Η τελευταία πράξη «ξηλώματος» του παλαιού χρηματοπιστωτικού συστήματος

Οι ξένοι επενδυτές μάς ξελασπώνουν φέροντας «φρέσκο» χρήμα - Σέρνουν τον χορό της αναδιάταξης δυνάμεων στον χρηματοπιστωτικό τομέα

ΟΙ ΑΝΑΤΑΡΑΞΕΙΣ καθυστερούν την επαναφορά της εμπιστοσύνης και την επανεκκίνηση της οικονομίας

· «Φρέσκο» χρήμα με δέλεαρ την ενέργεια και την κρίση χρέους

· Αλλάζουν ισορροπίες, άτομα, πολιτικές

· Οι ξένοι έχουν ρευστό και θέλουν να επενδύσουν

· Άγνωστη η μελλοντική συμπεριφορά τους - Συνήθως «χτίζουν», πωλούν και φεύγουν

· Ασκήσεις «παγίδες» για τους συμμετέχοντες στα stress tests

Το «πείραμα» της εξυγίανσης και αναδιάρθρωσης τού χρηματοπιστωτικού συστήματος της Κύπρου, που περνά συνεχώς μέσα από ασκήσεις και δοκιμασίες, φαίνεται πως τώρα βρίσκεται σε ένα κομβικό σημείο. Από τη μια ήλθε η ώρα για να αποτιμηθεί η δουλειά που έχει γίνει μετά τις αποφάσεις του Eurogroup, μέσω των stress tests (ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων). Από την άλλη, μετά το πρώτο ανακάτεμα της τράπουλας και το «κλείδωμα» νέων μετόχων, νέων Διευθύνσεων, νέων Διοικητικών Συμβουλίων και ανθρώπων - κλειδιά στον χρηματοπιστωτικό τομέα, τώρα ανοίγει η δεύτερη πράξη του «ξηλώματος» του άλλοτε εύρωστου συστήματος.

Ο χρηματοπιστωτικός τομέας θέλει «φρέσκο» χρήμα για ν’ αυξήσει την κεφαλαιακή επάρκειά του, και να οχυρωθεί περαιτέρω, και αυτήν τη στιγμή οι μόνοι που διαθέτουν και παρουσιάζονται έτοιμοι να πληρώσουν είναι ξένες επενδυτικές εταιρείες, ξένα τραπεζικά επενδυτικά σχήματα, κυρίως από τις ΗΠΑ αλλά και από τη Ρωσία. Το δέλεαρ, βέβαια, είναι το ενεργειακό γίγνεσθαι στην περιοχή και οι χώρες της περιφέρειας που αντιμετωπίζουν κρίση χρέους, χωρίς ωστόσο να ξέρει κανείς επακριβώς τις κινήσεις τους, όταν οι οργανισμοί τεθούν κάτω από τη δική τους πλειοψηφική συμμετοχή. Θα μείνουν ή θα φύγουν όταν κερδίσουν; Ερώτημα γρίφος σε εποχές όπου κανένας και τίποτε δεν προβλέπεται με ακρίβεια.

Αλλαγές δυνάμεων

Το σκηνικό που βρίσκεται υπό διαμόρφωση, με προμετωπίδα την υπόθεση «Τράπεζα Κύπρου», η οποία και αποφασίζει αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της, είναι πως ο χρηματοπιστωτικός κλάδος της Κύπρου αλλάζει χέρια, νέους μετόχους, κυρίως ξένους, ενώ περιθωριοποιούνται οι παλιοί μέτοχοι, που εμμένουν στη θέση τους ότι θέλουν λόγο στα νέα σχήματα. Οι λύσεις συμβιβασμού που αναζητούνται, για τις οποίες σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η Κυβέρνηση, ακόμη κι αν δεν φαίνεται ή καταβάλλει προσπάθειες να παραμένει αθέατη, διασφαλίζοντας την υποτιθέμενη ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου έχουν ως κύριους άξονες:

· Τη διασφάλιση των συμφερόντων και των δικαιωμάτων ξένων επενδυτών που στηρίζουν την Κύπρο.

· Τη διατήρηση του ελέγχου, τουλάχιστον προς το παρόν, από τους Κυπρίους.

