Η απουσία χαρισματικού ηγέτη και τα λάθη τακτικής των ηγεσιών του

Οι αρχηγικές τάσεις, οι προσωπικές φιλοδοξίες, οι διαφορετικές πολιτικές, η αδιαφορία προσέγγισης των πολιτών και οι ενδοκομματικές ρήξεις οδηγούν τον ενδιάμεσο χώρο σε απορρόφηση από τους δύο πόλους

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ για συνένωση, χωρίς προϋποθέσεις, θα αποτύχουν

Αν το αντελήφθησαν οι ηγέτες του ενδιάμεσου χώρου, οι λεγόμενες κεντρώες δυνάμεις έχουν ναυαγήσει. Και σε ποσοστά και σε πειστικό λόγο. Δεν έχουν προτάσεις, δεν πείθει ο λόγος τους στους πολίτες, οι οποίοι αναζητούν εναλλακτικές λύσεις και προτάσεις έναντι των δύο πόλων, και δεν τις εντοπίζουν στον κεντρώο χώρο. Οι αρχηγικές τάσεις, οι προσωπικές φιλοδοξίες, τα κατεστημένα, η απουσία ηγέτη με ισχυρή προσωπικότητα, οι εσωτερικές έριδες έχουν δημιουργήσει τοίχο μεταξύ τους, αλλά και τοίχο μεταξύ του λαού.

Η καταβύθιση των ποσοστών τους, στις τελευταίες Ευρωεκλογές, καταδεικνύει πόσο μεγάλο είναι το έλλειμα, στις πολιτικές δυνάμεις του κεντρώου χώρου. Οι ίδιοι οι ηγέτες των κεντρώων δυνάμεων είχαν δώσει το στίγμα της ανικανότητάς τους και της απουσίας βούλησης να ενωθούν σε ένα ισχυρό μέτωπο, στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές. Η προσπάθεια των Καρογιάν, Ομήρου, Συλλούρη, Οικολόγων, προσέκρουσε στις προσωπικές ατζέντες, στις φιλοδοξίες, στις υστεροβουλίες και στα κομματικά παιγνίδια.

Είναι γνωστό το φιάσκο που διαδραματίστηκε τότε, ώστε δεν χρειάζεται να υπενθυμίσουμε τι μεσολάβησε, ώστε ο καθένας να πάρει τον δρόμο του. Κανένας δεν εμπιστευόταν τον άλλο, ώστε να του δώσει το χρίσμα του υποψηφίου. Ο Καρογιάν ήθελε Μαυρέλλη-Κεραυνό, ο Ομήρου Λιλλήκα, ο Συλλούρης αλλοιθώριζε προς τον ΔΗΣΥ. Τελικά, μέσα σε όλο εκείνο το "παιγνίδι", προταθέντες υποψήφιοι ''φαγώθηκαν", είτε από τους ίδιους τους προτείνοντες είτε από τις διάφορες ίντριγκες και τα κυκλώματα που είχαν σχηματισθεί μέσα στα κόμματα. Οι Καρογιάν και Συλλούρης βολεύτηκαν ως μικρομάγαζα μέσα στον Δημοκρατικό Συναγερμό, και έμεινε μόνο ο Λιλλήκας, ως υποψήφιος ενός ακρωτηριασμένου κέντρου, να διεκδικεί νίκη μέσα στους υποψηφίους των δύο πόλων.

Στη μετέπειτα φάση, ακολούθησε η νίκη του Νικόλα Παπαδόπουλου και η ανάληψη της προεδρίας του ΔΗΚΟ, αλλά και η νέα διαίρεση του κόμματος σε καρογιανικούς και παπαδοπουλικούς. Οι οριακές ισορροπίες και η εκλογή αξιωματούχων με την ίδια φιλοσοφία με τον Καρογιάν, στην ιεραρχία της νέας ηγεσίας, η αποχώρηση του κόμματος από τον κυβερνητικό συνασπισμό και οι διαφορετικές αντιλήψεις που επικράτησαν υπέρ και εναντίον της αποχώρησης, διχοτόμησαν περισσότερο το κόμμα.

Οι τάσεις ρεβανσισμού και στις δύο πλευρές, η προσπάθεια των μεν να πάρουν τη ρεβάνς από τον Νικόλα και η υπόγεια σύγκρουση που αναπτυσσόταν, έφεραν τον κύριο πυλώνα των κεντρώων δυνάμεων μπροστά σε νέα διάσπαση. Χάριν των προσχημάτων, όλοι εργάζονταν δήθεν υπέρ της ενίσχυσης του ΔΗΚΟ, αλλά στην ουσία, τη ναρκοθετούσαν. Ο ίδιος ο Νικόλας Παπαδόπουλος παρέπαιε μεταξύ μίας σκληρής πολιτικής στο Κυπριακό, αλλά και μία συγκαταβατικής συμπεριφοράς έναντι των τροϊκανών μεθοδεύσεων της Κυβέρνησης.

