Μπαίνουμε στο τελευταίο, καυτό, τετράμηνο της «πιο δύσκολης χρονιάς»

Μήπως από κάποιες απόψεις το 2015 θα είναι ακόμα πιο δύσκολο; Μήπως ακόμα οι δείκτες, αλλά και οι αντοχές σε όλα τα επίπεδα, δεν έπιασαν πάτο;

ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΙΜΗ ψηφοφορία στις 29 του μήνα φαίνεται ότι θα βρεθούν πολλές «μη εξυπηρετούμενες ψήφοι»

Όταν ο Πρόεδρος Αναστασιάδης γράφει… κωδικοποιημένα για «δημοσιονομικές και τραπεζικές συνέπειες», πρέπει να εννοούνται και να προσλαμβάνονται «κυρίως τραπεζικές». Έτσι και αλλιώς, στην κρίσιμη ψηφοφορία της Βουλής δεν «παίζει» μόνο η επόμενη δόση, αλλά στο βάθος παίζουν και τα stress tests. Έπειτα, όταν μιλάμε για «μαρίδες και καρχαρίες», πρέπει να θυμόμαστε ότι στη χώρα είναι μια τράπεζα της οποίας «μαρίδα» είναι οι μέτοχοι και καταθέτες...

Όλοι υπογράμμιζαν ότι το 2014 θα ήταν η πιο πέτρινη χρονιά. Το «κούρεμα» που πλήγωσε βαθιά την κυπριακή οικονομία αποφασίστηκε το 2013, αλλά τις συνέπειές του τις νιώσαμε φέτος. Μέσα στον φετινό χρόνο εφαρμόστηκαν και τα πιο πολλά μέτρα του Μνημονίου που είχαν κλειδώσει από το 2012, αλλά οι εκλογές και η αναμονή νέας Κυβέρνησης, επέτρεψαν την κωλυσιεργία. Έτσι, λοιπόν, η χρονιά αυτή είχε εξαγγελθεί ως «η οδυνηρότερη».

Πόσο αλήθεια είναι όμως ότι το 2014, που τελειώνει σε μερικούς μήνες, ήταν η χειρότερη χρονιά; Μήπως από κάποιες απόψεις το 2015 θα είναι ακόμα πιο δύσκολο; Μήπως ακόμα οι δείκτες, αλλά και οι αντοχές σε όλα τα επίπεδα, δεν έπιασαν πάτο; Γιατί, αν τυχόν δεν περάσουν οι εκποιήσεις από τη Βουλή, όπως προειδοποιεί σε ήπιο τόνο η επιστολή του Προέδρου της Δημοκρατίας, «θα υπάρξουν συνέπειες». Αλλά και αν εγκριθεί η νομοθεσία, τότε είναι μέσα στο 2015 που θα γίνουν εκποιήσεις, θα διαφοροποιηθούν και άλλο (προς το δραματικότερο) οι τιμές, ενώ θα αλλάξει και το σκηνικό και οι σχέσεις μεταξύ δανειστών και δανειοληπτών...

Τελευταίο τρίμηνο με δραματικούς τόνους

Σε λίγες μέρες μπαίνουμε στο τελευταίο τετράμηνο της «πιο δύσκολης χρονιάς». Γύρω μας ακούμε και πάλι δραματικές ιαχές και προειδοποιήσεις. Ο Πρόεδρος της χώρας, στην επιστολή προ ημερών προς τα κόμματα, κάνει λόγο για «δημοσιονομικές και τραπεζικές συνέπειες», εάν διακοπεί το Πρόγραμμα εξαιτίας των εκποιήσεων. Πολλοί το αποφεύγουν στις δημόσιες συζητήσεις, αλλά off the record όλοι συμφωνούν ότι «είναι σαν να πυροβολούμε το πόδι μας».

Η όλη διαδικασία ανασυγκρότησης μπορεί να βρεθεί στον αέρα, είναι το επαναλαμβανόμενο σχόλιο από τους ειδήμονες. Ενώ εκκρεμεί και μια μεγάλη απόφαση στο Διοικητικό Συμβούλιο της μεγάλης τράπεζας, από την οποία επίσης εξαρτώνται πολλά...

Τα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν πριν από λίγες μέρες, επιμένουν οι ακαδημαϊκοί, δείχνουν ότι τελικά η ύφεση του 2014 θα είναι μικρότερη από την αναμενόμενη.

Σε ερώτηση, αν αυτό διαψεύδει τους Moody’s και την πρόσφατη «προειδοποίηση δυσκολιών», η απάντηση ήταν «και ναι και όχι». Διότι οι ανησυχίες που εξακολουθούν να υπάρχουν δεν έχουν να κάνουν με τον ρυθμό της οικονομίας.

Εξάλλου, η βόμβα μεγατόνων που έσκασε μόλις αυτές τις μέρες ξεπερνά το απλό θέμα των εκποιήσεων. Όχι μόνο πρέπει να γίνουν εκποιήσεις, αλλά το κυπριακό πρόγραμμα επιβάλλει να δημιουργηθεί και «αγορά προβληματικών δανείων». Δηλαδή, να δοθεί η δυνατότητα πακέτα κακών δανείων να πωλούνται από τις τράπεζες σε άλλους, που τελικά θα κάνουν τις εκποιήσεις. Επομένως, έχουμε μπροστά μας εξελίξεις που θα έχουν συνέπειες και μετά το «πιο δύσκολο» 2014, στα επόμενα ένα-δυο χρόνια...

