Η Τρόικα, η Βουλή, η Κυβέρνηση και οι ευθύνες τους

Οι νέοι μέτοχοι πλήρωσαν τη στήριξη των τραπεζών και θέλουν το κέρδος τους

· Ποιος θα ανοίξει τον χορό των εκποιήσεων
· Προς νέα ύφεση και συρρίκνωση η οικονομία
· Οι νέοι μέτοχοι και δανειστές των τραπεζών πλήρωσαν και θέλουν αποδόσεις
· Το τελικό ξεσκόνισμα των δανείων έτοιμο τον Οκτώβρη
· Αυστηρές προειδοποιήσεις στους «μεγάλους» που έπαιρναν δάνεια και δεν τα πλήρωναν
· Σημαντικά αναπάντητα ερωτήματα προκαλούν αβεβαιότητα και ανησυχίες, και καλλιεργούν ψεύτικες ελπίδες

Από ένα νέο ισχυρό ηλεκτροσόκ εκτιμάται πως θα περάσει η κυπριακή οικονομία, τα κυπριακά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις με τη δοκιμή τού νέου πειράματος, που φέρει αυτήν τη φορά την ονομασία «εκποιήσεις».

Σε ένα κράτος που κτυπήθηκε από ένα κούρεμα καταθέσεων (bail in) που δεν ξανασυνέβη, η Κυβέρνηση δεν κατάφερε να αμβλύνει τις σκληρές θέσεις των δανειστών προτάσσοντας επιχειρήματα. Ως εκ τούτου, παραμένει και πάλιν εγκλωβισμένη στη μνημονική σύμβαση και στους άτεγκτους όρους της, προσπαθώντας να τηρήσει ό,τι της πουν για να εξασφαλίσει την επόμενη δόση του δανείου.

Οι εκποιήσεις φαίνεται πως είναι πια έξω από την πόρτα μας, καθώς οι εκπρόσωποι του λαού, από λαϊκίστικη παρά από σοβαρή και τεκμηριωμένη πρωτοβουλία τους, δεν έπεισαν αλλά ούτε και είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν την ευθύνη για ψήφιση των νομοθετημάτων που θα εκποιούν περιουσίες του κόσμου. Μπροστά γκρεμός και πίσω ρέμα. Ποιες είναι οι εναλλακτικές λύσεις που προτείνονται που, όπως και σε άλλες σοβαρές περιπτώσεις, δεν έχουν μελετηθεί;

Μήπως οι λαϊκιστές και πάλι καλλιεργούν αισιοδοξία ανάμεσα στους οπαδούς τους ότι θα τους διαγραφούν χρέη, αρνούμενοι να αναλάβουν το τεράστιο κόστος της οποιασδήποτε λύσης; Οι πληγές του θύματος των αποφάσεων του Eurogroup, που κόντεψε να πνεύσει τα λοίσθια, παραμένουν ανοικτές και οι… γιατροί άρχισαν να μιλούν για μια νέα κρίση που θα περάσει ο ασθενής.

Η παρατεταμένη αβεβαιότητα αναφορικά με την ψήφιση των νομοθετημάτων για τις εκποιήσεις αποτελεί ένα νέο βαρίδι για την οικονομία και την επαναφορά της εμπιστοσύνης προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Την ίδια ώρα, οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί πιέζονται για να δώσουν πλήρη εικόνα για τα δανειακά χαρτοφυλάκιά τους και τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια, σε μια περίοδο που όλα είναι ανοικτά, καθώς οι ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων στις οποίες υποβάλλονται, θα κρίνουν την ανάγκη γα περαιτέρω κεφαλαιακή επάρκειά τους.

