Η Αμμόχωστος δεν αποτελεί ΜΟΕ, αλλά είναι μέρος της συνολικής λύσης
Χωρίς αναβάθμιση των συνομιλιών σε επίπεδο ηγετών δεν θα υπάρξει λύση, επισημαίνει ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, ενώ χαρακτηρίζει ιδιαίτερα σημαντική τη στάση του Αρχιεπισκόπου μετά τα γεγονότα στη Λεμεσό

Ως «γελοιότητες» χαρακτηρίζει ο τέως ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, Μ. Α. Ταλάτ, τις κατηγορίες του ΕΛΑΜ, ότι διέπραξε εγκλήματα σε βάρος Ελληνοκυπρίων κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής το 1974, υποστηρίζοντας ότι εκείνη την περίοδο δεν βρισκόταν στην Κύπρο. Ξεκαθαρίζει, επίσης, σε συνέντευξή του στο Sigma, ότι, με βάση την ιδεολογία του, αλλά και τη γενικότερη στάση του, θα ήταν αδιανόητο να πράξει «αυτά που με κατηγορούν… Αλλά, το κυριότερο, δεν ήμουν στην Κύπρο. Επομένως, τα όσα λένε είναι γελοία», τονίζει.

Ακολουθεί το υπόλοιπο μέρος της συνέντευξής του κ. Ταλάτ.

Αμέσως επικοινώνησε μαζί μου ο Ν. Αναστασιάδης
Μετά τα όσα διαδραματίστηκαν στη συγκέντρωση στη Λεμεσό με το ΕΛΑΜ, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης επικοινώνησε μαζί σας;
Ναι, επικοινώνησε μαζί μου αμέσως μετά το περιστατικό, πριν ακόμα φύγω από την εκδήλωση. Εξέφρασε τη λύπη του, μου μετέφερε τις απολογίες του και παράλληλα μου είπε ότι θα λάβει τα απαραίτητα μέτρα. Αυτή ήταν η πρώτη του αντίδραση όταν επικοινώνησε μαζί μου. Βέβαια γνωρίζω πολύ καλά τον κ. Αναστασιάδη και ήμουν σίγουρος ότι θα το έκανε, γιατί αυτή είναι η σωστή συμπεριφορά.

Μαζί σας επικοινώνησε όμως και ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος, ο οποίος παλαιότερα είχε δηλώσει για το ΕΛΑΜ, ότι πρόκειται για καλά παιδιά με ξεκάθαρες απόψεις.
Η εντύπωση που υπήρχε στον «Βορρά» είναι ότι ο Αρχιεπίσκοπος ήταν κοντά στο ΕΛΑΜ και συνεργάζεται μαζί τους. Και ότι εμπνέει το ΕΛΑΜ. Αλλά το τηλεφώνημά του και η στάση του σε σχέση με το περιστατικό ήταν πολύ σημαντική και εντελώς διαφορετική. Με πήρε τηλέφωνο και μου έστειλε και επιστολή με την υπογραφή του, εκφράζοντας τη συμπάθειά του και καταδικάζοντας τέτοιες συμπεριφορές, λέγοντας ότι τάσσεται υπέρ της λύσης και της επανένωσης του νησιού.

Αμφιβάλλω για την τύχη των συνομιλιών
Να πάμε στο θέμα των διαπραγματεύσεων. Πιστεύετε ότι η διαδικασία που βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη θα καταλήξει στην πολυπόθητη λύση;
Έχω κάποιες αμφιβολίες σχετικά με την τύχη των συνομιλιών. Οι συνομιλίες κατ΄ αρχήν έχουν υποβαθμιστεί, και διεξάγοντα μεταξύ των αντιπροσώπων των ηγετών. Πρέπει άμεσα οι διαπραγματεύσεις να αναβαθμιστούν σε επίπεδο ηγετών. Αυτό είναι προαπαιτούμενο, διαφορετικά η λύση θα είναι πολύ δύσκολη, αν όχι αδύνατη. Κατά την άποψή μου ο τρόπος που γίνονται είναι λανθασμένος από την αρχή. Βλέπουμε ότι υπάρχει μια απροθυμία και στις δύο πλευρές και αυτό οφείλεται στον παραμερισμό των δύο ηγετών.

Πρέπει να δράσουν μαζί, να έχουν κοινό όραμα, το όραμα της λύσης. Αν δεν δεσμευτούν για τη λύση, τότε η λύση δεν θα είναι δυνατή. Οι ηγέτες τώρα συναντώνται μια φορά τον μήνα. Τι πραγματικά κάνουν; Απλώς μιλάνε. Η τελευταία συνάντηση διήρκεσε δυόμισι ώρες μαζί με τη μετάφραση, άρα στην ουσία μίλησαν από 20 λεπτά. Για να φανταστείτε, δεν συζήτησαν ούτε καν την τύχη των προηγούμενων συγκλίσεων. Μπορείτε να αντιληφθείτε τι σημαίνει οι ηγέτες να μη συζητήσουν αυτό το θέμα, αφήνοντάς το και αυτό στους αντιπροσώπους τους; Είναι αυτό λογικό; Αυτό καταδεικνύει ότι οι συνομιλίες, δυστυχώς, δεν λαμβάνονται στα σοβαρά.