Οι προσπάθειες είναι εξαιρετικά δύσκολες, καθώς η κάθοδος των ξένων επενδυτών αντιμετωπίζεται με αμφιβολίες όχι μόνο από μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων οργανισμών αλλά και από μέτοχους, κυρίως από αυτούς που «κουρεύτηκαν», μείωσαν τη συμμετοχή τους ή περιθωριοποιήθηκαν μετά τις λύσεις - σοκ που επέβαλε το Eurogroup. Τώρα βρίσκονται μπροστά σε νέο πανικό καθώς βλέπουν πως κινδυνεύουν να απολέσουν ακόμη περισσότερα, δημιουργώντας οχυρά αντίστασης που απαιτούν τα δικά τους δικαιώματα.

Πότε έρχεται ηρεμία

Πάντως, οι λέξεις «ηρεμία» και «γαλήνη» είναι άγνωστη για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς ενάμιση χρόνο μετά τις αποφάσεις του Eurogroup οι αναταράξεις και οι μετασεισμικές δονήσεις καθυστερούν την επαναφορά της εμπιστοσύνης και την επανεκκίνηση της οικονομίας. Η διάλυση της Λαϊκής Τράπεζας και η δημιουργία της νέας Τράπεζας Κύπρου ήταν η σπίθα που πυροδότησε αλλαγές σε όλο το φάσμα του χρηματοπιστωτικού τομέα. Αλλαγές μετοχικής βάσης, αλλαγές Διοικητικών Συμβουλίων, αλλαγές προσώπων, αλλαγές ηγεσίας και αλλαγές θεσμών.

Τον χορό σέρνουν οι δανειστές που επιβάλλουν τις δικές τους συνταγές για να εξυγιάνουν τον υπερμεγέθη χρηματοπιστωτικό τομέα, ενώ στον δρόμο τους βρίσκουν συνεχώς εμπόδια από συμφέροντα, πολιτικά και οικονομικά, που προσδοκούν να διατηρήσουν τον έλεγχο της κατάστασης. Στο βάθος οι «κουρεμένοι» καταθέτες, οι μικροί μέτοχοι, που είναι οι μεγάλοι χαμένοι του νέου σκηνικού που στήνεται και δανειολήπτες, κυρίως νοικοκυριά και μικροεπιχειρήσεις, που φαίνεται πως πληρώνουν ακριβά το τίμημα των αποφάσεων και εξελίξεων.

Οι υφιστάμενοι ιδιώτες μέτοχοι δεν επιθυμούν dilution για τις μετοχές τους, θεωρώντας ότι πρόσθετες κεφαλαιακές ανάγκες μπορεί να αντιμετωπιστούν μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, στον οποίον μπορεί να αποταθεί και πάλι η Κυβέρνηση. Κάτι τέτοιο, όμως, αυξάνει τους κυβερνητικούς πονοκεφάλους, κινδυνεύοντας να εκτροχιάσει τα δημόσια οικονομικά και να τορπιλίσει το Πρόγραμμα.

Πόλεμος συμφερόντων

Η αναδιάταξη δυνάμεων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα φαίνεται πως δρομολογείται μέσω αντιπαραθέσεων, αντεγκλήσεων και «πολεμικών» συρράξεων και στο προσκήνιο κάνουν την εμφάνισή τους νέοι μέτοχοι με διαφορετικό τρόπο σκέψης και άλλες ατζέντες, νέα πρόσωπα που φαίνεται πως προσδοκούν να διαχειριστούν διαφορετικά τα ζητήματα και νέα πολιτική που εκφράζεται από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου με τη συγχορδία του Υπουργείου Οικονομικών.

Ωστόσο, κανένας δεν μπορεί να ξεχνά τον «Αρχηγό» που δίνει το πρώτο και το τελευταίο πρόσταγμα και που δεν είναι άλλος από τους δανειστές που πληρώνουν και θέλουν να ξέρουν ότι θα πάρουν πίσω και το τελευταίο τους ευρώ. Την ίδια προσέγγιση εμφανίζουν και οι νέοι μέτοχοι των χρηματοπιστωτικών οργανισμών οι οποίοι προσδοκούν ότι θα έχουν κέρδη από την επένδυσή τους στην Κύπρο και ανάλογα θα εκτιμήσουν και τις επόμενες κινήσεις τους.