Γωνιάζουν και τα νοικοκυριά

Οι σαρωτικές αλλαγές που έρχονται, με τις πρόνοιες των νομοθετημάτων που επιβλήθηκαν από την Τρόικα και η καθυστέρηση στην εξεύρεση μιας κοινής φόρμουλας, οδηγούν τις εξελίξεις στα άκρα, με τα κυπριακά νοικοκυριά να ανησυχούν για τις πιθανότητες να εκποιηθεί η πρώτη κατοικία τους ή άλλη περιουσία τους. Βέβαια, ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος είναι για τους ιδιοκτήτες γης και ακινήτων που έχουν στοιβάξει περιουσίες, φορτώνοντας «κόκκινα» δάνεια στις τράπεζες που τα έδιναν άλλοτε απλόχερα, και που τώρα πολλά από αυτά δεν εξυπηρετούνται.

Το σκηνικό φαντάζει εξαιρετικά θολό, με απρόβλεπτες εξελίξεις για τον χρηματοπιστωτικό τομέα, την οικονομία, τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, που διαπιστώνουν καθημερινά ότι αντί η ύφεση να υποχωρεί, βαθαίνει ακόμη περισσότερο.

Ξεσκονίζουν τα δάνεια

Οι τράπεζες, στις οποίες τώρα συμμετέχουν με υψηλά ποσοστά ξένοι επενδυτές, οι οποίοι προσδοκούν να τις επαναφέρουν σε κερδοφορία, εργάζονται πυρετωδώς για ένα γερό ξεσκόνισμα των δανειακών χαρτοφυλακίων τους μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, οπόταν και είναι υποχρεωμένες να παραδώσουν πλήρεις εκθέσεις στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου.

Οι εκθέσεις που αποτελούν βαρόμετρο για τις εξελίξεις στο θέμα των εκποιήσεων θα ξεκαθαρίζουν την κατανομή των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων των επιχειρηματιών και των νοικοκυριών, και θα αξιολογείται η δυνατότητα εξυπηρέτησης του χρέους και των δραστηριοτήτων επαναχρηματοδότησης.

Όλα αυτά, βέβαια, γίνονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Τρόικας, για να ληφθούν μέτρα για την ενίσχυση της διαχείρισης των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων και την αντιμετώπιση των προβληματικών χρεωστών. Οι τράπεζες υποχρεώνονται να ενημερώνουν κάθε τρίμηνο για τις αναδιαρθρώσεις δανείων.

Οι εξελίξεις που διαδραματίζονται παράλληλα και ταυτόχρονα κρατούν στην πρίζα τους πάντες, καθώς η Κεντρική Τράπεζα θα εκδώσει οδηγία για το κεφαλαιακό κόστος από τις αναδιαρθρώσεις δανείων μέχρι το τέλος Οκτωβρίου.

Μυρίζουν ωραία …τα φιλέτα

Η ΔΟΥΛΕΙΑ που γίνεται, και που είναι τεράστια και πρωτόγνωρη για τα κυπριακά δεδομένα, αλλά έπρεπε να ήταν αναμενόμενη για τον υπερμεγέθη τραπεζικό τομέα της Κύπρου, επικεντρώνεται στον διαχωρισμό των ποιοτικών χρηματοδοτήσεων και των προβληματικών, για τα οποία δεν υπάρχουν προοπτικές είσπραξής τους.

Ήδη, έχουν μπει στο στόχαστρο περιουσιακά στοιχεία ποιότητας με υψηλές αποδόσεις, όπως ξενοδοχεία και άλλα έργα στις αγορές του ξενοδοχειακού real estate, στα πολύ υψηλής ποιότητας κτίρια γραφείων, στον κλάδο των σύγχρονων εμπορικών κέντρων, στις ανακαινίσεις και επανατοποθετήσεις ακινήτων στην αγορά, και σε επιλεγμένα ακίνητα logistics. Τα ακίνητα αυτά θα μπορούσαν να αποφέρουν κέρδος και να στηρίξουν την αποπληρωμή των δανειοδοτήσεων, κυρίως αυτές των μεγάλων επιχειρηματιών ανάπτυξης γης και ακινήτων. Ωστόσο, οι τράπεζες που έχουν δηλώσει κατ’ επανάληψιν πως δεν επιθυμούν να συγκεντρώσουν εκποιημένες περιουσίες, αλλά θέλουν μόνο το λαβείν τους, εκτιμάται ότι θα βρεθούν μπροστά σε νέα διλήμματα.