Η ανακόλουθη τακτική του, οι διμέτωπες επιθέσεις του, εναντίον και του ΑΚΕΛ και της Κυβέρνησης, είχαν ως αποτέλεσμα να ανατιναχθούν οι σχέσεις με τα δύο μεγάλα κόμματα, αλλά και να δώσουν ερείσματα στους εσωκομματικούς του αντιπάλους. Μοιραία, οδηγήθηκε στην πρώτη εκλογική ήττα του, με μείωση των ποσοστών του. Πρόσφερε ευκαιρία στον Μάριο Καρογιάν, για μία άνετη ρεβάνς.

Ο άλλος παραδοσιακός κεντρώος χώρος, η ΕΔΕΚ, διασώθηκε χάρη στη "συνδρομή" των Οικολόγων. Υπάρχει, εδώ, ξύλινη γλώσσα και ξύλινη πολιτική. Δεν πείθουν οι θέσεις της στο Κυπριακό, μοιάζουν θέσεις εμβολιασμένες από άλλες εποχές. Δεν υπάρχει Βάσος Λυσσαρίδης για να εμπνεύσει τον κόσμο και κυρίως τους νέους, άλλωστε οι εποχές εκείνες έχουν ξεπεραστεί. Φιλότιμες προσπάθειες καταβάλλει ο Γιαννάκης Ομήρου, αλλά δεν είναι αρκετές. Σήμερα, ούτε καν την ερωτεύονται οι ψηφοφόροι. Και σιγά-σιγά αρχίζει να μαραζώνει ως κόμμα και να μη δείχνει ότι μπορεί να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις των πολιτών.

Ξέσπασαν και εδώ ενδοκομματικές συγκρούσεις.

Η Συμμαχία των Πολιτών εδραιώνεται στον πολιτικό χάρτη, δείχνει πολυσυλλεκτικότητα, μαζεύοντας δυσαρεστημένους από το ΑΚΕΛ και τους άλλους κεντρώους χώρους. Αλλά κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει αν θα μπορέσει να προελάσει πέραν των ποσοστών μιας μικρής κεντρώας δύναμης.

Ανύπαρκτη η προσέγγιση των πολιτών

ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ του ενδιάμεσου χώρου φαίνεται να χάνουν τη μάχη της προσέγγισης του κόσμου. Δεν υπάρχει, πάνω απ' όλα, ο στιβαρός ηγέτης, που μπορεί να εμπνεύσει τον κόσμο και να προσφέρει οράματα και νέο δυναμισμό. Ο κεντρώος χώρος είναι βυθισμένος στον συντηρητισμό και στα καλούπια ενός κόσμου που χάνεται.

Όχι πολύ μακριά μας, στην Ελλάδα, νέα κόμματα αναδεικνύονται και νέοι ηγέτες προβάλλουν. Κρατούν τον σφυγμό του μέσου Έλληνα, μέσα στις δοσμένες δύσκολες συνθήκες της οικονομικής κρίσης και αντλούν δυνάμεις μέσα από τα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας. Ακόμη και το ΠΑΣΟΚ ενδύεται άλλο κοστούμι και παρουσιάζεται ως "Ελιά", γιατί γνωρίζει ότι ο πολίτης διαγράφει τα κόμματα που αμάρτησαν και θέλει κάτι το νέο. Το ίδιο συμβαίνει και στην Ευρώπη. Είτε ως ακροδεξιά είτε ως κεντροαριστερά κόμματα, εμφανίζονται σαν νέοι παίκτες στην κομματική "αγορά".

Δεν κατάφεραν να σαρώσουν πλήρως το παλιό. Αλλά ο άνεμος άρχισε να φυσά. Οι Ευρωπαίοι πολίτες εγκαταλείπουν τον συντηρητισμό και τη μονολιθική προσήλωση στο κόμμα που ψήφισαν οι παππούδες τους και αναζητούν άλλα πολιτικά καταφύγια. Εδώ, καλά κρατεί και υπερισχύει ακόμη η μάντρα των δύο πόλων. Αλλά, ποιος νέος ηγέτης παρουσιάστηκε που θα ωθήσει τους πολίτες σε άλλες κατευθύνσεις; Ποιος κινητοποίησε τους 78 χιλιάδες ανέργους και τους 45 χιλιάδες πεινασμένους; Ποιος έπεισε τους 340 χιλιάδες ψηφοφόρους που απαξίωσαν όλους τους άλλους, ότι αυτός είναι ο ικανός, ο οραματιστής, ο ηγέτης που δεν είναι ο ίδιος με τους άλλους, για να τους φέρει ξανά στις κάλπες;

Ούτε ένας ηγέτης από τους υπάρχοντες σε όλους τους κομματικούς χώρους, δεν απέδειξε το χαρισματικό των ηγετικών του ικανοτήτων. Αλλά αυτόν τον ηγέτη τον χρειάζεται περισσότερο παντός άλλου, ο κεντρώος χώρος, αν πρόκειται να ελπίζει στο σπάσιμο του διπολισμού. Λείπουν η αποφασιστικότητα, οι ιδέες, τα οράματα.

