμμετοχής της Τουρκίας στη διεθνή συμμαχία εναντίον του ισλαμικού κράτους, τείνει να "ξεθωριάσει" εις βάρος της Άγκυρας, καθώς ήδη άρχισαν να αναφύονται δυσκολίες», γι’ αυτόν τον λόγο, υπέδειξε, θα πρέπει η κυπριακή πλευρά να εμμείνει σταθερά στις θέσεις της, χωρίς παλινωδίες και παλινδρομήσεις. Σ’ αυτή την προοπτική, πρόσθεσε, θα πρέπει να αντικριστεί και το θέμα της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, νοουμένου ότι θα έχει απισχνανθεί εμπράκτως η τουρκική επιθετικότητα.

Θα πρέπει, ωστόσο, κατέληξε, να μας προβληματίσει το ενδεχόμενο αντιστροφής, εκ μέρους της τ/κ πλευράς, του επιχειρήματος για τον διάλογο, με την επίκληση, ακριβώς, της συνεχιζόμενης διεξαγωγής ερευνών για φυσικό αέριο εντός της ΑΟΖ από την Κυπριακή Δημοκρατία. Εν τοιαύτη περιπτώσει, υπογραμμίζει, «θα οφείλαμε να έχουμε έτοιμα σενάρια αντίδρασης».