Υπό δοκιμή οι αντοχές

Οι εξελίξεις στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, τράπεζες και συνεργατισμό, είναι καταιγιστικές και καθημερινές και θα δοκιμάσουν τις αντοχές τους στις ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, ασκήσεις που θα κρίνουν το μέλλον και τη θέση τους στην τραπεζική αγορά της Κύπρου και της ευρωζώνης. Όλοι όσοι εμπλέκονται στο σύστημα, αλλά κυρίως οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, προσδοκούν να επανέλθει η ηρεμία για να επανακάμψει η οικονομία, να ανοίξουν οι στρόφιγγες της χρηματοδότησης και ν’ ανασάνει η αγορά. Τεχνοκρατικά τουλάχιστον όλοι έχουν προσδοκίες ότι μπορεί να κερδηθεί το στοίχημα της διαχείρισης των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ), διατυπώνοντας ωστόσο ανεπίσημες αγωνιώδεις ανησυχίες ότι το εγχείρημα είναι κάτι περισσότερο από δύσκολο.

Οι τεχνοκράτες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και όλοι όσοι έχουν επαφές με την Τρόικα ξέρουν πως οι δανειστές δεν παίζουν όταν βρίσκουν μπροστά τους τα θέματα των ΜΕΔ. Οποιαδήποτε παρεκτροπή ή παρέκκλιση από τα όσα έχουν ενσωματωθεί στο Μνημόνιο, θα ανοίξει και πάλι τους Ασκούς του Αιόλου καθώς θα χρειαστούν νέα πρόσθετα κεφάλαια για στήριξη του χρηματοπιστωτικού τομέα, κεφάλαια που εάν δεν «πέσουν» από ιδιώτες επενδυτές θα πρέπει να καλυφθούν από το κράτος μέσω τους Μηχανισμού. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο κινδυνεύει να ωθήσει σε νέες περιπέτειες τον χρηματοπιστωτικό τομέα, την οικονομία και τον κυπριακό λαό.

Προς νέο Μνημόνιο

Ένα νέο Μνημόνιο, που σαφώς θα ενσωματώνει πρόσθετες υποχρεώσεις της Κύπρου, δεν μπορεί να θεωρείται απομακρυσμένο εάν το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν «κλειδώσει» την κάλυψη των αναγκών του σε κεφάλαια από ιδίους πόρους και υποχρεωθεί να αιτηθεί κρατικής στήριξης.

Οι αντεγκλήσεις που ήταν το επίκεντρο των συζητήσεων της προηγούμενης βδομάδας αναφορικά με την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στην Τράπεζα Κύπρου, μια αύξηση που ερμηνεύεται διαφορετικά απ’ όλους όσοι είναι εμπλεκόμενοι, δίνει την ευκαιρία στην Τρόικα, που φθάνει μέσα στο λιοπύρι του Καλοκαιριού στις 13 του μήνα, να σκληρύνει τη στάση της και να έλθει με τη γνωστή και άτεγκτη γραμμή του ΔΝΤ που διατάσσει και δεν αποδέχεται καμιά οπισθοδρόμηση στο θέμα των «κόκκινων» δανείων. Πόσο μάλλον όταν τα μνημονιακά νομοσχέδια για τις εκποιήσεις και για τη φερεγγυότητα των δανειοληπτών δεν έχουν εγκριθεί ακόμη από τη Βουλή, πράγμα που φαίνεται πως θα εξοργίσει τους δανειστές και θα θέσει σε δοκιμασία τις σχέσεις τους με την Κύπρο.

Ήδη, από τις πληροφορίες που διαχέονται από επίσημης πλευράς αλλά και από τους συμμετέχοντες στην Τρόικα, οι δανειστές δεν είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν δικαιολογίες, οπισθοχωρήσεις, ούτε να ακούσουν λέξη για καθυστερήσεις αναφορικά με τα «κόκκινα» δάνεια και τις εκπτώσεις που ζητούνται για πολλούς.

