Οι διαπραγματεύσεις στην κινούμενη άμμο της Κοινής Δήλωσης
Έντονος προβληματισμός για τη συνέχεια, αλλά και συντονισμένη προσπάθεια της Λευκωσίας να αποδομήσει την τουρκική στρατηγική διαμόρφωσης «κλίματος λύσης»

Παρά τη διακηρυσσόμενη «ξεκάθαρη βάση» των συνομιλιών, όπως διαμορφώθηκε στους ρηματικούς τόπους του κοινού ανακοινωθέντος, το τοπίο στο Κυπριακό παραμένει εξαιρετικά θολό, με την πορεία των διαπραγματεύσεων να αναπτύσσεται σε εξαιρετικά ακροσφαλή περιγράμματα.

Ακόμη και οι πιο αισιόδοξοι κήρυκες της λύσης (εντός του τρέχοντος ή του επόμενου έτους), δεν θα μπορούσε παρά να αισθάνονται άβολα, μπροστά στον επιγενόμενο συμψηφισμό μεταξύ προσδοκιών και ψευδαισθήσεων.

Οι οποίες (ψευδαισθήσεις) δεν χρειάστηκε περισσότερο από ένας μήνας εντατικών συναντήσεων μεταξύ των διαπραγματευτών, για να κατακλύσουν το έτσι κι αλλιώς αμφίλογο και ασταθές πεδίο της διαπραγμάτευσης.
Η προχθεσινή, διαπιστωτική των αγεφύρωτων, εφ’ όλης σχεδόν της διαπραγματευτικής ύλης, διαφορών, μεταξύ των δύο μερών, όπως άλλωστε επιβεβαίωσαν τα ίδια τα λόγια του Προέδρου, δεν μπορεί να αφήνει προσδοκίες για κάτι περισσότερο από μιαν αμφίβολη… αναμονή για τη συνέχεια.
Διαπιστώσεις, οι οποίες ερείδονται σ’ ένα αδιάσειστο πεδίο πραγματολογικών δεδομένων, τα οποία μπορεί να συνοψιστούν στα εξής:

Παρενέργειες της Κοινής Δήλωσης
Η Κοινή Δήλωση πόρρω απέχει από το να προσφέρει μια στέρεα και διασαφηνισμένη εννοιολόγηση του διαπραγματευτικού εδάφους, που να αποκρούει αυθαίρετες ερμηνείες και προσχεδιασμένους… ακροβατισμούς. Βρίθει, αντίθετα, πληθώρας «πρόσφορων» ασαφειών, που επιτρέπουν στην τ/κ πλευρά να προβαίνει στην κατάθεση ακόμη και αμιγώς συνομοσπονδιακών θέσεων, όπως παραδέχεται, παρά και εις… πείσμαν της μονίμως αισιόδοξης προσέγγισής της, και η πλευρά μας. Πληροφορίες, μάλιστα, από το διαπραγματευτικό μέτωπο θέλουν τον τουρκικό εκτροχιασμό από το συμφωνηθέν πλαίσιο της διαπραγμάτευσης να είναι σχεδόν πλήρης, εμβάλλοντας σε έντονο προβληματισμό για τις πραγματικές επιδιώξεις των Τουρκοκυπρίων και της Άγκυρας.

Δεύτερον, υπό το πρόσημο των συγκεκριμένων δεδομένων, η τουρκική πλευρά όχι μόνο δεν επιδεικνύει διάθεση συμβιβασμού και συνδιαλλαγής, αλλά οχυρώνεται όλο και περισσότερο γύρω από απαράδεκτες θέσεις, οι οποίες, όπως κατέστησε σαφές ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στην προχθεσινή συνάντηση, όχι μόνον κυμαίνονται εκτός του συμφωνηθέντος πλαισίου διαπραγμάτευσης, αλλά δεν μπορούν να γίνουν, σε καμιά περίπτωση, αποδεκτές από την ε/κ πλευρά. Με άλλα λόγια, η πολυδιαφημιζόμενη Κοινή Δήλωση, όχι μόνο δεν κατέστησε δυνατή την εφέλκυση των τουρκικών θέσεων σε συγκλίνον έδαφος, όπως ανέμενε η πλευρά μας, αλλά τις εξώθησε σε ακόμη πιο ασύμπτωτες τροχιές, που καθιστούν την επίτευξη συμφωνίας εξαιρετικά δυσχερή.

