Κρεσέντο αδιαλλαξίας συνιστούν οι γραπτές προτάσεις Έρογλου
Το σύνολο των γραπτών προτάσεων της ε/κ και τ/κ πλευράς αποκαλύπτει σήμερα η «Σημερινή», στη βάση του συγκριτικού εγγράφου που ετοίμασε το Προεδρικό. Τορπίλη στις όποιες προσπάθειες λύσης συνιστούν οι προτάσεις Έρογλου

Κανένα δικαίωμα προσδοκίας, ότι το Κυπριακό μπορεί να λυθεί στο πλαίσιο της νέας προσπάθειας που άρχισε στις 6 Μαΐου, δεν αφήνουν οι θέσεις των Τούρκων, όπως αυτές κατατέθηκαν στο τραπέζι των συνομιλιών. Γεγονός που εντείνει την ανάγκη για την κατάλληλη προετοιμασία της ε/κ πλευράς. Τις προτάσεις αμφοτέρων των πλευρών εξασφάλισε και αποκαλύπτει η «Σημερινή».

Οι προτάσεις της ε/κ και τ/κ πλευράς περιλαμβάνονται σε 10σέλιδο έγγραφο συγκριτικής παρουσίασης, που ετοίμασε το Προεδρικό προς ενημέρωση των πολιτικών κομμάτων, ενόψει της συζήτησης στο Εθνικό Συμβούλιο την ερχόμενη Δευτέρα, με ατζέντα τις προτάσεις των κομμάτων για τη χάραξη στρατηγικής διαχείρισης των «μη αισιόδοξων» εξελίξεων. Παράλληλα, στο έγγραφο διασαφηνίζεται ότι «η ε/κ πλευρά κατέστησε σαφές ότι δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί το τρέχον στάδιο των ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, εάν δεν κατατεθούν ολοκληρωμένες προτάσεις εφ' όλων των πτυχών και δεν έχουμε (η ε/κ πλευρά) πλήρη εικόνα και γνώση της κατάστασης.

Προειδοποιεί δε, ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί η Κυπριακή Δημοκρατία ούτε πάρε-δώσε αλλά ούτε την κατάθεση γεφυρωτικών προτάσεων (προφανώς από τα Ηνωμένα Έθνη), με την υπογράμμιση ότι «η ε/κ πλευρά επιφυλάσσεται να μην καταθέσει προτάσεις σε θέματα στα οποία αρνείται να καταθέσει προτάσεις η άλλη πλευρά. Συμπέρασμα το οποίο εξάγεται αβίαστα και από τους συγκριτικούς πίνακες που περιλαμβάνει το έγγραφο.

Ουσιαστικά, μια λεπτομερής ανάγνωση των θέσεων υποδεικνύει τον συγκεκαλυμμένο στόχο των Τουρκοκυπρίων για συνομοσπονδία, που θα εξασφαλίζει στην τ/κ συνιστώσα πολιτεία το δικαίωμα, όποτε το επιθυμήσει, να οδηγήσει την όποια συμφωνία σε κατάρρευση, διαχωρισμό των συνιστωσών πολιτειών και συνέχιση της λειτουργίας της ως ανεξάρτητο κράτος.

Εκτελεστική Εξουσία
Κεφάλαιο στο οποίο εντοπίζονται κεφαλαιώδεις διαφορές. Η πρόταση του Προέδρου Αναστασιάδη προνοεί μόνιμο Ε/κ Πρόεδρο και Τ/κ Αντιπρόεδρο, και εκλογή με καθολική ψηφοφορία και με απόλυτη πλειοψηφία. Διαιρετική η πρόταση Έρογλου για εκ περιτροπής Προεδρία με αναλογία 4:2 και εκλογή ξεχωριστά από κάθε κοινότητα σε ξεχωριστές και παράλληλες εκλογές.

Διαφορές εντοπίζονται και στη σύνθεση και κατανομή των Υπουργείων, με τον κατοχικό ηγέτη να εισηγείται 15 Υπουργεία, χωρίς να καθορίζει αναλογία. Επίσης, ζητά ένα από τα Υπουργεία Οικονομικών ή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων να κατέχεται από Τ/κ, σε αντίθεση με την πρόταση Αναστασιάδη, ότι ένα εκ των Υπουργείων Εξωτερικών, Οικονομικών ή Άμυνας πρέπει να δίδεται σε Τ/κ Υπουργό. Μικρή αλλά σημαντική και η διαφορά στις προτάσεις για τη λήψη αποφάσεων, με τον Έρογλου να ζητά πλειοψηφία, στην οποία όμως θα περιλαμβάνονται τουλάχιστον δύο μέλη από την κάθε κοινότητα, σημείο το οποίο θα δημιουργεί πρόσθετα προβλήματα.

