Οι πολιτικές Ντράγκι απαντούν σε όσους έκαναν κριτική για τη «μονόπλευρη πολιτική λιτότητας»

Τις επόμενες εβδομάδες η κυβέρνηση θα δώσει… γερό παυσίπονο, βγαίνοντας στις αγορές, ψάχνοντας εμπιστοσύνη και φτηνότερο χρήμα. Η ασθένεια, όμως, δεν θεραπεύεται έτσι. Χρειάζεται να πληρωθούν τα χρωστούμενα και το ζήτημα είναι πώς…

Η ΧΩΡΑ πριν ακόμα μπει σε Μνημόνιο ήταν η δεύτερη πιο χρεωμένη χώρα της Ευρώπης, μετά την Ιρλανδία, για δάνεια του ιδιωτικού τομέα

Η είδηση ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εφαρμόζει για πρώτη φορά «αρνητικό επιτόκιο» στη Λευκωσία ακούγεται σας ειρωνεία. Η Κύπρος είναι κυριολεκτικά βουτηγμένη στα χρέη και έχει τα πιο ψηλά επιτόκια στην Ευρώπη όπου τα τελευταία χρόνια μόνο πάνω πηγαίνουν.

Οι πολιτικές του κυρίου Ντράγκι απαντούν σε όσους έκαναν κριτική για τη «μονόπλευρη πολιτική λιτότητας». Ο στόχος είναι οι τράπεζες να μην κρατούν αποθέματα αλλά να σπρώξουν φρέσκο χρήμα στην οικονομία.

Η Φραγκφούρτη δίνει το σύνθημα για ανάπτυξη. Αλλά στην Κύπρο τέτοιο χρήμα δεν υπάρχει ούτε στις τράπεζες. Εδώ είναι το πρόβλημα. Τις αμέσως επόμενες εβδομάδες η κυβέρνηση θα δώσει… γερό παυσίπονο, βγαίνοντας στις αγορές, ψάχνοντας εμπιστοσύνη και φτηνότερο χρήμα. Η ασθένεια, όμως, δεν θεραπεύεται έτσι. Χρειάζεται να πληρωθούν τα χρωστούμενα! Το ζήτημα είναι πώς…

Το ράλι των «μη εξυπηρετούμενων»

Η σχεδόν καθημερινή είδηση για την αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων δεν θα έπρεπε να εντυπωσιάζει κανέναν. Δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά σε μια χώρα που εδώ και μερικά χρόνια αυξάνεται κατακόρυφα η ανεργία, ενώ επιχειρήσεις και καταστήματα βάζουν μαζικά λουκέτο. Αυτές οι κατηγορίες σταματούν να πληρώνουν τα δάνειά τους. Μαζί με αυτούς, προσθέτουν τραπεζικοί αλλά και η Τρόϊκα, αρκετοί «επιτήδειοι» επωφελούνται και σταματούν τις πληρωμές των δανείων τους ελπίζονταν ότι κάποια γενική ρύθμιση θα τους οφελήσει.

Η Κύπρος πριν ακόμα μπει σε Μνημόνιο ήταν η δεύτερη πιο χρεωμένη χώρα της Ευρώπης, μετά την Ιρλανδία, για δάνεια του ιδιωτικού τομέα. Αυτό το «μοντέλο υπερχρέωσης», παρατηρεί γνωστός οικονομολόγος, ήταν βιώσιμο για όσο καιρό οι κυπριακές τράπεζες συσσώρευαν τεράστιους όγκους καταθέσεων και το πρόβλημα «κρυβόταν». Είχαμε μια «συλλογική συμπεριφορά φυγής προς τα εμπρός» προσθέτει πολιτικός που ειδικεύεται στα οικονομικά. Με λίγα λόγια το μοντέλο της Κύπρου δεν ήταν αληθινά βιώσιμο. Οι κακές κυβερνητικές πολιτικές και το «κανόνι» του τραπεζικού τομέα φανέρωσαν ένα πρόβλημα που οι ειδικοί χαρακτηρίζουν «δομικό».