Μαρίδες και καρχαρίες

Αξιόπιστη πηγή από το οικονομικό επιτελείο της Πινδάρου υπογράμμιζε ότι πρέπει να δώσουμε σημασία στη φράση από την επιστολή του Προέδρου, που λέει ότι αν δεν εγκριθεί διαδικασία εκποιήσεων, τότε προστατεύουμε τους «μεγαλοοφειλέτες εις βάρος των μικρών και των μεσαίων δανειοληπτών ή και καταθετών». Αυτή η αναφορά, εξηγούσε, γίνεται διότι μέσα από αυτό το νέο πολιτικό θρίλερ τελικά δεν εξαρτάται μόνο η δόση του δανείου, αλλά και η πορεία των τραπεζών προς την Τραπεζική Ένωση, δηλαδή τα περίφημα stress tests.

Αν μας λείψει η επόμενη δόση του δανείου, τότε μέχρι τέλος του χρόνου και πάλι το κράτος «δεν θα έχει μία». Αλλά αν τυχόν με ανατροπή του προγράμματος υπάρξουν παρενέργειες στα τεστ αντοχής του τραπεζικού συστήματος, τότε η ζημιά θα είναι ανεπανόρθωτη. Όταν μιλάμε για τράπεζες, κατέληξε, πρέπει να θυμόμαστε ότι μιλάμε και για τα λεφτά των καταθετών. Ενώ ειδικότερα για μια τράπεζα όπως ο Συνεργατισμός, όχι μόνο έχουμε να κάνουμε με πλήθος μικροκαταθετών, αλλά τελικά τη θέση των μετόχων έχουμε όλοι οι… φορολογούμενοι πολίτες! Και αυτό, σχολίασε δεικτικά, «είναι μαρίδες και όχι καρχαρίες…».

Η ευαίσθητη περίπτωση της κρατικής τράπεζας

Την ώρα που το ενδιαφέρον των συζητήσεων μονοπωλεί η μεγάλη τράπεζα με τα εσωτερικά power politics στο προσκήνιο, δηλαδή τη διελκυστίνδα ανάμεσα σε νέους και... πιο νέους μετόχους της για την επένδυση και περιουσία τους, στην πραγματικότητα ανησυχίες υπάρχουν περισσότερο για την άλλη τράπεζα. Το θέμα είναι κάτι σαν… «πολιτικό ταμπού»! Κανείς δεν μιλά ανοιχτά για το πόσο κρίσιμα είναι τα stress tests για την πρόσφατα κρατικοποιημένη τράπεζα. Όμως, όλη αυτή η υπόθεση μπορεί να έχει μεγάλες συνέπειες στον Συνεργατισμό.

Παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων και φαίνεται στο παρελθόν να είχε την πιο «χαλαρή» δανειοδοτική πολιτική, επιβεβαιώνει βετεράνος του τραπεζικού τομέα, με θητεία τόσο σε εμπορικές τράπεζες όσο και σε συνεργατικά. Την ώρα που ο γενικός μέσος όρος «κόκκινων δανείων» ήταν, τέλος Μαΐου, 44%, για τον Συνεργατισμό ήταν 57%. Επιπλέον, προσθέτει, με τα όσα έγιναν πέρυσι έχει αλλάξει και η δομή των καταθέσεων, αφού σχεδόν όλοι έσπευσαν να τις «σπάσουν» σε ασφαλισμένα πακέτα κάτω των εκατό χιλιάδων.

Πληροφορημένες πηγές ανέφεραν ότι τα περισσότερα σχόλια των «τροϊκανών τεχνοκρατών» για την ολιγωρία του κυπριακού συστήματος στην αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων αφορούσαν ειδικότερα τη νέα κρατική τράπεζα, παρά τις άλλες, τις εμπορικές για τις οποίες υπάρχει μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι «αργά ή γρήγορα» θα κάνουν κάτι για το πρόβλημα. Διαθέσιμα στοιχεία στην Κεντρική Τράπεζα δείχνουν ότι ενώ ο ρυθμός αναδιάρθρωσης προβληματικών δανείων είναι γενικά χαμηλός, ειδικά στο συνεργατικό σύστημα είναι πολύ χαμηλός. Ο Συνεργατισμός φαίνεται να έχει αναδιαρθρώσει πολύ μικρότερο μέρος των κακών δανείων, μόλις κάτι πιο πολύ από το ένα τέταρτο σε σχέση με τις τράπεζες...

