Πρέπει να αρθούν οι διάφορες επιφυλάξεις, οι ανησυχίες, η κατάργηση των «πελατειακών σχέσεων» και να κάνουμε το βήμα, να τολμήσουμε…

Εδώ και περίπου 5 χρόνια κατά διαστήματα γίνεται δημόσιος διάλογος για το θέμα της αναδιάρθρωσης και της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΤΑ) στην Κύπρο. 2010 και 2014 έγινε οργανωμένα από την κεντρική Κυβέρνηση μέσω διαφόρων μελετών μια προσπάθεια για να εντοπιστούν οι πραγματικές ανάγκες και να δημιουργηθεί ένα νέο μοντέλο διοίκησης των Τοπικών Αρχών. Λόγω κυρίως πολιτικών και άλλων σκοπιμοτήτων (εκλογές, φέουδα τοπικών αρχόντων, καταστημένα κ.λπ), από το 2010 δεν προχώρησε οποιαδήποτε αναδιάρθρωση της ΤΑ, ούτε καν στα διάφορα συμπλέγματα υπηρεσιών και άλλων τομέων που στην ουσία ήταν η πάγια θέση όλων των πολιτικών δυνάμεων, της Ένωσης Δήμων Κύπρου και της Ένωσης Κοινοτήτων Κύπρου.

Τελική έκθεση των Βρετανών εμπειρογνωμόνων

1. Ετοιμάστηκε η τελική έκθεση στις 8/04/14 των Βρετανών εμπειρογνωμόνων - National School of Government International για την αναδιάρθρωση και τη μεταρρύθμιση της ΤΑ, η οποία κατατέθηκε στους διάφορους εμπλεκομένους περί τα τέλη Ιουνίου 2014.

2. Το νομοσχέδιο για την αναδιάρθρωση της ΤΑ θα πρέπει να είναι έτοιμο να κατατεθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων μέχρι τον ερχόμενο Σεπτέμβριο και να ψηφιστεί μέχρι το τέλος του 2014.

3. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αναδιάρθρωση της ΤΑ στην Κύπρο έχει συμφωνηθεί με τους δανειστές μας (Τρόικα - ειδική πρόνοια μνημονίου) ότι πρέπει να γίνει μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των γενικότερων αναδιαρθρώσεων και μεταρρυθμίσεων του Κράτους μας.

Ανάλυση και δεδομένα των Τοπικών Αρχών

1. Μετά τις δημοτικές εκλογές του Δεκεμβρίου 2011, στην Κύπρο υπάρχουν 39 Δήμοι, 30 Δήμοι των ελεύθερων πόλεων και 9 Δήμοι των κατεχομένων πόλεων, οι οποίοι συνεχίζουν να διατηρούν το νομικό τους καθεστώς.

2. Η κρατική χορηγία από το κεντρικό κράτος στους Δήμους τα τελευταία 3 χρόνια ανέρχεται στα €150 εκατομμύρια. Το 2012 δόθηκαν €60.796.000, το 2013 δόθηκαν €50.083.868 και το 2014 δόθηκαν €51.093.529.

3. Οι κυριότερες πηγές εσόδων των Δήμων πέραν της κρατικής χορηγίας (στη βάση κριτηρίων), που αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την επιβίωσή τους, είναι οι διάφορες δημοτικές φορολογίες, τέλη και δικαιώματα (επαγγελματικές άδειες, τέλος ακίνητης ιδιοκτησίας, τέλη διανυκτέρευσης σε ξενοδοχεία, δικαιώματα έκδοσης αδειών, τέλη αποκομιδής σκυβάλων, πρόστιμα κ.ά).

4. Ο μύθος πλέον ότι η ΤΑ είναι «πιο κοντά στον πολίτη» ίσχυε πριν από την εφαρμογή της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης ή μέρος αυτής.

5. Δεν μπορεί για τα σημερινά αυτονόητα (άδειες, ανταπόκριση, καθαριότητα, πράσινο, καλή εμφάνιση χώρων κ.λπ) που έπρεπε να γίνονται χωρίς παρεμβάσεις να συνεχίσουμε να τα επικροτούμε και να διατηρούμε στην ουσία «πελατειακή σχέση» μεταξύ ΤΑ και πολιτών.

6. Δεν γίνεται την ανικανότητα των ΤΑ να είναι αποτελεσματικές, πρακτικές και γρήγορες να την ονομάζουμε για ευκολία εγγύτητα στον πολίτη.