Νομοθετική εξουσία
Σημαντικότατες διαφορές καταγράφει το 10σελιδο έγγραφο και στις προτάσεις για τη νομοθετική εξουσία. Συγκεκριμένα, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης προτείνει τον διαχωρισμό των νόμων σε κατηγορίες, ώστε να μην υπάρχει εύκολα αδιέξοδο και όπου αυτό υπάρχει να επιλύεται με μέσω Μηχανισμού Επίλυσης Αδιεξόδων (mediation Committee). Κυριότερη κατηγορία που προτείνεται είναι αυτή των Νόμων, χωρίς την ψήφιση των οποίων θα επηρεαστεί η εύρυθμη λειτουργία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και αυτών που χωρίς την ψήφισή τους η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα αδυνατεί να εκπληρώσει τις διεθνείς της υποχρεώσεις ως μέλος της ΕΕ. Και αυτά σε αντίθεση με την πρόταση Έρογλου, που προνοεί απλώς ειδική πλειοψηφία 2/5 στη Γερουσία, για νόμους που θα καταγραφούν στο σύνταγμα.

Αρμοδιότητες Κεντρικής Κυβέρνησης
Έμμεσο έλεγχο του τρόπου λειτουργίας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης επιδιώκει μέσα από τις προτάσεις του ο κατοχικός ηγέτης. Στο κεφάλαιο Αρμοδιότητες Κεντρικής Κυβέρνησης ζητά για τέσσερα σημαντικά κεφάλαια (ρύθμιση και εποπτεία τραπεζικού τομέα, χρηματοπιστωτικού τομέα, πνευματικής ιδιοκτησίας και ανταγωνισμού) να δημιουργηθεί ανεξάρτητη ρυθμιστική Αρχή, με μέλη 3 Τ/κ και 4 Ε/κ (σχεδόν δηλαδή εξ ημισείας) η οποία να λαμβάνει αποφάσεις γι' αυτές τις αρμοδιότητες, νοουμένου ότι θα υπάρχουν δύο θετικές ψήφοι από κάθε κοινότητα. Σημειώνει, μάλιστα, ότι οι επικεφαλής δύο εκ των τεσσάρων αυτών θεσμών θα πρέπει να είναι Τ/κ (απόλυτη ισότητα). Στο κεφάλαιο αυτό, βέβαια, υπάρχει και η παράμετρος του κατάλοιπου εξουσίας το οποίο, σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν που προσυπέγραψε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, θα μεταφέρεται στις συνιστώσες πολιτείες.

Εξωτερικές σχέσεις
Πρώτη και μεγάλη διαφορά είναι η μη αποδοχή από τον κατοχικό ηγέτη και την τουρκική πλευρά της πάγιας θέσης, ότι η διεθνής εκπροσώπηση αποτελεί αρμοδιότητα της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης, κάτι που εισηγείται η ε/κ πλευρά. Επίσης, ο Έρογλου ζητά τη σύσταση Υπουργείου Ευρωπαϊκών Υποθέσεων πέραν του Υπουργείου Εξωτερικών, ώστε να συμμετέχει πάντα στις εργασίες της ΕΕ. Θέση που απορρίπτεται από την Ε/κ πλευρά, με το σαφές σχόλιο ότι κάτι τέτοιο δεν γίνεται από κανένα κράτος-μέλος, γιατί καθιστά το σύστημα δυσλειτουργικό. Ο Έρογλου εμμένει, επίσης, στην από κοινού εκπροσώπηση του Προέδρου και Αντιπροέδρου της Ομόσπονδης Κύπρου στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια.

Πολύ επικίνδυνη θεωρείται και η γραπτή θέση της τουρκικής πλευράς για δικαίωμα σύναψης συμφωνιών αμυντικής πολιτικής από τις συνιστώσεις πολιτείες, αφού κάτι τέτοιο θα αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο συνεργασίας της τ/κ συνιστώσας πολιτείας με την Τουρκία.
Τέλος, ζητούν εξ ημισείας εκπροσώπηση των Συνιστωσών Πολιτειών στις 12 πλέον σημαντικές διπλωματικές αποστολές, όπως ΕΕ, ΗΕ, καθώς και τις πέντε χώρες μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Περιουσιακό
Έτη φωτός χωρίζουν τις δύο πλευρές, με την τουρκική πλευρά να ζητά ουσιαστικά μόνιμες παρεκκλίσεις από τις τέσσερις βασικές ελευθερίες. Εισηγείται προτεραιότητα των χρηστών και όχι των ιδιοκτητών, μόνιμες ποσοστώσεις στο δικαίωμα εγκατάστασης και ιδιοκτησίας των Ε/κ στην τ/κ συνιστώσα πολιτεία.

