Ό,τι και να βρεθεί ένα είναι το σίγουρο, πως ξύπνησε η ελληνική περηφάνια

Εν αναμονή της μεγάλης ανακάλυψης, που ίσως συνδέεται με τον Μέγα Αλέξανδρο - Μερικοί υποστηρίζουν πως αναμένεται ότι όχι μόνο θα συνταράξει το παγκόσμιο, αλλά και θα ανατρέψει τη μέχρι σήμερα ιστορία

ΚΑΠΟΙΟΙ σπεύδουν να ισχυριστούν ότι πρόκειται όντως για τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και κάποιοι άλλοι με… μαξιλάρι την ιστορία το αμφισβητούν κατηγορηματικά

Δύο μαρμάρινες σφίγγες που βρέθηκαν την περασμένη εβδομάδα και ένας ταφικός περίβολος, μοναδικός στον κόσμο, φαίνεται ότι είναι οι «κλειδοκράτορες» ενός μακεδονικού μυστικού με… βασιλικές διαστάσεις! Τα τελευταία δύο χρόνια ο λόφος Καστά στην αρχαία Αμφίπολη έχει συγκεντρώσει πάνω του το ενδιαφέρον της αρχαιολογικής κοινότητας. Ο λόγος είναι απλός, καθώς όσο προχωρούσε η αρχαιολογική σκαπάνη, τόσο ισχυροποιούνταν οι ενδείξεις ότι μια μεγάλη ανακάλυψη θα έρθει σύντομα στο φως.

Μάλιστα, πολλοί έσπευσαν να τραβήξουν τις υποθέσεις στα άκρα και να ισχυριστούν ότι ίσως βρέθηκε ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τα μέχρι τώρα ευρήματα, που όσο περνάει ο καιρός ισχυροποιούν την εκτίμηση ότι πρόκειται για ένα βασιλικό ταφικό μνημείο, είναι τόσο ο ταφικός περίβολος, που αγγίζει τα 500 περίπου μέτρα, με ακριβείς αναλογίες ύψους τριών μέτρων και συνολικού μήκους 497 μέτρων, όσο και δυο αγάλματα σφίγγας που ανακαλύφθηκαν.

Οργιάζουν τα σενάρια…

Παρά τους χαμηλούς τόνους που κρατά εξ αρχής η υπεύθυνη της ανασκαφής της Αμφίπολης κ. Κατερίνα Περιστέρη και την ίδια στάση που τήρησε ο Πρωθυπουργός μετά τη αιφνίδια επίσκεψή του στο σημείο, τα σενάρια για το σε ποιον ανήκει ο τάφος όχι απλώς πλέκονται, αλλά οργιάζουν…

Ο διάσημος αρχιτέκτονας του μνημείου, οι μεγάλες του διαστάσεις αλλά και η ένδειξη ότι στην κορυφή του ήταν τοποθετημένος ο Λέοντας, οδηγούν τους αρχαιολόγους στο συμπέρασμα ότι στο λόφο Καστά είχε ταφεί κάποιος επιφανής.

Μία από τις υποθέσεις που γίνονται είναι ότι ο τάφος ανήκει στη Ρωξάνη, τη νόμιμη σύζυγο του Μ. Αλεξάνδρου που θανατώθηκε το 311 π.Χ. από τον Κάσσανδρο μαζί με τον γιο της Αλέξανδρο Δ΄, τον νόμιμο κληρονόμο της τεράστιας αυτοκρατορίας. Το αδύναμο σημείο αυτής της υπόθεσης είναι ότι μια γυναίκα, έστω και χήρα βασιλιά, ποτέ δεν θα είχε στον τάφο της ένα λιοντάρι - ακόμα και αν είχε ταφεί μαζί με τον μικρό Αλέξανδρο.

Αν όμως ο γιος του Μ. Αλεξάνδρου βρίσκεται στην Αμφίπολη, ποιος είναι ο θαμμένος πρίγκιπας στους βασιλικούς τάφους της Βεργίνας;

Μια άλλη υπόθεση είναι ότι στον λόφο Καστά βρίσκεται θαμμένος ο Νέαρχος, που συνόδευσε τον Αλέξανδρο στην εκστρατεία του ως επικεφαλής του στόλου. Η σχέση του με την Αμφίπολη είναι ότι είχε ζήσει ως εξόριστος εκεί, προτού τον αποκαταστήσει ο Αλέξανδρος και του δώσει τη θέση του διοικητή της Λυκίας στη Μικρά Ασία.