Εξελίξεις

1. Είναι ξεκάθαρο από όλες τις μελέτες τόσο για λογαριασμό της Κυβέρνησης όσο και για λογαριασμό της Ένωσης Δήμων ότι καταδεικνύουν την άμεση δημιουργία συμπλεγμάτων, την εξέταση της μείωσης των Δήμων, τη μείωση του κόστους κ.λπ.

2. Είναι γεγονός και σχεδόν αποδεκτό από όλους τους εμπλεκομένους ότι η ΤΑ στην Κύπρο όπως την ξέρουμε σήμερα μάλλον έχει κλείσει τον κύκλο της και δεν έχει να προσφέρει κάτι περισσότερο υπό τη σημερινή της μορφή.

3. Με την εισήγηση και την πολιτική βούληση απ' ό,τι ξεκάθαρα διαφαίνεται για τη δημιουργία 5 Δευτεροβάθμιων Οργάνων (ΔΟ)/Επαρχιακών Συμβουλίων (ΕΣ), το οποίο θα πρέπει να λειτουργεί για την ευρύτερη ανάπτυξη της Επαρχίας, τη βελτίωση και την πιο άμεση εξυπηρέτηση των πολιτών, την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών, τη μείωση του κόστους λειτουργίας και των διαφόρων τελών που καταβάλλουν οι δημότες, έχοντας ως συμβουλευτικό και συνδετικό κρίκο τους υφιστάμενους Δήμους σε πρώτη φάση, θα αποτελεί ριζική αναδιάρθρωση και μεταρρύθμιση του υφιστάμενου μοντέλου της ΤΑ στην Κύπρο.

4. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, και για ένα μεταβατικό στάδιο 5 ετών, στα 5 υποδημιουργία ΕΣ να εκλέγεται ο Επικεφαλής και να συμμετέχουν στο Συμβούλιο οι Δήμαρχοι της Επαρχίας και ο αντίστοιχος αριθμός εκπροσώπων των Κοινοτήτων της Επαρχίας. Για παράδειγμα αν πάρουμε την Λευκωσία, θα εκλέγεται ο Επικεφαλής απευθείας από όλη την Επαρχία και θα συμμετέχουν οι 9 εκλελεγμένοι Δήμαρχοι και 9 ή/και λιγότεροι εκλελεγμένοι Κοινοτάρχες, οι οποίοι στην ουσία θα εκπροσωπούν την ευρύτερη περιοχή τους (κατά διαμερίσματα) και όχι την Κοινότητά τους (π.χ. Δυτικές, Ανατολικές Κοινότητες κλπ της σχετικής Επαρχίας).

5. Ο ρόλος του Συμβουλίου του νέου ΕΣ θα είναι η ενίσχυση και το ευρύτερο καλό της Επαρχίας με συγκέντρωση αρμοδιοτήτων που σήμερα είναι διάσπαρτες. Π.χ. ΣΑΛ (Αποχετευτικό), ΣΥΛ (Υδατοπρομήθεια), Πολιτική Άμυνα, Ενιαία Πολεοδομική Αρχή (Τεχνικά Θέματα, Άδειες, Διαίρεση Γης κ.λπ), Σχολικές Εφορείες της Επαρχίας, Διεύθυνση Αναπτυξιακού Προϋπολογισμού (Οικονομικά Θέματα κλπ), Διεύθυνση Διοίκησης και Προσωπικού (Λειτουργικά Διοικητικά Θέματα και Ενιαία Αρχή Προσωπικού κ.λπ), Διεύθυνση Περιβαλλοντικής και Ενεργειακής Ανάπτυξης (Κήπων, Πρασίνου, Ενέργειας κ.λπ), Διεύθυνση Κοινωνικής Πρόνοιας (Κοινωνικά Παντοπωλεία, Ενιαία Κοινωνική Δράση, Διαχείριση Ιδρυμάτων, Λεσχών κ.λπ), Διεύθυνση Πολιτιστικών Θεμάτων (Πολιτισμός, Γράμματα, Τέχνη κ.λπ), Διεύθυνση Κατασκευών Έργων και Συντήρησης, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Καθαριότητας και άλλες Διευθύνσεις που σήμερα υπάρχουν στους Δήμους και που πραγματικά θα εξυπηρετούν τους πολίτες. Επισυνάπτεται ενδεικτικό οργανόγραμμα ως Παράρτημα 1.