Από πλευράς του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ξεκαθαρίζει ότι το δικαίωμα ιδιοκτησίας είναι αδιαπραγμάτευτο, ότι οι εναλλακτικές επιλογές θα αφορούν μόνο περιπτώσεις που η πλήρης αποκατάσταση είναι αδύνατη, ενώ θέτει ως μίνιμουμ στόχο την επιστροφή υπό ε/κ διοίκηση τουλάχιστον του 60% των προσφύγων (100.000 πρόσφυγες).

Συγκεκαλυμμένη αναγνώριση
Στο σύνολό τους οι θέσεις της τουρκικής πλευράς διαπνέονται από μια προσπάθεια συγκεκαλυμμένης αναγνώρισης του ψευδοκράτους, ως υφίσταται σήμερα.
Τέτοιες θέσεις είναι οι τουρκικές και στο κεφάλαιο παλαιών πράξεων, που ζητούν αναγνώριση οιασδήποτε προηγούμενης πράξης άνευ προϋποθέσεων.

Ομοίως και στην τ/κ πρόταση για τη Δημόσια Υπηρεσία, όπου ζητούν σε ειδικές περιπτώσεις να απαιτείται η υπογραφή τόσο του Υφυπουργού όσο και του Γενικού Διευθυντή, που πρέπει να προέρχονται από διαφορετική Συνιστώσα Πολιτεία. Την ίδια ώρα, ζητούν ισότιμη εκπροσώπηση στην Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας και εκ περιτροπής Προεδρία της ανά έτος.

Γενικότερα οι προτάσεις των Τούρκων είτε είναι διαχωριστικές, είτε ζητούν ισότιμη εκπροσώπηση σε κεφαλαιώδη σώματα του ομόσπονδου κράτους, ώστε μέσα από αυτήν την ισοτιμία να μπορούν να θέτουν φραγμούς ή και να δημιουργούν αδιέξοδα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Κεντρικής Τράπεζας, όπου δέχονται να είναι αρμοδιότητα της Ομόσπονδης Κυβέρνησης μόνο εάν στο Διοικητικό Συμβούλιό της συμμετέχουν ισότιμα Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι. Σε περίπτωση δε, που για μιαν απόφαση υπάρξει αδιέξοδο, το θέμα θα παραπέμπεται στην Εκτελεστική Εξουσία, πράγμα πρωτόγνωρο για ευρωπαϊκό κράτος.

Απαράδεκτοι ισχυρισμοί Έρογλου
Στην εισαγωγική σελίδα του εγγράφου, που απέστειλε η διαπραγματευτική ομάδα την περασμένη Δευτέρα στους Πολιτικούς Αρχηγούς, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκθέτει τον κατοχικό ηγέτη σε ό,τι αφορά τη μη κατάθεση γραπτών θέσεων στα τρία κεφαλαιώδη ζητήματα του Κυπριακού, τους εποίκους, την ασφάλεια / εγγυήσεις και το εδαφικό. Αναφέρει συγκεκριμένα ότι ο εγκάθετος της Άγκυρας ισχυρίζεται ότι:

· Το εδαφικό θα πρέπει να συζητηθεί μετά την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης σε όλα τα υπόλοιπα κεφάλαια, καθότι (κατά τον Έρογλου) είναι θέμα που θα προκαλέσει αναστάτωση στον πληθυσμό. Σε αυτήν τη φάση (ισχυρίζεται ο Έρογλου) μπορούν να συζητηθούν τα γενικά κριτήρια

· Η ασφάλεια και οι εγγυήσεις θα πρέπει να συζητηθούν μόνο στο πλαίσιο πολυμερούς διάσκεψης, με τη συμμετοχή εγγυητριών δυνάμεων

· Δεν υπάρχουν έποικοι (ισχυρίζεται ο Έρογλου), επιμένοντας ότι έχουν ενσωματωθεί στην τ/κ κοινότητα. Κάνει δε διαχωρισμό ανάμεσα στους λεγόμενους υπηκόους της «ΤΔΒΚ», που θεωρεί ότι θα πρέπει να θεωρηθούν αυτοδικαίως υπήκοοι της Ενωμένης Κύπρου και τους λοιπούς κατοίκους της «ΤΔΒΚ», των οποίων το καθεστώς θα εξελιχθεί με βάση τον νόμο περί ιθαγένειας