Ερωτήματα πολλά, απάντηση καμιά

Πώς θα διαχειριστούν οι ίδιες τις εκποιημένες περιουσίες; Διαθέτουν το know how και ποια θα είναι η σχέση τους με τους ιδιοκτήτες των ακινήτων;

Πώς θα αντιμετωπιστούν περιπτώσεις κατά τις οποίες οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί υποχρεώνονται εκ των πραγμάτων να διαγράψουν χρέη -αφού εξαντλήσουν όλα τα μέσα για είσπραξη των χρεών- και οι δανειολήπτες δεν διαθέτουν άλλα περιουσιακά στοιχεία;

Όμως, οι νέοι μέτοχοι, ξένοι επενδυτές και hedge funds έχουν πληρώσει τη συμμετοχή τους για τη στήριξη του χρηματοπιστωτικού τομέα της Κύπρου - και δεν αποκλείεται να πληρώσουν γι’ άλλη μια φορά, εάν χρειαστούν πρόσθετα κεφάλαια. Γι’ αυτό και θα επιδιώξουν να φτάσουν στα άκρα, χωρίς να αποδέχονται οποιεσδήποτε εκπτώσεις στο θέμα των εκποιήσεων, ξέροντας πως το παιγνίδι παίζεται στη βάση του «business is business».

Συνήθως, τα επενδυτικά ταμεία συμμετέχουν σε έναν οργανισμό με κύριο στόχο τις αποδόσεις που θα τους αποφέρουν υψηλό κέρδος μέσα σε μια σύντομη περίοδο, διαθέτοντας προς πώληση τα μερίδιά τους σε άλλα funds.

Το μείζον θέμα βαρύνουσας σημασίας είναι τι γίνεται με τα κυπριακά νοικοκυριά, και κυρίως με αυτά που τα μέλη τους δεν εργάζονται ή είναι άνεργοι ή πληρώνονται με εξαιρετικά χαμηλούς μισθούς και δεν μπορούν να καταβάλλουν τη δόση των δανείων τους. Θα επιβιώσουν ή θα χαθούν, θυσιαζόμενοι στη στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος που λειτουργούσε σαν ιδιωτική επιχείρηση;

Πέφτουν οι αξίες

Οι τιμές των ακινήτων εκτιμάται πως θα μειωθούν περαιτέρω μέχρι και 35%, έτσι που οι εμπράγματες εξασφαλίσεις να μην καλύπτουν το δάνειο. Τι γίνεται όταν δεν υπάρχουν άλλα περιουσιακά στοιχεία για να υποθηκευτούν; Τα νοικοκυριά θα χάνουν τα σπίτια τους, θα χρησιμοποιείται το εργαλείο της διαγραφής χρεών ή θα ακολουθείται ενοίκιο αντί εκποίησης;

Μπορεί η Κύπρος να αντέξει ένα δεύτερο πείραμα-σοκ, μετά από το οδυνηρό εγχείρημα του Μαρτίου του 2013;

Οι εξελίξεις είναι αναμενόμενες. Η κυπριακή οικονομία συρρικνώνεται και παρατείνεται η ύφεση γι' άλλα τρία ίσως και τέσσερα χρόνια, εκτός απρόοπτης θετικής εξέλιξης, ο ρυθμός ανεργίας αυξάνεται, η αγορά συνεχίζει να στεγνώνει από ρευστότητα ακόμη περισσότερο, και επιχειρήσεις και νοικοκυριά εισέρχονται σε έναν φαύλο κύκλο, κι όποιος αντέξει.