6. Τι αναζητεί στην πραγματικότητα ο πολίτης σήμερα; Ο πολίτης σήμερα αναζητεί άμεση ανταπόκριση, σωστή εξυπηρέτηση με χρονοδιάγραμμα, αναζητεί στον Δήμο του να υπάρχει η βασική καθαριότητα, η συνεχόμενη βελτίωση και περιποίηση τόσο των γειτονιών όσο και των διαφόρων σημείων αναφοράς, αναζητά τη βασική παροχή αναβαθμισμένων υπηρεσιών που όλα μαζί συναθροίζουν την ποιότητα ζωής των πολιτών σε μια σύγχρονη τοπική κοινωνία όπως θέλουμε να λέμε για τις πόλεις μας και το πιο σημαντικό η καταβολή όσο το δυνατόν χαμηλότερων τελών.

Πιστεύει κανένας λογικός άνθρωπος ότι ο οποιοσδήποτε πολίτης ενδιαφέρεται αν τα σκύβαλά του θα τα μαζέψει ο Δήμος ή μια εταιρεία που είναι συμβαλλόμενη με το Δήμο ή το νέο ΕΣ; Ή αν το πεζοδρόμιό του θα το φτιάξει ο Δήμος ή μια εταιρεία που είναι συμβαλλόμενη με τον Δήμο ή τα Δημόσια Έργα ή το νέο ΕΣ; Οι απαντήσεις είναι ξεκάθαρες, ΟΧΙ φυσικά, τον πολίτη τον ενδιαφέρουν τα πιο πάνω όπως έχουν αναλυθεί και στο τέλος της ημέρας τι πληρώνει.

7. Με βάση τα πιο πάνω, ο ρόλος πλέον των Δήμων θα περιοριστεί σε παροχή υπηρεσιών, σε συμβουλευτικό χαρακτήρα, σε συνδετικό κρίκο μεταξύ της τοπικής κοινωνίας και της Επαρχίας. Μεγάλο κομμάτι του προσωπικού όλων των Δήμων θα πρέπει να μεταφερθεί στα νέα ΕΣ, θα πρέπει να καταργηθούν τα Δημοτικά και Κοινοτικά Συμβούλια, τα Συμβούλια των Σχολικών Εφορειών, τα Συμβούλια του ΣΑΛ και του ΣΥΛ κ.λπ.

Ο εκλελεγμένος Δήμαρχος θα είναι πλέον ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινωνίας/περιοχής του στο ΕΣ, ο οποίος θα έχει τη βασική επαφή με τους πολίτες της πόλης/περιοχής του, θα καταγράφει τα προβλήματα και τις ανάγκες της περιοχής του, θα συμβουλεύει για την ετοιμασία του αναπτυξιακού προϋπολογισμού του ΕΣ λογικά προς την κεντρική Κυβέρνηση κλπ. Θα εργάζεται μεν τοπικά για το ευρύτερο επαρχιακό καλό και συμφέρον.

8. Δηλαδή, οι Δήμοι πλέον με τη δημιουργία των Δευτεροβάθμιων Οργάνων/Επαρχιακών Συμβουλίων θα λειτουργούν όπως εργάζεται η Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

9. Για να μην κολλούμε μόνο στα παραδείγματα της Ελλάδας ή της Γαλλίας, θα αναφέρω ένα μικρό παράδειγμα για το πώς δουλεύουν οι πλείστοι Δήμοι στην Αμερική των 2, 3 και 4 εκατομμυρίων πληθυσμού ο καθένας. Υπάρχει ο Σερίφης, ο εκλελεγμένος Δήμαρχος της περιοχής και μάξιμουμ 3 Λειτουργοί. Όλες οι εργασίες και υπηρεσίες που πραγματοποιεί ο Δήμος είναι στη βάση αγοράς υπηρεσιών ή/και με τη διαδικασία των προσφορών.