Θα χρειαστεί επιδιαιτησία
Πώς κρίνετε το κοινό ανακοινωθέν; Συμφωνείτε με τις πρόνοιές του; Είναι μια καλή βάση για τη λύση;
Ναι, η κοινή διακήρυξη αποτελεί μια καλή βάση για τη λύση. Αλλά αυτή η βάση έχει καθοριστεί πολλές φορές προηγουμένως, ανάμεσα σ΄ εμένα και τον Χριστόφια, και από άλλους πριν από εμάς. Όλες αυτές οι ιδέες περιλαμβάνονται μέσα στη δέσμη εργασίας των ΗΕ. Απλώς, τις συγκέντρωσαν όλες μαζί. Ναι, είναι καλή βάση και δεν έχω κανένα πρόβλημα, εκτός από ένα. Το ότι αποκλείεται η επιδιαιτησία ολοκληρωτικά. Αυτό δεν είναι καλή ιδέα, γιατί σε κάποια στιγμή στο μέλλον, όχι τώρα, θα χρειαστεί. Το να την αποκλείουμε από τώρα δεν είναι καλή ιδέα κατά την άποψή μου, αλλά, εντάξει, δεν είναι μεγάλο πρόβλημα. Πάντως, το ότι δεν καταλήγουμε ποτέ σε λύση οφείλεται στην ασυμφωνία των πολιτικών απόψεων των δύο πλευρών. Αν δύο ηγέτες δεσμεύσουν τον εαυτό τους για τη λύση και εργαστούν γι΄ αυτήν, τότε η λύση είναι δυνατή.

Πήγαμε καλά με τον Χριστόφια…
Γιατί δεν καταφέρατε να λύσετε το Κυπριακό με τον πρόεδρο Χριστόφια; Θεωρείτε ότι θα ήταν διαφορετικά τα πράγματα, αν συνομιλητής σας ήταν ο Νίκος Αναστασιάδης;
Δεν είναι σωστό να λέμε ότι με τον Δημήτρη Χριστόφια δεν λύσαμε το Κυπριακό. Βασικά δεν καταφέραμε να καταλήξουμε, αλλά οι διαπραγματεύσεις πήγαν καλά και υπήρξε πρόοδος. Αλλά, δεν ολοκληρώσαμε, ο χρόνος δεν ήταν αρκετός για εμάς. Αυτό αποτελεί την καλύτερη περιγραφή για τις δικές μας διαπραγματεύσεις. Όσον αφορά το δεύτερο μέρος της ερώτησής σας, αυτό εξαρτάται από το μέγεθος της δέσμευσης των δύο ηγετών. Όλοι γνωρίζουν ότι έχω τη λύση ως αποστολή μου. Επομένως, αν έχω απέναντί μου έναν ηγέτη το ίδιο δεσμευμένο, τότε σίγουρα το αποτέλεσμα θα είναι θετικό. Όμως, δεν μπορώ να πω αν θα έλυνα το Κυπριακό, αν συνομιλούσα εγώ τώρα με τον Αναστασιάδη.

Δεν αποτελεί ΜΟΕ η Αμμόχωστος
Επομένως, σκοπεύετε να διεκδικήσετε ξανά την ηγεσία της τ/κ κοινότητας και να είστε ξανά ο συνομιλητής του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας;
Αυτό ακόμα δεν είναι ξεκάθαρο. Μπορεί ναι, μπορεί όχι. Εξαρτάται από την πολιτική δομή στον «Βορρά». Θα δω τις συνθήκες και τις καταστάσεις. Στο εγγύς μέλλον αυτό θα είναι πιο ξεκάθαρο.
Υπάρχει διεθνής κινητικότητα για το θέμα της επιστροφής της Αμμοχώστου. Δεν θεωρείτε ότι κάτι τέτοιο θα βελτίωνε την εμπιστοσύνη ανάμεσα στις δύο κοινότητες και θα έδινε ώθηση στις διαπραγματεύσεις;
Θέλω να τονίσω ότι δεν είμαι κατά της επιστροφής της Αμμοχώστου. Αλλά δεν αποτελεί Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Αποτελεί μια οικονομική και πολιτική κίνηση που αποτελεί στην ουσία την καρδιά του κυπριακού προβλήματος. ΜΟΕ σημαίνει μέτρα που δημιουργούν εμπιστοσύνη.