Ίσως πάλι να πρόκειται για τον τάφο κάποιου Θράκα ηγεμόνα. Λιγότερες πιθανότητες συγκεντρώνει το σενάριο να ανακαλύφθηκε ο τάφος του Σπαρτιάτη στρατηγού Βρασίδα.

Και ενώ το τελευταίο διάστημα φουντώνει το σενάριο στον τάφο να βρίσκεται ο ίδιος ο Αλέξανδρος, κάποιοι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι είναι λίγες οι πιθανότητες να μιλάμε για τον τάφο του Μεγάλου στρατηλάτη. Όπως λένε οι αρχαιολόγοι, οι αρχαίες πηγές δεν επιβεβαιώνουν ότι η μητέρα του κατάφερε να κλέψει το σώμα του. Ακόμα όμως και αν το είχε επιτύχει, θεωρείται απίθανο να μετέφερε για ταφή τον γιο της στην Αμφίπολη, την έδρα του Κάσσανδρου, που διέταξε να θανατωθούν η γυναίκα, ο γιος και η μητέρα του Αλέξανδρου. Οι πληροφορίες, ωστόσο, προλαβαίνουν τις αναφορές και κάνουν λόγο για ανακάλυψη που θα ανατρέψει την ιστορία…

Οι δύο σφίγγες

Τι μπορεί, όμως, να εξυπηρετούν και τι λόγο ύπαρξης μπορούν να έχουν δυο αγάλματα με τη μορφή σφίγγας στην είσοδο ενός -όπως όλα δείχνουν- βασιλικού τάφου στη μακεδονική γη της Αμφίπολης; Αυτό είναι το σημαντικότερο ερώτημα στο οποίο θα πρέπει να δώσει απάντηση η αρχαιολογική σκαπάνη στον τύμβο Καστά στη Μεσολακκιά, όπου είναι στραμμένα τα μάτια όλων, από τον Πρωθυπουργό Σαμαρά, τους κατοίκους της περιοχής, μέχρι και την Κύπρο.

Τις τελευταίες ημέρες όλος ο Ελληνισμός δεν συζητάει τίποτα άλλο πέρα από τις αρχαιολογικές ανακαλύψεις και βέβαια τις εικασίες που τροφοδοτούν τα νέα ευρήματα. Η παρουσία των σφιγγών, ένα ακόμη λιθαράκι στην υπόθεση ότι εκεί μπορεί να είναι θαμμένος ο Βασιλιάς Αλέξανδρος ο Μακεδών;

Μετά την αποκάλυψη των δύο αγαλμάτων με τη μορφή Σφίγγας και πριν ανοίξει η μεγαλοπρεπής πύλη του βασιλικού τάφου, που θα δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που διατυπώνονται, εξετάζεται ενδελεχώς το υλικό από την εκκαθάριση του διαδρόμου προς την πύλη του τάφου, καθώς είναι πιθανό να υπάρχουν ενδιαφέροντα ευρήματα, από χρόνους μετά την ταφή και τα οποία θα μας προετοιμάσουν για το τι θα αντικρίσουν οι αρχαιολόγοι μόλις ανοίξει ο τάφος.

Ωστόσο, εκείνο που έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον είναι το τι σκέφτηκε η επικεφαλής αρχαιολόγος της ανασκαφής Κατερίνα Περιστέρη, όταν αντίκρισε τα δύο αγάλματα με τη μορφή σφίγγας να φυλάνε την είσοδο του τάφου… Να σκέφτηκε τις εικόνες από τη σφίγγα που φυλάει τους τάφους των φαραώ στην Γκίζα; Να σκέφτηκε το πώς υποδέχθηκαν τον Μέγα Αλέξανδρο οι ιερείς του Άμμωνα, όταν ταξίδεψε μέχρι το μαντείο του; Να θυμήθηκε τα ευρήματα από τις ανασκαφές στο βασιλικό νεκροταφείο της Αλεξάνδρειας, της εποχής των Πτολεμαίων, με το πλήθος των σφιγγών που φυλάνε τους βασιλικούς τάφους;

Λίγα ιστορικά στοιχεία

Ο χαρακτηρισμός του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ως γιου του Άμμωνα, με την οποία τον υποδέχθηκε ο ιερέας στο ιερό του Άμμωνος Διός, ήταν αποκάλυψη του ίδιου του θεού, πίστευε ο Μακεδόνας Βασιλιάς. Εξάλλου, ο ίδιος δήλωνε συχνά πως είχε μέσα του κάποια θεϊκή δύναμη… Στην αιγυπτιακή μύηση η Σφίγγα εκφράζεται με γένος αρσενικό και παρουσιάζεται σαν το σύμβολο της συμπαντικής εξέλιξης, που ξεκινούσε από το ζωώδες επίπεδο και διαμέσου του ανθρώπου ανυψωνόταν στο θεϊκό επίπεδο. Αυτό πρέπει να το γνώριζε ο Αλέξανδρος και γι’ αυτό δεν ήταν καθόλου τυχαίες οι κινήσεις που έκανε.