Η τουρκική στρατηγική
Μάλιστα, η Κοινή Δήλωση, σε συνδυασμό με την αμφιβόλου αποτελεσματικότητας πρακτική των «χιαστί» επισκέψεων των δύο διαπραγματευτών σε Αθήνα και Άγκυρα αντίστοιχα, φαίνεται να οπλίζει, έτι περαιτέρω, την τουρκική στρατηγική αναβάθμισης του ψευδοκράτους σε πολιτειακή οντότητα, εν μέσω διαπραγματεύσεων και ενόψει ενός νέου πιθανού αδιεξόδου.

Στο πλαίσιο αυτό, καθίσταται σαφής η επιδίωξη της τουρκικής πλευράς να εκμεταλλευθεί επικοινωνιακά την έναρξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας, διαμορφώνοντας κλίμα «εξαιρετικών προσδοκιών» και «όπου να ’ναι ελευσόμενης λύσης», στοχεύοντας τόσο στην αναβάθμιση του ψευδοκράτους όσο και στην «απελευθέρωση» της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας.

Η πολυεπίπεδη «εκστρατεία ενημέρωσης» στην οποία αποδύθηκαν οι Τούρκοι το τελευταίο διάστημα σε ΗΠΑ και Ευρώπη, μάλιστα διά εκπροσώπων του κατοχικού μορφώματος (Ναμί, Οζερσάι), έχει θορυβήσει ιδιαίτερα τη Λευκωσία, η οποία σπεύδει, κυρίως διά του διαπραγματευτή Ανδρέα Μαυρογιάννη (βλ. διπλό ταξίδι σε Νέα Υόρκη και Ουάσιγκτον), αλλά και του ιδίου του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο οποίος θα ενημερώσει σήμερα στις Βρυξέλλες τον Γ.Γ. των Η.Ε. για τα τεκταινόμενα στις διαπραγματεύσεις και τις συνεχιζόμενες «τουρκικές ανακολουθίες», να ανασκευάσει το κλίμα, εξηγώντας τα δεδομένα και ζητώντας την άσκηση πιέσεων επί της τουρκικής πλευράς, ώστε να επανέλθει στη συμφωνηθείσα διαπραγματευτική τάξη.

Εργαλειοποίηση των διαπραγματεύσεων
Εν άλλοις λόγοις, είναι προφανής η προσπάθεια της Άγκυρας να εργαλειοποιήσει την έναρξη των διαπραγματεύσεων προς εξυπηρέτηση άλλων στόχων και επιδιώξεων, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής απεύθυνσης, που δεν εξαντλείται μόνον στον «επίλυση του Κυπριακού διαμέσου συμφωνίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων».

Την ίδια ώρα, στη Λευκωσία εδραιώνεται ολοένα περισσότερο η πεποίθηση ότι το συγκεκριμένο timing δεν προσφέρεται για πρόοδο, καθώς, αφενός η έκρυθμη πολιτική κατάσταση στην Τουρκία δεν προοιωνίζεται θετικές εξελίξεις και, αφετέρου, οι ανακατατάξεις στον γεωστρατηγικό και ενεργειακό χάρτη της περιοχής, υπό το πρόσημο και της ουκρανικής κρίσης, δεν διαμορφώνουν, ακόμη, ένα σταθερό και ευανάγνωστο τοπίο τακτικών επιλογών.

Υπό αυτό το δεδομένο, η ε/κ πλευρά επιχειρεί να αποδομήσει την τουρκική στρατηγική «επικοινωνιακού βάθους», εξουδετερώνοντας τις διεκδικήσεις της διά της ανάδειξης των αγεφύρωτων ακόμη χασμάτων μεταξύ των δύο πλευρών.

Αυτήν, άλλωστε, τη στρατηγική εκφράζει η «αφ’ υψηλού» στάση του Προέδρου της Δημοκρατίας στην προχθεσινή συνάντηση των δύο ηγετών, αλλά και η σημερινή ενημέρωση του κ. Μπαν Κι Μουν στις Βρυξέλλες.
Παραμένει, ωστόσο, αμφίβολο, εάν θα καταφέρει να επαναφέρει την τουρκική πλευρά «εντός του πλαισίου της διαπραγματευτικής βάσης», από το οποίο έχει εκτροχιαστεί, σύμφωνα με την υπεραισιόδοξη… ατάκα του Κυβερνητικού Εκπροσώπου Χρήστου Στυλιανίδη. Γιατί αυτό θα σήμαινε, αυτόματα, αναίρεση ολόκληρης της τουρκικής στρατηγικής των τελευταίων σαράντα χρόνων…