Η εμπιστοσύνη κτίζεται με την επικοινωνία και καλές σχέσεις. Για παράδειγμα, να πάμε μαζί για πικ-νικ στο δάσος. Να συζητήσουμε, να μάθουμε ο ένας τη γλώσσα του άλλου, να κάνουμε δραστηριότητες μαζί, να κάνουμε μαζί τηλεοπτικά προγράμματα. Με αυτό τον τρόπο θα ενδυναμωθεί η εμπιστοσύνη ανάμεσα στις δύο κοινότητες. Αυτά είναι στην ουσία Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Αλλά η επιστροφή των Βαρωσίων ή η συμμετοχή στην κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας ή το άνοιγμα του αεροδρομίου του Ερτζιάν υπό αυτές τις συνθήκες, δεν αποτελούν ΜΟΕ. Είναι άμεσα συνδεδεμένα με τη λύση του Κυπριακού.

Να πλησιάσουμε την Τουρκία…
Όμως, δεν πιστεύετε ότι μια τέτοια κίνηση θα έδινε ώθηση στις διαπραγματεύσεις.
Ναι, αλλά γιατί να μη συστήσουμε και μια μεταβατική κυβέρνηση με τη συμμετοχή των Τ/κ; Αυτό είναι ακόμα ένα μεγαλύτερο Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Αλλά δεν το επιχειρούμε, γιατί αποτελεί μέρος της συνολικής λύσης του Κυπριακού. Το Βαρώσι αποτελεί μέρος της συνολικής λύσης. Μάλιστα, άλλο ένα θέμα είναι ότι μια τέτοια εξέλιξη θα επισκιάσει τις διαδικασίες της λύσης. Ποιος θα διαπραγματευτεί τους όρους ανοίγματος των Βαρωσίων; Οι δύο πλευρές βέβαια. Για πόσον καιρό; Το 1992 κράτησε 2 χρόνια και οδηγήθηκε σε αποτυχία. Και τότε μάλιστα στο πακέτο βρισκόταν και το θέμα του αεροδρομίου Λευκωσίας, αλλά οδηγήθηκε σε αποτυχία. Τώρα θα ξαναζήσουμε την ίδια εμπειρία; Να συζητούμε για την Αμμόχωστο και να σταματήσουμε τις διαπραγματεύσεις για τη λύση; Θα είναι χάσιμο χρόνου.

Τα ΜΟΕ δεν πρέπει να έχουν άμεση σχέση με τη λύση και τις θέσεις των δύο πλευρών στις διαπραγματεύσεις. Για παράδειγμα, γνωρίζω ότι υπάρχει φοβία ανάμεσα στους Ε/κ για τις προθέσεις της Τουρκίας. Πιστεύω ότι πρέπει να βρούμε μαζί τρόπους, ως Κύπριοι, να πλησιάσουμε την Τουρκία και να αντιληφθούν οι Ε/κ τις πραγματικές προθέσεις της Τουρκίας. Γιατί, πραγματικά, πιστεύω ότι οι προθέσεις της Τουρκίας έναντι των Ε/κ δεν είναι αρνητικές. Η Τουρκία δεν είναι εχθρός των Ε/κ, αλλά αυτό δεν το γνωρίζουν οι Ε/κ. Αυτές οι προθέσεις της Τουρκίας μπορούν να γίνουν γνωστές με πολλούς τρόπους. Μπορείς, για παράδειγμα, να επισκεφτείς την Τουρκία, να συναντήσεις Τούρκους πολιτικούς, μέλη της κυβέρνησης, απλούς πολίτες. Να μιλήσεις μαζί τους, να τους πάρεις συνεντεύξεις και να τις προβάλεις στην ε/κ πλευρά. Όλα αυτά θα είναι εποικοδομητικά για το μέλλον της επανενωμένης μας πατρίδας.

Να το κάνω αυτό που λέτε. Aλλά, γιατί να μην αναγνωρίσει πρώτα η Τουρκία την Κυπριακή Δημοκρατία, δείχνοντάς μου έτσι ότι οι προθέσεις της δεν είναι αρνητικές.
Αυτό είναι άλλο θέμα. Η αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία είναι μέρος της λύσης του Κυπριακού. Δεν πρέπει να ζητούμε οτιδήποτε από τους Ε/κ ή τους Τ/κ, την Τουρκία ή την Ελλάδα, που έχει άμεση σχέση με τη λύση του Κυπριακού. Πρέπει να είναι θέματα που δεν σχετίζονται άμεσα με το Κυπριακό. Πρέπει να είναι θέματα όπως το να μάθουμε ο ένας τον άλλο, να βάλουμε τέλος σε στρατιωτικές ασκήσεις, να βάλουμε ένα τέλος στις έρευνες στα χωρικά ύδατα της Κύπρου και της Τουρκίας. Αυτά είναι μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.