Αναφορές για τη σορό του Μεγάλου Αλεξάνδρου

ΣΥΜΦΩΝΑ με τις αρχαίες πηγές, δύο χρόνια μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου -διάστημα κατά το οποίο εκείνος είχε ταριχευθεί, ενώ ταυτόχρονα κατασκευαζόταν η πολύτιμη, χρυσή αρμάμαξα για τη μεταφορά του- άρχισε η πορεία από τη Βαβυλώνα προς το μαντείο του Άμμωνα, όπως θεωρείται ότι ήταν η επιθυμία του. Την άμαξα ακολουθούσε και προστάτευε στρατιωτική φρουρά αλλά και μεγάλη τεχνιτών, είτε για να ανοίγουν δρόμους είτε για να επισκευάζουν την κατασκευή.

Κατά τον Διόδωρο, όμως, στα σύνορα Συρίας και Αιγύπτου συνάντησε την πομπή ο Πτολεμαίος και «έκλεψε» τη σορό, την οποία και μετέφερε στην Αλεξάνδρεια, θέλοντας να ισχυροποιήσει έτσι τη θέση του στην περιοχή αυτή, ιδρύοντας ένα ανεξάρτητο βασίλειο.

Γιατί αν ο Περδίκκας είχε το δακτυλίδι του Αλέξανδρου, εκείνος είχε τον ίδιο! Σύμφωνα με τον Κούρτιο εξάλλου, η σορός του Αλέξανδρου δεν μεταφέρθηκε κατ΄ ευθείαν στην Αλεξάνδρεια, αλλά πρώτα στη Μέμφιδα, ώσπου να κατασκευαστεί το λαμπρό τέμενος που θα τη φιλοξενούσε.

Πρόκειται για το μεγαλοπρεπές μαυσωλείο, που έμεινε γνωστό στην Αλεξάνδρεια ως «Σώμα» ή «Σήμα». Πολλοί ήταν οι γνωστοί άνδρες που επισκέφθηκαν το μαυσωλείο στη συνέχεια, μεταξύ των οποίων ο Iούλιος Καίσαρας το 45 π.Χ. σύμφωνα με μαρτυρίες του Σουετόνιου και του Λουκιανού (λέγεται ότι έσπασε ένα κομμάτι τής μύτης τού νεκρού όταν πήγε να τον αγγίξει), ενώ ο Αύγουστος κατέθεσε στεφάνι μετά την νίκη του κατά του Μάρκου Αντώνιου και της Κλεοπάτρας στο Άκτιο το 31 π.Χ. και την κατάκτηση της Αλεξάνδρειας το 30 π.Χ.

Αναφέρεται μάλιστα ότι, όταν οι οδηγοί του θέλησαν να τον πάνε και στους τάφους της Πτολεμαϊκής Δυναστείας, εκείνος απάντησε πως «Ήρθα να δω έναν βασιλιά και όχι νεκρούς». Λίγο νωρίτερα, πάντως, η Κλεοπάτρα είχε αφαιρέσει μεγάλη ποσότητα χρυσού από τον τάφο, προκειμένου να τον χρησιμοποιήσει για τις ανάγκες του πολέμου της εναντίον της Ρώμης. Και νωρίτερα αυτής ακόμη, ένας άλλος Πτολεμαίος, ο επονομαζόμενος Παρείσακτος ή Κόκκης (107-68 π.Χ.) είχε αντικαταστήσει το χρυσό φέρετρο με γυάλινο.

Πολλές ακόμη αναφορές υπάρχουν για τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Αλεξάνδρεια, οι οποίες σταματούν ωστόσο απότομα στα τέλη του 4ου μ.Χ. αιώνα, όταν στη μεγάλη επίθεση των χριστιανών της πόλης υπό τον πατριάρχη Θεόφιλο, εναντίον των εθνικών, ισοπεδώθηκαν το Σεράπειον, το Μουσείον και η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, ενώ το μαυσωλείο «εξαφανίστηκε» μέσα στα χαλάσματα… Λίγο αργότερα έτσι ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος θα μπορούσε να πει με ειρωνεία το περίφημο «Πού γαρ, ειπέ μοι, το Σήμα Αλεξάνδρου;». Έκτοτε ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου αναζητείται στα πιο πιθανά αλλά και απίθανα μέρη…