Διακωμώδηση της διαδικασίας βλέπει το Προεδρικό
Στο έγγραφό του προς τα πολιτικά κόμματα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ουσιαστικά εκθέτει την τ/κ πλευρά για διακωμώδηση της διαδικασίας. Επικρίνοντας τον Έρογλου για τη μη κατάθεση γραπτών θέσεων στα τρία σημαντικά και γνωστά κεφάλαια (ασφάλεια/εγγυήσεις, εδαφικό και έποικοι) αναφέρει ότι «οι προτάσεις που κατατίθενται πρέπει να είναι και περιεκτικές και ουσιαστικές, και όχι να συνιστούν διακωμώδηση της διαδικασίας, κενώνοντάς την από την ουσία της». Η αναφορά Αναστασιάδη στο «απόρρητο» έγγραφο έχει σαφή στόχο να απογυμνώσει τα επιχειρήματα του κατοχικού ηγέτη, ότι έχει ήδη υποβάλει απόψεις για όλα τα θέματα. «Δεν μπορούμε να θεωρούμε ότι η τ/κ πλευρά υπέβαλε περιεκτικές προτάσεις για την ιθαγένεια, όταν η πρόταση αυτή αντιπαρέρχεται το θέμα των εποίκων το οποίο είναι θεμελιώδες», είναι το χαρακτηριστικό παράδειγμα που επικαλείται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1
Προτάσεις σε έξι κεφάλαια και εφτά υποκεφάλαια
• Διακυβέρνηση και κατανομή εξουσιών
• Εκτελεστική εξουσία
• Νομοθετική εξουσία
• Δικαστική εξουσία (ε/κ πρόταση)
• Εξωτερικές σχέσεις
• Αρμοδιότητες Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης
• Δημόσια Υπηρεσία (τ/κ πρόταση)
• Παλαιές Πράξεις
• Ευρωπαϊκή Ένωση (ε/κ πρόταση)
• Οικονομία (ε/κ πρόταση)
• Περιουσιακό
• Ιθαγένεια (τ/κ πρόταση)
• Εσωτερική Ασφάλεια (ε/κ πρόταση)

ΠΙΝΑΚΑΣ 2
Εκτελεστική Εξουσία
Πρόταση ε/κ πλευράς
Πρόεδρος Ε/κ - Αντιπρόεδρος Τ/κ
Εκλογή με καθολική ψηφοφορία
Υπουργικό 7:3
Κατανομή σε ΣΠ Εξωτερικών, Άμυνας ή Οικονομικών
Απόφαση με τουλάχιστον 1 μέλος έκαστης ΣΠ

Πρόταση τ/κ πλευράς
Εκ περιτροπής Προεδρία
Ξεχωριστές εκλογές
Υπουργικό 15 μελών
Εξωτερικών - Ευρ. Υποθέσεων κατανομή σε ΣΠ
Απόφαση με τουλάχιστον 2 μέλη έκαστης ΣΠ

Νομοθετική Εξουσία
Πρόταση ε/κ πλευράς
Ταξινόμηση νόμων σε τρεις κατηγορίες
Σύσταση Mediation Committee (επίλυση αδιεξόδων)

Πρόταση τ/κ πλευράς
Έγκριση Γερουσίας - Βουλής για όλους τους νόμους
Ειδική πλειοψηφία 2/5 για ειδικούς νόμους βάσει συντάγματος

ΠΙΝΑΚΑΣ 3
Εξωτερικές σχέσεις
Πρόταση ε/κ πλευράς
Διεθνής εκπροσώπηση από Πρόεδρο
Σύναψη Διεθνών Συνθηκών μόνο από Ομοσπ. Κυβέρνηση
Όχι στη δημιουργία Υπουργείου Ευρ. Υποθέσεων

Πρόταση τ/κ πλευράς
Από κοινού παρουσία Προέδρου - Αντιπροέδρου στην ΕΕ
Σύναψη διεθνών συνθηκών και αμυντική πολιτική από ΣΠ
Δημιουργία Υπουργείου Ευρ. Υποθέσεων

Περιουσιακό
Πρόταση ε/κ πλευράς
Δικαίωμα Ιδιοκτησίας αδιαπραγμάτευτο
Εναλλακτικές επιλογές μόνο σε ειδικές περιπτώσεις
Απογραφή περιουσιών υπό διεθνή εποπτεία
Εφαρμογή αρχών Pinheiro
Επιστροφή 60% προσφύγων υπό ε/κ Διοίκηση

Πρόταση τ/κ πλευράς
Προτεραιότητα στους χρήστες
Μόνιμες ποσοστώσεις για επιστροφή Ε/κ
Μη εφαρμογή αρχών Pinheiro
Νομιμοποίηση όλων των αποφάσεων με συμφωνία