Οι έχοντες και κατέχοντες

Το νέο μοντέλο που διαμορφώνεται στην Κύπρο είναι να σωθεί ο χρηματοπιστωτικός τομέας, να επανέλθει σε κερδοφορία προς όφελος των μετόχων του που πληρώνουν για να σωθεί, καθαρίζοντας το δανειακό χαρτοφυλάκιό του, ταυτόχρονα όμως να ισοπεδωθούν τα νοικοκυριά που έχουν υπερχρεωθεί και δεν διαθέτουν ρευστότητα για να πληρώσουν τις δόσεις τους. Βέβαια, σύμφωνα με τις κατ’ επανάληψιν δηλώσεις των δανειστών στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις με εμπλεκόμενους φορείς, η κύρια επιδίωξη είναι να ξοφληθεί το χρέος εκείνων που κρατούν και δεν πληρώνουν, ή εκείνων που για χρόνια δεν καταβάλλουν τις δόσεις τους.

Οι περισσότερες ανησυχίες εκφράζονται αναφορικά με τους νέους ιδιοκτήτες των περιουσιών που θα εκποιηθούν. Θα τις αποκτήσουν οι τράπεζες και θα αναλάβουν τη διαχείρισή τους, ώστε να καταβληθούν τα χρέη των μεγάλων δανειοληπτών; Θα περάσουν αρχικά στα χέρια τους και στη συνέχεια σε μικρότερα hedge funds, τα οποία αναζητούν ευκαιρίες σε υπερχρεωμένες χώρες της Ευρώπης.

Ευθύνη καμία

Η όλη κατάσταση που δημιουργείται και αναμένεται να πλήξει τον κοινωνικό ιστό και να δημιουργήσει τεράστια προβλήματα στην κοινωνία -αύξηση της φτώχιας- θα επιβραδύνει την επαναφορά της οικονομίας σε πορεία ανάπτυξης και θα παρατείνει την ύφεση τουλάχιστον γι' άλλα τρία με τέσσερα χρόνια.

Το ερώτημα που πλανάται αυτές τις μέρες σε όλα τα οικονομικά επιτελεία που εργάζονται επί της ουσίας των θεμάτων αυτών, και έχουν ενώπιόν τους μια πλήρη και σφαιρική εικόνα για τα «κόκκινα» δάνεια, είναι ποιος θα βάλει την υπογραφή του σε ένα τόσο σοβαρό ζήτημα, εξίσου σοβαρό με το κούρεμα των καταθέσεων; Μήπως και πάλι θα πληρώσουν οι μικροί δανειολήπτες και τα κυπριακά νοικοκυριά, και θα καταφέρουν να τη βγάλουν καθαρή όλοι αυτοί που δάνειζαν, υπερδανείζονταν ή κάλυπταν το σύστημα;

Πού είναι οι ευθύνες της Τρόικας για το νέο πείραμα που δοκιμάζει και ποιες είναι οι ευθύνες της Βουλής; Είναι έτοιμη να δώσει λύσεις που θα ικανοποιήσουν τους δανειστές, που φαίνεται πως ξεφεύγουν από τα όρια, και είναι σε θέση να διασφαλίσει το κυπριακό νοικοκυριό; Ή μήπως θα σηκώνει τη σημαία της αντίστασης χωρίς λύσεις και χωρίς στρατηγική, οδηγώντας την Κύπρο στο πουθενά με βάρκα την ελπίδα και αφήνοντάς τη στο έλεος όσων κάθε μερικούς μήνες επιθυμούν να δοκιμάζουν τα νέα τους… φάρμακα; Το παυσίπονο, όμως, δεν θεραπεύει, αλλά βοηθά τον ασθενή να ανακουφιστεί από τον πόνο για μερικές ώρες. Και το ηλεκτροσόκ μπορεί να τον οδηγήσει στον θάνατο!