Κάποτε ο μ. Κωνσταντίνος Τσάτσος, εκφωνώντας τον επικήδειο στην κηδεία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, είχε πει: "Το κενό του Εθνάρχη θα αναπληρώσει το ενωμένο Έθνος". Ίσως, σήμερα, αυτό να μεταφέρεται στην περίπτωση των κεντρώων δυνάμεων. Το κενό ενός ηγέτη οραματιστή, καλείται να καλύψει η συλλογική ηγεσία αυτού του χώρου. Εφόσον εκλείψουν οι αρχηγικές τάσεις και οι προσωπικές φιλοδοξίες. Με ένα πρόγραμμα προσαρμοσμένο στη σημερινή πραγματικότητα και στις κρίσιμες στιγμές που διέρχεται το εθνικό θέμα και στις τραγικές στιγμές που βιώνει ο κόσμος. Με παραμερισμό των πολιτικών ενός εκάστου, με ένωση δυνάμεων, με ρωμαλέα εκστρατεία μέρα νύχτα μέσα στον λαό, με προσέγγιση των προβλημάτων του και με ρεαλιστικές προτάσεις επίλυσης τους.

Τα κάστρα των πολιτικών αρχηγών, δεν είναι πια τα γραφεία τους. Βρίσκονται μέσα στον κόσμο, στον απλό άνθρωπο, δίπλα στα προβλήματά του.

Αν δεν γίνει αυτό κατανοητό, τότε δεν είναι μακριά η μέρα που ο ενδιάμεσος χώρος θα καταστεί εύθρεπτη τροφή στους δύο πόλους.

Η προσπάθεια του Τάσσου το 2006-07

ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ κεντρώου κόμματος παραδέχεται ότι είναι εμφανής η αποδυνάμωση των πολιτικών δυνάμεων του ενδιάμεσου χώρου.

"Κάθε φορά", τόνισε, "που ο κεντρώος χώρος αντιμετωπίζει πρόβλημα και περίπτωση συρρίκνωσης, προστρέχει σε ανάληψη πρωτοβουλιών για συνένωση. Κάτι τέτοιο εξήγγειλε τη νύκτα των εκλογών ο Πρόεδρος της ΕΔΕΚ, Γιαννάκης Ομήρου. Αλλά οι προσπάθειες συνένωσης πρέπει να αναλαμβάνονται όταν ο κεντρώος χώρος παρουσιάζεται ισχυρός και με αυξημένα ποσοστά. Και όχι όταν βρίσκεται σε κατάσταση αποδυνάμωσης. Τέτοια προσπάθεια ανέλαβε το 2006-07 ο Τάσσος Παπαδόπουλος, μετά τις βουλευτικές εκλογές, κατά τις οποίες τα δύο κόμματα εξήλθαν ενισχυμένα, με το ΔΗΚΟ να λαμβάνει ποσοστά 18%, την ΕΔΕΚ 8% και μαζί με το ΕΥΡΩΚΟ και τους Οικολόγους, ο κεντρώος χώρος να αθροίζει περίπου το ένα τρίτο του εκλογικού σώματος. Το ΔΗΚΟ ήταν σύμφωνο με την πρωτοβουλία, το ίδιο και ο Γιαννάκης Ομήρου.

Έγιναν και συσκέψεις και ετέθησαν κάτω και ενέργειες που αφορούσαν την καλλιέργεια ενωτικού κλίματος μέσα στις κεντρώες μάζες. Όπως συνεργασία στους τοπικούς δήμους, κοινές πολιτικές στο Κυπριακό και σε άλλα θέματα, κ.ά. Η κίνηση προχωρούσε κανονικά, αλλά εν τω μεταξύ επήλθε η ήττα του Τάσσου στις προεδρικές εκλογές. Παρά ταύτα, ο Τάσσος Παπαδόπουλος ζήτησε να προχωρήσει η προσπάθεια, αλλά και πάλιν η αρρώστια που τον κτύπησε, έβαλε τέλος στις προσπάθειες. Στη συνέχεια, οι ηγεσίες των άλλων κεντρώων σχηματισμών πήραν τον δικό τους δρόμο..."