Οι προκλήσεις

Η Τρόικα ενδιαφέρεται όπως, συνεργατισμός και τράπεζες, της δώσουν πειστικές εξηγήσεις, ακόμη πιο πειστικές από τις προηγούμενες επισκέψεις της, ότι τα ΜΕΔ τυγχάνουν διαχείρισης σύμφωνα με τις οδηγίες της. Παλεύοντας για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου και το «κλείδωμα» της επιτυχίας των stress tests, o χρηματοπιστωτικός κλάδος θα στρέψει όλες τις προσπάθειές του σε θέματα όπως είναι:

Πρώτο, η αύξηση των εισπράξεων από την αποπληρωμή Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ). Στην κατηγορία αυτή βρίσκονται οι δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες, ωστόσο μπορούν να αποπληρώσουν μέρος των οφειλών τους αλλά και άλλοι που για διάφορους λόγους δεν έχουν πλέον τη δυνατότητα να καταβάλλουν τη δόση τους.

Δεύτερο, η πιθανή πώληση προβληματικών δανείων, απαλλάσσοντας τις τράπεζες από το μεγάλο βαρίδι αλλά ταυτόχρονα ένα επικίνδυνο ξεπούλημα περιουσιών από εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων.

Τρίτο, οι έλεγχοι που άρχισαν οι ευρωπαϊκές αρχές (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή - EBA) και για τους οποίους εκφράζονται αυξημένοι φόβοι με επίκεντρο τους ελέγχους ποιότητας ενεργητικού (Asset Quality Review - AQR) από την ΕΚΤ και το stress test από την EBA.

Κάτω τα ακίνητα

Το καίριο ερώτημα που βάζει μπροστά τις ταχύτητες είναι κατά πόσον ο χρηματοπιστωτικός τομέας με τη μεγάλη έκθεση σε «κόκκινα» δάνεια και με τη μείωση κατά 30% των τιμών των ακινήτων - που διαφοροποιεί πλήρως τις συμβάσεις που έγιναν σε σχέση με τον υπολογισμό των εμπράγματων εγγυήσεων του κάθε δανειολήπτη - θα καταφέρει να περάσει επιτυχώς τα ευρωπαϊκά tests και, στη χειρότερη περίπτωση, θα μπορέσει να καλύψει τις όποιες κεφαλαιακές ανάγκες του από την αγορά και όχι από το κράτος (Μηχανισμό). Αναλυτές είναι ιδιαίτερα κουμπωμένοι, εκτιμώντας ότι υπάρχουν ορισμένα σημεία των νέων ελέγχων που ίσως αποδειχθεί ότι κρύβουν «παγίδες».

Παγίδες

Οι σοβαρότερες «παγίδες» για τις τράπεζες κρύβονται στο Asset Quality Review, που ήδη διενεργείται με καθοδήγηση της ΕΚΤ. Στο πλαίσιο αυτού του ελέγχου, εξετάζονται δειγματοληπτικά φάκελοι δανειοδοτήσεων και εξάγονται συμπεράσματα κατά πόσον οι τράπεζες καταχωρούν σωστά τα δάνειά τους ως εξυπηρετούμενα και μη και αν προχωρούν σε επαρκείς προβλέψεις για τα προβληματικά δάνεια.

Επιπλέον, ελέγχεται η ποιότητα των εμπράγματων εξασφαλίσεων που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους και εάν οι αποτιμήσεις που έγιναν είναι ορθές.

Μετά τους ελέγχους και την αναπροσαρμογή των προβλέψεων και των αξιών των εξασφαλίσεων, η ΕΚΤ θα προχωρήσει στον υπολογισμό του δείκτη βασικής κεφαλαιακής επάρκειας, που θ’ αποτελέσει τη βάση για τα test stress από την EBA.

Ο βασικότερος φόβος για τις τράπεζες είναι το σενάριο μεγάλης πτώσης των τιμών των ακινήτων, πράγμα που θα οδηγήσει σε περαιτέρω απρόβλεπτες ανατροπές. Γι’ αυτούς τους λόγους οι οργανισμοί ξέρουν πως οι νέοι έλεγχοι θα είναι δύσκολοι και ότι επιβάλλεται να είναι πλήρως προετοιμασμένοι για ενίσχυση των κεφαλαίων τους. Θα διατηρήσει την αξιοπιστία της η ΕΚΤ στο νέο εποπτικό ρόλο που αναλαμβάνει ή θα ρισκάρει να δημιουργήσει τριγμούς στα τραπεζικά συστήματα της ευρωζώνης; Τα stress tests θα δώσουν την απάντηση.