Στατιστικές δανείων και στατιστικές... εδρών

ΕΑΝ τα στατιστικά του προβλήματος είναι καθαρά, στον πολιτικό στίβο τα πράγματα είναι πολύ περίπλοκα. Η προσπάθεια της Κυβέρνησης να συνδυάσει το νομοσχέδιο για τις εκποιήσεις με αποφάσεις για καλύτερη προστασία των μικρών δανειοληπτών και της κατοικίας, όπως και με πρόσθετο νομοσχέδιο για τον περιορισμό των τραπεζικών καταχρήσεων, δεν φαίνεται να καθησυχάζει τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Στην κρίσιμη ψηφοφορία στις 29 του μήνα φαίνεται ότι θα βρεθούν πολλές... «μη εξυπηρετούμενες ψήφοι».

Αυτήν τη φορά μάλιστα, αντίθετα από προηγούμενες εμπειρίες, «σκληρή γραμμή» δεν φαίνεται να ήταν το «μπλοκ ΑΚΕΛ-ΕΔΕΚ», αλλά το ΔΗΚΟ. Με προσωπικές δηλώσεις του, ο Πρόεδρος του κόμματος έβαλε πολύ ψηλά τον πήχη για την Κυβέρνηση. Όταν στον λόφο του Προεδρικού άκουγαν τους όρους του Νικόλα Παπαδόπουλου, και ειδικά ότι πρέπει να αλλάξει ο ορισμός των μη εξυπηρετούμενων δανείων και ότι πρέπει να φροντίσει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης να επιστραφούν στην Κύπρο 3,5 δις από την κακή συναλλαγή για τις τραπεζικές εργασίες στην Ελλάδα, ήταν φανερό ότι δεν υπήρχε έδαφος για συναίνεση.

Παρ’ όλα αυτά έγινε προσπάθεια από τον ΔΗΣΥ, και συγκεκριμένα από τον Πρόεδρο του κόμματος προσωπικά. Μέρες Δεκαπενταυγούστου, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης μαζί με υπουργούς και τεχνοκράτες δοκίμασαν να ανακατέψουν ξανά την τράπουλα. Ούτε όμως αυτή η νέα φόρμουλα φαίνεται να πείθει μέχρι στιγμής για να έρθει μια έστω ισχνή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Σαν να μην έφταναν όμως αυτά, στην Κυβέρνηση μπαίνει και πίεση από την Τρόικα. Στα σχόλιά τους οι δανειστές για πρώτη φορά κατέστησαν σαφές ότι χωρίς τη νομοθεσία αυτή δεν εκταμιεύεται δόση. Non compliance ισοδυναμεί με όχι δόση. Πηγές από το Προεδρικό αναφέρουν ότι είναι ήδη προετοιμασμένοι για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ενώ στην Πινδάρου κάποιοι, φανερά εξαντλημένοι από την υπερπροσπάθεια μέσα στο… κατακαλόκαιρο, όπως σχολίαζαν, σηκώνουν στο τέλος τα χέρια και λένε «ε, ας αναλάβουν κάποιοι και την ευθύνη και να καταλάβει και ο κόσμος τι θα φέρουν η ρητορική και ο λαϊκισμός των πολλών ντεσιμπέλ...».

Θα υπάρξει άραγε «επαναδιαπραγμάτευση»;

ΠΑΝΤΩΣ, εάν υλοποιηθεί το… σενάριο τρόμου, θα αλλάξει άρδην και το πολιτικό σκηνικό. Το «μέτωπο επαναδιαπραγμάτευσης του Μνημονίου», με το οποίο φλέρταρε η αντιπολίτευση το τελευταίο διάστημα, θα έχει υλοποιηθεί με τον πιο πανηγυρικό τρόπο. Υπάρχει βέβαια και ο κίνδυνος να μην υπάρξει καμία διαπραγμάτευση. Διπλωματικοί κύκλοι, που βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τις Βρυξέλλες, τονίζουν ότι είναι «ευσεβείς πόθοι» το ότι θα… στριμώξουμε την Κομισιόν και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, επειδή θα χάσουμε μια δόση του δανείου. «Το πιο πιθανό», συμπλήρωναν, «είναι ότι θα μας αγνοήσουν…».

Από την άλλη, ανεξάρτητη πανεπιστημιακή πηγή. που σχολίαζε τα ανοιχτά ενδεχόμενα, μας ανέφερε ότι αν η Κύπρος απουσιάζει από το Γιούρογκρουπ του Σεπτεμβρίου, στη συνέχεια το πρόβλημα θα το έχουμε εμείς και όχι η Τρόικα. «Σε τυχόν προσπάθειες της Κυβέρνησης να μιλήσει ξανά με την Τρόικα, η απάντηση δεν θα θυμίζει κάποια διαπραγμάτευση. Μάλλον θα είναι ένα ξερό… ψηφίστε το και βλέπουμε...».

Η πολιτική ανάλυση των πραγμάτων λέει ότι, αν τραβήξουν το πράγμα «μέχρι τα άκρα», τότε σύντομα κάποιος θα καταγράψει μια ηχηρή ήττα. Οι εκτιμήσεις για το ποιος θα είναι αυτός, διαφέρουν. Με βέβαιη ενός είδους ήττα και για τη χώρα μας. Την ώρα που και οι αντοχές και η υπομονή των πολιτών έχουν από καιρό φθάσει στα όριά τους…