Συμπεράσματα

Να τολμήσουμε λοιπόν να αντικρίσουμε την πραγματικότητα, με ρεαλισμό. Όσους ενοχλούν οι λέξεις δημιουργία ΔΟ ή ΕΣ να το πουν. Δηλαδή η λέξη Σύμπλεγμα δεν ενοχλεί ας πούμε και ενοχλεί η δημιουργία ΔΟ; Ποτέ και κανένας, είτε παράγοντας είτε οποιοσδήποτε άλλος εμπλεκόμενος δεν είπε πόσα συμπλέγματα χρειαζόμαστε, άρα αν οι μελέτες έχουν καταδείξει ότι χρειαζόμαστε 5 συμπλέγματα = ΔΟ = ΕΣ που κακά τα ψέματα δεν έχει τόση σημασία ο τίτλος, να τολμήσουμε να προβούμε σε ριζικές αλλαγές με γνώμονα το γενικό καλό των πολιτών και των υπηρεσιών που προσφέρονται και όχι με γνώμονα την προσωρινή εξουσία των διάφορων τοπικών αρχόντων (Δημάρχων, Δημοτικών Συμβούλων, Δημοτικών Γραμματέων, Δημοτικών Μηχανικών, Ανώτερων Υπαλλήλων, Κοινοταρχών, Προέδρων κλπ).

Έχει ειπωθεί δημόσια από τον ΥΠΕΣ ότι μέχρι το τέλος Ιουλίου 2014 θα δοθεί επίσημα η θέση της Κυβέρνησης για την αναδιάρθρωση της ΤΑ, που σκοπός της θα είναι η πραγματική αποκέντρωση και όχι η περαιτέρω συγκέντρωση εξουσιών με πιθανό αποτέλεσμα τις επιπλέον καθυστερήσεις και τα σημερινά αρρωστημένα δεδομένα.

Πρέπει να ληφθούν υπόψη η τελική μελέτη των εμπειρογνωμόνων, οι διάφορες τοποθετήσεις των εμπλεκόμενων, τα καθήκοντα και οι αρμοδιότητες και των Επαρχιακών Διοικήσεων, οι πρόσφατες αποφάσεις της Ένωσης Δήμων ημερ. 8/07/14 και σίγουρα να μην αντιβαίνει στην Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτοδιοίκησης κ.λπ. Επιπλέον, ο ΥΠΕΣ έχει υποσχεθεί ότι θα δοθεί μια τεχνοοικονομική μελέτη για το οικονομικό όφελος από τη δημιουργία των Δευτεροβάθμιων Οργάνων ΤΑ μέχρι το τέλος Ιουλίου 2014.

Μόλις δοθούν τα πιο πάνω από τον ΥΠΕΣ και μελετηθούν, πιστεύω ότι πρέπει να προσεγγίσουμε όλοι μας το όλο θέμα με εποικοδομητική διάθεση και θετική προσέγγιση για τα περαιτέρω. Πρέπει να αρθούν οι διάφορες επιφυλάξεις, οι ανησυχίες, η κατάργηση των «πελατειακών σχέσεων» και να κάνουμε το βήμα, να τολμήσουμε.

Οι καλοί, εκείνοι που μπορούν να ανταποκριθούν, εκείνοι που πιστεύουν στον εαυτό τους και στις ικανότητές τους, εκείνοι που έχουν ένα μεγαλύτερο όραμα για το καλό του τόπου μας, δεν χάνονται είτε υπηρετούν και εργάζονται στο σημερινό καθεστώς των Τοπικών Αρχών (Δήμοι, Κοινότητες, Συμβούλια κλπ) είτε αύριο καλούνται να υπηρετήσουν και να εργαστούν μέσω των Δευτεροβάθμιων Οργάνων/Επαρχιακών Συμβουλίων.

ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΙΓΚΗΣ
Διετέλεσε Δημοτικός Σύμβουλος Στροβόλου από το 2006 μέχρι τις 23/05/13, επικεφαλής της Δημοτικής Ομάδας του ΔΗΚΟ από τον 1/2012 - 5/2013, προεδρεύοντας και συμμετέχοντας σε σημαντικότατες επιτροπές για τον Δήμο όπως Προσωπικού, Τεχνική, Διαχειριστική Επιτροπή Ταμείου Προνοίας Εργατικού Προσωπικού, Εκτελεστική, Διαχειριστική, Πρόσληψης Εργατικού Προσωπικού, Οδικής Ασφάλειας, Δημοσίων Σχέσεων κ.ά. Παράλληλα για την περίοδο 2006 - 5/2013 διατέλεσε ένας από τους τέσσερις εκπροσώπους του Δήμου Στροβόλου στις Γενικές Συνελεύσεις της Ένωσης Δήμων Κύπρου.