Εξυπηρετούμενα και μη πρέπει κάποτε να πληρωθούν

Το θέμα είναι όμως ότι θα πρέπει μέσα στα επόμενα χρόνια να γίνει αποπληρωμή αυτών των ιδιωτικών δανείων. Επειδή δεν γίνεται ούτε και χρειάζεται να αποπληρωθούν όλα, θα πρέπει να αποπληρώνεται τουλάχιστον ένα σημαντικό μέρος. Διαφορετικά δεν θα είναι βιώσιμες οι τράπεζες. Όχι μόνο εκείνες που δαχτυλοδείχνονται ότι έχουν προβλήματα, αλλά και οι άλλες.

Απέναντι σε αυτό το «γόρδιο δεσμό» οι πολιτικές δυνάμεις δεν φαίνεται να έχουν λύση. Εκτός από πολλές καταγγελίες και αφορισμούς δεν ακούγεται καμιά εφικτή πρόταση. Υπάρχει βέβαια και η επίμονη πρόταση που ακούγεται από το ΔΗΚΟ από τη μέρα που πέρασε στην αντιπολίτευση. «Η κυβέρνηση, λένε, πρέπει να επαναδιαπραγματευτεί τον ορισμό των μη εξυπηρετούμενων δανείων». Πρόκειται για στάχτη στα μάτια, σχολιάζει οικονομικό στέλεχος με μεγάλη εμπειρία σε διεθνείς οργανισμούς. Πώς θα αλλάξει δηλαδή ο ορισμός για να βοηθήσει στο πραγματικό πρόβλημα που είναι η αποπληρωμή των δανείων; Εάν οι δανειολήπτες δεν είναι σε θέση να εξυπηρετούν το δάνειό τους, όποιος και αν είναι ο ορισμός, «γρηγορότερα ή λιγότερο γρήγορα», σύμφωνα με την έκφρασή του πάλι πρόβλημα υπάρχει.

Αναδιάρθρωση, διαμεσολαβητής κλπ. Λύσεις ή καραμέλες;

Είναι όμως και η περιβόητη αναδιάρθρωση των δανείων. Συνέχεια την ζητούν, όλο γίνεται, αλλά και πάλι όλο τη ζητούν ξανά... Μπορεί βέβαια να βοηθήσει αρκετά τη διαχείριση του προβλήματος, αλλά ούτε και αυτή αποτελεί τη γενική λύση. Ο θεσμός του Χρηματοοικονομικού Διαμεσολαβητή μπορεί επίσης να βοηθήσει. Αλλά και εδώ σημειώνεται απίστευτη καθυστέρηση. Ψηφίστηκε προϋπολογισμός και υποτίθεται ότι η υπηρεσία στελεχώνεται. Όμως χρειάζεται και νομοθεσία για να έχει πραγματικά «δόντια».

Στο Μνημόνιο εδώ και καιρό γίνεται λόγος για αποκλιμάκωση του ιδιωτικού δανεισμού. Η ορολογία που χρησιμοποιούν είναι «απομόχλευση». Αλλά δεν συνοδεύεται και από καμία πρακτική λύση για το πώς θα γίνει αυτό.

Πολιτικά στελέχη εξομολογούνται ότι η κατάσταση έχει γίνει αφόρητη αφού «περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους που έρχονται να μας βρουν, έχουν απελπιστικά προβλήματα με δάνεια και με τράπεζα».

Οι... κρυμμένες αλήθειες στις τράπεζες

ΑΝ συνομιλήσει όμως κανένας με τραπεζικούς υπαλλήλους που απασχολούνται σε αυτό τον τομέα θα ακούσει και «την άλλη όψη του νομίσματος». Άνθρωποι που είναι απλοί υπάλληλοι και δεν έχουν κανένα λόγο ή συμφέρον για να ταυτίζονται με τον εργοδότη τους, την τράπεζα, διηγούνται απίστευτες ιστορίες. Κάνουν λόγο για ανθρώπους που εδώ και χρόνια συστηματικά δεν πληρώνουν καμία δόση, άσχετα με την κρίση και οι οποίοι τώρα εμφανίζονται απειλητικοί στην τράπεζα. Συνήθως φωνάζουν και διαμαρτύρονται περισσότερο όσοι δεν έχουν καθόλου δίκαιο, προσθέτουν.

Μιλούν για άλλους που εκτός από το οικιστικό τους έχουν συσσωρεύσει καταναλωτικά ή άλλα δάνεια που κάποτε είναι μεγαλύτερα και διαμαρτύρονται συνεχώς για το σπίτι τους. Προσθέτουν ότι υπάρχουν και περιπτώσεις όπου κάποιοι έχουν κατορθώσει με διάφορους τρόπους να κάνουν δυσανάλογα μεγάλο οικιστικό, δεν έχουν μέχρι τώρα αποπληρώσει περισσότερο από 5% ή 10% και μιλούν για «το σπίτι τους». Πώς είναι «σπίτι τους» διερωτάται υποδιευθύντρια καταστήματος, όταν το χρωστούν σχεδόν ολόκληρο; Θα ήταν σωστό κάποιος να τους το χαρίσει;

Κοντά σε όλους αυτούς υπάρχουν όμως και άλλοι που είναι «αληθινές περιπτώσεις». Και είναι μάλλον περισσότεροι. Ποιός όμως θα τους ξεχωρίσει;

Ξεπουλείστε τους Μεγάλους να γλυτώσουν οι μικροί

Αυτός ήταν και ο φόβος που εξέφραζαν τεχνοκράτες της Τρόϊκας προειδοποιώντας ότι δεν μπορεί να ληφθούν γενικά μέτρα διότι «μαζί με τα χλωρά θα πάνε και τα ξερά». Αλλά η άποψη που κυριαρχεί μέσα στο ευρύτερο κοινό είναι ότι οι τράπεζες πρέπει πρώτα να διεκδικήσουν τα μεγάλα δάνεια. Πίσω από αυτή την εντύπωση, σχολιάζει οικονομικός αναλυτής, έχει καλλιεργηθεί η προσδοκία ότι αν τελικά οι τράπεζες «κυνηγήσουν» μερικούς πολύ μεγάλους χρεώστες «οι άλλοι μπορεί να γλυτώσουν».

Σίγουρα, προσθέτει, σε μια τέτοια περίπτωση οι τράπεζες θα έπαιρναν μια κάποια ανάσα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αυτόματα λύνεται το πρόβλημα με το πλήθος των μικρότερων δανειοληπτών. Πρώτα απ’όλα, παρατηρεί, κανένας δεν ξέρει αν οι τράπεζες προχωρήσουν επιθετικά σε εκποιήσεις των «μεγάλων», ποιό μέρος των οφειλομένων θα μπορέσουν να ανακτήσουν. Είναι όμως εξαιρετικά κρίσιμο, διότι ανάλογα με το ποιό ποσοστό της οφειλής θα βάλουν πραγματικά στα ταμεία τους, θα εξαρτηθεί η ανάγκη να προχωρήσουν άμεσα και στους υπόλοιπους.

Χρειάζονται λύσεις

Όσο και αν ερευνήσει κανένας το θέμα και αν οι ειδικοί προστρέξουν σε στατιστικές και δείκτες, η πραγματικότητα είναι ότι χρειάζονται λύσεις. Η κυβέρνηση και το υπουργείο Οικονομικών δεν φαίνεται να έχουν συγκεκριμένο πλάνο. Ακόμα και εκείνη την ιδέα που από πέρσι πρόβαλε ο ίδιος ο Πρόεδρος Αναστασιάδης για να μην καταλήξουμε σε ξεπούλημα της οικογενειακής στέγης, δηλαδή όσοι «φτάσουν στο αμήν» να έχουν τη δυνατότητα αφού η ιδιοκτησία περάσει αναπόφευκτα στην τράπεζα να γίνουν «θέσμιοι ενοικιαστές», κανένας δεν ξέρει πώς ακριβώς μπορεί να εφαρμοστεί.

Πίσω από όλα αυτά κρύβεται όμως μια πραγματική πολιτική «ωρολογιακή βόμβα». Σε κάποια στιγμή θα πρέπει να περάσει η νομοθεσία για τη διευκόλυνση των εκποιήσεων. Οι αντιδράσεις αναμένεται τότε να κορυφωθούν. Πολιτικοί σχολιαστές αναφέρουν ότι ούτε κάν η πλειοψηφία της Βουλής φαίνεται να είναι εξασφαλισμένη. Αλλά και αν περάσει αυτό το σκόπελο η κυβέρνηση, κανένας δεν ξέρει τι ακριβώς θα γίνει την επαύριο. Ποιός και πώς θα μπορεί να ελέγξει την έκταση στην οποία θα είναι πράγματι ανάγκη να γίνουν εκποιήσεις;